← Til baka á Heimildir
CURR-DATA-015 Sérfræðigreining Miðlungs
Gjaldmiðill Efnahagslegt
ESB-aðild ein og sér myndi hafa lítil áhrif á íslenskan húsnæðislánmarkað þar sem Ísland er þegar aðili að EES-samningnum, en evrusvæðisaðild gæti lækkað vexti um 3–4 prósentustig til lengri tíma litið. Verðtryggðar jafngreiðslulán eru einstæð hér á landi og myndu líklega hverfa með evruþátttöku þar sem verðtrygging er óþekkt á evrusvæðinu.
Enska frumtextinn

EU membership alone would cause minimal change to Iceland's housing loan market since Iceland already participates in the EEA framework. However, eurozone membership could decrease interest rates by 3-4 percentage points in the long term. Variable-rate loans (tied to rates up to one year) are the dominant form in the eurozone, with only Germany, France, Belgium, and the Netherlands favouring fixed rates. Icelandic króna volatility has prevented European banks from establishing Icelandic operations for mortgage lending. Iceland's indexed equal-payment loan structure is unique and would likely diminish under euro adoption, as indexation is uncommon in the eurozone.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Jón Þór Sturluson, Associate Professor of Economics, Reykjavík University School of Business (2012)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um vísindaleg og félagsleg efni.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Skrifað árið 2012 áður en skuldakreppa evruríkja var að fullu leyst. Matið á 3-4 prósentustiga vaxtalækkun byggist á aðstæðum fyrir kreppu og kann að ofmeta ávinninginn í ljósi þess að vextir á Íslandi hafa lækkað verulega frá árinu 2012. Yfirburðir breytilegra vaxta á evrusvæðinu þýða að heimili standa beint frammi fyrir vaxtaáhættu — þetta er málamiðlun, ekki hreinn ávinningur. Greiningin er frá því fyrir fjármálaumbætur á Íslandi eftir kreppu.

Tengdar heimildir (3)

CURR-DATA-011 Gjaldmiðill

ESB-aðild felur í sér skyldu til að taka upp evru að lokum, nema sérstök undanþága sé samið um líkt og Danmörk gerði, og krafist er þess m.a. að verðlag, hallarekstur og skuldir uppfylli nákvæm samlægunarskilyrði. Sem dæmi um hugsanlegan tímalengd: Búlgaría gekk í ESB árið 2007 en tók upp evru árið 2026, 19 árum síðar.

 CURR-DATA-014 Gjaldmiðill

Hefðu Íslendingar samþykkt Icesave-samningana hefðu þeir kostað ríkissjóð 46,5–140 milljarða króna (2,74–5,87% af VLF) eftir útgáfu, en meginhluti endurgreiðslna kom í reynd frá þrotabúi Landsbanka Íslands — 691 milljarður króna — frekar en frá skattgreiðendum. Icesave-deilurnar mótuðu viðhorf íslensks almennings til evrópskra stofnana á árunum 2009–2013.

 HOUSING-DATA-001 Húsnæðismál

Hlutfall húsnæðisverðs af tekjum á höfuðborgarsvæðinu náði um 8,5 árið 2025, samanborið við 6,0 árið 2015, sem gerir Ísland einn dýrasta húsnæðismarkaðinn á Norðurlöndum. Um 35–40% leigjenda á almennum markaði verja meira en 30% ráðstöfunartekna í húsnæðiskostnað, samanborið við 25% að meðaltali í ESB.

Notuð í greiningum (2)

Heiða Kristín Helgadóttir: Einkennilegt ef stóru samtökin vilja ekki fá botn í viðræður og niðurstöðu DV

  • Staðfest Styður Niðurstaða aðildarviðræðna við ESB myndi hafa áhrif á vaxtastig og fjármögnunarmöguleika íslensks atvinnulífs.

INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is

  • Að hluta staðfest Styður Vextir á Íslandi myndu ekki breytast við aðild að ESB.
  • Að hluta staðfest Styður ESB-aðild með evru tryggir lægri vexti, minni verðbólgu, lægra verðlag og afnám verðtryggingar.