← Til baka á Heimildir
PREC-DATA-049 Sérfræðigreining Há
Fordæmi Stjórnmálalegt iceland no changes before referendum agreement
Á meðan á aðildarviðræðum Íslands við ESB stóð, sem hófust 2010, gerðu íslensk yfirvöld og ESB samkomulag um að Ísland myndi ekki ráðast í breytingar á opinberum stofnunum eða ganga frá lagabreytingum sem leiddu af aðild fyrr en þjóðaratkvæðagreiðsla hefði farið fram. Þetta sérstaka ferlisamkomulag — að frysta breytingar þar til lýðræðislegt umboð fengjust — er skjalfest í skýrslu utanríkisráðuneytisins «Aðildarviðræður Íslands og ESB: Framvinda og staða» frá apríl 2013, á bls. 8.
Enska frumtextinn

During Iceland's EU accession negotiations, which opened in 2010, Icelandic authorities and the EU agreed that Iceland would not undertake changes to public institutions or implement legislative changes resulting from membership until after a public referendum had been held. This specific procedural commitment — freezing membership-consequent reforms until a democratic mandate was secured — is documented in the Icelandic Ministry of Foreign Affairs report 'Aðildarviðræður Íslands og ESB: Framvinda og staða' (April 2013), page 8.

Dagsetning 17. apríl 2026
Síðast staðfest 28. maí 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Evropuvefur - Margret Einarsdottir, "Iceland's pre-referendum reform freeze agreement" (professor, Reykjavik University Law Faculty, 2026)

Evrópuvefurinn er íslenskur fræðsluvettvangur þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um ESB og EES; svör eru skrifuð af þar til bærum fræðimönnum og sérfræðingum.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Primary source cited in footnote 2: Icelandic Ministry of Foreign Affairs report, April 2013, 'Aðildarviðræður Íslands og ESB. Framvinda og staða', p. 8. This is a specific procedural arrangement reached between Iceland and the EU during negotiations, not a general EU accession rule. The negotiations were formally suspended in 2013 and Iceland withdrew its application in 2015.

Tengdar heimildir (3)

PREC-HIST-004 Fordæmi

Ísland hóf aðildarviðræður við ESB í júlí 2010 undir forystu Samfylkingarinnar. Af 33 samningsköflum voru 27 opnaðir og 11 lokaðir til bráðabirgða — óvenjuhraður framgangur vegna EES-aðlögunar. Kafli 13 um sjávarútveg var meðal 8 kafla sem aldrei voru opnaðir. Miðjuhægri ríkisstjórnin sem tók við 2013 frysti viðræðurnar og Ísland dró umsókn sína til baka í mars 2015.

 PREC-DATA-037 Fordæmi

Þegar Ísland hætti aðildarviðræðum sínum við ESB árið 2013 höfðu 27 af 35 samningskafla verið opnaðir og 11 bráðabirgðalokið, en sjávarútvegskafli (kafli 13) og landbúnaðarkafli (kafli 11) — þeir erfiðustu — voru aldrei opnaðir. Engin umsóknarþjóð hefur nokkuru sinni lokið sjávarútvegskafla eða landbúnaðarkafla frá grunni á 18 mánuðum, sem gerir pólitískar yfirlýsingar um svo skamman samningsfrest að umdeildri tæknilegri spá.

 PREC-DATA-024 Fordæmi

Í sögu stækkunar ESB eru engin fordæmi fyrir því að ríki hefji aðildarviðræður þar sem skýr meirihluti þings og almennings studdi ekki aðild; atkvæðagreiðslur í öllum fyrri umsóknarríkjum fóru með meirihluta (66,6% í Austurríki, 77,5% í Póllandi, 83,8% í Ungverjalandi). Íslenska nálgunin — þjóðaratkvæðagreiðsla um hvort hefjast skuli viðræður — er að þessu leyti án fordæma, þar sem þessi ákvörðun hefur annars staðar verið á höndum ríkisstjórna og þinga.

Notuð í greiningum (1)

Óvissa um kostnað vegna mögulegs framhalds aðildarviðræðna RÚV

  • Staðfest Styður Snemma í viðræðunum 2009 til 2013 náðu íslensk stjórnvöld og ESB samkomulagi um að Ísland myndi ekki ráðast í stofnanar- og lagabreytingar sem af aðild leiða fyrr en að afstaðinni þjóðaratkvæðagreiðslu.