Samningsmarkmið og áherslur í viðræðum við ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 716 20. maí 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
1.055 orð
2 flokkar
Miðflokkurinn Viðreisn

Ríkisstjórn

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Viðreisn
2 ræður 549 orð

Stjórnarandstaða

Sigríður Á. Andersen
Miðflokkurinn
2 ræður 506 orð

Tímalína umræðunnar

20. maí 2026
Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
317 orð
Virðulegur forseti. Í dag hefst umræða um mál sem er hæstv. utanríkisráðherra mjög kært, leyfi ég mér að fullyrða, um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Nú veit ég ekki hvort hæstv. utanríkisráðherra ætlar að taka þátt í þeirri umræðu, það væri kannski ágætt að fá svar við því hér, en ég hvet hana eindregið til að gera það við þessa síðari umræðu málsins til að gefa þingmönnum færi á að spyrja hana og heyra hennar afstöðu því að hún þekkir…

Virðulegur forseti. Í dag hefst umræða um mál sem er hæstv. utanríkisráðherra mjög kært, leyfi ég mér að fullyrða, um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Nú veit ég ekki hvort hæstv. utanríkisráðherra ætlar að taka þátt í þeirri umræðu, það væri kannski ágætt að fá svar við því hér, en ég hvet hana eindregið til að gera það við þessa síðari umræðu málsins til að gefa þingmönnum færi á að spyrja hana og heyra hennar afstöðu því að hún þekkir þetta mál auðvitað mætavel og er hennar mál og er henni mjög kært. En í ljósi þess að ég veit ekki hvort hún ætlar að vera viðstödd þessa umræðu þá vil ég nota tækifærið til að spyrja hana út í samningsmarkmið og samningsforsendur sem íslensk stjórnvöld ætla að hafa í þessum fyrirhuguðu viðræðum. Nú liggur fyrir nefndarálit meiri hlutans, sem er bara alveg ágætt svo langt sem það nær. Ég tek undir það sjónarmið sem þar kemur fram varðandi hagsmuni Íslands í auðlindamálum og sjávarútvegsmálum, að það þurfi að tryggja að slíkar lausnir verði hluti af frumrétti Evrópusambandsins en ekki bara hluti af einhvers konar gerðum sem geta tekið breytingum síðar, séu hreinlega hluti af frumrétti Evrópusambandsins.

Mig langar að spyrja hæstv. utanríkisráðherra um þessi sjónarmið sem við erum öll sammála um, leyfi ég mér að fullyrða, hér á þingi og ég held þjóðin öll, að sjávarútvegur sé mikilvægur fyrir íslenskt efnahagslíf og það sé forsenda fyrir viðræðum að forræði á stjórn veiða og skiptingu aflaheimilda innan sérstakrar efnahagslögsögu haldist á Íslandi. Með hvaða hætti ætlar hæstv. utanríkisráðherra að tryggja að um þetta liggi fyrir formleg afstaða íslenskra stjórnvalda fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna þannig að kjósendur þurfi ekki að velkjast í vafa um þessa afstöðu og Evrópusambandið þurfi þannig ekki heldur ekki að velkjast í vafa um þá afstöðu að Ísland geri kröfu til þess að þessum málum verði skipað með aðildarsamningi sem hafi rétthæð og stöðu frumréttar Evrópusambandsins?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
383 orð
Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn um leið og ég tek undir með hv. þingmanni: Já, þetta mál er mér kært. Það eru margvíslegar ástæður fyrir því. En fyrst og síðast er þetta að mínu mati eitt stærsta almannahagsmunamál umfram sérhagsmuni sem við getum talað um hér á þessu þingi. Það eru gríðarlegir almannahagsmunir fólgnir í því að sjá hvað samningur felur í sér fyrir einstaklinga, fyrir fjölskyldur, fyrir fyrirtæki, fyrir það hvaða…

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn um leið og ég tek undir með hv. þingmanni: Já, þetta mál er mér kært. Það eru margvíslegar ástæður fyrir því. En fyrst og síðast er þetta að mínu mati eitt stærsta almannahagsmunamál umfram sérhagsmuni sem við getum talað um hér á þessu þingi. Það eru gríðarlegir almannahagsmunir fólgnir í því að sjá hvað samningur felur í sér fyrir einstaklinga, fyrir fjölskyldur, fyrir fyrirtæki, fyrir það hvaða vaxtaumhverfi okkur býðst, fyrir það hvernig við getum farið út úr því fákeppnisumhverfi sem ríkir hér á Íslandi á mjög mörgum sviðum sem beinist ekki síst að því að það umhverfi sem hér er er ekki til hagsbóta fyrir fjölskyldur landsins. Þannig að já, þetta mál er mér kært. Ég er að reyna að búa til valkosti fyrir Ísland til þess að fara út úr því sem er að mínu mati hávaxtaumhverfi. Það er ekki heppilegt fyrir fjölskyldur að koma sér upp húsnæði. Við erum að borga hér húsnæði þrefalt á við aðrar þjóðir. Við skulum bara taka t.d. Færeyjar sem eru utan Evrópusambandsins en eru tengdar beint við evruna. Þar eru þeir með bæði lægri verðbólgu að jafnaði og allt að því þrefalt lægri vexti. Já, þetta er ein af ástæðunum fyrir því að ég vil sjá að litlu og meðalstóru fyrirtækin blómstri hér, að nýsköpun geti raunverulega fundið sér fastan sess í íslensku samfélagi, ekki bara til skemmri tíma heldur til lengri tíma með fyrirsjáanleika í stöðugum gjaldmiðli. Þetta er eitt af því sem ég sé í þessu og líka margt fleira, m.a. að það er margt búið að breytast í heimsumhverfinu, ekki síst með tilliti til varnar- og öryggismála. Við sjáum það að Evrópusambandið er að gera meira, ekki síst á sviði fjölþáttaógna, sem eru ekki síst það svið þar sem reynir á þegar kemur að okkur Íslendingum.

