Áframhald aðildarviðræðna við ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 655 17. apríl 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
22 ræður
14 þingmenn
4.066 orð
5 flokkar
Framsóknarflokkur Miðflokkurinn Samfylkingin Sjálfstæðisflokkur Viðreisn

Ríkisstjórn

Sigmar Guðmundsson
Viðreisn
2 ræður 503 orð
Dagur B. Eggertsson
Samfylkingin
2 ræður 313 orð
María Rut Kristinsdóttir
Viðreisn
1 ræða 190 orð
Ingvar Þóroddsson
Viðreisn
1 ræða 172 orð
Sigmundur Ernir Rúnarsson
Samfylkingin
1 ræða 141 orð

Stjórnarandstaða

Bergþór Ólason
Miðflokkurinn
2 ræður 377 orð
Sigurður Örn Hilmarsson
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 377 orð
Guðrún Hafsteinsdóttir
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 373 orð
Þorgrímur Sigmundsson
Miðflokkurinn
2 ræður 356 orð
Guðlaugur Þór Þórðarson
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 349 orð
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
Miðflokkurinn
2 ræður 336 orð
Þórarinn Ingi Pétursson
Framsóknarflokkur
1 ræða 215 orð
Stefán Vagn Stefánsson
Framsóknarflokkur
1 ræða 198 orð
Karl Gauti Hjaltason
Miðflokkurinn
1 ræða 166 orð

Tímalína umræðunnar

17. apríl 2026
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Miðflokkurinn ræða
157 orð
Frú forseti. Nú liggur ljóst fyrir með þeirri frétt sem birtist í Morgunblaðinu í morgun að hæstv. ráðherra, forystumenn ríkisstjórnarinnar, hafa annaðhvort viljandi eða óviljandi sagt þinginu og þjóðinni ósatt um aðildarviðræður við Evrópusambandið og áform um þjóðaratkvæðagreiðslu þar um. Það liggur nú ljóst fyrir að takist að endurvekja viðræðurnar þá þarf að gera það á þeim forsendum sem lagt var upp með og Evrópusambandið sjálft gerði grein fyrir því, lagði …

Frú forseti. Nú liggur ljóst fyrir með þeirri frétt sem birtist í Morgunblaðinu í morgun að hæstv. ráðherra, forystumenn ríkisstjórnarinnar, hafa annaðhvort viljandi eða óviljandi sagt þinginu og þjóðinni ósatt um aðildarviðræður við Evrópusambandið og áform um þjóðaratkvæðagreiðslu þar um. Það liggur nú ljóst fyrir að takist að endurvekja viðræðurnar þá þarf að gera það á þeim forsendum sem lagt var upp með og Evrópusambandið sjálft gerði grein fyrir því, lagði línurnar. Þar kemur skýrt fram að þessar viðræður muni ekki snúast um að sjá hvað er í boði. Áframhald viðræðna myndi eingöngu snúast um áframhaldandi aðlögun að Evrópusambandinu og umfangsmikla aðlögun. Með öðrum orðum, frú forseti, málið er hér fram komið á fölskum forsendum og við getum ekki rætt það hér áfram á þeim forsendum sem lagt var upp með. Jafnframt hlýt ég að leggja fram beiðni til hæstv. forseta um að gefið verði svigrúm í dagskrá þingsins fyrir sveitarstjórnarkosningahlé til að ræða þetta mál sérstaklega.

Guðlaugur Þór Þórðarson Sjálfstæðisflokkur ræða
125 orð
Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni. Staðan er þessi: Þessi ríkisstjórn er búin að plotta með forsvarsmönnum Evrópusambandsins og hefur tekið gríðarlegan tíma í ferðalög og ferðir til Brussel til að koma með þá túlkun, sem hefur ekki verið til staðar af hálfu Evrópusambandsins í einn og hálfan áratug, að við séum með gilda aðildarumsókn. Allt í lagi. Þá skulu menn líka leggja spilin á borðið. Það er ekki í boði fyrir þing, og alls…

Virðulegi forseti. Ég tek undir með hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni. Staðan er þessi: Þessi ríkisstjórn er búin að plotta með forsvarsmönnum Evrópusambandsins og hefur tekið gríðarlegan tíma í ferðalög og ferðir til Brussel til að koma með þá túlkun, sem hefur ekki verið til staðar af hálfu Evrópusambandsins í einn og hálfan áratug, að við séum með gilda aðildarumsókn. Allt í lagi. Þá skulu menn líka leggja spilin á borðið. Það er ekki í boði fyrir þing, og alls ekki þjóð, að við fáum ekki allar þær upplýsingar sem liggja fyrir í tengslum við þá aðildarumsókn sem Jóhönnustjórnin ákvað að hætta með eftir þrjú ár. Það er skylda þingsins og forystu þingsins að beita sér fyrir því að öll gögn verði lögð á borðið.

