Írland gekk í Evrópusambandið árið 1973 þegar verg þjóðarframleiðsla á mann var um 60% af meðaltali bandalagsins; árið 2024 var hún um 220% af ESB-27 meðaltali (mælt með kaupmáttarjafngildi), þótt þessi tala sé hækkuð vegna fjármálalegrar staðsetningar fjölþjóðlegra fyrirtækja. Írska fordæmið er oft nefnt í íslenskri ESB-umræðu en bein niðurstaðan takmarkast af sérstöðu Írlands sem enskumælandi lands með náin tengsl við bandarísk tæknifyrirtæki.
Enska frumtextinn
Ireland joined the European Economic Community (EEC) on 1 January 1973, at which point its GDP per capita was approximately 60% of the EEC average — one of the poorest member states. By 2024, Ireland's GDP per capita (in PPS) was approximately 220% of the EU-27 average, the highest in the EU (though this figure is inflated by multinational profit booking; Ireland's Modified Gross National Income, GNI*, a better measure of domestic economic activity, was still approximately 140% of EU average). Ireland received over EUR 40 billion in net EU transfers (structural, cohesion, and CAP funds) from 1973 to 2018, when it became a consistent net contributor. CAP receipts were substantial — agriculture's share of Irish GDP fell from 17% in 1973 to about 1% today, while farm incomes were sustained through direct payments. Ireland's low corporate tax rate (12.5% since 2003) attracted major US tech and pharmaceutical investment, but this strategy was enabled by single market access. Ireland's experience demonstrates that EU membership can facilitate dramatic economic convergence for a small peripheral economy, though Ireland's unique combination of English language, common law system, and US corporate links makes direct extrapolation to Iceland difficult.
Heimild
Eurostat; European Commission — Cohesion Policy data for Ireland
Eurostat og gögn Evrópuþingsins um samloðunarstefnu ESB og efnahagslegar framfarir Írlands frá aðild 1973.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Helstu tölur um verga landsframleiðslu (VLF) Írlands eru brenglaðar vegna tilfærslu hagnaðar fjölþjóðafyrirtækja („álfahagfræði“). Endurskoðun á VLF fyrir árið 2015 (26,3% hækkun á einni nóttu) afhjúpaði þetta. GNI* er raunhæfari mælikvarði. Írland gekk einnig í gegnum alvarlega bankakreppu á árunum 2008–2013 sem krafðist björgunarpakka frá ESB/AGS (67,5 milljarðar evra), sem sýnir að aðild kemur ekki í veg fyrir fjármálakreppur. Styrkir frá sameiginlegu landbúnaðarstefnunni (CAP) studdu við írska bændur en festu jafnframt ákveðna óhagkvæmni í sessi. Sú staðreynd að Bretland gekk í Efnahagsbandalag Evrópu (EEC) á sama tíma var Írlandi afar mikilvæg fyrir upphaflegan aðgang að útflutningsmörkuðum.
Notuð í greiningum (4)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Styður Hefði Ísland verið aðili að ESB þegar bankahrunið varð hefði landið neyðst til að taka bankakerfið í fang ríkisins.
Gjaldeyrisáhættan þurrkaðist út Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Portúgal og Írland voru í vandræðum eftir fjármálahrunið 2008 en hagkerfum þeirra hefur tekist að vaxa hratt síðan
Hvað gerðist með „sérlausn“ Írlands? Vísir
- Staðfest Styður Írland gekk í Evrópubandalagið árið 1973.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Írland var eitt af fátækustu ríkjum Evrópu þegar það gekk í Evrópusambandið og er í dag ein ríkasta þjóð í Evrópu miðað við þjóðarframleiðslu á mann.