Aðkoma þjóðarinnar að samningi um aðild Íslands að ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 759 28. maí 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
815 orð
2 flokkar
Framsóknarflokkur Samfylkingin

Ríkisstjórn

Kristrún Frostadóttir
Samfylkingin
2 ræður 390 orð

Stjórnarandstaða

Stefán Vagn Stefánsson
Framsóknarflokkur
2 ræður 425 orð

Tímalína umræðunnar

28. maí 2026
Stefán Vagn Stefánsson Framsóknarflokkur ræða
295 orð
Virðulegur forseti. Nú stefnir í að við greiðum atkvæði hér í dag um hvort halda skuli þjóðaratkvæðagreiðslu um inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Miðað við umræður hér í þingsal er ekki annað að heyra á þingmönnum stjórnarmeirihlutans en að sú tillaga verði samþykkt og að við göngum til kosninga í haust. Það er einnig ljóst að við í Framsókn höfum bent á það í umræðunni að málið er illa reifað af hálfu ríkisstjórnarinnar. Má þar nefna óljós samningsmarkmið, ógagnsæi í…

Virðulegur forseti. Nú stefnir í að við greiðum atkvæði hér í dag um hvort halda skuli þjóðaratkvæðagreiðslu um inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Miðað við umræður hér í þingsal er ekki annað að heyra á þingmönnum stjórnarmeirihlutans en að sú tillaga verði samþykkt og að við göngum til kosninga í haust. Það er einnig ljóst að við í Framsókn höfum bent á það í umræðunni að málið er illa reifað af hálfu ríkisstjórnarinnar. Má þar nefna óljós samningsmarkmið, ógagnsæi í gögnum og þröngan tímaramma sem bæði þingið og þeir sem að atkvæðagreiðslunni munu standa þurfa að uppfylla. Má ég benda á að forsætisráðherra sagði sjálfur fyrir kosningar að ef halda yrði í ESB-vegferð þá þyrfti að uppfylla þrjú skilyrði. Meiri hluti þings þyrfti að vera fyrir málinu. Verkalýðshreyfingin og atvinnulífið þyrftu að styðja málið og að lokum væri nauðsynlegt að ná tökum á efnahagsmálunum. Og hver er staðan, virðulegur forseti? Ekkert af þessu sem forsætisráðherra nefndi hefur gengið eftir, enda reyndist hún sjálf sannspá um að þetta mál yrði ríkisstjórninni erfitt. Það sem mér finnst hins vegar áhugavert er hvernig hæstv. forsætisráðherra hefur talað um mögulegan samning og tvær þjóðaratkvæðagreiðslur. Segi þjóðin já, mun henni gefast kostur á því að setjast við samningaborðið og kíkja í pakkann og sjá hvað er í boði. Hins vegar hefur það komið skýrt fram í máli forsætisráðherra, og reyndar umhverfis- og orkumálaráðherra, að sé samningurinn ekki góður verði hann ekki lagður í dóm þjóðarinnar.

Því er spurning mín einföld, virðulegur forseti: Verður sá samningur sem hæstv. forsætisráðherra metur að sé ekki góður þá ekki lagður í hendurnar á þjóðinni? Og verður þá ekki önnur þjóðaratkvæðagreiðsla? Og er það þá í raun og veru þannig að það er hæstv. forsætisráðherra sem er að fara að kíkja í pakkann en ekki þjóðin?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
266 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Þjóðin á fyrsta og síðasta orðið í þessum viðræðum. Þetta er sögulegt þegar kemur að slíkum viðræðum, bæði hér á Íslandi og annars staðar. Það er tvöföld aðkoma þjóðarinnar að þessu máli; fyrst hvort við hefjum viðræður og síðan, ef samningar nást, hvort samningurinn sé í takt við það sem þjóðin óskar sér. Við hljótum að ganga út frá því þegar við förum inn í samninga að við klárum þá. Við hljótum hins vegar líka að…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Þjóðin á fyrsta og síðasta orðið í þessum viðræðum. Þetta er sögulegt þegar kemur að slíkum viðræðum, bæði hér á Íslandi og annars staðar. Það er tvöföld aðkoma þjóðarinnar að þessu máli; fyrst hvort við hefjum viðræður og síðan, ef samningar nást, hvort samningurinn sé í takt við það sem þjóðin óskar sér. Við hljótum að ganga út frá því þegar við förum inn í samninga að við klárum þá. Við hljótum hins vegar líka að ganga út frá því að við viljum standast samningsmarkmið. Við vitum ekki hvort við getum staðist þau samningsmarkmið fyrr en við hefjum viðræður. Ég geri mér væntingar um að við munum geta staðið við þau markmið, að við fáum góðan samning, ljúkum samningum og leggjum þá samninga fyrir þjóðina. Það verður ekki sú staða uppi að samningar klárist sem fari ekki fyrir þjóðina. Ég get ekki verið skýrari en þetta. Það verður ekki sú staða uppi að samningur klárist í takt við samningsmarkmið sem verður ekki lagður fyrir þjóðina. Þetta er tvöfalt ferli. Við ætlum okkur að ná góðum samningi. Í haust erum við að kjósa um hvort við eigum að hefja viðræður eða ekki. Þetta hefur aldrei verið gert. Hér hafa viðræður farið af stað, þeim hefur lokið og þeim hefur verið í raun kippt úr sambandi án þess að spyrja kóng né prest. Höldum okkur við aðalatriði málsins. Við erum að hefja ferlið á sem lýðræðislegustu forsendum. Það þarf enginn að hafa áhyggjur af því að þjóðin muni ekki hafa rækilega aðkomu að þessu máli. Höldum okkur við kjarna máls.