Bergþór Ólason Miðflokkurinn ræða
211 orð
Frú forseti. Ég get ekki annað en tekið undir orð hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Miðflokksins, varðandi það að forseti skapi svigrúm á dagskrá þingsins sem allra fyrst til að hægt sé að ræða þetta, því að þau gögn sem nú hafa fundist og virðast, eins og hér er lýst á forsíðu Morgunblaðsins, hafa verið grafin einhvers staðar þar sem erfitt var að komast að þeim á heimasíðu utanríkisráðuneytisins og hvergi nefnd í tengslum við gögn sem eru lögð fram…

Frú forseti. Ég get ekki annað en tekið undir orð hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Miðflokksins, varðandi það að forseti skapi svigrúm á dagskrá þingsins sem allra fyrst til að hægt sé að ræða þetta, því að þau gögn sem nú hafa fundist og virðast, eins og hér er lýst á forsíðu Morgunblaðsins, hafa verið grafin einhvers staðar þar sem erfitt var að komast að þeim á heimasíðu utanríkisráðuneytisins og hvergi nefnd í tengslum við gögn sem eru lögð fram er varða þingmálið sem nú er til umfjöllunar í þinginu. Það er algerlega ótrúlegt. Sú mynd teiknast upp núna alveg skýr að þeir sem töldu málarekstur ríkisstjórnarinnar vera borinn áfram af blekkingum — það blasir við að sú tilfinning var rétt. Þarf ekki að kíkja í neinn pakka. Hann er galopinn og í honum er Evrópusambandið eins og það er. Þetta er bara leitt út með mjög skýrum texta sem utanríkisráðuneytið sjálft þýddi og birti á sínum tíma en ákvað síðan að gera ekki mikið með eða að lyfta í öllu falli ekki þegar þurfti að blekkja þjóðina til fylgilags nú um stundir.

Virðulegur forseti. Ég tek undir óskina um umræðu í þinginu, hvort sem það verður í skýrsluformi eða öðru. En utanríkisráðherra verður að gera hreint fyrir sínum dyrum.

Stefán Vagn Stefánsson Framsóknarflokkur ræða
198 orð
Virðulegur forseti. Ég verð bara að koma hér upp og taka undir með þeim hv. þingmönnum sem hafa komið hér upp áður. Eins og þetta mál blasir við mér og þessar upplýsingar sem við lásum um í Morgunblaðinu í morgun — ef það er rétt þá er komin upp allt önnur staða í þessu máli en verið hefur áður, allt önnur staða. Þau orð sem hafa verið látin falla hér í þessum þingsal af hæstv. ráðherrum og ríkisstjórn eldast illa í því ljósi. Ég held því að það sé afar mikilvægt, …

Virðulegur forseti. Ég verð bara að koma hér upp og taka undir með þeim hv. þingmönnum sem hafa komið hér upp áður. Eins og þetta mál blasir við mér og þessar upplýsingar sem við lásum um í Morgunblaðinu í morgun — ef það er rétt þá er komin upp allt önnur staða í þessu máli en verið hefur áður, allt önnur staða. Þau orð sem hafa verið látin falla hér í þessum þingsal af hæstv. ráðherrum og ríkisstjórn eldast illa í því ljósi. Ég held því að það sé afar mikilvægt, ég tek undir það með hv. þingmönnum, og mjög nauðsynlegt að við fáum það á hreint hér sem allra fyrst hvort þessar upplýsingar, eins og þær koma fram í þessari frétt Morgunblaðsins, eru réttar eða ekki. Þessar fréttir eru byggðar á gögnum frá utanríkisráðuneytinu sjálfu, nota bene. Þetta er pínulítið þannig, virðulegur forseti, að ef þetta er svoleiðis þá er allt tal um að kíkja í pakkann — við þurfum ekkert að hafa áhyggjur af því. En orðfæri ríkisstjórnarinnar, um að kíkja í pakkann, þegar þau eru í raun búin að gera það sjálf og vita nákvæmlega hvað er í honum — það eru ekki fagleg vinnubrögð.

Þorgrímur Sigmundsson Miðflokkurinn ræða
159 orð
Frú forseti. Eins og komið hefur fram undir þessum lið þá liggur fyrir að í gögnum utanríkisráðuneytisins sjálfs koma fram upplýsingar sem staðfesta það sem margir í þessum sal hafa haldið fram, þ.e. að umræðunni og þessu ferli í aðdraganda þessarar boðuðu atkvæðagreiðslu er ekki fylgt eftir með réttum upplýsingum. Þetta kemur fram frá utanríkisráðuneytinu sjálfu. Það sem meira er þá kemur fram, af því að hér var nefnd þessi grein í Morgunblaðinu, forsíðugrein þess,…

Frú forseti. Eins og komið hefur fram undir þessum lið þá liggur fyrir að í gögnum utanríkisráðuneytisins sjálfs koma fram upplýsingar sem staðfesta það sem margir í þessum sal hafa haldið fram, þ.e. að umræðunni og þessu ferli í aðdraganda þessarar boðuðu atkvæðagreiðslu er ekki fylgt eftir með réttum upplýsingum. Þetta kemur fram frá utanríkisráðuneytinu sjálfu. Það sem meira er þá kemur fram, af því að hér var nefnd þessi grein í Morgunblaðinu, forsíðugrein þess, þar kemur m.a. fram, af því að hér hefur mikið verið rætt um erlend afskipti af þessari þjóðaratkvæðagreiðslu og ótta við hana, að ESB muni beita sér til að tryggja stuðning borgaranna við aðildarferlið. Þannig að ég tek undir þær óskir sem hér hafa komið fram. Það verður að gefa svigrúm, frú forseti, til að taka þetta fyrir, skoða þessi gögn, því ef rétt reynist allt sem fram kemur í þessari forsíðufrétt Morgunblaðsins er alveg ljóst að hér er farið fram á fölskum forsendum.

