Rammasamningur Íslands og ESB um styrki vegna aðildarviðræðna

157. löggjafarþing Mál nr. 682 27. apríl 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
1.240 orð
2 flokkar
Sjálfstæðisflokkur Viðreisn

Ríkisstjórn

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Viðreisn
2 ræður 747 orð

Stjórnarandstaða

Guðlaugur Þór Þórðarson
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 493 orð

Tímalína umræðunnar

27. apríl 2026
Guðlaugur Þór Þórðarson Sjálfstæðisflokkur ræða
319 orð
Virðulegi forseti. Það er stutt í þjóðaratkvæðagreiðslu og mikilvægt að þjóðin sé upplýst um hvað þar er á ferðinni. Það er ánægjulegt, þótt það sé í sjálfu sér ekki ánægjulegt í eðli sínu, að það liggur fyrir að hæstv. forsætisráðherra hefur viðurkennt hið augljósa; ef við gengjum í Evrópusambandið þá myndu lög Evrópusambandsins sjálfkrafa verða lög á Íslandi og við hefðum ekkert með það að gera hér á hv. Alþingi. Síðan er það þannig, virðulegi forseti, að það liggja…

Virðulegi forseti. Það er stutt í þjóðaratkvæðagreiðslu og mikilvægt að þjóðin sé upplýst um hvað þar er á ferðinni. Það er ánægjulegt, þótt það sé í sjálfu sér ekki ánægjulegt í eðli sínu, að það liggur fyrir að hæstv. forsætisráðherra hefur viðurkennt hið augljósa; ef við gengjum í Evrópusambandið þá myndu lög Evrópusambandsins sjálfkrafa verða lög á Íslandi og við hefðum ekkert með það að gera hér á hv. Alþingi.

Síðan er það þannig, virðulegi forseti, að það liggja fyrir gögn og samþykktir sem hæstv. ríkisstjórn segir að séu í gildi, eins og aðildarumsókn Jóhönnustjórnarinnar en í ofanálag var t.d. gengið frá og samþykkt tillaga til þingsályktunar um samþykkt rammasamnings milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um reglur um samstarf er varðar fjárhagsaðstoð ESB við Ísland innan ramma stuðningsaðgerða sjóðs er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki ESB (IPA). Þar kemur skýrt fram að þetta sé gert til að aðlaga íslenskt réttarfar að Evrópusambandinu og segir t.d. mjög skýrt á bls. 9 að aðstoð skuli vera í samræmi við stefnumið ESB og stuðla að samræmingu við réttarreglur Evrópusambandsins.

Virðulegi forseti. Ástæðan fyrir því að ég er að rifja þetta hér upp er að ég vil fá að vita hvernig á að kynna þetta og aðrar þær ákvarðanir og aðra þá hluti sem liggja til grundvallar þegar við greiðum atkvæði í þessu. Hvernig á að kynna t.d. þennan rammasamning og hvað hann felur í sér fyrir þjóðinni? Nú er stutt í þessar kosningar. Það voru 20 milljónir settar í einhver kynningarmál og það var ekki farið að lögum um opinber fjármál í því en vinir ríkisstjórnirnar fengu 10 milljónir og Heimssýn 10. Þetta er stórmál því að margir hafa verið þeirrar skoðunar að við ættum ekki að aðlaga okkur að regluverki Evrópusambandsins sem er augljóslega ekki rétt. Ég spyr því, virðulegur forseti: Hvernig ætlar hæstv. ráðherra að sjá til þess að þjóðin viti af þessu þegar hún gengur til atkvæða í haust?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
414 orð
Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni þessa fyrirspurn. Mér þykir gott að skynja það að stjórnarandstaðan er smám saman að átta sig á því að við erum að ræða um það að klára samning, þetta er ekki aðlögun. Það er fagnaðarefni að stjórnarandstaðan sé í rauninni hætt að tala um að þetta sé aðlögun. Það er verið að spyrja okkur um samningsmarkmið, það er verið að spyrja okkur um hvernig eitt og annað gildir og mér finnst það mjög mikilvægt, þannig að við erum alla…

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni þessa fyrirspurn. Mér þykir gott að skynja það að stjórnarandstaðan er smám saman að átta sig á því að við erum að ræða um það að klára samning, þetta er ekki aðlögun. Það er fagnaðarefni að stjórnarandstaðan sé í rauninni hætt að tala um að þetta sé aðlögun. Það er verið að spyrja okkur um samningsmarkmið, það er verið að spyrja okkur um hvernig eitt og annað gildir og mér finnst það mjög mikilvægt, þannig að við erum alla vega komin með það á hreint, við erum að fara að greiða atkvæði um það hvort við ætlum að sjá samning.

Síðan eru vissulega mjög áhugaverðar spurningar sem hv. þingmaður setur upp, m.a. varðandi rammasamninginn sem var gerður á sínum tíma í þáverandi ríkisstjórn sem fór af stað með allt ferlið. Ég vil vekja athygli á því að ríkisstjórnin sem tók síðan við vildi klára þau verkefni sem höfðu hlotið styrk undir þessum rammasamningi. Það var ríkisstjórn undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson studdi og þá var auðvitað ekki verið að tala um aðlögun, ekki frekar en við erum núna að tala um neina aðlögun. Það var einfaldlega verið að tala um verkefni, samninga sem höfðu verið gerðir, þannig að sú ríkisstjórn fór ekki í það og ekki heldur þær ríkisstjórnir sem m.a. Sjálfstæðisflokkurinn hefur setið í öll árin síðan. En illu heilli var það ESB sem rifti samningum um einstök verkefni sem voru mjög mikilvæg fyrir m.a. okkur Íslendinga svo ekki varð af frekari styrkveitingum en eftir stendur, sem er rétt, að rammasamningur Íslands og Evrópusambandsins er í gildi.

