Grænland gekk í Evrópubandalagið árið 1973 sem hluti af Danmörku þrátt fyrir að 70,3% Grænlendinga hefðu greitt nei árið 1972; eftir heimastjórn 1979 greiddi þjóðin atkvæði um úrsögn þar sem 52% studdu brottför og Grænland yfirgaf Evrópubandalagið 1. febrúar 1985 — eina landsvæðið sem hefur gert slíkt. Deilurnar snérust fyrst og fremst um sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna og aðgang erlendra skipa að fiskveiðisvæðum Grænlands; í kjölfarið fékk Grænland sérstöðu hafsævislanda og semdi um fiskveiðisamning þar sem Evrópubandalagið greiddi um 26,5 milljónir reiknieininga árlega.
Enska frumtextinn
Greenland joined the European Economic Community (EEC) in 1973 as part of Denmark, despite a majority of Greenlanders voting against in the 1972 referendum (70.3% No). After achieving home rule in 1979, Greenland held its own referendum on EEC membership on 23 February 1982, with 52% voting to leave. Greenland formally left the EEC on 1 February 1985, the first (and to date only) territory to withdraw from the European Community. The departure was primarily driven by disagreements over the Common Fisheries Policy — Greenlanders objected to foreign vessels accessing their rich fishing grounds. After withdrawal, Greenland obtained Overseas Countries and Territories (OCT) status, negotiating a 'fish for cash' arrangement where the EC paid for fishing access (approximately ECU 26.5 million annually). This evolved into a Fisheries Partnership Agreement. Greenland lost direct EU structural fund support but gained greater autonomy over fisheries management.
Heimild
European Parliament — Greenland's withdrawal from the EEC; Treaty amending the Treaties of Rome
Evrópuþingið heldur úti gagnaskrám og upplýsingablöðum um sögu Evrópusamrunans, þar á meðal um stækkun sambandsins og brottfarir yfirráðasvæða.
Skoða heimild ↗Fyrirvarar
Grænland var landsvæði með heimastjórn en ekki fullvalda ríki, sem gerði úrsögnina lagalega einfaldari en útgöngu fullgilds aðildarríkis (ekkert 50. greinar ferli). Greiðslur fyrir veiðiheimildir voru lægri en þær upphæðir úr byggðasjóðum sem Grænland afsalaði sér. Íbúafjöldi (~56.000) og efnahagur Grænlands eru agnarsmá í samanburði við Ísland. Yfirlýstur áhugi Trump-stjórnarinnar á að kaupa Grænland (2019) hefur styrkt samstöðu Grænlands, Danmerkur og ESB og breytt pólitískri stöðu. Grænland sækist ekki eftir endurinnlimun í ESB um þessar mundir.
Notuð í greiningum (3)
Ákall til ESB-sinna: Hvar eru undanþágurnar? Vísir
- Staðfest Styður Grænlendingar ákváðu að segja sig úr ESB m.a. vegna fiskimiðanna.
Haraldur Ólafsson: Auðvitað er hættuspil fyrir íslensku að Ísland gangi í ESB DV
- Staðfest Styður Með ESB-aðild flyðist umtalsverður hluti stjórnvalds Íslands úr landi.
Smáríki og stóra borðið – Viðtal við danskan Evrópuþingmann Evrópustraumar
- Staðfest Styður Danmörk gekk í Evrópusambandið fyrst Norðurlandanna árið 1973.
- Að hluta staðfest Styður Grænland fór út úr Evrópubandalaginu árið 1982 eða 1985 til að vernda fullveldi sitt.