Meðal ríkjanna sem gengu í ESB árið 2004 jókst landsframleiðsla á mann (í kaupmáttarjafngildi) verulega á tveimur áratugum: Pólland hækkaði úr 49% í 81% af meðaltali ESB, Eistland úr 52% í 85% og Tékkland úr 77% í 93%. Þróunin var þó misjöfn — Grikkland upplifði upphaflegan vöxt en fór síðar í alvarlega skuldakreppu, á meðan Króatía á enn við mannfjöldaflótta að stríða þrátt fyrir fjárhagslegan ávinning.
Enska frumtextinn
Historical data on EU accession shows a broad pattern of economic benefits for joining countries, though results vary. Among the 2004 enlargement states, GDP per capita (PPS) converged significantly: Poland rose from 49% of the EU average in 2004 to 81% in 2024; Estonia from 52% to 85%; Czech Republic from 77% to 93%. FDI inflows surged: the 2004 cohort received approximately €250 billion in cumulative FDI in the first decade of membership. Trade integration deepened: intra-EU trade share for new members rose by 10–20 percentage points in the decade after accession. However, results were uneven: Greece (joined 1981) saw initial growth but long-term debt crisis; Croatia (joined 2013) benefited from structural funds but still faces brain drain. The pattern is strongest for small, open economies with pre-existing EU trade orientation — a category that fits Iceland's profile.
Heimild
Eurostat GDP per capita in PPS; European Commission Enlargement Reviews
Eurostat er tölfræðiskrifstofa Evrópusambandsins og gefur reglulega út samanburðartölur um landsframleiðslu á mann í kaupmáttarjafngildi (KMJ); Framkvæmdastjórn ESB gefur út úttektir um þróun nýrra aðildarríkja.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Samleitni var knúin áfram af mörgum þáttum umfram aðild að ESB: hnattvæðingu, tækniyfirfærslu, umbótum á stofnanaramma og uppbyggingarsjóðum ESB. Sviðsmyndagreining er erfið – Evrópulönd utan ESB (Noregur, Sviss, Ísland) uxu einnig. Ísland er nú þegar með mjög háa landsframleiðslu á mann (þá næsthæstu í Evrópu), þannig að gangverk samleitni myndi virka öðruvísi. Dæmin um efnahagskreppur (Grikkland, Kýpur) sýna að aðild að ESB án traustrar innanlandsstefnu getur magnað upp veikleika. Menntamannaleysi frá nýjum aðildarríkjum var umtalsvert og endurspeglast ekki í tölum um landsframleiðslu.
Notuð í greiningum (6)
25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)
- Að hluta staðfest Andmælir Kenning Mundells um sameiginleg myntsvæði sýnir að mörg ríki uppfylla ekki skilyrðin og þess vegna er hagvöxtur mun minni hjá evruríkjum.
Er ESB „hnignunarbandalag“? Vísir
- Að hluta staðfest Styður Efnahagsleg stöðnun hefur verið mjög misjöfn í mismunandi löndum ESB, sem bendir gegn þeirri kenningu að ESB-samstarfið sem slíkt sé orsök hennar.
Erna og Jón útskýra lok, lok og læs -- lokunarskilyrði aðildarferlisins Heimssýn
- Staðfest Styður Tíu ríki gengu í Evrópusambandið 1. maí 2004.
Hræðslubandalagið óttast góðan samning DV
- Þarfnast samhengis Styður Öllum þjóðum ESB hefur tekist að bæta lífskjör með inngöngu í sambandið.
- Að hluta staðfest Styður Engin þjóð ESB hefur misst auðlindir sínar vegna aðildar.
Spursmál #115 — Er Ísland á leið inn í Evrópusambandið? Spursmál (mbl.is)
- Að hluta staðfest Styður Írland var eitt af fátækustu ríkjum Evrópu þegar það gekk í Evrópusambandið og er í dag ein ríkasta þjóð í Evrópu miðað við þjóðarframleiðslu á mann.
Þrír hópar sem myndu hagnast mest á aðild Íslands að Evrópusambandinu Vísir
- Að hluta staðfest Styður Sameiginlegur gjaldmiðill, tollfrjáls markaður og aukið traust fjárfesta hefur reynst lykilatriði fyrir fyrirtæki innan ESB.
- Að hluta staðfest Styður Reynslan sýnir að ríki sem ganga í ESB hafa yfirleitt notið aukinnar erlendrar fjárfestingar, lægri viðskiptakostnaðar og sterkari tengsla við evrópskan markað.