Fyrst þáverandi og fyrrum ríkisstjórnir hafa ekki verið að hlutast til um að segja sig frá þessum samningi þá velti ég fyrir mér: Af hverju er allt í einu komin þessi áhersla á það núna? Það sem skiptir öllu máli er að við erum að fara í ferli. Já, það mun kosta. Síðasta ferli kostaði, þá fékk Ísland styrk, m.a. þýðingarstyrk upp á 500 milljónir til að þýða og ég held að það hafi líka skipt miklu máli. Síðan voru fleiri verkefni, eins og ég segi, sem féllu undir samninginn. En ég er líka ánægð að heyra að hv. þingmaður fagni því að það sé ánægjulegt, ef ég hef skilið hann rétt, að það styttist í þessa þjóðaratkvæðagreiðslu sem skiptir okkur Íslendinga gríðarlega miklu máli, hvort við eigum að klára samning við Evrópusambandið eða ekki.

Forseti minnir hæstv. ráðherra á að virða ræðutímann.

Guðlaugur Þór Þórðarson Sjálfstæðisflokkur ræða
174 orð
Virðulegi forseti. Ég held að þetta sé bara eitt furðulegasta svar sem hefur komið hér fram í þingsal. Var þetta einhver skets? Ég er að vísa í rammasamning um aðlögunarstyrki. Við fengum 8.000 millj. kr. í aðlögunarstyrki. Ég er að spyrja: Hvenær ætlar hæstv. ráðherra að kynna þetta fyrir þjóðinni? Ef hún segir já þá virkjast þetta. Ég las hér beint upp, með leyfi forseta, „aðstoð skal vera í samræmi við stefnumið ESB og stuðla að samræmingu við réttarreglur ESB.“…

Virðulegi forseti. Ég held að þetta sé bara eitt furðulegasta svar sem hefur komið hér fram í þingsal. Var þetta einhver skets? Ég er að vísa í rammasamning um aðlögunarstyrki. Við fengum 8.000 millj. kr. í aðlögunarstyrki. Ég er að spyrja: Hvenær ætlar hæstv. ráðherra að kynna þetta fyrir þjóðinni? Ef hún segir já þá virkjast þetta. Ég las hér beint upp, með leyfi forseta, „aðstoð skal vera í samræmi við stefnumið ESB og stuðla að samræmingu við réttarreglur ESB.“ Aðlaga okkur að réttarreglunum.

Virðulegur forseti. Ég hef ekki hugmynd um hvað hæstv. ráðherra var að tala um. Hæstv. ráðherra hefur ekki hlustað á eitt orð í fyrirspurn minni. Ég er hér með rammasamning um aðlögunarstyrki. Við tókum við 8.000 milljónum í aðlögunarstyrki. Þannig að við erum að fara að aðlaga okkur ef við segjum já. Um það er ekki deilt, það liggur fyrir. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvenær ætlar hæstv. ráðherra að kynna þetta fyrir þjóðinni í stað þess að vera með einhverja sketsaræðu hér sem er ekki í neinu samræmi við raunveruleikann?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
333 orð
Virðulegi forseti. Ég verð að segja að spurningarnar eru bara svolítið út um víðan völl. Það er búið að vera þannig í eiginlega allan vetur að það er sama hverju maður svarar af því að ef hv. þingmanni líkar ekki svarið þá er bara sagt að það sé ekki verið að svara spurningum o.s.frv. Nú ætlum við að gera aðra heiðarlega tilraun til þess. Þegar þessi rammasamningur var gerður á sínum tíma þá litu fyrrum ríkisstjórnir, m.a. undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar,…

Virðulegi forseti. Ég verð að segja að spurningarnar eru bara svolítið út um víðan völl. Það er búið að vera þannig í eiginlega allan vetur að það er sama hverju maður svarar af því að ef hv. þingmanni líkar ekki svarið þá er bara sagt að það sé ekki verið að svara spurningum o.s.frv. Nú ætlum við að gera aðra heiðarlega tilraun til þess. Þegar þessi rammasamningur var gerður á sínum tíma þá litu fyrrum ríkisstjórnir, m.a. undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, ekki svo á að það hafi verið um neina aðlögun að ræða. Það sem ég ætla einfaldlega að fókusera á er að hér er verið að ýja að því að við séum að reyna að draga úr okkar fullveldi. Þvert á móti erum við að styrkja okkar fullveldi með því að fara í þetta ferli. Ég vil benda m.a. á aðrar Evrópuþjóðir. Hafa Danir skert sitt fullveldi með því að vera aðili að Evrópusambandinu? Þjóðverjar? Svíar? Finnar? Bara alls ekki. Nei, þvert á móti. Írar hafa nýlega sagt að þeir styrktu sitt fullveldi með því að fara í Evrópusambandið. Það sem ég er að segja er að þá var ekki verið að tala um aðlögun og það er ekki frekar núna verið að tala um aðlögun. Hv. þingmaður verður bara að una því að þá, alveg eins og þeir höfðu ekki kjark til að fara með þetta í gegnum þingið, hefði þurft að fara með þetta í gegnum þingið. Hv. þingmaður hafði ekki burði til þess, ekki frekar en hann hafði burði til þess að afturkalla umsóknina formlega og það er þetta sem við sitjum uppi með. Við vorum í samskiptum við Evrópusambandið og þið gerðuð þennan rammasamning á sínum tíma sem hafði m.a. það í för með sér að það var verið að styrkja ýmislegt, m.a. þýðingar, og mér sýnist á öllu, virðulegi forseti, að það hafi ekki veitt af því.

Forseti sér ástæðu til þess að minna á að í síðari umferð í óundirbúnum fyrirspurnum er ræðutíminn ein mínúta.