Aðildarviðræður og aðlögun að ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 557 16. mars 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
1.039 orð
2 flokkar
Miðflokkurinn Samfylkingin

Ríkisstjórn

Kristrún Frostadóttir
Samfylkingin
2 ræður 639 orð

Stjórnarandstaða

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
Miðflokkurinn
2 ræður 400 orð

Tímalína umræðunnar

16. mars 2026
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Miðflokkurinn ræða
267 orð
Frú forseti. Eins og við þekkjum er þessi ríkisstjórn meira fyrir umbúðir en innihald og þannig á að nálgast þetta mál, með því að reyna eins og fremst verður komist að fela innihaldið, beinlínis að fela það. Í staðinn er staglast á því að það eigi að leyfa þjóðinni að velja, en hún má ekki vita um hvað hún eigi að velja. Leyfum þjóðinni að velja en það má ekki leyfa fólki að vita um hvað eigi að velja. Þetta gengur svo langt og þátttaka, því miður, hæstv.…

Frú forseti. Eins og við þekkjum er þessi ríkisstjórn meira fyrir umbúðir en innihald og þannig á að nálgast þetta mál, með því að reyna eins og fremst verður komist að fela innihaldið, beinlínis að fela það. Í staðinn er staglast á því að það eigi að leyfa þjóðinni að velja, en hún má ekki vita um hvað hún eigi að velja. Leyfum þjóðinni að velja en það má ekki leyfa fólki að vita um hvað eigi að velja. Þetta gengur svo langt og þátttaka, því miður, hæstv. forsætisráðherra í þessum blekkingarleik, sem talaði af mikilli skynsemi um málið fyrir kosningar, gengur svo langt að hæstv. forsætisráðherra segir, ólíkt því sem hann sagði hér áðan, að hann viti í rauninni ekki hvað felist í aðild, hann sé forvitinn að komast að því hvað felist í aðild að Evrópusambandinu. Hann bætir svo um betur, og þetta er í rauninni alveg ótrúlegt í svona stóru máli, því að hæstv. forsætisráðherra neitar að svara því hvort aðlögun að Evrópusambandinu hefjist strax með aðildarviðræðunum. Hæstv. forsætisráðherra hlýtur að vita að svo er, enda hefur það alltaf verið svo og kemur skýrt fram í leiðbeiningum Evrópusambandsins sjálfs.

Spurningin er því þessi: Er hæstv. forsætisráðherra búinn að átta sig á því núna að þegar ríki sækir um aðild að Evrópusambandinu og gengur til viðræðna þá ber því strax að byrja að laga sig að sambandinu með ýmsum leiðum; með lagabreytingum, með nýjum stofnunum, fjölgun embættismanna, stækkun báknsins og með þeim aðferðum sem Evrópusambandið krefst af umsóknarríkjum? Veit hæstv. forsætisráðherra Íslands það núna að í aðildarviðræðum við Evrópusambandið ber umsóknarríkinu að hefja strax aðlögun?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
393 orð
Frú forseti. Mér þykir dapurlegt að verða vitni að þeim málflutningi sem fer hér fram, þar sem því er ítrekað haldið fram að þjóðin viti ekki sínu viti, að þjóðin láti blekkjast, að þjóðin geti ekki aflað sér upplýsinga, að það sé hægt að hafa vit fyrir fólki og að fólk geti ekki og sé ekki fært til að taka sjálft ákvörðun. Mér finnst þetta ótrúlegur málflutningur. Leyfum okkur hér inni að vera ósammála en þjóðin veit sínu viti. Hér er verið að tala um að það sé verið…

Frú forseti. Mér þykir dapurlegt að verða vitni að þeim málflutningi sem fer hér fram, þar sem því er ítrekað haldið fram að þjóðin viti ekki sínu viti, að þjóðin láti blekkjast, að þjóðin geti ekki aflað sér upplýsinga, að það sé hægt að hafa vit fyrir fólki og að fólk geti ekki og sé ekki fært til að taka sjálft ákvörðun. Mér finnst þetta ótrúlegur málflutningur. Leyfum okkur hér inni að vera ósammála en þjóðin veit sínu viti. Hér er verið að tala um að það sé verið að fela hitt og þetta. Hvað hefur Miðflokkurinn að fela í þessu máli? Hvað hefur Miðflokkurinn að fela frá þjóðinni í umræðu um kosti við Evrópusambandið? Af hverju má ekki tala um samkeppnismál? Af hverju má ekki tala um tollamál? Af hverju má ekki tala um myntbandalag? Er þetta kannski eitthvað sem Miðflokkurinn vill ekki að þjóðin fái að taka þátt í umræðu um? Já, auðvitað felast einhverjar breytingar í því að Ísland gangi í Evrópusambandið, alveg eins og þegar Ísland gekk í EES á sínum tíma. Ég veit ekki betur en að við séum reglulega hér inni að samþykkja alls konar aðlögun að EES-samningnum, sem í gegnum tíðina hefur verið Íslandi til bóta. Ef það er verið að tala um að allar aðlaganir í framtíðinni muni fela í sér einhverja neikvæða þróun þá veit ég ekki hvert við erum komin í íslenskri pólitík. Þessi umræða er farin að snúast um eitthvað allt annað en hún átti að snúast um.

