Umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Miðflokkurinn ræða

2026-04-16 10:40 282 orð

Frú forseti. Ég er hlynntur þeirri stefnu hæstv. forseta að láta fyrst og fremst vita þegar klukkan virkar. Það er óþarfi að tilkynna þegar hún virkar ekki, sem er oftar. [Hlátur í þingsal.] Það hafa ýmsir reynt að benda hæstv. ríkisstjórn á það, og öðrum áður um alllangt skeið, að Ísland er ekki umsóknarríki um aðild að Evrópusambandinu. Það hefur ekki verið það frá því að umsóknin var dregin til baka árið 2015. Nú síðast hafa Bændasamtökin dregið það fram hversu …

Frú forseti. Ég er hlynntur þeirri stefnu hæstv. forseta að láta fyrst og fremst vita þegar klukkan virkar. Það er óþarfi að tilkynna þegar hún virkar ekki, sem er oftar. [Hlátur í þingsal.]

Það hafa ýmsir reynt að benda hæstv. ríkisstjórn á það, og öðrum áður um alllangt skeið, að Ísland er ekki umsóknarríki um aðild að Evrópusambandinu. Það hefur ekki verið það frá því að umsóknin var dregin til baka árið 2015. Nú síðast hafa Bændasamtökin dregið það fram hversu villandi nálgun ríkisstjórnarinnar á Evrópusambandsmálið er með spurningunni um að halda áfram viðræðum verandi ekki umsóknarríki. Ríkisstjórnin, og hæstv. forsætisráðherra þar á meðal, hafa reynt að komast fram hjá þessu með því að tala um að umsóknin sé enn þá gjaldgeng eða „valid“, eins og menn segja á útlensku. Landskjörstjórn hefur dregið það fram að þetta sé ekki gjaldgeng spurning hið minnsta eins og ríkisstjórnin leggur upp með þetta. Stjórnmálafræðingurinn Viktor Orri Valgarðsson benti á það nýverið að hér væri aðeins um að ræða heimild til að halda áfram viðræðum sem hófust 2010, þ.e. það sem ríkisstjórnin er að biðja um, og það gæti leitt til mikilla vandræða um áratuga skeið ef farið yrði fram hjá því, það gæti leitt til deilna í áratugi. Því spyr ég einfaldlega hæstv. forsætisráðherra: Telur hann að hægt sé að byggja á fyrri umsókninni, gömlu umsókninni og grunni hennar, því sem búið var að fallast á? Annars eru þetta bara blekkingar. Hefur ríkisstjórnin, eða einhverjir hæstv. ráðherrar, leitað svara hjá Evrópusambandinu um það hvort hægt sé að gera þetta með þeim hætti að halda áfram viðræðunum þar sem þær voru komnar og byggja á grunni umsóknarinnar og því sem búið var að ganga frá þá?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða

2026-04-16 10:42 369 orð

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Umsóknin var á sínum tíma samþykkt á Alþingi Íslendinga. Hér kom fólk sér ekki saman í þessum sal um að draga hana til baka. Það er reyndar ekki aðalatriði þessa máls. Mér finnst merkilegt í þessari umræðu að við getum ekki bara leyft okkur að vera ósammála um það hvort við eigum að ganga inn í Evrópusambandið eða ekki, að við þurfum að vera ósammála um formið á öllu og fólk sé sakað um blekkingar og einhverja aðra…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Umsóknin var á sínum tíma samþykkt á Alþingi Íslendinga. Hér kom fólk sér ekki saman í þessum sal um að draga hana til baka. Það er reyndar ekki aðalatriði þessa máls. Mér finnst merkilegt í þessari umræðu að við getum ekki bara leyft okkur að vera ósammála um það hvort við eigum að ganga inn í Evrópusambandið eða ekki, að við þurfum að vera ósammála um formið á öllu og fólk sé sakað um blekkingar og einhverja aðra vegferð. Ég ber virðingu fyrir því að hv. þingmaður hafi ekki áhuga á Evrópusambandinu. Það er bara gott og vel. En auðvitað, virðulegur forseti, hefði þessi spurning ekki verið orðuð með þessum hætti í þingsályktunartillögu ef það væri ekki fótur fyrir því og skoðun ríkisstjórnarinnar og meiri hlutans að þetta snerist um að halda viðræðunum áfram. Það segir sig sjálft að það er augljóslega útgangspunkturinn, enda hefur það verið staðfest víða annars staðar að umsóknin er gild. En í staðinn fyrir að ræða efni máls, í staðinn fyrir að ræða um hvort fólk vilji ganga inn í Evrópusambandið eða ekki, þá snýst allt um einhverja umræðu um hvort eitthvað sem einhver sagði í Evrópu sé mark á takandi eða ekki. Ég er á þeirri skoðun að það beri að hlusta á það sem embættismenn og forsvarsmenn Evrópusambandsins hafa sagt, að umsóknin er enn þá gild, enda kom fólk sér aldrei saman í þessum sal um að draga hana til baka. En ég vil líka segja að mér finnst ekki gott að umræðan sé þar, í aðdraganda þessarar atkvæðagreiðslu, að fólk leggi mismunandi skilning í spurninguna. Þess vegna held ég að það sé hollt og gott að hv. utanríkismálanefnd taki þetta bara til skoðunar, finni eitthvert orðalag sem fólk getur verið sammála um vegna þess að þetta snýst fyrst og fremst um það að við erum að fara í viðræður við Evrópusambandið. Það er grunnur þar til staðar, meira að segja eitthvað af þeim köflum sem var langt komið með, það þarf eflaust að endurskoða. En við skulum bara leyfa okkur að komast að niðurstöðu í nefndinni og ég hef fulla trú á því að hv. þingmaður muni vinna vel með nefndinni í því.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Miðflokkurinn ræða

