Veðlánsvaxtakjör á Íslandi eru umtalsvert lakari en á evrusvæðinu: í byrjun árs 2026 byrja óverðtryggð breytileg veðlán á u.þ.b. 7,25–7,5%, en meðalveðlánshlutfall á evrusvæðinu var um 3,4% seint á árinu 2025. Munurinn skýrist aðallega af litlum og lokuðum fjármagnsmarkaði á Íslandi, hærri stýrivaxtakjörum Seðlabanka Íslands (8,5% í mars 2026 á móti 2,75% hjá Seðlabanka Evrópu) og viðkvæmni krónunnar; evruupptaka yrði möguleg eingöngu nokkrum árum eftir hugsanlega ESB-aðild og krefðist þess að Ísland uppfyllti Maastricht-samleitniskilyrðin.

Fræðilegar rannsóknir sýna að samband vaxta og húsnæðisverðs er flókið: lægra veðlánshlutfall eykur eftirspurn og — á framboðstakmörkuðum mörkuðum — hleðst upp í hærra húsnæðisverð frekar en að gera húsnæði ódýrara (svonefnd hlutfærsluáhrif). Glaeser o.fl. (2012) og Himmelberg o.fl. (2005) áætla að 1 prósentustigs lækkun á raunveðlánshlutfalli tengist 5–8% hækkun á raunhúsnæðisverði á mörkuðum með ósveigjanlegt framboð; þar sem íslenski byggingarmarkaðurinn er fremur ósveigjanlegur má búast við svipuðum áhrifum.

Reynsla ESB-ríkja af evrutöku er misjöfn hvað húsnæðismarkað varðar. Á Írlandi þrefaldaðist húsnæðisverð á árunum 1997–2007 og á Spáni tvöfaldaðist, meðal annars vegna lágra vaxta og auðvelds fjármagns, en bæði ríkin urðu fyrir hrikalegu hruni 2008–2012. Á móti var þróunin í Þýskalandi og Finnlandi stöðug — kennslan er sú að lægri vextir geti kveikt verðbólu frekar en varanlega lækkaðan húsnæðiskostnað.