Staða varnarsamnings Íslands og Bandaríkjanna við mögulega inngöngu Íslands í ESB

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn og ég tek undir með honum að þetta er mikilvæg atkvæðagreiðsla í ágúst. Hún snýst um það hvort við eigum, einmitt eins og hv. þingmaður sagði, að hefja samningaviðræður að nýju; hvort við eigum í stað getgátna að fá staðreyndir á borðið til að almenningur og alþjóð geti einfaldlega kynnt sér það hvað samningur við Evrópusambandið felur í sér. Við það, að mínu mati, á enginn að vera hræddur. Út frá prinsippinu um fullveldi þjóða: Ég vil m.a. hafa í huga ákvörðun Austur-Evrópuríkja að ganga í NATO og ákvörðun Finna og Svía að ganga í NATO. Austur-Evrópa ákvað að fara bæði í Evrópusambandið og NATO. Úkraína hóf að sækja um eftir að stríðið byrjaði — reyndar höfðu þau áður sótt um aðild að NATO en sóttu líka um Evrópusambandið. Mér þætti það skrýtið ef Íslendingar ættu að spyrja aðrar þjóðir heimildar um það hvað við eigum að gera í okkar utanríkismálum svo lengi sem við erum að taka ákvörðun út frá hagsmunum landsins og það tel ég okkur einmitt vera að gera. Það er ástæðan fyrir því að við erum að flýta m.a. þjóðaratkvæðagreiðslunni. Það er einfaldlega út af því að það er margt búið að breytast í heiminum á síðasta einu og hálfu ári. Tollar, viðskipti hafa verið vopnvædd, það er utan og stendur utan við til að mynda EES-samninginn sem lýtur eingöngu að innri markaðnum. Evrópusambandið og Evrópuríkin hafa svo sannarlega stigið upp og höfðu líka ástæðu til að gera það þegar kemur að varnar- og öryggismálum. Það eru þessir stóru þættir; hvernig við getum einmitt tryggt efnahagslegt öryggi okkar Íslendinga, tryggt aðgang okkar fyrirtækja að öllum mörkuðum án þess að vera tolluð í drasl, tryggt það að við eigum aðgang að til að mynda stöðugum gjaldmiðli. Allt þetta er undir m.a. varnar- og öryggismálum sem ég kem að á eftir. Mér finnst það bara út frá prinsippinu þá erum það við Íslendingar sem metum okkar hagsmuni og hvernig við styrkjum okkar fullveldi. Það gerðum við 1949, það gerðum við 1970 með inngöngunni jafnt og það gerðum við með því að samþykkja EES-samninginn 1992.

Forseti minnir á að virða ræðutímann.

Virðulegi forseti. Ég vil bara undirstrika það að Evrópusambandsaðild myndi hafa engin áhrif, engu breyta um þann samning sem er í gildi milli Bandaríkjanna og Íslands, varnarsamninginn frá 1951. Ég vil undirstrika að það hefur engin áhrif á þann samning. Bandaríkin bera ábyrgð samkvæmt varnarsamningnum á að sinna öryggi og vörnum okkar Íslendinga og hafa það líka m.a. í gegnum NATO, Atlantshafsbandalagið. Þetta hefur ekki nein áhrif á það og ég vil undirstrika að öryggishagsmunir Íslands og öryggishagsmunir Bandaríkjanna eru samofnir á Norður-Atlantshafi. Við vitum að Ísland er m.a. skilgreint sem hluti af heimavarnarsvæði Bandaríkjanna. Þetta er grunnurinn að okkar góða samstarfi í meira en 75 ár við Bandaríkin þegar kemur að þessu samstarfi. En aðild að Evrópusambandinu mun engin áhrif hafa á það, þvert á móti sjáum við að mörg af þeim ríkjum sem eru innan Evrópusambandsins eru ekki síst hvað dyggust í sínum stuðningi við Bandaríkin, þannig að grundvöllur okkar í Atlantshafsbandalaginu liggur alveg fyrir og hann er skýr.