Sigmar Guðmundsson Viðreisn ræða
214 orð
Frú forseti. Ég skil það mætavel að það eru skiptar skoðanir um Evrópusambandið hér í þessum sal og í samfélaginu. Það er hið eðlilegasta mál. Þetta þingmál sem núna er inni í þinginu er til meðferðar hjá tveimur þingnefndum og auðvitað á þingið að kalla eftir þeim upplýsingum sem það þarf til að vinna málið vel og vandlega. Ég ætla hins vegar að gera athugasemdir við þetta tal um blekkingar, þetta tal um að það sé einhvern veginn verið að reyna að plata þjóðina, þetta…

Frú forseti. Ég skil það mætavel að það eru skiptar skoðanir um Evrópusambandið hér í þessum sal og í samfélaginu. Það er hið eðlilegasta mál. Þetta þingmál sem núna er inni í þinginu er til meðferðar hjá tveimur þingnefndum og auðvitað á þingið að kalla eftir þeim upplýsingum sem það þarf til að vinna málið vel og vandlega. Ég ætla hins vegar að gera athugasemdir við þetta tal um blekkingar, þetta tal um að það sé einhvern veginn verið að reyna að plata þjóðina, þetta tal um það að ríkisstjórn Íslands og ráðherrar — sem eru auðvitað, rétt eins og stjórnarandstaðan, að reyna að vinna þannig að hagsmunir þjóðarinnar verði sem best tryggðir þótt sýnin á það sé ólík. Það er ofur einfaldlega þannig. Það er ekki verið að blekkja. Það er ekki hægt að plata þjóðina inn í Evrópusambandið, einfaldlega vegna þess að fyrirkomulagið gerir ráð fyrir því að það verði tvær þjóðaratkvæðagreiðslur í ferlinu. Tvisvar sinnum þarf þjóðin að segja já, tvisvar. Þeir sem núna tala svolítið mikið gegn þessu ferli eru stundum sömu einstaklingar og hafa sjálfir lofað slíku ferli, bæði fyrir þingkosningar og eftir þingkosningar. Það er verið að gera það sama núna og þeir menn, til að mynda sá sem hóf umræðuna hér, kölluðu sjálfir eftir á sínum tíma.

Sigurður Örn Hilmarsson Sjálfstæðisflokkur ræða
178 orð
Frú forseti. Hv. þm. Sigmar Guðmundsson talar um blekkingatal og víkur hér úr sal. Ég get ekki tekið undir það. Gagnrýnin kemur til vegna tregðu stjórnarliða til að ræða með opnum og heiðarlegum hætti um kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið og áhrif þess — hann var að ná sér í vatn, gott og vel — og afleiðingar þess að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Það er það sem við höfum verið að kalla á: Opin og heiðarleg samskipti hvað þetta varðar. Í því sambandi…

Frú forseti. Hv. þm. Sigmar Guðmundsson talar um blekkingatal og víkur hér úr sal. Ég get ekki tekið undir það. Gagnrýnin kemur til vegna tregðu stjórnarliða til að ræða með opnum og heiðarlegum hætti um kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið og áhrif þess — hann var að ná sér í vatn, gott og vel — og afleiðingar þess að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Það er það sem við höfum verið að kalla á: Opin og heiðarleg samskipti hvað þetta varðar. Í því sambandi verð ég að geta þess að í þingsályktunartillögu Alþingis þegar umsóknarferlið var hafið var opinská umræða og það viðurkennt að í þessu ferli fælist að sjálfsögðu aðlögun að regluverki Evrópusambandsins. Í þessari skýrslu Evrópusambandsins, eða samningsviðmiðunum eða uppleggi sem hér er verið að fjalla um í dag, má finna sama orðalag. Um þetta verðum við að ræða bara heiðarlega. Í því sambandi verð ég að nefna viðmið Feneyjanefndarinnar þegar kemur að þjóðaratkvæðagreiðslum sem gerir þá lágmarkskröfu að kjósendur séu upplýstir um áhrif þess að greiða atkvæði í slíkri þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er lágmarkskrafa.

Bergþór Ólason Miðflokkurinn ræða
166 orð
Frú forseti. Hv. þingflokksformanni Viðreisnar, Sigmari Guðmundssyni, þótti ósanngjarnt að hér væri notað orðið blekkingar í tengslum við framgöngu ríkisstjórnarinnar á framsetningu hennar á málinu öllu. Hér eru bara einfaldlega 15 blaðsíður sem utanríkisráðuneytið þýddi á sínum tíma og birti, eftir á að hyggja þannig að lítið bar á á heimasíðu sinni en er nú flotið upp, þar sem Evrópusambandið rammar inn ferlið. Og það er ekki verið að kíkja í neinn pakka samkvæmt…

Frú forseti. Hv. þingflokksformanni Viðreisnar, Sigmari Guðmundssyni, þótti ósanngjarnt að hér væri notað orðið blekkingar í tengslum við framgöngu ríkisstjórnarinnar á framsetningu hennar á málinu öllu. Hér eru bara einfaldlega 15 blaðsíður sem utanríkisráðuneytið þýddi á sínum tíma og birti, eftir á að hyggja þannig að lítið bar á á heimasíðu sinni en er nú flotið upp, þar sem Evrópusambandið rammar inn ferlið. Og það er ekki verið að kíkja í neinn pakka samkvæmt þessu uppleggi, heldur er aðlögun í gangi samfellt á samningstímanum. Þess vegna hefur seinni atkvæðagreiðslan sem hv. þingflokksformaður Viðreisnar vísar til ekkert gildi sem öryggisventill ef í gegnum allan tímaferilinn hefur verið unnið samfellt að aðlögun eins og hér er listað upp. Það er hreinlega alveg ótrúlegt með hvaða hætti málið hefur verið kynnt hér fyrir þinginu og þjóðinni hvað það varðar að menn ætli bara að sjá til hvort standi til boða. Það er ekki verkefnið sem er fram undan klaufist menn til að segja já í ágúst, bara alls ekki.

