Íslenska aflamarkskerfið (kvótakerfið), tekið upp 1984 og gert varanlegt 1990, er talið eitt farsælasta fiskveiðistjórnunarkerfi heims. Heildareignavirði veiðiheimilda var áætlað um 1.500 milljarðar króna (~10 milljarðar evra) árið 2025, sem samsvarar um 30% af VLF. Kerfið hefur dregið úr oframleiðni flotans og stuðlað að sjálfbærri nýtingu — þorskstofninn hefur u.þ.b. tvöfaldast frá ársbyrjun 2000.
Enska frumtextinn
Iceland's Individual Transferable Quota (ITQ) system, introduced in 1984 and made permanent in 1990, is considered one of the world's most successful fisheries management frameworks. The total asset value of fishing quotas was estimated at approximately ISK 1,500 billion (~€10 billion) in 2025, equivalent to roughly 30% of GDP. The system has reduced fleet overcapacity, improved profitability, and maintained sustainable stock levels — cod stock biomass has roughly doubled since the early 2000s. Under EU membership and the Common Fisheries Policy, Iceland would face pressure to share access to its waters and adopt the CFP's different quota allocation system, potentially undermining decades of rights-based management.
Heimild
Ministry of Food, Agriculture and Fisheries — Fisheries Management in Iceland; Marine and Freshwater Research Institute
Matvælaráðuneytið ber ábyrgð á fiskveiðistjórnun á Íslandi og Hafrannsóknastofnun veitir vísindalega ráðgjöf um ástand fiskistofna og sjálfbæra nýtingu.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
The ITQ system has been criticised for concentrating quota ownership in few hands and disadvantaging smaller fishing communities. The CFP has also reformed significantly since 2013, incorporating some rights-based management elements. Any accession negotiation would involve bespoke fisheries arrangements, not a simple adoption of the standard CFP.
Notuð í greiningum (5)
Björn hrekur fullyrðingu um afdrif sjávarauðlinda Íslendinga í ESB
- Að hluta staðfest Styður Íslenska kvótakerfið flytur óslægðan afla í vinnslu erlendis og leggur sjávarpláss í eyði.
- Að hluta staðfest Styður Núverandi íslenskt kvótakerfi nær þegar þeim markmiðum sem andstæðingar ESB-aðildar vara við — þ.e. sjávarpláss leggjast af og fiskur er fluttur óunninn úr landi.
ESB og sjávarútvegurinn: Hver á að ráða hafinu við Ísland? Vísir
- Staðfest Styður Íslenska fiskveiðistjórnunarkerfið hefur verið nefnt sem fyrirmynd á alþjóðavettvangi.
- Að hluta staðfest Styður Á Íslandi eru löndun, skráning og rekjanleiki meðal þess strangasta sem þekkist í fiskveiðistjórnun.
- Staðfest Styður Ísland hefur byggt upp alþjóðlega viðurkennda sérstöðu í sjávarútvegsstjórnun.
Kvótahopp og ESB Vísir
- Staðfest Styður Þegar erlend útgerð kaupir íslenskt sjávarútvegsfyrirtæki fylgja aflaheimildirnar (kvótinn) með — þetta kallast kvótahopp.
Sameign þjóðarinnar — eða stærsta tilfærsla auðlinda í sögu Íslands? Vísir
- Staðfest Styður Aðgangur að fiskauðlindinni hefur þróast í verðmæta eign sem safnast hefur á færri hendur og orðið grunnur að fjárhagslegu valdi langt utan sjávarútvegs.
- Staðfest Styður Aflaheimildir má selja, veðsetja, leigja og nota sem grunn að fjárfestingum utan sjávarútvegs.
- Staðfest Styður Kvótakerfið heimilar að aflaheimildir séu nýttar af öðrum en þeim sem upphaflega fengu þær úthlutaðar.
- Staðfest Styður Aflaheimildir voru upphaflega úthlutaðar án endurgjalds.
- Staðfest Styður Aflaheimildir urðu veðhæfar eignir sem hægt var að nota til að fjármagna uppbyggingu og fjárfestingar.
- Staðfest Styður Kvótakerfið hefur í reynd skapað aðgang að auðlind sem getur gengið milli kynslóða í gegnum eignarhald fyrirtækja, þótt formlega sé ekki um eignarrétt yfir fiskinum að ræða.
Sjávarauðlindin í ESB Vísir
- Að hluta staðfest Styður Núverandi íslenska kvótakerfið flytur óslægðan afla í vinnslu erlendis og leggur sjávarpláss í eyði.
- Staðfest Styður Núverandi vandkerfi í sjávarútveginni er íslensk uppfinning, ekki erlendir aðilar sem bjó það til.
- Að hluta staðfest Styður Núverandi alíslenskt kvótakerfi er þegar að ná því markmiði að leggja sjávarpláss í eyði.