← Til baka á Heimildir
POLL-DATA-005 Opinber tölfræði Há
Kannanir Stjórnmálalegt norwegian referendum 1972
Noregur hélt fyrstu þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild (þá EBE) 25. september 1972 þar sem 53,5% greiddu atkvæði á móti og 46,5% með, við 79,2% kosningaþátttöku. Umræðan snerist um sjávarútveg, landbúnað og fullveldi — efni sem líkist mjög íslensku umræðunni nú. Nei-herbergi var samtök bænda, sjómanna, vinstri flokka og dreifbýlissamfélaga.
Enska frumtextinn

Norway held its first EU membership referendum on 25 September 1972, with 53.5% voting against and 46.5% in favour, on a turnout of 79.2%. The campaign was dominated by concerns about fisheries, agriculture, and national sovereignty — issues strikingly similar to Iceland's current debate. The 'No' camp was a broad coalition of farmers, fishers, left-wing parties, and peripheral/rural communities, while the 'Yes' camp drew support from business, urban professionals, and the Labour Party leadership. The result led Norway to negotiate a free trade agreement with the EEC instead, prefiguring the EEA model adopted in 1994.

Dagsetning 25. september 1972
Síðast staðfest 9. mars 2026
Svið Stjórnmálalegt
Heimildaflokkur Opinber tölfræði

Heimild

Statistics Norway — Election and referendum statistics; Bjørklund (2005) — 'Mot strømmen'

Hagstofa Noregs (Statistics Norway) er opinber tölfræðistofnun sem heldur utan um kosningagögn og þjóðaratkvæðagreiðslutölfræði Noregs.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

The 1972 referendum occurred before the EEA framework existed, so the counterfactual was different from Iceland's current situation. Norway's petroleum discoveries in the late 1960s bolstered the case for independence from the EEC. The social and political cleavages in 1972 Norway may not map directly onto 2026 Iceland.

Tengdar heimildir (2)

POLL-DATA-006 Kannanir

Noregur hafnaði ESB-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu 28. nóvember 1994 þar sem 52,2% greiddu á móti og 47,8% með, við 89% þátttöku — hæstu kosningaþátttöku í sögu Noregs. Sjávarútvegsmálin réðu mestu, þar sem strandbyggðir óttuðust sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna, og Noregur gekk í staðinn í EES-samninginn sem Ísland er einnig aðili að.

 PREC-HIST-002 Fordæmi

Eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna 1994 hefur stöðugur meirihluti Norðmanna verið á móti ESB-aðild og skoðanakannanir árið 2025 sýna að 70–75% eru andvíg henni. Efnahagslegur árangur Noregs utan ESB byggist þó að miklu leyti á olíuauðlindum og Lífeyrissjóði ríkisins sem nemur um 1.700 milljörðum dala.

Notuð í greiningum (2)

25. þáttur Silfursins: Stefnt að kosningu um ESB í sumar Silfrið (RÚV)

  • Að hluta staðfest Styður Norðmenn höfnuðu ESB-samningi á sínum tíma vegna þess að þeir vita að auðlindaforræðið er lykilatriðið þegar ríki byggir á auðlindahagkerfi.
  • Staðfest Styður Norðmenn hafa fengið að sjá ESB-samninga, ekki einu sinni heldur tvisvar.
  • Að hluta staðfest Styður Norðmenn hafa tvisvar hafnað ESB-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu vegna þess að þeir fengu ekki undanþágur, einungis tíu ára aðlögun að fiskveiðistjórnunarkerfi ESB.

Raunveruleg svik við fullveldi þjóðarinnar Vísir

  • Staðfest Styður Noregur hefur tvisvar hafnað inngöngu í þjóðaratkvæðagreiðslu eftir aðildarviðræður við ESB.