Upplýsingar um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður að ESB

Virðulegur forseti. Þessi umræða um gögnin í leyniherberginu verður sífellt furðulegri. Þau voru lögð fram við meðferð þessa máls sem hér verður til umræðu í dag, þ.e. þingsályktunartillögu ríkisstjórnarflokkanna um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þessi gögn voru lögð fram í leyniherbergi af því tilefni. Hér kemur svo hv. þm. Samfylkingarinnar, Dagbjört Hákonardóttir, og heldur einhverju öðru fram, að þetta séu ekki gögn sem varði aðildarviðræður, sem hafi ekki þýðingu í aðildarviðræðum ef í þær yrði farið á næstu mánuðum, heldur varði þetta samskipti við Evrópusambandið. Og ekki hafði minni hlutinn tök á að stjórna því. Af einhverjum ástæðum voru þessi gögn en ekki einhver önnur lögð fram í einhvers konar leyniherbergi undir trúnaði við meðferð þessarar þingsályktunartillögu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Það kann að vera að í þessum gögnum séu ekkert endilega einhver gögn eða einhverjar upplýsingar sem varða aðildarviðræður, en þau varða samskipti við Evrópusambandið, við þetta sama Evrópusamband og menn hér vilja fara í aðildarviðræður við. Það er það sem skiptir máli, að það liggi fyrir með hvaða hætti þau samskipti hafa verið á undanförnum misserum og a.m.k. árum líka.

Herra forseti. Mér vannst ekki tími til þess þegar ég ræddi fundarstjórn forseta hér áðan að nefna það sem er nú ákveðið grundvallaratriði varðandi þau leynigögn sem við bíðum enn eftir að verði frelsuð. Megnið af þeim upplýsingum sem skipta mestu máli um hvað já í hugsanlegri þjóðaratkvæðagreiðslu þýði komu annaðhvort fram á lokasprettinum í vinnu hv. utanríkismálanefndar eða utan frá, þar með talið samningsafstaða Evrópusambandsins sjálfs til þeirra viðræðna sem nú er leitast við að endurvekja. En eitt af því sem komið hefur á daginn þó er að hæstv. utanríkisráðherra hefur átt fjölmarga fundi sem hæstv. ráðherra faldi, fjölmarga fundi með fulltrúum Evrópusambandsins, þeir nema tugum, þar sem oft var rætt um aðildarferli við Evrópusambandið. Hvað var rætt? Dettur einhverjum í hug að hæstv. utanríkisráðherra hafi á þeim fundum sagt: Svo það sé alveg á hreinu þá erum við ekkert að sækja um til að ganga inn, sko, við ætlum bara að sjá hvað þið bjóðið okkur. Dettur einhverjum í hug að hæstv. utanríkisráðherra hafi sagt það sama í Brussel og á Íslandi?

Herra forseti. Þetta er dálítið mögnuð yfirferð í þessum lið, fundarstjórn forseta. Ekki aðeins sátum við undir því hér áðan í óundirbúnum fyrirspurnum að hæstv. ráðherrar Flokks fólksins svöruðu ekki sannleikanum samkvæmt ef rýnt er í gögn um hvernig flokkurinn svaraði varðandi afstöðu sína til Evrópusambandsins eða t.d. um þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort sótt verði að nýju um aðild að sambandinu, eins og ég vék að í fundarstjórn hér fyrr í dag — skýringarnar sem við fengum voru ekki í neinu samræmi við það hvernig þessi flokkur svaraði fyrir kosningar, svo því sé haldið til haga.

Nú stöndum við uppi með það verkefni í höndunum, herra forseti, að það sem var algjörlega skýrt í upphafi við meðferð þessa máls og er skrifað inn í málið, að hér verði niðurstaðan lögð fyrir þjóðina, stendur ekki heldur lengur. Nú er það bara væntanlega hæstv. forsætisráðherra, reyndar bakkaður upp af utanríkisráðherra og hæstv. orkumálaráðherra — að hér bara verði eitthvert sjálfdæmi um það hvort þjóðin fái að sjá niðurstöður þeirrar vegferðar sem hér er boðuð, algjört sjálfdæmi um það. Ég veit ekki, herra forseti, með hvaða hætti forseti getur stigið inn í þetta en það hlýtur að verða að stíga inn í þetta því að það er ekki bara að gögnum sé haldið frá þjóðinni, frá þingmönnum sem eiga enga möguleika á að kynna sér þetta, þrátt fyrir orð hv. þm. Dagbjartar Hákonardóttur, heldur er engin leið fyrir þjóðina að taka upplýsta ákvörðun þegar hringlandahátturinn hér í þessum sal er með slíkum hætti.

