Söguleg greining Guðna Th. Jóhannessonar bendir til þess að evrópsk samþætting hafi stuðlað að viðvarandi friði í heimsálfinni miðað við síendurteknar stórstríðstíðir fyrri alda, þótt spurningin um hvort dýpri samþætting eftir 1993 — myntbandalag og pólitísk samþætting — hafi verið skynsamleg stefna eða mögulegur mistök sé enn til umræðu meðal sagnfræðinga.
Enska frumtextinn
Historical analysis suggests European integration demonstrably contributed to sustained peace compared to Europe's previous history of recurring major wars. EU President Herman Van Rompuy assessed that without the EU, peace 'would never have been as stable — not lasting peace but merely an armed truce.' However, the question of whether post-1993 deeper integration (monetary union, political union) was strategic wisdom or potential miscalculation remains open and debated among historians.
Heimild
Vísindavefurinn — Guðni Th. Jóhannesson, Professor of History, University of Iceland (2013, updated 2026)
Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Guðni Th. Jóhannesson varð síðar forseti Íslands (2016–2024), sem gaf greiningunni stofnanalegt vægi en jafnframt mögulega pólitíska vídd. Hið gagnraunverulega (hvað hefði gerst án ESB?) er í eðli sínu ósannanlegt. NATO og hernaðarviðvera Bandaríkjanna í Evrópu áttu einnig þátt í friðnum eftir síðari heimsstyrjöldina, sem gerir erfitt að einangra sérstakt framlag ESB. Tilvitnunin í Van Rompuy er frá sitjandi forseta ESB, ekki hlutlausum áhorfanda.