María Rut Kristinsdóttir Viðreisn ræða
190 orð
Frú forseti. Hér erum við enn á ný með frekar fyrirsjáanlegum hætti að takast á um Evrópusambandið. Eins og áður er allt gert hér til að þæfa og flækja hið einfalda. Hæstv. utanríkisráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, er að sjálfsögðu enn á ný gerð að táknmynd alls ills í þessu ferli. Hún á að vera í Brussel í leynimakki og koma okkur inn í Evrópusambandið bakdyramegin o.s.frv. Þetta höfum við heyrt hér ítrekað og við höfum séð þetta í ræðum og riti og það er með…

Frú forseti. Hér erum við enn á ný með frekar fyrirsjáanlegum hætti að takast á um Evrópusambandið. Eins og áður er allt gert hér til að þæfa og flækja hið einfalda. Hæstv. utanríkisráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, er að sjálfsögðu enn á ný gerð að táknmynd alls ills í þessu ferli. Hún á að vera í Brussel í leynimakki og koma okkur inn í Evrópusambandið bakdyramegin o.s.frv. Þetta höfum við heyrt hér ítrekað og við höfum séð þetta í ræðum og riti og það er með ólíkindum að sitja undir þessu. Þjóðin verður spurð, þjóðin á næsta svar um það hvort við eigum að halda áfram aðildarviðræðum eða ekki. Það er ekki hægt að fara á bak við þjóðina með þjóðaratkvæðagreiðslu? Það er ekki hægt. Það að leiða fram hvað já eða nei þýðir gerum við með því að takast á við þessa þjóðaratkvæðagreiðslu nú í ágúst, fá samning á borðið; gera það sem Norðmenn hafa tvívegis gert, fá samning og taka afstöðu til hans. Ef samningurinn er okkur ekki þóknanlegur segjum við að sjálfsögðu nei við honum. Það er bara þannig. Norðmenn eru ekki í Evrópusambandinu síðast þegar ég vissi.

Dagur B. Eggertsson Samfylkingin ræða
158 orð
Virðulegur forseti. Það er mér til efs að umræður í þingsal um nokkuð annað mál taki gögn frá 2010 og segi að þau trompi núverandi yfirlýsingar ráðamanna, hvort sem það er í einhverjum flokkum hér á þingi eða yfirhöfuð. Stjórnarandstaðan virðist vilja gera meira úr plaggi frá 2010, eins og Morgunblaðið, heldur en yfirlýsingum stækkunarstjóra Evrópusambandsins frá 6. mars sl. um að raunveruleikinn nú sé annar og staða heimsmála og taka eigi mið af þeim…

Virðulegur forseti. Það er mér til efs að umræður í þingsal um nokkuð annað mál taki gögn frá 2010 og segi að þau trompi núverandi yfirlýsingar ráðamanna, hvort sem það er í einhverjum flokkum hér á þingi eða yfirhöfuð. Stjórnarandstaðan virðist vilja gera meira úr plaggi frá 2010, eins og Morgunblaðið, heldur en yfirlýsingum stækkunarstjóra Evrópusambandsins frá 6. mars sl. um að raunveruleikinn nú sé annar og staða heimsmála og taka eigi mið af þeim raunveruleika í nýjum viðræðum. Það er heldur ekki tekið mark á öðru forystufólki innan Evrópusambandsins eins og Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, einu stærsta ESB-ríkinu. Það eru einfaldlega breyttar aðstæður og hér er enn og aftur verið að reyna að leika þann leik að þeir sem eru með eða á móti samningum geti spáð fyrir um hvað kemur út úr ferlinu. Það getum við ekki heldur þurfum við að láta reyna á það í samningum á grundvelli nýrra yfirlýsinga en ekki plagga frá 2010.

Guðlaugur Þór Þórðarson Sjálfstæðisflokkur ræða
224 orð
Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þm. Degi B. Eggertssyni kærlega fyrir ræðuna. Þetta er skýrt dæmi um blekkingarnar. Nú er það þannig, virðulegi forseti, að Evrópusambandið er til. Og af því að hv. þingmaður Viðreisnar vísaði til Noregs: Hvað gerðu Norðmenn? Þeir kusu um það í alþingiskosningum, það var kosningamál, hvort þeir ættu að sækja um eða ekki. Þeir sem vildu fara í Evrópusambandið fengu meiri hluta og þeir sögðu: Við eigum að fara í Evrópusambandið út af…

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þm. Degi B. Eggertssyni kærlega fyrir ræðuna. Þetta er skýrt dæmi um blekkingarnar. Nú er það þannig, virðulegi forseti, að Evrópusambandið er til. Og af því að hv. þingmaður Viðreisnar vísaði til Noregs: Hvað gerðu Norðmenn? Þeir kusu um það í alþingiskosningum, það var kosningamál, hvort þeir ættu að sækja um eða ekki. Þeir sem vildu fara í Evrópusambandið fengu meiri hluta og þeir sögðu: Við eigum að fara í Evrópusambandið út af þessu og þessu. Það að reyna að blekkja þjóðina með því að segja að við setjumst niður með Evrópusambandinu og bara spjöllum við þá og könnum hvað þeir vilja gera, það eru blekkingar. Allir sem kynna sér málin — undirritaður t.d. lærði í háskóla hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu og ef ég hefði svarað eins og hv. þm. Dagur B. Eggertsson hefði ég verið felldur.

Aðalatriðið er þetta: Komið með gögnin á borðið, ekki bara það sem Morgunblaðið er að afhjúpa núna heldur líka minnisblöðin í ríkisstjórninni, rýniskýrslurnar, allt þetta sem eru staðreyndir þannig að þjóðin geti tekið upplýsta ákvörðun en ekki látið ríkisstjórnina blekkja. Ræða hv. þm. Dags B. Eggertssonar var hrein og klár, virðulegur forseti, blekking. Virðulegur forseti hefur slegið í bjölluna af minna tilefni heldur en þegar slík blekkingaræða er haldin.

