Afstaða ráðherra til samningsmarkmiða Íslands í aðildarviðræðum við ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 758 28. maí 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
911 orð
2 flokkar
Miðflokkurinn Viðreisn

Ríkisstjórn

Hanna Katrín Friðriksson
Viðreisn
2 ræður 507 orð

Stjórnarandstaða

Sigríður Á. Andersen
Miðflokkurinn
2 ræður 404 orð

Tímalína umræðunnar

28. maí 2026
Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
261 orð
Virðulegur forseti. Ég hef hér í óundirbúnum fyrirspurnatíma reynt að fá fram hjá hæstv. utanríkisráðherra afstöðu hennar til samningsmarkmiða Íslands í ýmsum málum og það hefur lítið gengið. Við erum auðvitað öll sammála um að það eigi að halda á lofti hagsmunum Íslands og ég dreg ekki í efa að allir hér inni séu þeirrar skoðunar að það eigi að halda þeim hátt á lofti og það kemur fram í nefndarálitum í þessu máli. Hins vegar þarf auðvitað að liggja fyrir hvað…

Virðulegur forseti. Ég hef hér í óundirbúnum fyrirspurnatíma reynt að fá fram hjá hæstv. utanríkisráðherra afstöðu hennar til samningsmarkmiða Íslands í ýmsum málum og það hefur lítið gengið. Við erum auðvitað öll sammála um að það eigi að halda á lofti hagsmunum Íslands og ég dreg ekki í efa að allir hér inni séu þeirrar skoðunar að það eigi að halda þeim hátt á lofti og það kemur fram í nefndarálitum í þessu máli. Hins vegar þarf auðvitað að liggja fyrir hvað ríkisstjórnin telur t.d. góðan samning. Hæstv. forsætisráðherra svaraði hér fyrirspurn og vísaði í góðan samning. Hvað felst í góðum samningi, t.d. í tilfelli málefna auðlinda Íslendinga? Hvað væri góður samningur í þeim efnum? Ég vil spyrja hæstv. atvinnuvegaráðherra, sem fer auðvitað með yfirstjórn okkar helstu auðlinda, auðlinda hafsins, í þessum efnum, hvort hún geti ekki svarað því fyrir sitt leyti hvað hún teldi góðan samning þegar kemur að því. Ég get svarað því fyrir mitt leyti. Fyrir mitt leyti væri það góður samningur eða góður árangur í samningaviðræðum að ná 100% varanlegri undanþágu frá sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins og öllum öðrum reglum Evrópusambandsins sem lúta að auðlindum hafsins. Ég nefni það hér og hef gert það ítrekað í þingsal þannig að í aðdraganda þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi þjóðin ekki að velkjast í vafa um afstöðu mína eða Miðflokksins í þeim efnum. En hver er afstaða hæstv. atvinnuvegaráðherra og sjávarútvegsráðherra í þessum efnum? Ætlar hæstv. ráðherra að leggja fram og kynna þessa afstöðu fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna fyrir þjóðinni, ekki fyrir Evrópusambandinu heldur fyrir þjóðinni? Hver er afstaða hennar til góðs árangurs að þessu leyti?

Hanna Katrín Friðriksson Viðreisn ræða
340 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Það er auðvitað rétt að komi til þess að þjóðin segi að hún vilji láta á það reyna hvaða tækifæri bíði okkar sem þjóðar innan Evrópusambandsins þá liggur auðvitað fyrir að einn af þeim köflum sem verða opnaðir fyrstir er meðal annarra sjávarútvegskaflinn. Það verður ekki farin sú leið sem var farin síðast, að geyma þá kafla sem ég held að við séum öll sammála um að skipti einna mestu máli og það eru þeir sem lúta…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Það er auðvitað rétt að komi til þess að þjóðin segi að hún vilji láta á það reyna hvaða tækifæri bíði okkar sem þjóðar innan Evrópusambandsins þá liggur auðvitað fyrir að einn af þeim köflum sem verða opnaðir fyrstir er meðal annarra sjávarútvegskaflinn. Það verður ekki farin sú leið sem var farin síðast, að geyma þá kafla sem ég held að við séum öll sammála um að skipti einna mestu máli og það eru þeir sem lúta að yfirráðum okkar yfir náttúruauðlindum okkar. Það liggur alveg ljóst fyrir að við munum ekki hvika frá því. Ég er sannfærð um, í ljósi þess sem við þó vitum núna, að það hefur engin þjóð sótt um aðild að Evrópusambandinu sem hefur slíka sérstöðu eins og við í sjávarútvegsmálum, ekki bara vegna þess hversu stór hluti þetta er af okkar hagkerfi og mikilvægur heldur líka vegna þess að um er að ræða staðbundna stofna að mjög miklu leyti, nokkuð sem hin sameiginlega sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins byggir ekki á. Okkar sjávarútvegsstefna verður að vera lykillinn í því hvernig við nálgumst þessi mál og af samtölum sem ég hef tekið í starfi mínu sem sjávarútvegsráðherra við aðra sjávarútvegsráðherra frá því að ég tók við embætti, og lúta bara að almennum samskiptum, hefur komið skýrt í ljós að þeir líta með mikilli aðdáun til þess árangurs sem við höfum náð í sjávarútvegsmálum og hafa margir jafnvel fleygt því fram svona í hálfkæringi að það væri sannarlega þess virði að læra af okkur hvernig við umgöngumst auðlindir sjávar, með kvótasetningunni, með því hvernig við höfum lagt áherslu á sjálfbærni í sjávarútvegi og síðan tæknina. Það er því miklu frekar þannig að í þessum samningaviðræðum erum við sterki aðilinn. Við munum ekki gefa eftir og við þekkjum það líka, og ég verð nú að koma að því á eftir, að í ljósi þessarar nálgunar Evrópusambandsins á reynslu af veiðum úr staðbundnum stofnum eru erlendar þjóðir ekki að fara að koma hingað inn og hirða af okkur fiskinn eins og stundum heyrist.

Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
143 orð
Virðulegur forseti. Allt er þetta satt og rétt hjá hæstv. atvinnuvegaráðherra. Það er full ástæða fyrir önnur ríki og sérstaklega Evrópusambandið að líta aðdáunaraugum til fiskveiðistjórnarkerfisins hér og hvernig við höfum haldið á málum núna í mörg ár og áraraðir. Það eru tækifæri fyrir Ísland til að selja Evrópusambandinu þessar upplýsingar og þessa þjónustu og hjálpa því til að koma skikki á sín mál. Ég er hins vegar ekki að spyrja um það. Ég er að spyrja einfaldrar…

Virðulegur forseti. Allt er þetta satt og rétt hjá hæstv. atvinnuvegaráðherra. Það er full ástæða fyrir önnur ríki og sérstaklega Evrópusambandið að líta aðdáunaraugum til fiskveiðistjórnarkerfisins hér og hvernig við höfum haldið á málum núna í mörg ár og áraraðir. Það eru tækifæri fyrir Ísland til að selja Evrópusambandinu þessar upplýsingar og þessa þjónustu og hjálpa því til að koma skikki á sín mál. Ég er hins vegar ekki að spyrja um það. Ég er að spyrja einfaldrar spurningar: Er hæstv. atvinnuvegaráðherra tilbúinn til að lýsa því yfir gagnvart þjóð sinni fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu að samningsmarkmið Íslands í þessum efnum verði 100% varanlegar undanþágur frá sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins og öðrum lögum Evrópusambandsins sem lúta að nýtingu auðlinda hafsins? Þetta er ein spurning. Ég ætla að bæta við annarri: Getur hæstv. ráðherra upplýst þingið um það hvaða reglur og lög gilda um t.d. hvalveiðar í Evrópusambandinu?

Hanna Katrín Friðriksson Viðreisn ræða
167 orð
Frú forseti. Ég þakka aftur fyrirspurnina. Það er ekkert hægt að vera skýrari en það að meginmarkmið við aðildarviðræður, komi til þeirra, er að halda meginforræði yfir þjóðarsjávarauðlindinni, halda forræði yfir sjávarauðlindinni. Samningarnir eru ekki byrjaðir. Við erum, líkt og hæstv. forsætisráðherra kom inn á hér áðan, að stíga það óvanalega skref að leyfa þjóðinni að ráða því hvort við förum í samningaviðræður. Og það er býsna sérstakt af hálfu þeirra sem vilja…

Frú forseti. Ég þakka aftur fyrirspurnina. Það er ekkert hægt að vera skýrari en það að meginmarkmið við aðildarviðræður, komi til þeirra, er að halda meginforræði yfir þjóðarsjávarauðlindinni, halda forræði yfir sjávarauðlindinni. Samningarnir eru ekki byrjaðir. Við erum, líkt og hæstv. forsætisráðherra kom inn á hér áðan, að stíga það óvanalega skref að leyfa þjóðinni að ráða því hvort við förum í samningaviðræður. Og það er býsna sérstakt af hálfu þeirra sem vilja það ekki að fara mjög glatt á milli þess að krefjast þess að við leggjum samningsmarkmiðin niður algjörlega skýrt núna og gagnrýna síðan að við séum að tala um hvað við ætlum að gera í samningaviðræðum áður en umboð þjóðarinnar er komið. Komi umboð þjóðarinnar, vilji meiri hluti þjóðarinnar halda dyrunum opnum og átta sig á þeim tækifærum sem felast í því fyrir land og þjóð að ganga til liðs við aðrar Evrópusambandsþjóðir, þá förum við í samningaviðræður. Markmiðin eru skýr: Við munum ekki gefa eftir forræði okkar yfir þeim auðlindum sem við höfum.