← Til baka á Heimildir
TRADE-DATA-041 Sérfræðigreining Miðlungs
Viðskipti Efnahagslegt
Samtök norskra atvinnufyrirtækja (NHO) hófu í byrjun árs 2026 að mæla opinberlega með því að Noregur kanni tollbandalagssamning við ESB, knúinn áfram af 15% Bandaríkjatollum og 50% viðbótartollum á norska laxi sem leggja laxeldisgeirann undir þrýsting. Þróunin endurspeglar vaxandi óróa meðal Norðurlandaþjóða utan tollbandalagsins um að skortir kollektíft gagnráðstöfunarfrelsi ESB í tíma aukins viðskiptaálags.
Enska frumtextinn

Norway's Confederation of Enterprise (NHO) began publicly advocating in early 2026 for Norway to explore a customs union arrangement with the EU, driven by vulnerability to US tariffs. The United States imposed 15% reciprocal tariffs on Norwegian goods in 2025, plus an additional 50% surcharge on Norwegian salmon exports, severely impacting Norway's aquaculture sector. NHO's shift reflected growing concern among Nordic EEA states that being outside the EU customs union leaves them exposed in an era of trade wars, without the EU's collective retaliatory and negotiating capacity.

Síðast staðfest 22. mars 2026
Svið Efnahagslegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Multiple Norwegian and Icelandic media sources

NHO (Næringslivets Hovedorganisasjon) er aðalsamtök norskra atvinnufyrirtækja; RÚV er ríkisútvarp Íslands og birtir fréttir á ensku um íslensku og norrænu efnahagsmál.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Afstaða NHO eru stefnumótunartillögur, ekki stefna norskra stjórnvalda. Noregur hefur ekkert formlegt ferli til að ganga í tollabandalag ESB án fullrar aðildar að sambandinu. Samanburðurinn á Noregi og Íslandi er ófullkominn — útflutningssnið Noregs (olía, gas, lax) er verulega frábrugðið útflutningssniði Íslands (ál, sjávarafurðir, ferðaþjónusta).

Tengdar heimildir (3)

TRADE-DATA-027 Viðskipti

Bandaríkin lögðu 15% gagnkvæma tolla á flestar borgarvörur í apríl 2025 ásamt 50% álagi á stál og ál, en sjávarútvegurinn — einkum laxaútflutningur sem nam um 10 milljörðum norskra króna til Bandaríkjanna árið 2024 — varð verst úti. Noregur gat ekki nýtt sér sameiginlegan samningsstyrk ESB í viðræðum við Bandaríkin þar sem landið stendur utan sambandsins, þótt 80% af norskum útflutningi fari til ESB-landa.

 TRADE-DATA-039 Viðskipti

Bandaríkin innleiddu 15% gagnkvæman toll á allar íslenskar vöruútflutning í ágúst 2025, þrátt fyrir að Ísland reki vöruviðskiptahalla gagnvart Bandaríkjunum. Helstu áhrifaþegar voru sjávarútvegsvörur — 46 milljarðar króna, aðallega þorskur og ýsa — og lyfjaiðnaður — 39 milljarðar króna — sem samanlagt náðu til yfir 80% af vöruútflutningi til Bandaríkjanna árið 2024.

 TRADE-DATA-040 Viðskipti

EES-aðild felur ekki í sér aðild að tollbandalagi ESB: EES/EFTA-ríkin njóta tollfrelsis á innri markaðinn fyrir iðnaðarvörur en setja sjálfstæðar ytri tolla og semja sjálfstætt við þriðju ríki. Þannig nýtast þessum ríkjum ekki sameiginlegar viðræðustöður ESB — 450 milljóna neytenda — í viðskiptadeilum við stórveldi eins og Bandaríkin eða Kína.

Notuð í greiningum (1)

Brenglað stöðumat vegna ESB bjorn_is

  • Að hluta staðfest Andmælir Afgerandi meirihluti þingmanna á norska stórþinginu ákvað að hrófla ekki við EES-samstarfið á þessu kjörtímabili, til ársins 2029.