Kostnaður við þjóðaratkvæðagreiðslu og stöðugleikareglan

157. löggjafarþing Mál nr. 769 1. júní 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
920 orð
2 flokkar
Miðflokkurinn Viðreisn

Ríkisstjórn

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Viðreisn
2 ræður 491 orð

Stjórnarandstaða

Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir
Miðflokkurinn
2 ræður 429 orð

Tímalína umræðunnar

1. júní 2026
Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir Miðflokkurinn ræða
227 orð
Frú forseti. Í ljósi þess að hæstv. utanríkisráðherra var að koma af fundi með fjárhagsráði þá langaði mig — Þjóðhagsráði. — fyrirgefið, ég heyrði fjárhagsráði en ég ætla engu að síður að spyrja út í atriði sem hæstv. ráðherra ætti að vera fullkunnugt um, stöðugleikaregluna, því að hún hefur ítrekað talað fyrir því að þessi ríkisstjórn standist stöðugleikaregluna, að fjármál þessarar ríkisstjórnar verði ekki látin brjóta stöðugleikaregluna. Hins vegar liggur það fyrir…

Frú forseti. Í ljósi þess að hæstv. utanríkisráðherra var að koma af fundi með fjárhagsráði þá langaði mig — Þjóðhagsráði. — fyrirgefið, ég heyrði fjárhagsráði en ég ætla engu að síður að spyrja út í atriði sem hæstv. ráðherra ætti að vera fullkunnugt um, stöðugleikaregluna, því að hún hefur ítrekað talað fyrir því að þessi ríkisstjórn standist stöðugleikaregluna, að fjármál þessarar ríkisstjórnar verði ekki látin brjóta stöðugleikaregluna. Hins vegar liggur það fyrir að ef kostnaður við þjóðaratkvæðagreiðsluna hefði verið inni í síðustu fjárlögum þá hefðu fjárlögin ekki staðist stöðugleikaregluna. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra: Hvað hyggst ríkisstjórnin gera? Ætlar hún að spara annars staðar, og hvar þá, til að brjóta ekki stöðugleikaregluna? Eða ætlar hún að brjóta stöðugleikaregluna með því að fara í þennan kostnað við þjóðaratkvæðagreiðsluna?

Í öðru lagi langaði mig að spyrja í fyrri umferð hvort hæstv. ráðherra sé tilbúinn til þess að beita sér fyrir því að þjóðin fái aðgang að leynigögnunum, því að nú liggur fyrir að það er mjög auðvelt ef það er eitthvað í þessum gögnum sem hæstv. ráðherra telur að megi alls ekki koma fyrir augu þjóðarinnar — þá tel ég að þjóðin eigi rétt á að fá sem mestar upplýsingar áður en hún tekur ákvörðun í ágúst. Því spyr ég: Er hæstv. ráðherra tilbúinn til að beita sér fyrir því að þjóðin fái aðgang að þessum gögnum?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
298 orð
Virðulegi forseti. Ég vil taka eindregið undir þessi síðustu orð hv. þingmanns. Ég tel mjög mikilvægt að þjóðin sé vel upplýst, að við reynum í sameiningu að forðast upplýsingaóreiðu, að við drögum fram ýmsar upplýsingar og mér finnst t.d. gjaldmiðlaskýrslan sem var rædd hérna áðan mjög mikilvæg, að þjóðin átti sig á því að það eru í rauninni bara tveir valkostir og það er verulegur fjárhagslegur ábati fyrir almenning í landinu að breyta og skipta yfir í evru, fyrir…

Virðulegi forseti. Ég vil taka eindregið undir þessi síðustu orð hv. þingmanns. Ég tel mjög mikilvægt að þjóðin sé vel upplýst, að við reynum í sameiningu að forðast upplýsingaóreiðu, að við drögum fram ýmsar upplýsingar og mér finnst t.d. gjaldmiðlaskýrslan sem var rædd hérna áðan mjög mikilvæg, að þjóðin átti sig á því að það eru í rauninni bara tveir valkostir og það er verulegur fjárhagslegur ábati fyrir almenning í landinu að breyta og skipta yfir í evru, fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu. En gott og vel. Varðandi svonefnd gögn sem hafa verið til umræðu og talandi um upplýsingaóreiðu — ég efast ekki um að hv. þingmaður í ljósi þingskapalaga hafi kynnt sér gögnin af því að þingmaðurinn átti rétt á því. Þá sér hv. þingmaður að þessi gögn lúta fyrst og fremst að því samstarfi sem m.a. fyrri ríkisstjórn hafði sett af stað í gegnum EES, til að mynda á sviði heilbrigðismála. Það eru gögn sem snerta tvíhliða samninga okkar Íslendinga, gögn sem snerta til að mynda tölfræðiupplýsingar sem við viljum ekkert endilega að vinir okkar, hvorki Færeyingar né Norðmenn, fái af því að þar búa að baki íslenskir hagsmunir. Þingmenn geta haft aðgang að þessu en við viljum ekkert endilega að okkar viðsemjendur hafi það, sem eru stundum töff, við erum til að mynda í mjög hörðum samningaviðræðum núna við Færeyinga. [Símtal í þingsal.] — Nei, ég er ekki við, hv. þm. Jón Gunnarsson. Blessaður. En það er þannig, eins og ég segi, að við erum í samningaviðræðum við Færeyinga um fiskveiðisamning sem við erum búin í rauninni að segja upp. Við framlengdum hann fram í ágúst og það eru upplýsingar þarna sem ég tel ekki heppilegt í ljósi stöðunnar að séu birtar og það er ég með íslenska hagsmuni fyrst og síðast í huga.

Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir Miðflokkurinn ræða
202 orð
Frú forseti. Ég vil benda á að það kom ekkert svar við því hvernig ætti að bregðast við ef stöðugleikareglan er brotin þannig að ég vonast til að hæstv. ráðherra komi inn á það í seinna svari. Hins vegar kemur hæstv. ráðherra aftur og aftur hingað upp og talar eins og gjaldmiðlaskýrslan innihaldi eitthvað allt annað en hún gerir. Ég vil bara benda hæstv. ráðherra á að kannski lesa þessa skýrslu og kannski lesa líka grein eftir Jón Helga Egilsson sem fer ágætlega yfir…

Frú forseti. Ég vil benda á að það kom ekkert svar við því hvernig ætti að bregðast við ef stöðugleikareglan er brotin þannig að ég vonast til að hæstv. ráðherra komi inn á það í seinna svari. Hins vegar kemur hæstv. ráðherra aftur og aftur hingað upp og talar eins og gjaldmiðlaskýrslan innihaldi eitthvað allt annað en hún gerir. Ég vil bara benda hæstv. ráðherra á að kannski lesa þessa skýrslu og kannski lesa líka grein eftir Jón Helga Egilsson sem fer ágætlega yfir þetta, því að það er ekki þannig að skýrslan segi að það verði varanlegur fjárhagslegur ábati. Skýrslan er nefnilega ekki afgerandi um að það sé betra fyrir okkur að taka upp evru. Annað eru hreinar blekkingar, því skýrslan segir það ekki. Og mig langaði að spyrja hérna í ljósi þess að skýrslan er kannski ekki svo hagfelld fyrir þessa ríkisstjórn: Er það ástæðan fyrir því að hún var ekki birt almenningi fyrr en á föstudaginn? Skýrslan var tilbúin 13. maí og hún var rædd í ríkisstjórn daginn eftir atkvæðagreiðsluna um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Af hverju var hún rædd þá? Af hverju var hún ekki birt fyrr? Er það af því að hún er ekki hagstæð ríkjandi stjórnvöldum?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
193 orð
Virðulegur forseti. Stöðugleikareglan, svo ég svari öllu, mun halda. Það er eindreginn ásetningur og markmið þessarar ríkisstjórnar að skila hallalausum fjárlögum árið 2027. Það er fyrst og síðast til hagsbóta fyrir heimilin í landinu, fyrirtækin og atvinnulífið og við fengum einmitt brýningu í Þjóðhagsráði í þeim efnum, ekki síst frá atvinnulífinu. Gjaldmiðlaskýrslan er algjörlega afgerandi. Við fengum hana í ríkisstjórn á föstudaginn, hún var birt strax eftir að…

Virðulegur forseti. Stöðugleikareglan, svo ég svari öllu, mun halda. Það er eindreginn ásetningur og markmið þessarar ríkisstjórnar að skila hallalausum fjárlögum árið 2027. Það er fyrst og síðast til hagsbóta fyrir heimilin í landinu, fyrirtækin og atvinnulífið og við fengum einmitt brýningu í Þjóðhagsráði í þeim efnum, ekki síst frá atvinnulífinu. Gjaldmiðlaskýrslan er algjörlega afgerandi. Við fengum hana í ríkisstjórn á föstudaginn, hún var birt strax eftir að ríkisstjórnin fékk hana í hendur og ég vil hvetja, ekki síst í ljósi þessarar mistúlkunar eða mislesturs í stjórnarandstöðunni, að hvetja þau öll til þess að mæta á ráðstefnuna í Hörpu sem hæstv. fjármálaráðherra stendur fyrir ásamt skýrsluhöfundum og m.a. fyrrum seðlabankastjóra Króatíu. Það væri ágætt ef hv. þingmenn myndu hlusta vel á það sem þar kemur fram. Niðurstaðan er þessi: Krónan ýkir sveiflur í stað þess að jafna þær og þegar áföll dynja yfir gerir krónan áföllin verri. Þetta kemur alveg skýrt fram í skýrslunni fyrir utan allan þann beina kostnað sem ríkissjóður þarf að standa undir til að halda við krónunni, tugi milljarða sem ég vil frekar að fari í velferðarkerfið, innviði og fleira sem er öllum íslenskum heimilum til hagsbóta. Heyr, heyr.