Við eigum að treysta þjóðinni. Hún veit sínu viti. Hún lætur ekki blekkjast og hún er fullfær um að taka eigin ákvarðanir í þessu máli. Tökum þessa umræðu á málefnalegum grundvelli. Það liggur alveg fyrir að margt mun breytast hér við inngöngu í Evrópusambandið en við erum ekki að greiða atkvæði um það. Við erum að greiða atkvæði um það hvort við hefjum slíkar viðræður. Ef fólk vill síðan ekki fá lokasamninginn og klára hann þá verður bakkað út úr því ferli. Hér er stöðugt, talandi um blekkingar, verið að halda því fram að við séum að bakka með Ísland inn í Evrópusambandið án þess að þjóðin viti af því. Það er rangt, það er kolrangt, frú forseti, og það skiptir máli að slíkur málflutningur fái ekki að lifa. Það er þjóðin sem fær fyrsta orðið og hún fær líka lokaorðið í þessu máli.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Miðflokkurinn ræða
133 orð
Frú forseti. Hér birtist vandinn sem við er að eiga. Þegar hæstv. forsætisráðherra er spurður skýrra spurninga um innihaldið þá bregst hæstv. ráðherra við með reiði og með því að pakka pakkanum inn í sífellt fleiri umbúðir; jólapappír, afmælispappír, fermingarpappír, dagblöð, allt sem ríkisstjórnin finnur til að fela innihaldið. Þess vegna ætla ég að reyna að spyrja aftur hæstv. forsætisráðherra, og það ætti ekki að þurfa í þróuðu landi að spyrja forsætisráðherra…

Frú forseti. Hér birtist vandinn sem við er að eiga. Þegar hæstv. forsætisráðherra er spurður skýrra spurninga um innihaldið þá bregst hæstv. ráðherra við með reiði og með því að pakka pakkanum inn í sífellt fleiri umbúðir; jólapappír, afmælispappír, fermingarpappír, dagblöð, allt sem ríkisstjórnin finnur til að fela innihaldið. Þess vegna ætla ég að reyna að spyrja aftur hæstv. forsætisráðherra, og það ætti ekki að þurfa í þróuðu landi að spyrja forsætisráðherra landsins hvort hann þekki grundvallaratriðin í því hvernig umsókn um aðild að Evrópusambandinu gengur fyrir sig en ég ætla að gera aðra tilraun: Veit hæstv. forsætisráðherra að samhliða aðildarviðræðum að Evrópusambandinu hefst aðlögun að Evrópusambandinu vegna þess að Evrópusambandið gerir ráð fyrir því að ef ríki sækir um ætli það sér að ganga inn í og laga sig að reglum Evrópusambandsins?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
246 orð
Frú forseti. Okkur ber ekki að gera neitt nema það sem Alþingi Íslendinga samþykkir og það sem er samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Við erum með stjórnarskrá í þessu landi. Við erum með þingræði í þessu landi. Það liggur alveg fyrir. Það er verið að reyna að þvæla þessu máli í umræðu um eitthvað annað en það er. Tökum þá málefnalega umræðu um hvað þessi þjóðaratkvæðagreiðsla snýst. Hún snýst um að leyfa þjóðinni að segja hvort það eigi einmitt að setja þetta mál á…

Frú forseti. Okkur ber ekki að gera neitt nema það sem Alþingi Íslendinga samþykkir og það sem er samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Við erum með stjórnarskrá í þessu landi. Við erum með þingræði í þessu landi. Það liggur alveg fyrir. Það er verið að reyna að þvæla þessu máli í umræðu um eitthvað annað en það er. Tökum þá málefnalega umræðu um hvað þessi þjóðaratkvæðagreiðsla snýst. Hún snýst um að leyfa þjóðinni að segja hvort það eigi einmitt að setja þetta mál á dagskrá eða ekki. Það er það sem þetta snýst um. Þessi ríkisstjórn mun hlusta, hún mun virða það ef það kemur nei, hún mun líka virða það ef það kemur já. En mig er farið að gruna að það sem stjórnarandstaðan hræðist hvað mest sé að fá afgerandi svar í þessu máli. Hv. þingmaður kallar hér fram í að ég eigi að svara spurningunni. Ég veit ekki betur en að ég hafi hafið mitt svar með því að svara spurningunni: Það er stjórnarskrá í þessu landi. Það er þing í þessu landi. Það er þingræði í þessu landi og við þurfum ekki að gera neitt sem við viljum ekki gera. En þetta er enn önnur taktík í þessu máli; að kalla fram í, þyrla öllu upp, gera allt tortryggilegt. Náum okkur niður. Ræðum þetta málefnalega. Hættum að láta eins og þjóðin muni blekkjast í þessu máli. Þjóðin mun eiga fyrsta og síðasta orðið í þessu máli.

Forseti biður þingmenn og ráðherra að virða ræðutímann.