← Til baka á Heimildir
HOUSING-DATA-003 Opinber tölfræði Miðlungs
Húsnæðismál Efnahagslegt construction labour
Í byggingarstarfsemi á Íslandi starfa um 15.000–17.000 manns, eða um 8% vinnuaflsins, og erlendir ríkisborgarar eru áætlaðir 40–50% starfsmanna — aðallega frá Póllandi, Litháen og Portúgal. Samtök iðnaðarins hafa ítrekað bent á skort á sérhæfðu vinnuafli þar sem innlend starfsmenntun útskrifar aðeins 200–300 sveinspróf á ári á móti þörf upp á 500 eða fleiri.
Enska frumtextinn

The Icelandic construction sector employs approximately 15,000–17,000 workers, representing roughly 8% of the total workforce. Foreign nationals account for an estimated 40–50% of construction workers, predominantly from Poland, Lithuania, and Portugal. The sector faces chronic skills shortages in specialised trades such as electricians, plumbers, and HVAC technicians. The Icelandic construction industry association (Samtök iðnaðarins) has repeatedly highlighted that domestic vocational training produces far fewer skilled tradespeople than the industry requires — approximately 200–300 certified journeymen per year against an estimated need of 500+. The sector's dependence on EEA migrant labour is already substantial under the current EEA framework.

Dagsetning 1. september 2025
Síðast staðfest 9. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Opinber tölfræði

Heimild

Hagstofa Íslands — Labour Force Survey by sector; Samtök iðnaðarins — Industry reports

Hagstofa Íslands framkvæmir vinnuaflskannanir og Samtök iðnaðarins eru heildarsamtök sem gefa út greiningar um stöðu byggingarstarfsemi og vinnumarkaðar í iðnaði.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Erfitt er að negla nákvæmlega niður hlutfall erlendra starfsmanna í byggingariðnaði þar sem sumir starfsmenn eru ráðnir af erlendum undirverktökum samkvæmt útsendingarsamningum og koma því ekki endilega fram í íslenskri hagskýrslugerð um vinnumarkað. Árstíðasveiflur eru umtalsverðar og hlutfall erlendra starfsmanna er hærra yfir sumarmánuðina þegar mest er byggt.

Tengdar heimildir (3)

LABOUR-DATA-001 Vinnumarkaður

Ísland nýtur þegar frjálsrar farar launafólks í gegnum EES-samninginn sem hefur gilt síðan 1994. EES-borgarar hafa rétt til búsetu og vinnu á Íslandi án atvinnuleyfis og Íslendingar hafa gagnkvæman rétt í ESB/EES-ríkjum. ESB-aðild myndi ekki veita Íslandi frelsi til hreyfanleika umfram þetta en myndi gefa Íslandi atkvæðisrétt um þær reglur sem gilda um frjálsa för.

 LABOUR-DATA-002 Vinnumarkaður

Frá gildistöku EES-samningsins 1994 hefur erlendum ríkisborgurum á Íslandi fjölgað úr um 2% í 18% árið 2025 (~70.000 manns af ~390.000). Stærstu hóparnir eru frá Póllandi (~20.000), Litháen (~5.000) og Filippseyjum (~4.000), og EES/ESB-borgarar eru um 60% allra erlendra íbúa.

 HOUSING-DATA-002 Húsnæðismál

Uppsafnaður skortur á húsnæði á höfuðborgarsvæðinu er metinn á 4.000–6.000 íbúðir samkvæmt Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Íbúðafjöldi sem lokið var við var að meðaltali um 1.800 á ári á tímabilinu 2018–2025, en lýðfræðileg þörf er áætluð 2.500–3.000 íbúðir árlega, einkum smærri íbúðir fyrir einstaklingsheimili og ungt fjölskyldufólk.

Notuð í greiningum (2)

Hver er reynsla Svía af 30 ára ESB aðild? Heimssýn

  • Að hluta staðfest Styður Framkvæmdir í sænskum byggingariðnaði eru oft unnar með allt að hundrað mismunandi verktökum og starfsmannaleigum, sem hefur í mörgum tilfellum leitt til slæmra vinnuaðstæðna.

Ópólitískur fróðleiksmoli um ESB Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Um miðja öld verður að líkindum helmingur vinnumarkaðarins á Íslandi af erlendum uppruna.