← Til baka á Heimildir
CURR-DATA-001 Opinber tölfræði Há
Gjaldmiðill Efnahagslegt 2008 crisis and collapse
Í fjármálakreppunni í október 2008 féll gengi íslensku krónunnar um nærri helming gagnvart evru á örfáum vikum, úr um 90 ISK/EUR í byrjun árs í yfir 180 ISK/EUR í nóvember. Þrír stærstu bankarnir (Kaupþing, Landsbankinn, Glitni) hrundu samtímis og áttu eignir sem námu um tífaldri vergri landsframleiðslu landsins.
Enska frumtextinn

During the October 2008 financial crisis, the Icelandic króna lost approximately 50% of its value against the euro in a matter of weeks, falling from around 90 ISK/EUR in early 2008 to over 180 ISK/EUR by November 2008. The three largest banks (Kaupthing, Landsbanki, Glitnir) collapsed simultaneously, with combined assets roughly 10 times Iceland's GDP. The Central Bank was unable to act as lender of last resort in foreign currency, a key limitation of having an independent currency for a micro-economy.

Dagsetning 1. apríl 2009
Síðast staðfest 8. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Opinber tölfræði

Heimild

Seðlabanki Íslands — Special Investigation Commission report; Central Bank annual report 2009

Seðlabanki Íslands er seðlabanki landsins sem ber ábyrgð á peningastefnu, fjármálastöðugleika og útgáfu gjaldmiðils.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The crisis had multiple causes beyond currency policy, including excessive banking sector growth, inadequate regulation, and global financial contagion. The króna's depreciation also aided the subsequent export-led recovery by making Icelandic goods and tourism cheaper.

Tengdar heimildir (2)

CURR-DATA-002 Gjaldmiðill

Ísland setti á víðtækar fjármagnshöft í nóvember 2008 til að koma í veg fyrir fjármagnsflótta og stöðva gengi krónunnar. Höftin voru afnumin í áföngum: takmarkanir á einstaklinga voru afnumdar að mestu árið 2015, á fyrirtæki árið 2017, og síðustu höftin á arfgengar stöður voru leyst upp í sérstökum uppboðsferli. Höftin stóðu í nærri áratug og voru gagnrýnd fyrir að raska fjárfestingaákvörðunum.

 CURR-DATA-003 Gjaldmiðill

Verðbólga á Íslandi hefur verið mun hærri og sveiflukenndari en á evrusvæðinu síðustu tvo áratugi. Meðalverðbólga á Íslandi var um 5,5% á árunum 2005–2025 samanborið við 2,1% á evrusvæðinu, og náði hámarki í 18,6% í janúar 2009 í fjármálakreppunni og 10,2% árið 2022–2023.

Notuð í greiningum (4)

25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)

  • Að hluta staðfest Styður Lykilatriðið í efnahagsbata Íslands eftir hrunið var að taka ekki ábyrgð á skuldum bankanna og setja hana ekki á ríkið, þrátt fyrir kröfur og þrýsting ESB þar um.
  • Að hluta staðfest Styður Hefði Ísland verið aðili að ESB þegar bankahrunið varð hefði landið neyðst til að taka bankakerfið í fang ríkisins.
  • Að hluta staðfest Styður Íslenski gjaldmiðillinn hefur sett klafa á íslensk heimili og fyrirtæki, nema þau fyrirtæki sem fá að gera upp í evrum og dollurum.

Ræða þarf alla kaflana á nýjan leik Morgunblaðið

  • Staðfest Styður Margir sem studdu ESB-aðild vildu fá evru í stað íslensku krónunnar.
  • Staðfest Styður Eitt af markmiðum ESB-aðildar var að styrkja viðskipti og efnahag Íslands eftir bankahrunið 2008.

Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Almenningur hagnast ekki á íslenska krónunni og þeim vöxtum og verðbólgu sem henni fylgja.

Sameign þjóðarinnar — eða stærsta tilfærsla auðlinda í sögu Íslands? Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Eftir fjármálahrunið 2008 fengu mörg sjávarútvegsfyrirtæki verulegan ávinning þegar skuldir voru lækkaðar eða endurfjármagnaðar á hagstæðari kjörum í gegnum bankakerfið og skuldaendurskipulagningar.