Staða mála að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu

157. löggjafarþing Mál nr. 558 16. mars 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
1.078 orð
2 flokkar
Flokkur fólksins Miðflokkurinn

Ríkisstjórn

Inga Sæland
Flokkur fólksins
2 ræður 551 orð

Stjórnarandstaða

Sigríður Á. Andersen
Miðflokkurinn
2 ræður 527 orð

Tímalína umræðunnar

16. mars 2026
Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
326 orð
Virðulegi forseti. Ég ætla að freista þess að spyrja hæstv. ráðherra um þessa þingsályktunartillögu um aðildarviðræður að ESB í þeirri von að hæstv. ráðherra hafi meira gaman af umræðunni en hæstv. forsætisráðherra, sem sagði þó í ræðu hér rétt á undan að við ættum að fagna umræðunni eða að taka umræðuna, eins og gjarnan er sagt. Tökum umræðuna, sagði hún án þess þó að hafa litið við hér í þingsal þá daga þegar þessi umræða hefur átt sér stað. Ég vil nefna það,…

Virðulegi forseti. Ég ætla að freista þess að spyrja hæstv. ráðherra um þessa þingsályktunartillögu um aðildarviðræður að ESB í þeirri von að hæstv. ráðherra hafi meira gaman af umræðunni en hæstv. forsætisráðherra, sem sagði þó í ræðu hér rétt á undan að við ættum að fagna umræðunni eða að taka umræðuna, eins og gjarnan er sagt. Tökum umræðuna, sagði hún án þess þó að hafa litið við hér í þingsal þá daga þegar þessi umræða hefur átt sér stað. Ég vil nefna það, virðulegur forseti, við hæstv. mennta- og barnamálaráðherra að ég er framarlega á mælendaskrá í umræðunni seinna í dag og ég mun leggja mig í líma við það, hafi hæstv. ráðherra áhuga á að koma inn í umræðuna, að liðka til þannig að hæstv. mennta- og barnamálaráðherra geti komið framarlega á dagskrá til að ræða þetta mál. Hæstv. ráðherra er formaður eins stjórnarflokkanna og hefur sem slíkur lýst því yfir að flokkur hennar leggist gegn aðild að Evrópusambandinu. Það liggur alveg skýrt fyrir. Þess vegna langar mig að spyrja hæstv. mennta- og barnamálaráðherra hvernig hún sjái fyrir sér framhaldið. Verði það raunin að 50% eða 51% þjóðarinnar allrar muni greiða þessari þingsályktunartillögu, spurningunni eins og hún er lögð fram, atkvæði sitt, þ.e. ef 51% þjóðarinnar myndi segja já, hvað sér hæstv. ráðherra fyrir sér að fram fari þá? Telur hún að þá hefjist einhvers konar aðlögun hér á Íslandi eða telur hún að þetta séu bara hefðbundnar viðræður yfir kaffiborði eða kaffibrauði í Brussel? Í því sambandi vil ég spyrja, af því að hér kom fram undir fundarstjórn forseta rétt á undan ágæt ábending um að hæstv. ráðherrar sjái ekki fram úr augunum að svara einföldustu fyrirspurnum sem hv. þingmenn leggja fyrir þá og óska eftir fresti trekk í trekk: Sér hæstv. ráðherra fyrir sér að ráðuneyti hennar og önnur í Stjórnarráðinu megni það að stunda þessar viðræður eins og gert væri ráð fyrir? Hvernig sér hæstv. ráðherra fyrir sér framhaldið eftir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu?

Inga Sæland Flokkur fólksins ræða
280 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen fyrir fyrirspurnina. Það er rétt, það hefur verið stefna Flokks fólksins frá öndverðu, frá því að við urðum til, að við séum ekki hlynnt aðild að Evrópusambandinu. Það liggur fyrir. En á sama tíma höfum við ævinlega sagt að þjóðarviljinn hefur í rauninni ekki fengið að koma að mjög stórum og mikilvægum málum sem varða okkur til framtíðar, samanber Schengen, EES-samninginn, NATO, EFTA, allt þetta. Ég hef alltaf sagt að…

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen fyrir fyrirspurnina. Það er rétt, það hefur verið stefna Flokks fólksins frá öndverðu, frá því að við urðum til, að við séum ekki hlynnt aðild að Evrópusambandinu. Það liggur fyrir. En á sama tíma höfum við ævinlega sagt að þjóðarviljinn hefur í rauninni ekki fengið að koma að mjög stórum og mikilvægum málum sem varða okkur til framtíðar, samanber Schengen, EES-samninginn, NATO, EFTA, allt þetta. Ég hef alltaf sagt að mér finnist vera vöntun á beinu lýðræði. Ég vil sjá meiri aðkomu samfélagsins okkar, þjóðarinnar okkar, að svona mikilvægum málum. Hvað gerist ef þjóðin segir já, ef meiri hluti þjóðarinnar segir: Já, við erum tilbúin að fara í þessar aðildarviðræður? Þá virði ég það. Þó svo að mitt atkvæði sé eitt atkvæði þá er ég ekki alfa og omega hvað það varðar. Ég myndi aldrei nokkurn tímann vera það stalínísk að einu eða neinu leyti að ætla að reyna að berjast gegn því að þjóðin okkar fengi að eiga síðasta orðið. Í lokin munum við vonandi vera með einhvern samning, eitthvað verðum við með í fanginu sem við leggjum þá aftur fyrir þjóðarviljann. Hvernig líst ykkur, kæra þjóð, á þetta? Viljið þið að við göngum í Evrópusambandið? En eitt skal alveg vera víst og það er algerlega á hreinu og það er ekkert falið eins eða neins staðar, hvorki hjá hæstv. forsætisráðherra eða hæstv. utanríkisráðherra, ríkisstjórninni í heild né mér: Við erum ekki að fara að gera eitt eða neitt sem skaðar samfélagið okkar í heild sinni, aldrei. Það verða skilyrðislaus yfirráð yfir okkar auðlindum frá A til Ö. Að öðrum kosti verður aldrei um neina inngöngu í Evrópusambandið að ræða.

Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
201 orð
Virðulegur forseti. Það er gott að heyra að hæstv. ráðherra er ekki tilbúin til að afsala sér fullveldinu á auðlindum okkar og þess vegna hlýt ég að spyrja í framhaldinu: Mun hún berjast fyrir því eða leggja sínar árar á það að fá t.d. svar frá Evrópusambandinu, áður en þessi þjóðaratkvæðagreiðsla fer fram, um það hvort ekki sé hægt að fara í þessar viðræður án þess að opna t.d. kaflann um sjávarútvegsmál? Ef hæstv. ráðherra er sammála mér um það að þar sé ekkert um að…

Virðulegur forseti. Það er gott að heyra að hæstv. ráðherra er ekki tilbúin til að afsala sér fullveldinu á auðlindum okkar og þess vegna hlýt ég að spyrja í framhaldinu: Mun hún berjast fyrir því eða leggja sínar árar á það að fá t.d. svar frá Evrópusambandinu, áður en þessi þjóðaratkvæðagreiðsla fer fram, um það hvort ekki sé hægt að fara í þessar viðræður án þess að opna t.d. kaflann um sjávarútvegsmál? Ef hæstv. ráðherra er sammála mér um það að þar sé ekkert um að semja, þarf þá að opna kaflann um sjávarútvegsmálin? Þetta finnst mér skipta miklu máli en hæstv. ráðherra segist vilja hlusta á þjóðina. Það er síðan önnur spurning sem hæstv. forsætisráðherra svaraði ekki þótt hún væri spurð um það ítrekað hér fyrr í dag. Kannski getur hæstv. mennta- og barnamálaráðherra gert það. Hvaða afstöðu hefur hún til þess hlutfalls sem annars vegar tekur þátt í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu og hins vegar þess hlutfalls sem þarf til þess að knýja fram þessar aðildarviðræður? Er hæstv. ráðherra sátt við það ef kannski 40% þjóðarinnar, með teknu tilliti til þátttöku í þjóðaratkvæðagreiðslu, vilji kíkja í pakkann eins og svo er kallað? Er það ásættanlegt að mati hæstv. mennta- og barnamálaráðherra?

Inga Sæland Flokkur fólksins ræða
271 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðari fyrirspurnina, en ég held að hún hafi snúið þessu eitthvað við því að auðvitað er ég alls ekki sátt við það ef 40% vilja kíkja í pakkann. Ég er alls ekki sátt við það. Það verður að vera meiri hluti, auðvitað, til þess að við kíkjum eitt eða neitt. En það sem hv. þingmaður er að tala um, hvort einhver ástæða sé til að opna sjávarútvegskaflann, einhver ástæða til að opna helstu hagsmunamál okkar og stærstu hagsmunamál…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðari fyrirspurnina, en ég held að hún hafi snúið þessu eitthvað við því að auðvitað er ég alls ekki sátt við það ef 40% vilja kíkja í pakkann. Ég er alls ekki sátt við það. Það verður að vera meiri hluti, auðvitað, til þess að við kíkjum eitt eða neitt. En það sem hv. þingmaður er að tala um, hvort einhver ástæða sé til að opna sjávarútvegskaflann, einhver ástæða til að opna helstu hagsmunamál okkar og stærstu hagsmunamál okkar, þá hefur það ítrekað komið fram að það verður í rauninni það fyrsta og verður í forgangi að kíkja á það sem verður algerlega hægt að strika út þá og þegar í fyrstu atrennu ef ekki er hægt að ná skýrum línum um það. Svo segi ég bara líka að það er ástæða til að líta í kringum sig. Þess vegna verðum við að vera með fortakslausa kröfu um yfirráð auðlindanna vegna þess að við höfum séð það að aðlögunarferli ýmissa þjóða, sem hafa einmitt gengið til liðs við Evrópusambandið, að aðlögun og frestur sem þær hafa fengið til þess í rauninni að sambandið tæki yfir og aðlagi auðlindir þeirra, eins og Írar núna t.d. — við viljum ekki vera á þeim stað. Við viljum aldrei þurfa að sitja uppi með það að við séum búin að afsala okkur einhverju inn í framtíðina, að 20 árum seinna séum við búin að missa yfirráð yfir sjávarauðlindinni, landbúnaðinum okkar, orkunni okkar eða slíku. Það er ekki í boði og það verður bara að vera skýrt og við treystum þjóðinni 100% til þess að taka afstöðu með því.