Herra forseti. Hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans virðast nú leitast við að breyta umræðu um fundarstjórn forseta í óundirbúnar fyrirspurnir til þingmanna. En fyrst hæstv. forseti leyfir það þá er mér ljúft og skylt að svara fyrirspurninni hvers vegna ég, og eftir atvikum aðrir fulltrúar minni hlutans í utanríkismálanefnd, þáðum ekki að fara í leyniklefann og skoða gögnin. Ástæðan er sú að það var eingöngu heimilt ef menn undirrituðu það að þeir myndu halda fullan trúnað um allt innihald efnisins og ekki vitna í það. Það er auðvitað ómöguleg staða að láta setja sig í sem stjórnmálamaður. Við getum ímyndað okkur ef sama leið hefði verið farin varðandi það sem var ekki einu sinni lagt fyrir nefndina en birtist í fjölmiðlum: samningsafstaða Evrópusambandsins gagnvart Íslandi í þeim viðræðum sem nú er reynt að endurvekja, þá hefðum við ekki mátt vitna í það. Þetta er algerlega fráleit nálgun frá hv. þingmönnum meiri hlutans.

Herra forseti. Það er kannski til að æra óstöðugan, en ég er að hugsa um að gera það samt af því að hér situr í salnum hv. þm. Ásthildur Lóa Þórsdóttir sem sagði í pontu áðan: Vinnið þið vinnuna ykkar. Ég vann vinnuna mína, hv. þingmaður, og flokkurinn sem hv. þingmaður starfar fyrir og er í umboði hjá svaraði þessari spurningu: Mun flokkurinn á næsta kjörtímabili styðja það að tekin verði skref í átt að inngöngu í Evrópusambandið, t.d. með þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort sótt verði á ný um aðild að sambandinu? Svarið var nei, hv. þingmaður. Við erum nefnilega, sumir hv. þingmenn, að vinna vinnuna okkar og þekkjum söguna ágætlega.

Herra forseti. Ég tel ástæðu til að vekja athygli hæstv. forseta á því hversu miklu máli þessi óvissa skiptir um það hvort hugsanlegur samningur um aðild að Evrópusambandinu verði borinn undir þjóðina. Það skiptir máli af þeim ástæðum sem hér hafa komið fram áður en þetta sýnir líka viðhorf hæstv. ráðherra til þessa ferlis, að þeir ímyndi sér að út úr ferlinu, þessum svokölluðu samningaviðræðum, geti komið samningur, þá væntanlega undirritaður af utanríkisráðherra, sem utanríkisráðherra er alls ekki sáttur við og forsætisráðherra ætlar ekki að bera undir þjóðina. Þetta er annað. Þetta sýnir kannski að menn gera sér í rauninni grein fyrir eðli aðildarviðræðna að Evrópusambandinu. Hitt er að það geti komið ný ríkisstjórn sem telur sig í engu skuldbundna af tali hæstv. forsætisráðherra eða hæstv. utanríkisráðherra í þessari ríkisstjórn og metur það sem svo að samningur um aðild að Evrópusambandinu þurfi bara ekkert að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það sé búið að afgreiða málið, fín niðurstaða og þar með er Ísland komið í Evrópusambandið. Það þarf að passa þetta, herra forseti.

Herra forseti. Það var eiginlega ótrúlegt að hlusta á hv. þm. Dagbjörtu Hákonardóttur hérna rétt áðan halda því fram að minni hlutinn væri að gera þetta ferli tortryggilegt. Ég veit ekki betur en að meiri hlutinn sé einmitt að gera ferlið tortryggilegt með því að vera með gögn í leyniherbergi, gögn sem eingöngu örfáir þingmenn hafa aðgang að og mega ekki segja frá og mega ekki tala um. Ég segi bara: Þvílíkt væl og þvílíkur farsi. Það er meiri hlutinn sem gerir þetta ferli tortryggilegt.

Ég vil benda á eitt til viðbótar: Samningsmarkmiðin hafa hvergi verið birt. Það hafa engin samningsmarkmið verið borin á borð af þessum meiri hluta, engar rauðar línur. Og eitt enn: Það kemur skýrt fram í nefndaráliti meiri hlutans að verði af aðild þá verði tollvernd afnumin frá degi eitt á innflutningi á landbúnaðarafurðum frá ríkjum Evrópusambandsins. Það er gott að halda því til haga. Það eitt segir mér að það er aldrei hægt að semja um aðild að þessu batteríi, ekki séns.