Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður við ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 671 22. apríl 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
685 orð
2 flokkar
Miðflokkurinn Viðreisn

Ríkisstjórn

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Viðreisn
2 ræður 412 orð

Stjórnarandstaða

Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir
Miðflokkurinn
2 ræður 273 orð

Tímalína umræðunnar

22. apríl 2026
Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir Miðflokkurinn ræða
94 orð
Herra forseti. Fyrir liggur lögum samkvæmt að boðuð þjóðaratkvæðagreiðsla verður ekki bindandi heldur ráðgefandi fyrir ríkisstjórnina. Í því ljósi spyr ég hæstv. dómsmálaráðherra: Ef svo fer að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar í ágúst verði nokkuð jöfn en þó þannig að fleiri segi nei við því að hefja viðræður við Evrópusambandið að nýju, kemur þá, að mati hæstv. ráðherra eða ríkisstjórnarinnar, til greina að hefja engu að síður viðræður að nýju? Eða getum við treyst…

Herra forseti. Fyrir liggur lögum samkvæmt að boðuð þjóðaratkvæðagreiðsla verður ekki bindandi heldur ráðgefandi fyrir ríkisstjórnina. Í því ljósi spyr ég hæstv. dómsmálaráðherra: Ef svo fer að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar í ágúst verði nokkuð jöfn en þó þannig að fleiri segi nei við því að hefja viðræður við Evrópusambandið að nýju, kemur þá, að mati hæstv. ráðherra eða ríkisstjórnarinnar, til greina að hefja engu að síður viðræður að nýju? Eða getum við treyst því að ef meiri hlutinn segir nei verði þar við setið og ríkisstjórnin fari að einbeita sér að öðrum hlutum en Evrópusambandsaðild?

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir Viðreisn ræða
269 orð
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir spurninguna. Þjóðaratkvæðagreiðsla snýst um það að leita eftir því hver afstaða íslensku þjóðarinnar er. Ég er ofboðslega stolt af því að það sé sú leið sem farin er í þessu máli og mér finnst sérstakt að skynja það hér í þessum þingsal, og raunar aftur og aftur, að það virðist vera sem hluti þingheims eigi erfitt með þá hugmynd, eigi erfitt með þá hugmyndafræði að leita til þjóðarinnar. Auðvitað er það þannig og…

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni kærlega fyrir spurninguna. Þjóðaratkvæðagreiðsla snýst um það að leita eftir því hver afstaða íslensku þjóðarinnar er. Ég er ofboðslega stolt af því að það sé sú leið sem farin er í þessu máli og mér finnst sérstakt að skynja það hér í þessum þingsal, og raunar aftur og aftur, að það virðist vera sem hluti þingheims eigi erfitt með þá hugmynd, eigi erfitt með þá hugmyndafræði að leita til þjóðarinnar. Auðvitað er það þannig og það er alveg skýrt í mínum huga að við munum virða niðurstöðu þjóðarinnar. Þess vegna erum við að leita álits hennar. Ég er líka þeirrar skoðunar að þjóðaratkvæðagreiðsla sé besta verkfærið sem við höfum í höndunum til að þroska umræðuna, fá fram sjónarmið um kosti og galla, sjónarmið um hverju þetta breytir. Ég er sjálf þeirrar skoðunar, og þar ætla ég að leyfa mér að tala sem mamma, að ég vil að dætur mínar fái að sjá á spilin um það hvaða framtíð bíður þeirra innan Evrópusambandsins versus það að vera utan þess. Við höfum talað um það að við ætlum að leita til þjóðarinnar í tvígang, fyrst um það hvort við viljum halda áfram með þessar viðræður, fara í viðræður, sjá einfaldlega hvað þetta myndi þýða og leggja síðan samninginn undir þjóðina aftur og auðvitað verður það þjóðarinnar að ákveða. Það er engin ríkisstjórn sem tekur svona ákvörðun. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að þau sem eru mótfallin inngöngu ættu engu að síður stolt að taka þátt í þjóðaratkvæðagreiðslu og stolt að tala fyrir því hversu falleg hugmyndafræði það er að leita til þjóðarinnar um hennar afstöðu.

Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir Miðflokkurinn ræða
179 orð
Forseti. Það er gott en þetta er alveg skýrt; meiri hlutinn mun ráða, hvernig sem hann verður. Ég get líka tekið undir með hæstv. ráðherra að það eigi allir að taka þátt í þjóðaratkvæðagreiðslu. En mig langaði að spyrja að öðru hérna í seinni fyrirspurn þar sem málefni kosninga heyra stjórnarfarslega undir dómsmálaráðherra. Nú liggur fyrir að í umsögn frá landskjörstjórn er bent á að fyrirhuguð dagsetning geti haft í för með sér ákveðna erfiðleika við undirbúning og bent á…

Forseti. Það er gott en þetta er alveg skýrt; meiri hlutinn mun ráða, hvernig sem hann verður. Ég get líka tekið undir með hæstv. ráðherra að það eigi allir að taka þátt í þjóðaratkvæðagreiðslu.

En mig langaði að spyrja að öðru hérna í seinni fyrirspurn þar sem málefni kosninga heyra stjórnarfarslega undir dómsmálaráðherra. Nú liggur fyrir að í umsögn frá landskjörstjórn er bent á að fyrirhuguð dagsetning geti haft í för með sér ákveðna erfiðleika við undirbúning og bent á að það sé ekki yfir vafa hafið að spurningin standist íslensk lög þess efnis að spurning í þjóðaratkvæðagreiðslu uppfylli þau skilyrði að vera m.a. skýr, skiljanleg og hlutlaus og heppilegt sé að hægt sé að svara spurningunni með nei eða já. Í þessu ljósi vil ég spyrja: Telur ráðherra ekki mikilvægt að Alþingi bregðist við þessum athugasemdum? Og ef Alþingi gerir engar breytingar á fyrirliggjandi tillögu, telur hæstv. ráðherra ekki að ráðuneyti hennar verði sett í snúna stöðu, að þurfa að undirbúa kosningu sem er ekki yfir vafa hafið að standist lög og sennilega ekki heldur viðmið Feneyjanefndar Evrópusambandsins?

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir Viðreisn ræða
143 orð
Virðulegi forseti. Það kom þingsályktunartillaga inn á þetta þing. Þingið er með málið til meðferðar og fær það til vinnslu og ég treysti þinginu fullkomlega til að vinna þetta mál með góðum og faglegum hætti, rétt eins og ég treysti íslensku þjóðinni fullkomlega til að svara já eða nei-spurningu um það hvort hún vilji halda áfram viðræðum við Evrópusambandið. Þannig sé ég þetta. Mér finnst þetta vera frekar einföld já eða nei-spurning. Ég get mjög vel skilið að…

Virðulegi forseti. Það kom þingsályktunartillaga inn á þetta þing. Þingið er með málið til meðferðar og fær það til vinnslu og ég treysti þinginu fullkomlega til að vinna þetta mál með góðum og faglegum hætti, rétt eins og ég treysti íslensku þjóðinni fullkomlega til að svara já eða nei-spurningu um það hvort hún vilji halda áfram viðræðum við Evrópusambandið. Þannig sé ég þetta. Mér finnst þetta vera frekar einföld já eða nei-spurning. Ég get mjög vel skilið að skoðanir séu skiptar en ég er ekki þeirrar skoðunar að þessi spurning sé sérstaklega flókin eða þurfi að vera sérstaklega flókin. Hún snýst um að fá að vita hvað stendur til boða og mér finnst fallegt og góður bragur á því að við kjósum að sumarlagi og tek ekki undir sjónarmið þess efnis að það sé sérstaklega „próblematískt“ að skjótast á kjörstað í lok sumars.