Forræði yfir auðlindum gagnvart ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 547 9. mars 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
990 orð
2 flokkar
Framsóknarflokkur Samfylkingin

Ríkisstjórn

Kristrún Frostadóttir
Samfylkingin
2 ræður 604 orð

Stjórnarandstaða

Jóhann Friðrik Friðriksson
Framsóknarflokkur
2 ræður 386 orð

Tímalína umræðunnar

9. mars 2026
Jóhann Friðrik Friðriksson Framsóknarflokkur ræða
209 orð
Frú forseti. Við í Framsókn leggjum höfuðáherslu á fullt forræði yfir auðlindum landsins. Við styðjum þjóðaratkvæðagreiðslu um lykilmál er varðar hagsmuni þjóðarinnar. Það vita allir. Að þessu sögðu vil ég nefna það að í þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna kemur fram í 5. lið, með leyfi forseta: „Þann tíma sem viðræður hafa legið niðri hafa bæði átt sér stað breytingar innan lands og á hinu alþjóðlega sviði sem taka þyrfti tillit til við mótun…

Frú forseti. Við í Framsókn leggjum höfuðáherslu á fullt forræði yfir auðlindum landsins. Við styðjum þjóðaratkvæðagreiðslu um lykilmál er varðar hagsmuni þjóðarinnar. Það vita allir. Að þessu sögðu vil ég nefna það að í þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðsluna kemur fram í 5. lið, með leyfi forseta:

„Þann tíma sem viðræður hafa legið niðri hafa bæði átt sér stað breytingar innan lands og á hinu alþjóðlega sviði sem taka þyrfti tillit til við mótun endurskoðaðra samningsmarkmiða. Þær áherslur sem mótaðar voru í tengslum við upphaflegar viðræður yrðu þó hafðar til hliðsjónar.

Í athugasemdum við tillögu til þeirrar þingsályktunar um aðildarumsókn að ESB sem samþykkt var á 137. löggjafarþingi var tilgreint að meðal grundvallarhagsmuna Íslands væri: Að tryggja forræði þjóðarinnar yfir vatns- og orkuauðlindum og ráðstöfun þeirra.“

Þarna er einmitt talað um forræði. Mér finnst þetta frekar óljóst, virðulegi forseti. Hvað er átt við með forræði? Er þarna verið að tala um mjög svo takmarkaða aðkomu okkar að málum ef við göngum í sambandið? Er ekki nær að markmið okkar snúist um að við höfum fullt forræði yfir okkar auðlindum? Því spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Er hún ekki sammála mér í því að ekkert annað kemur til greina en fullt forræði á auðlindum okkar gagnvart ESB ef við förum í þennan leiðangur?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
325 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Ég hef verið alveg skýr á því í öllum þeim samtölum sem ég hef tekið, m.a., já, við þjóðarleiðtoga og innan Evrópusambandsins, svo það sé skýrt á hvaða forsendum Ísland myndi fara í þessa vegferð ef hún myndi yfir höfuð fara í hana, að það væru grundvallarprinsipp sem þyrfti að ræða, m.a. hvernig lifnaðarhættir okkar þjóðar eru. Við erum eyja og við erum ekki á meginlandi Evrópu. Við höfum reitt okkur á orku. Við…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Ég hef verið alveg skýr á því í öllum þeim samtölum sem ég hef tekið, m.a., já, við þjóðarleiðtoga og innan Evrópusambandsins, svo það sé skýrt á hvaða forsendum Ísland myndi fara í þessa vegferð ef hún myndi yfir höfuð fara í hana, að það væru grundvallarprinsipp sem þyrfti að ræða, m.a. hvernig lifnaðarhættir okkar þjóðar eru. Við erum eyja og við erum ekki á meginlandi Evrópu. Við höfum reitt okkur á orku. Við höfum reitt okkur á sjávarauðlindina og það liggur alveg fyrir að það eru grundvallarprinsipp sem þarf að virða og það vita allir þá skoðun mína. Þetta kalla ég að veita forystu, sinna hagsmunabaráttu og senda skýr skilaboð um að ef við færum í aðildarviðræður, sem við vitum ekki hvort við förum í, þá væru þetta grundvallarprinsippin. Ég ætla ekki að leggja upp í þessari pontu nákvæmt orðalag varðandi slíka samninga. Við hljótum að geta sameinast um ákveðin grundvallarprinsipp og svo verður það auðvitað í lok dags þannig að við munum þurfa að meta það hvort það sem kemur út úr slíkum viðræðum sé í takti við þau prinsipp. En ég ætla bara að leyfa mér að fullyrða að þó að ég geti alveg tekið undir að þetta sé tilfinningaríkt mál og að það séu skiptar skoðanir um það held ég í lok dags að það séu ríflega, ef ekki langflestir, á þessu landi með sömu tilfinningarök og sömu fyrirvara á sér varðandi auðlindir okkar. Allir Íslendingar vita á hverju við byggjum. Það liggur alveg fyrir að ég er mjög meðvituð um það að við þurfum að fara í slíkar viðræður — ef við fáum umboð til þess, sem þessi atkvæðagreiðsla snýst um, hvort við förum í viðræður eða ekki — og setja skýr rauð flögg þegar kemur að þessu. Síðan þarf að meta það hvort við náum þeim markmiðum eða ekki. En nákvæmu orðalagi í þessari pontu ætla ég ekki að stilla upp.