Forseti minnir hv. þingmenn á að virða ræðutímann.

Þorgrímur Sigmundsson Miðflokkurinn ræða
197 orð
Frú forseti. Hv. þm. María Rut Kristinsdóttir kemur í pontu og talar um undir liðnum fundarstjórn forseta að hér sé um fyrirsjáanlegt upphlaup eða gagnrýni að ræða, en ég sé mig knúinn til að leiðrétta hv. þingmann því það er nákvæmlega ekkert fyrirsjáanlegt við þetta sem nú er að eiga sér stað. Það var einfaldlega að fljóta upp það sem líklega stóð til að halda eins djúpt niðri og hægt var, staðfesting og upplýsingar frá utanríkisráðuneytinu sjálfu um að hér sé ekki um…

Frú forseti. Hv. þm. María Rut Kristinsdóttir kemur í pontu og talar um undir liðnum fundarstjórn forseta að hér sé um fyrirsjáanlegt upphlaup eða gagnrýni að ræða, en ég sé mig knúinn til að leiðrétta hv. þingmann því það er nákvæmlega ekkert fyrirsjáanlegt við þetta sem nú er að eiga sér stað. Það var einfaldlega að fljóta upp það sem líklega stóð til að halda eins djúpt niðri og hægt var, staðfesting og upplýsingar frá utanríkisráðuneytinu sjálfu um að hér sé ekki um neitt að semja. Hér er ekki neinn pakki til að kíkja í undir þeirri hugmyndafræði að hann sé með einhverju móti lokaður og þurfi að opna til að fá að gægjast inn. Það liggur algjörlega ljóst fyrir, og er staðfest í gögnum utanríkisráðuneytisins, hvað er í þessum pakka. Þess vegna þykir mér eðlilegt að málið héðan í frá í umræðunni, bæði í þessum sal og úti í samfélaginu, sé rætt á þeim forsendum en ekki á einhverjum forsendum þess að við séum að fara í samtal við Evrópusambandið til að sækja einhverja sérstaka samninga fyrir Ísland. Það er algjörlega staðfest í gögnum utanríkisráðuneytisins hvað er í boði og það er að aðlagast regluverki Evrópusambandsins.

Ingvar Þóroddsson Viðreisn ræða
172 orð
Frú forseti. Gamla góða tuggan um aðlögunarviðræður lætur hér á sér kræla. Hv. þm. Þorgrímur Sigmundsson talaði um gögn frá utanríkisráðuneytinu. Já, rýnum í gögn frá utanríkisráðuneyti frá því að seinast var sótt um aðild. Það kemur m.a. fram í skýrslu utanríkisráðuneytisins frá árinu 2013 um framvindu aðildarviðræðna, í kafla um helstu atriði, með leyfi forseta: „Samningsaðilar náðu saman um að Ísland myndi ekki ráðast í breytingar á stofnunum eða löggjöf fyrr en að…

Frú forseti. Gamla góða tuggan um aðlögunarviðræður lætur hér á sér kræla. Hv. þm. Þorgrímur Sigmundsson talaði um gögn frá utanríkisráðuneytinu. Já, rýnum í gögn frá utanríkisráðuneyti frá því að seinast var sótt um aðild. Það kemur m.a. fram í skýrslu utanríkisráðuneytisins frá árinu 2013 um framvindu aðildarviðræðna, í kafla um helstu atriði, með leyfi forseta:

„Samningsaðilar náðu saman um að Ísland myndi ekki ráðast í breytingar á stofnunum eða löggjöf fyrr en að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu.“

Ég endurtek: Ekki yrði ráðist í breytingar á stofnunum eða löggjöf fyrr en að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá erum við að tala um seinni þjóðaratkvæðagreiðslu. Hérna erum við að leggja til þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem fólk fær að svara því hvort það eigi að halda áfram aðildarviðræðunum eða ekki og síðan fær þjóðin aftur að taka afstöðu til þess hvort gengið sé inn í sambandið eða ekki á grundvelli þess samnings sem þá liggur fyrir. Hér er ekki um neinar blekkingar að ræða. Tvær þjóðaratkvæðagreiðslur þar sem fólki gefst færi á að taka afstöðu til þessa stóra máls.

Dagur B. Eggertsson Samfylkingin ræða
155 orð
Virðulegur forseti. Ég vil taka hjartanlega undir með þingmanninum. Það var nefnilega hluti af þeim áfanganiðurstöðum sem höfðu náðst að það sem er kallað aðlögun yrði ekki um að ræða fyrr en búið væri að samþykkja þá aðild á grundvelli samnings í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þannig að þessi upphlaup hér eru algerlega tilefnislaus, jafnvel út frá gögnunum frá 2010. Hér er bara verið að reyna að þyrla upp ryki og reyk til að breiða yfir það að það ber öllum saman um að…

Virðulegur forseti. Ég vil taka hjartanlega undir með þingmanninum. Það var nefnilega hluti af þeim áfanganiðurstöðum sem höfðu náðst að það sem er kallað aðlögun yrði ekki um að ræða fyrr en búið væri að samþykkja þá aðild á grundvelli samnings í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þannig að þessi upphlaup hér eru algerlega tilefnislaus, jafnvel út frá gögnunum frá 2010. Hér er bara verið að reyna að þyrla upp ryki og reyk til að breiða yfir það að það ber öllum saman um að samningsstaða Íslands er sterkari nú. Yfirlýsingar lykilforystumanna ESB eru til marks um það. Yfirlýsingar forystu íslensku ríkisstjórnarinnar eru til marks um það. En það sem fyrir okkur liggur er að við þurfum ekki að velja að trúa því sem kemur út úr samningaviðræðunum úr munni stjórnarandstöðunnar hér eða stjórnarliða. Við erum búin að setja málið í hendur þjóðarinnar. Þjóðin mun gefa grænt á viðræðurnar, vonandi, og síðan kemur í ljós hvernig samningum vindur fram.

