← Til baka á Heimildir
SOV-DATA-033 Sérfræðigreining Há
Fullveldi Stjórnmálalegt
Lissabon-samningurinn breytti atkvæðavægi í Ráðherraráði ESB úr vegnum atkvæðum yfir í tvöfalda meirihlutakröfu: bæði 55% aðildarríkja og 65% íbúa ESB þurfa að samþykkja tillögu til að hún nái fram að ganga. Atkvæðavægi Þýskalands jókst úr 8,4% í 16,41% og Frakklands úr 8,4% í 12,88%, á meðan þörfin á hindrunarbandalagi minnkaði úr 14 ríkjum í 13.
Enska frumtextinn

The Lisbon Treaty (effective November 2014) changed EU Council voting from weighted votes requiring 74% approval to a 'double majority' system requiring both 55% of member states and 65% of EU population. This slightly increased small states' blocking power (13 states needed to block instead of 14) but reduced their percentage-based influence due to population weighting. Germany's voting weight increased from 8.4% to 16.41% and France's from 8.4% to 12.88%, reflecting their larger populations. For Iceland, this means its Council voting weight as a potential member would be among the smallest but its blocking coalition threshold was lowered.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Vilborg Ása Guðjónsdóttir & Þorsteinn Vilhjálmsson, University of Iceland (2011)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um vísindaleg og félagsleg efni.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Greiningin er frá árinu 2011 og atkvæðagreiðslureglur Lissabon-sáttmálans hafa nú verið að fullu í gildi frá 2017 (að loknu aðlögunartímabili). Hagnýt áhrif atkvæðavægis eru háð gangverki samsteypumyndunar, sem er ekki fangað í formlegum útreikningum á vægi. Smærri ríki beita oft óhóflegum áhrifum með því að setja mál á dagskrá, með nefndarstörfum og óformlegum samningaviðræðum frekar en með formlegu atkvæðavægi.

Tengdar heimildir (3)

SOV-DATA-027 Fullveldi

Fullveldi ríkis skiptist í tvennt: innra fullveldi — æðsta vald yfir innri málefnum — og ytra fullveldi — réttur ríkisins til þátttöku á alþjóðavettvangi og til að ganga í þjóðréttarlegar skuldbindingar. Fullvalda ríki getur takmarkað sig með alþjóðasamningum án þess að missa fullveldi sitt — hæfnin til að ganga í slíka samninga er sjálf æðsta tjáning þess.

 SOV-DATA-030 Fullveldi

Stjórnmálafræðirannsóknir á vegum lítilla ríkja greina fimm leiðir til að hafa áhrif á alþjóðaviðræður: hlífðarleit í bandalögum eins og ESB, dreifing tengslna á marga samstarfsaðila, hlutlægni, öflug diplómata og normsköpun. ESB-aðild er ein löglæg mynd hlífðarleitarinnar en ekki óhjákvæmileg nauðsyn smárra ríkja.

 EEA-DATA-022 EES/ESB-löggjöf

Þyngdarjafnvægi EES-samningsins breyttist verulega þegar Austurríki, Finnland og Svíþjóð gengu í ESB árið 1995 og EFTA minnkaði úr sex í þrjú ríki gegn 25 ESB-ríkjum. Eiríkur Bergmann við Háskólann á Bifröst mat að neitunarvald EFTA væri í raun ónotanlegt þar sem beiting þess gæti leitt til hruns á EES-samningnum.

Notuð í greiningum (5)

Aðild að ESB bakdyramegin DV

  • Að hluta staðfest Styður Aðildarsamningur við ESB þarf samþykki allra fulltrúa í ráðherraráðinu og meirihluta þingmanna á Evrópuþinginu.

Er þetta boðlegt fyrir fullvalda þjóð? Vísir

  • Staðfest Styður Með auknum völdum Evrópuþingsins í löggjafarferlinu hefur aðkoma EES-ríkjanna orðið flóknari og veikst nokkuð frá tilkomu EES-samningsins árið 1992.

SEGJUM UPP EES SAMNINGNUM OG HÆTUM VIÐ ESB ÞJÓÐARATKVÆÐAGREIÐSLUNA blogis

  • Að hluta staðfest Styður Eftir að Maastricht-samningurinn var þvingaður í gegn var reglum ESB breytt þannig að samninga ESB þyrfti ekki lengur að samþykkja einróma heldur nægði meirihlutasamþykki.
  • Að hluta staðfest Styður Stærsta breyting á ESB varð árið 2009 með Lissabon-sáttmálanum.
  • Að hluta staðfest Styður Lissabon-sáttmálinn fór í þá átt að gera ESB að pólitísku sambandi með mun meiri heimildir framkvæmdastjórnar ESB til miðstýringar, bæði innan ESB-ríkjanna og EES-ríkjanna.

Smáríki og stóra borðið – Viðtal við danskan Evrópuþingmann Evrópustraumar

  • Að hluta staðfest Styður Lítil lönd berjast oftar ofar sínum þyngdarflokki innan ESB en stærð þeirra gefur til kynna.

Valdið færi annars til Brussel Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Vægi ríkja innan ESB tekur fyrst og fremst mið af íbúafjölda þeirra, ekki síst í Ráðherraráði sambandsins.