← Til baka á Heimildir
POLITICAL-DATA-015 Alþjóðastofnun Há
Flokkastefnur Stjórnmálalegt
Marta Kos, framkvæmdastjóri ESB um stækkun, lýsti þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst 2026 sem „þýðingarmikilli ákvörðun“ og sagði í kjölfar fundar með utanríkisráðherra Íslands í Brussel þann 18. mars 2026 að ESB væri „ákveðið í að flýta fyrir aðildarviðræðum um forgangsatriði Íslands“ ef þjóðin greiðir atkvæði til aðildar. Yfirlýsingarnar eru pólitískt merki, ekki formleg skuldbinding ESB um hraðar viðræður.
Enska frumtextinn

Marta Kos is the European Commissioner for Enlargement in the second von der Leyen Commission (2024-2029). She is Slovenian. On 7 March 2026, following Iceland's announcement of the 29 August referendum, Kos stated: 'A significant decision now lies ahead for the Icelandic people.' She added: 'Accession negotiations always reflect the specific realities of each candidate country.' On 18 March 2026, after meeting Foreign Minister Thorgerður Katrín Gunnarsdóttir in Brussels, Kos stated that if Icelanders vote to proceed, the EU is 'determined to fast-track negotiations on Iceland's priority issues.' She described having discussed 'Iceland's specific realities' with the foreign minister.

Síðast staðfest 19. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Alþjóðastofnun

Heimild

European Commission — Commissioner Profile + New Union Post

Framkvæmdastjórn ESB er framkvæmdalegt stjórnvald sambandsins og ber ábyrgð á stækkunarmálum og aðildarviðræðum við umsóknarríki.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Yfirlýsingar Kos frá 18. mars eru fengnar úr færslum hennar á X (Twitter) og var greint frá þeim í íslenskum fjölmiðlum. Þær eru pólitísk skilaboð, ekki formleg ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar um flýtimeðferð. Orðalagið „sérstakar aðstæður“ er staðlað orðfæri ESB um stækkun sem notað er um öll umsóknarríki.

Tengdar heimildir (3)

TRADE-DATA-022 Viðskipti

Áhugi ESB á Íslandi sem hugsanlegu aðildarríki endurspeglar nokkur stefnuleg atriði, þótt aðild Íslands hafi aldrei verið forgangsmál sambandsins. Framkvæmdastjórnin gaf jákvætt álit á umsókn Íslands árið 2010, meðal annars vegna mikillar samræmingar við regluverkið í gegnum EES-samninginn, en efnahagslegt vægi Íslands er lítið (landsframleiðsla um 25 milljarðar evra). Norðurslóða- og sjávarútvegshagsmunir auka þó hernaðarlegt gildi Íslands í augum ESB.

 EEA-LEGAL-020 EES/ESB-löggjöf

EES-aðild Íslands veitti verulegt forskot í aðildarviðræðunum 2010–2013 — Ísland lauk 11 af 27 opnuðum köflum á aðeins 18 mánuðum, sem er fordæmalaus hraði sem skýrist af mikilli samsvörun við regluverkið í gegnum EES-samninginn. Erfiðustu kaflarnir — sjávarútvegur, landbúnaður og efnahags- og peningamálastefna — falla hins vegar utan EES og myndu krefjast nýrra viðræðna.

 PARTY-DATA-016 Flokkastefnur

Kristrún Frostadóttir lýsti því yfir fyrir alþingiskosningarnar í nóvember 2024 að ESB-aðild yrði ekki á dagskrá næsta kjörtímabils en eftir myndun ríkisstjórnar í desember sama árs tilkynnti ríkisstjórnin um áform um þjóðaratkvæðagreiðslu sem síðar var hraðað í 29. ágúst 2026. Í ræðu á Alþingi í febrúar 2026 sagðist Kristrún þó „ekki reiðubúin að ganga í ESB á hvaða skilmálum sem er“ og vísaði til breyttra alþjóðlegra aðstæðna sem skýringar á stefnubreytingunni.

Notuð í greiningum (6)

ESB-viðræðurnar eru hafnar Blog.is

  • Staðfest Styður Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir fór til Brussel og hitti meðal annarra Mörtu Kos stækkunarstjóra ESB.
  • Að hluta staðfest Styður Marta Kos birti mynd af sér og Þorgerði Katrínar á X-síðu sinni.
  • Staðfest Styður Marta Kos sagði að ef Íslendingar greiða atkvæði með því að hefja viðræður um aðild að ESB að nýju sé ESB staðráðið í að flýta fyrir samningaviðræðum um forgangsmál Íslands.
  • Staðfest Styður Marta Kos sagðist hafa rætt við Þorgerði um «sérstakan veruleika Íslands».
  • Að hluta staðfest Styður Þar sem framkvæmdastjórn ESB túlkaði Ísland sem umsóknarríki tók stækkunarstjórinn við að ákveða ferlið og tímalínu þess.

Feilspor til Brussel bjorn_is

  • Að hluta staðfest Styður Ráðherra heldur því fram að yfirlýsingar Trumps hafi styrkt samningsstöðu Íslands gagnvart ráðamönnum í Brussel.

Hefur ekki mótmælt orðum Ólafs Stjórnmálin

  • Að hluta staðfest Styður Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, fullyrðir að samningaviðræður íslenzkra stjórnvalda við Evrópusambandið um inngöngu í það séu þegar hafnar.
  • Staðfest Styður Marta Kos, stækkunarráðherra Evrópusambandsins, hefur rætt við Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra um «sérstakar aðstæður» Íslands.
  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt færslu Mörtu Kos yrði viðræðum um forgangsmál Íslands flýtt.
  • Að hluta staðfest Styður Ólafur Ragnar Grímsson fullyrðir að ríkisstjórnin sé að hefja aðildarviðræður við ESB í trássi við þjóðaratkvæðagreiðsluna sem halda á í lok ágúst.

Lilja hvöss: Hún tekur enga ábyrgð Morgunblaðið

  • Að hluta staðfest Styður Allir í Evrópu halda að Ísland sé á leiðinni inn í ESB vegna þess hvernig utanríkisráðherra talar um málið.
  • Staðfest Styður Utanríkisráðherra hefur átt samtöl við stækkunarstjóra ESB, Mörtu Kos, varðandi aðildarviðræður.

RÚV birtir ekki gagnrýni Ólafs Ragnars Nútíminn

  • Staðfest Styður Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra heimsótti Brussel og ræddi við fulltrúa Evrópusambandsins um aðild Íslands.
  • Að hluta staðfest Styður Marta Kos, stækkunarstjóri ESB, teldi viðræður um ESB-aðild við Íslendinga hafnar.
  • Að hluta staðfest Styður Ólafur Ragnar Grímsson fullyrðir að aðildarviðræður Íslands við ESB hafi þegar hafist, þrátt fyrir að þjóðaratkvæðagreiðslan hafi ekki farið fram.

Utanríkisráðherra segir við Politico að Ísland geti klárað ESB viðræður á mettíma Nútíminn

  • Að hluta staðfest Styður Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði að Ísland gæti farið fram fyrir önnur umsóknarríki, þar á meðal Svartfjallaland, í aðildarferlinu.
  • Að hluta staðfest Styður Utanríkisráðherra Íslands taldi að Ísland gæti orðið næsta ríki til að ganga í Evrópusambandið ef aðildarviðræður hefjast á ný.