← Til baka á Heimildir
EEA-DATA-023 Sérfræðigreining Há
EES/ESB-löggjöf Lögfræðilegt
Samkvæmt 7. gr. EES-samningsins ber Íslandi að innleiða tilskipanir ESB um innri markaðinn í landsrétt, og krefjast EES-reglur forgangs í árekstrum við innlend lög samkvæmt viðauka 35. ESB-reglur hafa þó ekki beina réttaráhrif á Íslandi — þær verða aðeins bindandi þegar þær eru formlega teknar upp í íslenska löggjöf.
Enska frumtextinn

Under the EEA Agreement Article 7, Iceland must incorporate EU internal market directives into national law. Law 2/1993 requires Icelandic laws to be interpreted in accordance with the EEA agreement, and Annex 35 requires EEA rules to prevail in cases of conflict with domestic legislation. However, EU rules lack direct effect in Iceland — they do not become binding unless formally adopted into Icelandic law by domestic authorities.

Síðast staðfest 20. mars 2026
Svið Lögfræðilegt
Heimildaflokkur Sérfræðigreining

Heimild

Vísindavefurinn — Arndís Anna K. Gunnarsdóttir, doctoral student, University of Strasbourg (2007, updated 2026)

Vísindavefurinn er fræðilegur svarsíðuvefur Háskóla Íslands þar sem sérfræðingar svara spurningum almennings um víðmörg fræðasvið.

Skoða heimild ↗

Fyrirvarar

Hin formlega réttarstaða (engin bein réttaráhrif) kann að vera frábrugðin raunveruleikanum — framfylgd Eftirlitsstofnunar EFTA og hættan á riftun EES-samningsins skapa sterka hvata til að fara að reglum, jafnvel án beinna réttaráhrifa. Uppfært í mars 2026, sem gefur til kynna að efnið sé enn í gildi.

Tengdar heimildir (4)

EEA-LEGAL-001 EES/ESB-löggjöf

Um 70% af löggjöf innri markaðar ESB hefur verið innleidd í íslenskan rétt í gegnum EES-samninginn. Þetta nær til frjálsra vöruviðskipta, þjónustu, fjármagns og fólks en útilokar sjávarútveg, landbúnað og réttarmál.

 EEA-LEGAL-002 EES/ESB-löggjöf

Samkvæmt EES-samningnum taka EFTA-ríkin (Ísland, Noregur og Liechtenstein) upp löggjöf innri markaðarins en hafa engin atkvæðisréttindi í ráðherraráði ESB né á Evrópuþinginu. Þau taka þátt í mótun stefnu á sérfræðingastigi en hafa ekki ákvarðanatökuvald.

 EEA-DATA-022 EES/ESB-löggjöf

Þyngdarjafnvægi EES-samningsins breyttist verulega þegar Austurríki, Finnland og Svíþjóð gengu í ESB árið 1995 og EFTA minnkaði úr sex í þrjú ríki gegn 25 ESB-ríkjum. Eiríkur Bergmann við Háskólann á Bifröst mat að neitunarvald EFTA væri í raun ónotanlegt þar sem beiting þess gæti leitt til hruns á EES-samningnum.

 SOV-LEGAL-001 Fullveldi

50. grein sáttmálans um Evrópusambandið (TEU) veitir hverju aðildarríki rétt til að ganga úr ESB í samræmi við eigin stjórnskipunarreglur, með tveggja ára samningsfresti sem hægt er að framlengja með samhljóða samþykki ráðsins.

Notuð í greiningum (2)

Enn og aftur um bókun 35 og forgang EES-reglna DV

  • Staðfest Styður Frumvarpið leggur til að EES-reglur sem réttilega innleiða skuldbindingar samkvæmt EES-samningnum gangi framar öðrum almennum lagaákvæðum, nema Alþingi mæli fyrir um annað.

Hversu mikið af regluverki Evrópusambandsins hefur verið tekið upp í íslenskan rétt? Vísir

  • Að hluta staðfest Styður Samkvæmt lögum nr. 2/1993 er Íslandi heimilt að viðhalda hömlum á fjárfestingu erlendra aðila í sjávarútvegi og fiskvinnslu.
  • Að hluta staðfest Styður Í nefndaráliti meirihluta utanríkismálanefndar var komist að þeirri niðurstöðu að EES-samningurinn bryti ekki í bága við stjórnarskrá Íslands þar sem valdið sem alþjóðastofnunum er ætlað er vel afmarkað.
  • Að hluta staðfest Styður Við fullgildingu EES-samningsins var grundvallarsjónarmið meirihluta utanríkismálanefndar að ekki þyrfti að breyta stjórnarskrá Íslands vegna samningsins.
  • Staðfest Styður Meginmál EES-samningsins hefur lagagildi á Íslandi samkvæmt lögum nr. 2/1993.