Guðrún Hafsteinsdóttir Sjálfstæðisflokkur ræða
193 orð
Virðulegi forseti. Þessi brussugangur þessarar ríkisstjórnar — ég held að fólk hér, ríkisstjórnarflokkarnir, hafi ekki alveg séð það fyrir. Þau leggja af stað í vegferð um að hefja aðlögunarviðræður aftur að Evrópusambandinu illa undirbúin og hér koma á hverjum degi nýjar upplýsingar þar um. Ég hef vakið máls á því og lagt það fram að ríkisstjórnin breyti spurningunni sem á að leggja fyrir þjóðina því að mér finnst algjörlega borðleggjandi að þessi spurning eigi…

Virðulegi forseti. Þessi brussugangur þessarar ríkisstjórnar — ég held að fólk hér, ríkisstjórnarflokkarnir, hafi ekki alveg séð það fyrir. Þau leggja af stað í vegferð um að hefja aðlögunarviðræður aftur að Evrópusambandinu illa undirbúin og hér koma á hverjum degi nýjar upplýsingar þar um.

Ég hef vakið máls á því og lagt það fram að ríkisstjórnin breyti spurningunni sem á að leggja fyrir þjóðina því að mér finnst algjörlega borðleggjandi að þessi spurning eigi einfaldlega að vera: Viltu ganga inn í Evrópusambandið, já eða nei? Það vita það allir að þessi spurning er villandi, það sjá það allir og daginn eftir, ef hún verður samþykkt, mun Ísland hefja fulla aðlögun að Evrópusambandinu. Fólk talar hér um að nú sé svo góður tími og annað en á sama tíma er líka talað um að það hafi orðið svo gríðarlega miklar breytingar að það sé ekki hægt að halda áfram að öllu óbreyttu, en samt á að gera það. Það stendur ekki steinn yfir steini í málflutningi stjórnarflokkanna í þessu máli og ef einhver er að þyrla upp ryki, ef einhver er að efna hér til upplýsingaóreiðu, þá er það í boði ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur.

Sigmar Guðmundsson Viðreisn ræða
289 orð
Frú forseti. Ég held að það sé algerlega augljóst að þessi umræða í dag, og umræðan sem hefur verið um Evrópusambandið í áraraðir á Íslandi, staðfesti það eitt að við erum ekki sammála um það hvað kemur út úr samningi við Evrópusambandið. Ég veit ekki hvort menn átta sig á mótsögninni í málflutningnum hérna. Annars vegar er verið að tala um að það sé ekkert um að semja en menn vilja samt skilgreina samningsmarkmið. Menn vilja leggja fram nýja spurningu um að ganga inn í…

Frú forseti. Ég held að það sé algerlega augljóst að þessi umræða í dag, og umræðan sem hefur verið um Evrópusambandið í áraraðir á Íslandi, staðfesti það eitt að við erum ekki sammála um það hvað kemur út úr samningi við Evrópusambandið. Ég veit ekki hvort menn átta sig á mótsögninni í málflutningnum hérna. Annars vegar er verið að tala um að það sé ekkert um að semja en menn vilja samt skilgreina samningsmarkmið. Menn vilja leggja fram nýja spurningu um að ganga inn í Evrópusambandið en eru samt þeirrar skoðunar að sjávarútvegurinn verði svona og hinsegin og helmingurinn af þjóðinni er ekki sömu skoðunar og þeir með það. Bara þessi deila segir okkur að það þurfa að fara í gang viðræður við Evrópusambandið og samningaviðræður til þess að við vitum hver áhrifin geta orðið á íslenskt samfélag. Við erum að setja það í hendur þjóðarinnar að ákveða hvort fara eigi í það ferli eða ekki. Við getum ekki tekið afstöðu til aðildar án þess, eins og sjávarútvegurinn heldur réttilega fram og landbúnaðurinn og öll hagsmunasamtök, að vita hver áhrifin af mögulegri aðild verða. Þegar menn eru að gera ágreining um stórt og smátt þá eru menn einmitt að staðfesta það að það er ekki sameiginlegur skilningur meðal þjóðarinnar á því hvað felist í aðild. Þess vegna er gott að hafa þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort við eigum að halda áfram viðræðum og taka síðan aðra umræðu um þessi atriði: Þetta er í samningnum, þetta eru áhrifin á sjávarútveg, þetta eru áhrifin á landbúnað, þetta eru áhrifin á vexti og verðbólgu. Og þá getum við tekið afstöðu til þess hvort við viljum ganga inn eða ekki.

Forseti ítrekar beiðni sína til þingmanna um að virða ræðutímann eða tímamörkin öllu heldur.

