Ísland, Noregur og Liechtenstein eru undanþegin kolefnistollinum (CBAM) sem ETS-þátttakendur — íslenskar álframleiðsluafurðir, sem eru um 18% vöruútflutnings, eru þannig meðhöndlaðar á jafngrunni innri ESB-framleiðslu. Þó mun stigvíst afnám ókeypis losunarheimilda 2026–2034 hækka kostnað íslenskra álsmelts óháð því hvort landið gengur í ESB eða helst í EES.
Enska frumtextinn
The EU Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), entering its compliance phase in 2026, imposes carbon costs on imports of cement, iron and steel, aluminium, fertilisers, electricity, and hydrogen. Iceland, Norway, and Liechtenstein are exempt from CBAM as EEA members participating in the EU Emissions Trading System (ETS) — their products are treated as internal to the EU carbon market, not as third-country imports. However, CBAM has significant implications for Iceland's aluminium sector (approximately 18% of goods exports): as an ETS participant, Icelandic aluminium smelters face EU carbon pricing but benefit from free allowances that are being phased out by 2034. Iceland negotiated a partial exemption from ETS obligations for its unique geothermal/hydro energy mix. The CBAM regulation's incorporation into the EEA Agreement would formally establish a 'common CBAM area' covering EFTA/EEA states. For Iceland, full EU membership versus EEA membership makes little practical difference regarding CBAM, since EEA already provides equivalent treatment.
Heimild
European Commission — Carbon Border Adjustment Mechanism
Framkvæmdastjórn ESB stýrir CBAM-kerfi sem leggur kolefnisverð á innflutning ákveðinna iðnaðarvara frá ríkjum utan kolefnismarkaðar ESB.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Upplýsingar um innleiðingu kolefnistollakerfisins (CBAM) eru enn í mótun. Niðurfelling ókeypis losunarheimilda í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir (ETS) á árunum 2026–2034 mun auka kostnað fyrir íslenskan áliðnað, óháð stöðu innan ESB/EES. Undanþágur Íslands frá ETS eru til umræðu í yfirstandandi samningaviðræðum. Fyrirhuguð útvíkkun CBAM til að ná yfir fleiri vörur (fjölliður og lífræn efni) gæti haft áhrif á fleiri íslenskar atvinnugreinar í framtíðinni.
Notuð í greiningum (7)
Draumurinn um ESB-samning er uppgjöf Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-gervigreindarreglugerð (AI Act) og orkupakkar ESB myndu draga úr samkeppnisforskoti Íslands í gagnaverum og orkufrekum iðnaði
Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn
- Að hluta staðfest Styður ESB hefur innleitt kolefnisgjöld á skipaflutninga sem hafa hækkað kostnað og vöruverð á Íslandi.
- Að hluta staðfest Andmælir ESB hefur innleitt kolefnisgjöld á skipaflutninga sem hafa hækkað kostnað og vöruverð á Íslandi.
Erum við í ofbeldissambandi við ESB? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Ísland er þegar hluti af tollastríðum ESB vegna EES-samningsins.
ESB-umræðan: Allt nema umræða um ESB eins og það er Blog.is
- Að hluta staðfest Styður Ísland þarf að taka upp ETS-gjöld ESB þrátt fyrir að vera utan ESB.
Gagnrýnir samkeppnislög og kolefnisgjöld Morgunblaðið
- Að hluta staðfest Styður Í Færeyjum er ekkert kolefnisgjald, í Noregi eru kolefnisgjöld endurgreidd að stærstum hluta og í Danmörku voru sjávarútvegsfyrirtæki undanþegin gjöldunum til ársins 2023
- Að hluta staðfest Styður Enginn borgar kolefnisgjöld á kolmunnaveiðum nema íslensku skipin, þrátt fyrir að skip frá sjö til tíu þjóðum séu á svæðinu
Lærum af sögunni: Segjum NEI við ESB! Vísir
- Að hluta staðfest Andmælir ESB-kolefnisskatturinn kemur að fullu til framkvæmda á næsta ári og mun hafa gríðarleg áhrif á íslenska neytendur, flugfélög og skipafélög.
SEGJUM UPP EES SAMNINGNUM OG HÆTUM VIÐ ESB ÞJÓÐARATKVÆÐAGREIÐSLUNA blogis
- Óstutt Andmælir ESB er að leggja tolla á Ísland og Noreg í þeim tilgangi að þvinga þau inn í ESB.