← Til baka á Heimildir
SOV-DATA-031 Sérfræðigreining Há
Fullveldi Stjórnmálalegt
Ísland varð stofnaðili NATO þann 4. apríl 1949, aðallega vegna landfræðilegrar legu sinnar milli bandarísks og sovésks áhrifasviðs — þátttaka Danmerkur og Noregs var ráðandi í ákvörðuninni. Alþingi samþykkti aðild 37 atkvæðum gegn 13, en Sósíalistabandalagið greiddi atkvæði gegn.
Enska frumtextinn

Iceland was a founding NATO member (4 April 1949), joining primarily due to its strategic geographic location between the US and Soviet spheres of influence. Denmark and Norway's participation proved decisive in Iceland's decision. Parliament approved accession 37 to 13, with the Socialist Party voting against. American officials rejected Iceland's proposed compromise of neutrality with wartime base access, effectively presenting membership as binary.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Gustav Pétursson (2013, updated 2026)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Greinin kynnir viðtekna söguskýringu. Framsetningin um „hafnaða hlutleysislausn“ leggur áherslu á þrýsting frá Bandaríkjamönnum; aðrir halda því fram að ríkisstjórn Íslands hafi í raun kosið fulla aðild til að tryggja öryggi sitt. Uppfært 2026, sem bendir til áframhaldandi mikilvægis.

Tengdar heimildir (2)

SOV-DATA-027 Fullveldi

Fullveldi ríkis skiptist í tvennt: innra fullveldi — æðsta vald yfir innri málefnum — og ytra fullveldi — réttur ríkisins til þátttöku á alþjóðavettvangi og til að ganga í þjóðréttarlegar skuldbindingar. Fullvalda ríki getur takmarkað sig með alþjóðasamningum án þess að missa fullveldi sitt — hæfnin til að ganga í slíka samninga er sjálf æðsta tjáning þess.

 SOV-DATA-030 Fullveldi

Stjórnmálafræðirannsóknir á vegum lítilla ríkja greina fimm leiðir til að hafa áhrif á alþjóðaviðræður: hlífðarleit í bandalögum eins og ESB, dreifing tengslna á marga samstarfsaðila, hlutlægni, öflug diplómata og normsköpun. ESB-aðild er ein löglæg mynd hlífðarleitarinnar en ekki óhjákvæmileg nauðsyn smárra ríkja.

Notuð í greiningum (12)

Að kljúfa þjóðina með tilfinningaþrunginni spurningu Vísir

  • Að hluta staðfest Styður NATO-aðild var tilfinningarríkt mál í áratuði á Íslandi.

Ef við uppfyllum skilyrðin þurfum við hvort sem er ekki ESB Nútíminn

  • Að hluta staðfest Styður Ísland hefur notið verndar Bandaríkjanna í rúm 80 ár.

Hér kemur staðreynd: það er ekki til neinn Evrópuher Vísir

  • Staðfest Styður Ísland hefur verið herlaust ríki innan NATO frá 1949 án þess að þrýst hafi verið á það að stofna her.
  • Að hluta staðfest Styður Þegar Ísland gekk í NATO ríkti fullur skilningur meðal aðildarríkja á sérstöðu Íslands sem herlauss ríkis.

Hvað er í pakkanum? Heimssýn

  • Staðfest Styður NATO hefur verið megintrygging Íslands í öryggis- og varnarmálum um langt skeið.

INNLIMUNARSINNA SVARAÐ (Endurbirt blogg frá 22.8.2025) Blog.is

  • Staðfest Styður Ísland er aðili að NATO.

Ísland stjórni ESB í sjávarútvegsmálum Viðskiptablaðið

  • Staðfest Styður Ísland hefur skuldbindingar gagnvart NATO og mun halda áfram að uppfylla þær.

Ísland yrði í aftursætinu, rétt eins og Samfylkingin er í aftursætinu hjá Viðreisn RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Öryggi Íslands er borgið með aðild að NATO og með varnarsamstarfi við Bandaríkin.

Íslenskir hermenn? Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Bretland, Kanada og Noregur auk Bandaríkjanna eru í NATO en utan ESB.

Mun Trump reyna að koma í veg fyrir inngöngu Íslands í ESB? Blog.is

  • Að hluta staðfest Styður Ísland hefur engan eigin her og treystir mjög á NATO, sérstaklega Bandaríkin.

Sjálfskapaður vandi Evrópu Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Bretland, Noregur, Færeyjar, Ísland, Grænland og Kanada eru öll í NATO

Um hvað er raun­veru­lega verið að spyrja? Vísir

  • Staðfest Styður Öryggi Íslands hvílir á aðild að NATO og nánum varnarsamskiptum við Bandaríkin.

Við vitum af mikilvægi sjávarútvegs fyrir Ísland RÚV

  • Að hluta staðfest Styður Landfræðileg lega Íslands og alþjóðamál leika mikilvægt hlutverk í aðildarferlinu.