Karl Gauti Hjaltason Miðflokkurinn ræða
166 orð
Frú forseti. Ég tek undir með þeim sem hér voru að tala um þessa vafasömu spurningu sem lögð verður fram fyrir þjóðina í ágúst og menn ætla að það sé enginn vafi á því að við erum að fara að aðlaga okkur að Evrópusambandinu strax og við setjumst við þetta samningaborð. Menn tala um blekkingar, blekkingarnar eru auðvitað alfarið stjórnarinnar að fara þannig í málið eins og ætlunin er. Það er einfaldlega: Annaðhvort erum við að fara að sækja um aðild að Evrópusambandinu…

Frú forseti. Ég tek undir með þeim sem hér voru að tala um þessa vafasömu spurningu sem lögð verður fram fyrir þjóðina í ágúst og menn ætla að það sé enginn vafi á því að við erum að fara að aðlaga okkur að Evrópusambandinu strax og við setjumst við þetta samningaborð. Menn tala um blekkingar, blekkingarnar eru auðvitað alfarið stjórnarinnar að fara þannig í málið eins og ætlunin er. Það er einfaldlega: Annaðhvort erum við að fara að sækja um aðild að Evrópusambandinu eða ekki. Það er bara svo einfalt. Hvað varðar orð hv. þm. Dags B. Eggertssonar um að staða Íslands væri sterkari nú, það má vel vera. En hverjum treystum við? Þó að staðan sé sterk, treystum við Viðreisn til að leiða þessar viðræður? Treystum við virkilega Viðreisn til að leiða þessar viðræður? Nú nýverið var Viðreisn að ljúka samningum um makrílveiðar Íslendinga. Hvað gerðist þar? Hagsmunum Íslands var varpað fyrir róða í þeim samningum. Treystum við Viðreisn til að leiða þessar samningaviðræður? Nei.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Miðflokkurinn ræða
179 orð
Frú forseti. Meiri hlutinn hér kann augljóslega ekki að skammast sín. Fólkið sem stöðugt lýsir áhyggjum af upplýsingaóreiðu tekur hér upp á hinum ýmsu furðubrögðum til að drepa málum á dreif þegar staðreyndirnar liggja fyrir og það frá Evrópusambandinu sjálfu, þýtt af utanríkisráðuneyti Íslands. Menn gera sér upp fávísi, þykjast ekkert skilja og svo þessi furðulega brella sem hv. þm. Sigmar Guðmundsson endurvakti hér, að halda því fram að „okkur finnst þetta“ og „þið…

Frú forseti. Meiri hlutinn hér kann augljóslega ekki að skammast sín. Fólkið sem stöðugt lýsir áhyggjum af upplýsingaóreiðu tekur hér upp á hinum ýmsu furðubrögðum til að drepa málum á dreif þegar staðreyndirnar liggja fyrir og það frá Evrópusambandinu sjálfu, þýtt af utanríkisráðuneyti Íslands. Menn gera sér upp fávísi, þykjast ekkert skilja og svo þessi furðulega brella sem hv. þm. Sigmar Guðmundsson endurvakti hér, að halda því fram að „okkur finnst þetta“ og „þið segið þetta“, þó að þau séu að halda fram tómri dellu og við séum að benda á staðreyndir, en af því að það eru ólíkar skoðanir þá bara verðum við að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu til að vita hver hefur rétt fyrir sér. Þetta er ekki boðlegur málflutningur á Alþingi, frú forseti. Ég tek undir athugasemd hv. þm. Guðlaugs Þórs Þórðarsonar hér áðan. Mér finnst alveg tilefni til þess að forseti minni þingmenn á það hvernig eigi að bera sig að hér og leyfi þeim ekki að komast upp með að tala í tvær mínútur um einhverja tóma þvælu eins og eftirlátið var hv. þingflokksformanni Viðreisnar.

Guðrún Hafsteinsdóttir Sjálfstæðisflokkur ræða
180 orð
Virðulegi forseti. Þetta er það sem við höfum kallað eftir hér í einhverjar vikur síðan utanríkisráðherra lagði þessa þingsályktunartillögu fram. Ég man að ég kallaði eftir því strax þann dag að ríkisstjórnin myndi vanda sig í allri upplýsingagjöf um þetta mál. Svo virðist ekki vera. Það er erfitt að fá upplýsingar. Það er erfitt að fá gögn og annað sem unnin voru þegar þetta aðlögunarferli átti sér stað hér fyrir rúmum 13, 14 eða 15 árum síðan. Hér hafa ráðherrar, bæði…

Virðulegi forseti. Þetta er það sem við höfum kallað eftir hér í einhverjar vikur síðan utanríkisráðherra lagði þessa þingsályktunartillögu fram. Ég man að ég kallaði eftir því strax þann dag að ríkisstjórnin myndi vanda sig í allri upplýsingagjöf um þetta mál. Svo virðist ekki vera. Það er erfitt að fá upplýsingar. Það er erfitt að fá gögn og annað sem unnin voru þegar þetta aðlögunarferli átti sér stað hér fyrir rúmum 13, 14 eða 15 árum síðan. Hér hafa ráðherrar, bæði forsætisráðherra og utanríkisráðherra, sagt ítrekað: Við munum gæta hagsmuna Íslands. Það er eins og þær séu eina fólkið sem geti gætt hagsmuna okkar Íslendinga. Við munum gæta hagsmuna Íslands. Við munum ekki samþykkja samning sem ekki felur í sér yfirráð yfir fiskveiðilögsögu okkar. Segja samt aldrei full yfirráð. Ef þetta er samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar þá geta þær hætt við þetta feigðarflan sitt strax vegna þess að Evrópusambandið hefur aldrei veitt neinu ríki yfirráð yfir sjávarútvegsauðlind þess. Við þurfum að deila henni með Evrópusambandinu í heild sinni. Það er staðreynd þannig að það er hægt að draga þetta mál til baka.