Þannig að já, þetta mál er mér kært. Með hvaða hætti munum við tryggja þetta? Ekki síst með því að skipa öfluga samninganefnd með fólki. Mér er alveg sama úr hvaða flokki það kemur, bara að við setjum fram okkar ýtrustu kröfur, verjum hagsmuni Íslendinga og sækjum fram, ekki síst á þeim sviðum sem við höfum verið að tala um hér og skipta okkur öll máli, hvort sem er á sviði sjávarútvegs, landbúnaðar eða orkumála.

Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
189 orð
Virðulegur forseti. Hæstv. utanríkisráðherra fór hérna með ræðu sem hefði sómt sér vel í umræðunni sem hefst hér á eftir og ég hvet aftur hæstv. utanríkisráðherra til að taka þátt í henni og koma þessum sjónarmiðum á framfæri og gefa öðrum þingmönnum kost á að svara þeim sjónarmiðum sem hún nefnir hér. Ég hins vegar spurði ekki um þetta. Ég spurði sérstaklega um það hvernig og hvort hæstv. utanríkisráðherra treysti sér til þess að setja það fram formlega sem ádráttur er…

Virðulegur forseti. Hæstv. utanríkisráðherra fór hérna með ræðu sem hefði sómt sér vel í umræðunni sem hefst hér á eftir og ég hvet aftur hæstv. utanríkisráðherra til að taka þátt í henni og koma þessum sjónarmiðum á framfæri og gefa öðrum þingmönnum kost á að svara þeim sjónarmiðum sem hún nefnir hér. Ég hins vegar spurði ekki um þetta. Ég spurði sérstaklega um það hvernig og hvort hæstv. utanríkisráðherra treysti sér til þess að setja það fram formlega sem ádráttur er gefinn um í nefndaráliti meiri hlutans, um það að fullt og óskorað forræði íslensku þjóðarinnar á auðlindum, öllum náttúruauðlindum og öllum auðlindum hafsins og þar með talið líka stjórn á fiskveiðistjórnarkerfinu, hvort hæstv. ráðherra treysti sér til að setja þessar samningsforsendur fram með formlegum hætti fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna þannig að almenningur geti tekið upplýsta ákvörðun um hverjar samningsforsendur og samningsmarkmið íslenskra stjórnvalda verði eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Treystir hæstv. utanríkisráðherra sér til þess að setja þetta fram með þessum hætti þannig að Evrópusambandið þurfi heldur ekki að velkjast í vafa um það að við gerum kröfu um það að íslenska þjóðin hafi fullt forræði yfir sjávarútveginum og njóti stöðu frumréttar Evrópusambandsins?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
166 orð
Virðulegi forseti. Mér finnst þetta vera ótrúlega merkilegt ár. Við erum að fá núna tækifæri til þess að hleypa þjóðinni að í risamáli fyrir hana sjálfa. Svo fæ ég hér spurningar sem ég fagna af því að mér finnst þær undirstrika að það er komin bjartsýni í stjórnarandstöðuna um að við getum samið það sterkt og vel að við getum m.a. fundið sérlausnir. Ég verð að hrósa meiri hluta hv. utanríkismálanefndar þar sem þetta kemur skýrt fram í nefndarálitinu: Lykilmarkmiðið er…

Virðulegi forseti. Mér finnst þetta vera ótrúlega merkilegt ár. Við erum að fá núna tækifæri til þess að hleypa þjóðinni að í risamáli fyrir hana sjálfa. Svo fæ ég hér spurningar sem ég fagna af því að mér finnst þær undirstrika að það er komin bjartsýni í stjórnarandstöðuna um að við getum samið það sterkt og vel að við getum m.a. fundið sérlausnir. Ég verð að hrósa meiri hluta hv. utanríkismálanefndar þar sem þetta kemur skýrt fram í nefndarálitinu: Lykilmarkmiðið er að fiskveiðilögsagan verði skilgreind sem sérstakt íslenskt fiskveiðistjórnarsvæði. Þegar ég heyri þessa angist stundum sem einkennir stjórnarandstöðuna í þessu máli öllu, hræðslu, þá velti ég stundum fyrir mér: Er það kannski það, óttast hún að sjá samning sem dregur fram að öll röksemdafærsla stjórnarandstöðunnar núna í þessum þingsal hefur alla tíð verið á sandi byggð? Svaraðu spurningunni. Hvaða stöðu á þetta að hafa? Ég svaraði. Þetta er í nefndarálitinu. Nei.

Forseti biður hv. þingmenn um að hafa sig hæga og gefa gott hljóð í sal.