2026-04-16 10:45 168 orð

Frú forseti. Hæstv. forsætisráðherra vill ekki ræða formið, sem er nýlunda hjá Samfylkingunni sem yfirleitt lætur allt snúast um formið. En þetta er spurning um meira en formið. Þetta er spurning um innihaldið og niðurstöðuna. Ég get skilið það ef Evrópusambandið getur vel hugsað sér að halda áfram þar sem frá var horfið á þeim grunni sem búið var að fallast á þá. En af hverju ætti ríkisstjórn Íslands að vilja það? Jú, það gæti vissulega þurft að fallast á ýmislegt…

Frú forseti. Hæstv. forsætisráðherra vill ekki ræða formið, sem er nýlunda hjá Samfylkingunni sem yfirleitt lætur allt snúast um formið. En þetta er spurning um meira en formið. Þetta er spurning um innihaldið og niðurstöðuna. Ég get skilið það ef Evrópusambandið getur vel hugsað sér að halda áfram þar sem frá var horfið á þeim grunni sem búið var að fallast á þá. En af hverju ætti ríkisstjórn Íslands að vilja það? Jú, það gæti vissulega þurft að fallast á ýmislegt fleira. Eins og Bændasamtökin benda á þá hefur regluverk Evrópusambandsins aukist um 58% frá því að horfið var frá viðræðunum á sínum tíma. Treystir hæstv. forsætisráðherra raunverulega uppleggi Össurar Skarphéðinssonar og Jóhönnu Sigurðardóttur í þessu máli og vill hæstv. forsætisráðherra halda áfram með þá umsókn? Því að ella er þetta blekkingarleikur, ekki umræða um formið heldur sönnun þess að ríkisstjórnin sé að reyna að blekkja fólk áfram. Vill hæstv. forsætisráðherra halda áfram með gömlu umsóknina á þeim grunni sem var samþykktur þá eða er þetta ný umsókn?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða

2026-04-16 10:46 309 orð

Frú forseti. Ég þoli það alveg að fólk sé ósammála mér í pólitík. Ég kann ekki að meta það þegar ég er sökuð um ósannindi eða blekkingar. Ég verð bara að segja alveg eins og er að ég er ekki hrifin af þessu nýmæli í íslenskri pólitík að það snúist allt um að það sé verið að plata og blekkja og ég veit ekki hvað og hvað. Hv. þingmaður getur alveg keyrt hart í mig efnislega en ég kann ekki að meta þetta upplegg. Að því sögðu vil ég segja: Það lá alveg fyrir við…

Frú forseti. Ég þoli það alveg að fólk sé ósammála mér í pólitík. Ég kann ekki að meta það þegar ég er sökuð um ósannindi eða blekkingar. Ég verð bara að segja alveg eins og er að ég er ekki hrifin af þessu nýmæli í íslenskri pólitík að það snúist allt um að það sé verið að plata og blekkja og ég veit ekki hvað og hvað. Hv. þingmaður getur alveg keyrt hart í mig efnislega en ég kann ekki að meta þetta upplegg. Að því sögðu vil ég segja: Það lá alveg fyrir við framlagningu þessarar þingsályktunartillögu að það myndi þurfa og það verða skilgreind samningsmarkmið. Það liggur alveg fyrir að þessi ríkisstjórn er …

Gefa ræðumanni hljóð. Ég bið ræðumann um að svara.

Enn og aftur, frú forseti, að við getum leyft okkur að ræða þessi mál málefnalega, skynsamlega, án uppþots, án framíkalla, eins og alvarleiki sé raunverulega að baki, af því að þetta er alvarlegt mál sem krefst íhugunar. Þú svarar? Það liggur alveg fyrir, frú forseti, að það verða skilgreind samningsmarkmið í þessu máli Fólk er meðvitað um það Eftir atkvæðagreiðslu? að heimurinn hefur breyst frá því að við lögðum af stað í síðustu ríkisstjórn. Þetta er ekki sama ríkisstjórn og fór síðast í þessa vegferð. Árið er ekki 2010. Það er nýtt fólk komið í brúna, það eru nýjar aðstæður í Evrópusambandinu og þetta verður unnið vel og örugglega inni í utanríkismálanefnd og ég treysti því að það verði unnið vel saman að þessum málum.

Forseti verður að biðja hv. þingmenn um að stilla sig í framíköllunum. Ég bið ráðherra um að svara.

Forseti biður hv. þingmenn um að stilla sig í framíköllum úr sal. Og ráðherrar.

Forseti biður hv. þingmenn um að stilla sig í framíköllum úr sal og sýna því starfi sem hér fer fram þá virðingu sem því ber. Og ráðherrar.

Umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu

Ríkisstjórn

Stjórnarandstaða

Tímalína umræðunnar