Stjórnarskrá Íslands inniheldur enga skýra heimild til yfirfærslu fullveldis til alþjóðastofnana. Fræðimenn telja ESB-aðild krefjast stjórnarskrárbreytingar samkvæmt 79. grein sem krefst samþykktar Alþingis, þingslita, kosninga og samþykktar nýs þings. Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst 2026 er ráðgefandi þar sem stjórnarskráin kveður ekki á um bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur um stefnumál.
Enska frumtextinn
Iceland's constitution (Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands) contains no explicit provision on transfer of sovereignty to international organisations. Legal scholars have argued that EU accession would require a constitutional amendment under Article 79, which mandates that amendments be passed by the Alþingi, followed by dissolution, a general election, and passage again by the new Alþingi. The 2026 referendum is advisory (ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla), not binding, as the constitution does not provide for binding referendums on policy questions (Article 26 covers only presidential referral of legislation).
Heimild
Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, Articles 26 and 79
Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands er æðsti löggjöf landsins og aðgengileg á vef Alþingis ásamt öllum lagabreytingum frá 1944.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
There is ongoing legal debate about whether a new constitution (which has been discussed since 2011) should include an explicit sovereignty-transfer clause. The advisory nature of the referendum means the Alþingi retains the final decision regardless of outcome.
Notuð í greiningum (9)
Braut ríkisstjórnin þingskaparlög? – Umdeilt ákvæði sem hefur ítrekað valdið átökum DV
- Staðfest Styður Í stjórnarskránni er ekki stafur um skyldu Alþingis til að hafa áhrif á utanríkismál, nema um skyldu til að fá samþykki Alþingis fyrir aðild að tilteknum þjóðréttarsamningum.
Ekki víst hvernig Evrópusambandið bregst við Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Ekki liggur fyrir hvort kalla þurfi saman ríkjaráðstefnu allra 27 Evrópusambandsríkjanna til að samþykkja aðildarumsókn Íslands.
Engin fordæmi fyrir leið Íslands í átt að ESB RÚV
- Óstutt Andmælir Engin fordæmi eru fyrir þeirri leið sem Ísland hyggist fara í átt að Evrópusambandinu.
Enginn afsláttur gefinn segi þjóðin já við aðildarviðræðum RÚV
- Staðfest Styður Þjóðaratkvæðagreiðslan er ákveðin þannig að hún er ekki atkvæðagreiðsla um ESB-aðild í heild, heldur um hvort hafist verði handa við aðildarviðræður.
Hvers vegna er umsóknin til Evrópusambandsins frá 2009 falin? Vísir
- Villandi Andmælir Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst 2026 snýst í raun um hvort Ísland gangi í Evrópusambandið, ekki eingöngu um framhald viðræðna.
Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir
- Að hluta staðfest Styður Nýleg stjórnarskrá á Íslandi myndi innihalda auðlindaákvæði sem gæti verið grundvöllur fyrir ESB-samningsviðræður.
Sameign þjóðarinnar — eða stærsta tilfærsla auðlinda í sögu Íslands? Vísir
- Staðfest Styður Þegar tekist var á um Icesave-málið var það ekki Alþingi sem lagði málið í dóm þjóðarinnar — það gerðist aðeins eftir að forseti Íslands neitaði að staðfesta lögin.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Ísland þarf stjórnarskrárbreytingu til þess að geta gengið í Evrópusambandið og þarf tvö þing að samþykkja hana.
Treystu þjóðinni — Opið bréf til forsætisráðherra Íslands Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir Alþingi hefur ekki enn virt úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 2012 um nýja stjórnarskrá.
- Að hluta staðfest Styður Stjórnarskrárfélagið telur að ekki eigi að hefja aðildarviðræður við ESB án þess að tryggja rétt þjóðarinnar yfir auðlindum í stjórnarskrá.