Stefán Vagn Stefánsson Framsóknarflokkur ræða
130 orð
Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra kærlega fyrir svarið. Ég ætla að reyna að halda mig við kjarna máls, mér hefur nú verið það tamt í gegnum tíðina og mér finnst við einmitt vera að ræða um kjarna málsins. Við erum að ræða um þjóðaratkvæðagreiðsluna og mér finnst, virðulegur forseti, og hæstv. forsætisráðherra verður bara að gefa mér það að mér finnst þetta óskýrt. Mér finnst það óskýrt að segja að þjóðin eigi fyrsta og síðasta orðið og segja svo næst…

Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra kærlega fyrir svarið. Ég ætla að reyna að halda mig við kjarna máls, mér hefur nú verið það tamt í gegnum tíðina og mér finnst við einmitt vera að ræða um kjarna málsins. Við erum að ræða um þjóðaratkvæðagreiðsluna og mér finnst, virðulegur forseti, og hæstv. forsætisráðherra verður bara að gefa mér það að mér finnst þetta óskýrt. Mér finnst það óskýrt að segja að þjóðin eigi fyrsta og síðasta orðið og segja svo næst að við munum ekki koma heim nema með góðan samning. Við munum ekki koma með slæman samning. Hvað ef þessir samningar nást ekki eða samningurinn er ekki góður að mati hæstv. forsætisráðherra? Hvað gerist þá? Ég bara spyr hæstv. forsætisráðherra: Hver eru skrefin þá? Hver er aðkoma þjóðarinnar þá?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
124 orð
Frú forseti. Kjarni máls er þessi: Við munum aldrei, Ísland mun aldrei ganga inn í Evrópusambandið nema að afloknum tveimur atkvæðagreiðslum. Það er kjarni máls. Ísland gengur ekki í Evrópusambandið nema eftir að þjóðin hefur sagt já tvisvar. Það er ekki nóg að segja já einu sinni. Það þarf að segja já tvisvar. Það er kjarni máls. Þjóðin mun eiga fyrsta og síðasta orðið um það hvort hún hefur það ferli að ganga inn í Evrópusambandið eða hvort hún lýkur því ferli að…

Frú forseti. Kjarni máls er þessi: Við munum aldrei, Ísland mun aldrei ganga inn í Evrópusambandið nema að afloknum tveimur atkvæðagreiðslum. Það er kjarni máls. Ísland gengur ekki í Evrópusambandið nema eftir að þjóðin hefur sagt já tvisvar. Það er ekki nóg að segja já einu sinni. Það þarf að segja já tvisvar. Það er kjarni máls. Þjóðin mun eiga fyrsta og síðasta orðið um það hvort hún hefur það ferli að ganga inn í Evrópusambandið eða hvort hún lýkur því ferli að ganga inn í Evrópusambandið. Um það snýst þessi umræða. Útgangspunkturinn er að ef við fáum umboð í haust þá munum við að sjálfsögðu gera okkar allra besta til að fylgja þeim samningsmarkmiðum. Það eru forsendur þess að við fáum góða samninga.