Ísland innleiðir um 75% af löggjöf ESB um innri markaðinn í gegnum EES-samninginn án atkvæðisréttar í stofnunum ESB. Ísland hefur aldrei beitt fyrirvararétti sínum samkvæmt 102. grein og EES-samstarfsnefndin samþykkir í reynd ESB-lög án raunverulegra breytinga — kerfi sem norskir gagnrýnendur hafa kallað „faxlýðræði“.
Enska frumtextinn
Iceland implements approximately 75% of EU single market legislation through the EEA Agreement without having any voting rights in the EU institutions that draft and adopt these laws. The EEA Joint Committee, where Iceland has a formal seat, operates by consensus but in practice rubber-stamps EU legislation — Iceland has never exercised its Article 102 'right of reservation' to veto an EEA-relevant act. The EFTA pillar's consultative role is limited to providing input before legislation is finalised, with no amendment power. This arrangement has been described as a 'fax democracy' by Norwegian critics — Iceland receives the laws by fax (metaphorically) and implements them without meaningful influence over their content.
Heimild
EEA Agreement, Articles 99–104; EFTA Secretariat — Decision-shaping in the EEA
EFTA-skrifstofan annast daglegan rekstur Fríverslunarsamtaka Evrópu og EES-samningsins, veitir aðildarríkjum stuðning við innleiðingu regluverks innri markaðarins og fylgist með lagaþróun.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Lýsingin á „faxlýðræði“ er umdeild. EFTA-ríkin taka þátt í sérfræðinefndum og hafa nokkur áhrif við undirbúning löggjafar. EES-samningurinn undanskilur einnig marga málaflokka (landbúnað, sjávarútveg, dómsmál, utanríkisstefnu) þar sem Ísland heldur fullu fullveldi. Rökin um lýðræðishalla gilda í báðar áttir — aðild að ESB myndi veita Íslandi atkvæðisrétt en um leið útvíkka löggjöf ESB til þeirra sviða sem nú eru undanskilin.
Notuð í greiningum (5)
Er þetta boðlegt fyrir fullvalda þjóð? Vísir
- Staðfest Styður EES-ríkin eiga aðgang að nefndum Framkvæmdastjórnarinnar á undirbúningsstigi en án atkvæðisréttar.
- Staðfest Styður EES-ríkin hafa enga formlega aðkomu á vinnslustiginu — einungis aðildarríki ESB hafa aðkomu á þeim tímapunkti.
- Staðfest Styður EES-ríkin hafa takmarkaðan mótunarrétt í löggjafarferli ESB og engan ákvörðunarrétt.
Ísland á heima í ESB
- Þarfnast samhengis Styður Um 90% allra tilskipana og reglna ESB eru teknar upp á Íslandi án þess að Ísland taki þátt í sköpun þeirra.
Já eða Nei - Tilraun til að ramma inn umræðuna Vísir
- Að hluta staðfest Styður Innan EES-samningsins hefur Ísland ekki aðkomu að mótun reglna innri markaðsins.
- Að hluta staðfest Andmælir Innan EES-samningsins hefur Ísland ekki aðkomu að mótun reglna innri markaðsins.
Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir
- Staðfest Styður Þjóðlönd sem eru aðilar að ESB taka þátt í alþjóðasamvinnu um lög og reglur en eru talin fullvalda.
- Staðfest Styður EES-samningurinn veitir Íslandi ekki atkvæðarétt í löggjafarvinnunni hjá ESB.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Staðfest Styður Íslendingar hafa lítil sem engin áhrif á mótun þeirra reglna sem gilda á innri markaðnum í gegnum EES-samninginn.