Sigurður Örn Hilmarsson Sjálfstæðisflokkur ræða
199 orð
Frú forseti. Í það minnsta hvað mig varðar, þá kalla ég eftir opnum, opinskáum og heiðarlegum samskiptum um kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið og afleiðingar þess að segja já eða nei í fyrirhugaðri þjóðaratkvæðagreiðslu. Það finnst mér vera verkefni okkar sem erum hér inni í þessum sal. Upplegg ríkisstjórnarinnar er að spurningin feli í sér að halda áfram ferlinu sem var hafið 2009. Í því sambandi verð ég að nefna þá þingsályktun sem var samþykkt þá og…

Frú forseti. Í það minnsta hvað mig varðar, þá kalla ég eftir opnum, opinskáum og heiðarlegum samskiptum um kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið og afleiðingar þess að segja já eða nei í fyrirhugaðri þjóðaratkvæðagreiðslu. Það finnst mér vera verkefni okkar sem erum hér inni í þessum sal. Upplegg ríkisstjórnarinnar er að spurningin feli í sér að halda áfram ferlinu sem var hafið 2009. Í því sambandi verð ég að nefna þá þingsályktun sem var samþykkt þá og liggur þessari vegferð til grundvallar. En þar segir, með leyfi forseta:

„Sú breyting hefur orðið á stækkunarviðræðum að sérstök áhersla er nú lögð á að ríki hafi í raun uppfyllt tiltekin viðmið varðandi hvern og einn kafla áður en samningar um þá eru opnaðir og einnig áður en þeim er lokað. Í þessu felst að sem minnst er gefið af frestum til að uppfylla skilyrðin áður en köflum er lokað heldur er þeim ekki lokað fyrr en ákveðnum markmiðum er náð í framkvæmd og með innleiðingu löggjafar í viðkomandi ríki.“

Þetta er kjarnamálið varðandi aðlögunina sem ætti þá að hefjast ætli menn að halda þessari vegferð áfram. Það þarf bara að horfast í augu við þetta og ræða efnislega.

Sigmundur Ernir Rúnarsson Samfylkingin ræða
141 orð
Virðulegur forseti. Við skulum halda staðreyndum til haga. Forráðamenn ríkisstjórnarflokkanna hafa einmitt talað um full yfirráð yfir auðlindum landsins. Ég endurtek: Full yfirráð yfir auðlindum landsins. Við skulum líka horfa til sagnfræðinnar í þessum efnum. Hvað gerðist þegar við sömdum um Evrópska efnahagssamninginn? Hvernig fóru Steingrímur Hermannsson, þáverandi formaður Framsóknarflokksins, og Jón Baldvin Hannibalsson, þáverandi formaður Alþýðuflokksins, að? Á…

Virðulegur forseti. Við skulum halda staðreyndum til haga. Forráðamenn ríkisstjórnarflokkanna hafa einmitt talað um full yfirráð yfir auðlindum landsins. Ég endurtek: Full yfirráð yfir auðlindum landsins. Við skulum líka horfa til sagnfræðinnar í þessum efnum. Hvað gerðist þegar við sömdum um Evrópska efnahagssamninginn? Hvernig fóru Steingrímur Hermannsson, þáverandi formaður Framsóknarflokksins, og Jón Baldvin Hannibalsson, þáverandi formaður Alþýðuflokksins, að? Á endanum fór það svo að þeir náðu samningum um markaðsaðgang fyrir fisk innan Evrópusambandsins án þess að það hefði nokkur áhrif á yfirráð Íslendinga yfir auðlindinni. Þannig fór um samning þann. Við skulum hafa þessa sagnfræði í huga. Já, algjörlega. — Algjörlega, og þess vegna hefur reynt á þetta áður. Það hefur reynt á þetta áður. Hættu nú. Ég sé að hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson hristir hér hausinn eins og heyra má en við skulum bara hafa þessa sagnfræði í huga.

Þórarinn Ingi Pétursson Framsóknarflokkur ræða
215 orð
Frú forseti. Við ræðum hér fundarstjórn forseta. Ég held að það sé mikilvægt að við höfum það öll í huga að málið er núna á forræði þingsins. Það er inni í tveimur nefndum, í vinnu þar. Ég verð að segja að þær upplýsingar sem liggja fyrir, alla vega í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, eru ekkert sérstaklega skýrar og það er kannski akkúrat vandamálið sem við erum að eiga við. Það er mikill vandi fyrir þingið að vinna að málinu svo vel sé þar sem upplýsingarnar sem við…

Frú forseti. Við ræðum hér fundarstjórn forseta. Ég held að það sé mikilvægt að við höfum það öll í huga að málið er núna á forræði þingsins. Það er inni í tveimur nefndum, í vinnu þar. Ég verð að segja að þær upplýsingar sem liggja fyrir, alla vega í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, eru ekkert sérstaklega skýrar og það er kannski akkúrat vandamálið sem við erum að eiga við. Það er mikill vandi fyrir þingið að vinna að málinu svo vel sé þar sem upplýsingarnar sem við erum að fara í gegnum, væntanlega í báðum nefndum — það er nú töluvert langt á milli þeirra þegar kemur að röksemdafærslu í hvora átt á að fara. Það er vandi þingsins. En málið er á forræði þingsins og það er okkar í þingnefndum að koma því síðan hingað til síðari umræðu, væntanlega eftir sveitarstjórnarkosningar. Það gerist væntanlega ekki fyrir. Þannig að ég met það nú þannig að eftir því sem við vinnum betur og það verða skýrari upplýsingar sem liggja fyrir, hvort við erum að fara að ganga í Evrópusambandið eða ekki — um það á nú að þessi spurning að snúast. Við getum togast á fram og til baka um það hvað er í boði. En í mínum huga er þetta mjög einfalt mál: Já eða nei.