← Til baka á Heimildir
ENERGY-DATA-010 Sérfræðigreining Há
Orkumál Efnahagslegt
Ísland tekur þátt í ETS-kerfinu í gegnum EES-skyldur sínar, en þrátt fyrir að nota endurnýjanlegar orkugjafar fyrir nær alla rafmagns- og hitaveitu eru losun gróðurhúsalofttegunda á mann há vegna álsmeltingar og samgangna. Ríkisstjórnin setti sér markmiðið um kolefnisjöfnuð árið 2040 í loftslagsáætlun frá 2018.
Enska frumtextinn

Iceland participates in the European Emissions Trading System (EU ETS) through its EEA obligations, covering heavy industry and aviation. The government set a target of carbon neutrality by 2040 with a 2018 climate action plan comprising 34 initiatives focused on transport electrification, carbon sequestration, and reforestation. Despite using renewable energy for virtually all electricity and heating, Iceland's per-capita greenhouse gas emissions remain high due to heavy industry (aluminium smelting) and transport.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Hugi Ólafsson, Office Manager, Ministry for the Environment (2019)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Byggt á gögnum frá 2019 og aðgerðaáætlun í loftslagsmálum frá 2018. Loftslagsstefna ESB hefur þróast verulega síðan þá (Græni samningurinn, markmið um kolefnishlutleysi 2050, Fit for 55-pakkinn). Markmið Íslands um kolefnishlutleysi árið 2040 er metnaðarfyllra en markmið ESB fyrir 2050, en sú leið sem Ísland hefur valið (losun frá iðnaði) er frábrugðin leið flestra ESB-ríkja. Þátttaka í ETS-kerfinu í gegnum EES-samninginn þýðir að aðild að ESB myndi ekki breyta skuldbindingum Íslands í loftslagsmálum í grundvallaratriðum.

Tengdar heimildir (3)

ENERGY-DATA-001 Orkumál

Ísland framleiðir nánast 100% raforku sinnar úr endurnýjanlegum orkugjöfum — um 70% frá vatnsafli og 30% frá jarðvarma. Árið 2023 var heildarraforkuframleiðsla um 19,5 TWh. Meðalhlutfall endurnýjanlegrar orku í rafmagnsframleiðslu ESB var um 44% sama ár. Raforkuframleiðsla á mann á Íslandi er meðal þeirra hæstu í heimi, um 53 MWh á ári, að mestu vegna álframleiðslu.

 ETS-DATA-001 Orkumál

Ókeypis úthlutun losunarheimilda til flugrekenda í ETS-kerfinu er í niðurfellingu samkvæmt Fit for 55-umbótunum: 25% skerðing árið 2024, 50% árið 2025 og full niðurfelling frá 2026 fyrir ESB/EES-flugrekendur almennt. Á verði 50–80 EUR á tonn eru ókeypis heimildir umtalsverð óbein fjárhagsleg fyrirgreiðsla fyrir flugfélög.

 ETS-LEGAL-001 EES/ESB-löggjöf

Ísland tekur þátt í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS-kerfinu) á grundvelli EES-samningsins, ekki sérstaks tvíhliða samnings. ETS-tilskipunin var tekin inn í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 146/2007 og Ísland hefur tekið þátt í kerfinu frá 1. janúar 2008. Eftirlitsstofnun EFTA annast eftirlit og EFTA-dómstóllinn úrskurðar í ágreiningsmálum.

Notuð í greiningum (3)

ESB-umræðan: Allt nema umræða um ESB eins og það er Blog.is

  • Að hluta staðfest Styður Ísland þarf að taka upp ETS-gjöld ESB þrátt fyrir að vera utan ESB.

Mun þyngri byrðar á útgerðum hér en í Færeyjum Viðskiptablaðið

  • Að hluta staðfest Styður Ísland hefur innleitt evrópska ETS-kerfið í flutningum og orkumálum auk þess sem öll fyrirtæki borga kolefnisgjald af olíu.
  • Að hluta staðfest Styður Engin raunhæf orkuskiptamöguleiki er í boði fyrir fiskiskip, þó kolefnisgjald sé hugsað til að hvetja til orkuskipta.

„Við hefðum náð meiri árangri með því að vera innan Evrópusambandsins“ Vísir

  • Staðfest Styður Ísland á aðild að ETS-viðskiptakerfinu í gegnum EES-samninginn.