Jóhann Friðrik Friðriksson Framsóknarflokkur ræða
177 orð
Frú forseti. Já, það kann oft að vera þannig að nákvæmt orðalag skiptir máli. Það skiptir máli í samningum. Nú erum við að fara að kjósa um aðlögunarviðræður og ef að líkum lætur verður það á hinum sérstaka tíma í lok ágúst. En hæstv. forsætisráðherra nefndi það einmitt á þeim tíma sem þingsályktunartillagan var kynnt að við þyrftum raunverulega ekki að hafa endilega allar upplýsingar um kosti og galla Evrópusambandsins til að geta farið í þessa atkvæðagreiðslu sem við…

Frú forseti. Já, það kann oft að vera þannig að nákvæmt orðalag skiptir máli. Það skiptir máli í samningum. Nú erum við að fara að kjósa um aðlögunarviðræður og ef að líkum lætur verður það á hinum sérstaka tíma í lok ágúst. En hæstv. forsætisráðherra nefndi það einmitt á þeim tíma sem þingsályktunartillagan var kynnt að við þyrftum raunverulega ekki að hafa endilega allar upplýsingar um kosti og galla Evrópusambandsins til að geta farið í þessa atkvæðagreiðslu sem við erum að tala um núna. Ég ætla að leyfa mér að vera ósammála henni og ég held að hún hafi mögulega mismælt sig. Ég held nefnilega að það skipti öllu máli að við förum strax að tala um það hverjir eru kostir og gallar við Evrópusambandið fyrir Ísland. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra, vegna þess að hún nefndi samtöl við erlenda aðila: Skiptir ekki öllu máli að við komum öllum upplýsingum upp á borðið, m.a. samtölum og því sem hingað til hefur farið fram við Evrópusambandið í aðdraganda þessarar vegferðar? Er hún ekki sammála mér í því?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
279 orð
Frú forseti. Síðast þegar farið var í þessa vegferð var Ísland á öðrum stað. Síðast þegar var farið í þessa vegferð voru ákveðnir flokkar sem voru ósáttir við að þjóðin hefði ekki verið spurð hvort það ætti að fara af stað. Þess vegna er verið að gera þetta með ákveðnum hætti núna. Það er í góðu lagi mín vegna að fólk ræði um Evrópusambandið. Staðreyndin er bara sú að þrátt fyrir að aðilar hér í minni hlutanum telji sig vita nákvæmlega hvernig kostir og gallar aðildar…

Frú forseti. Síðast þegar farið var í þessa vegferð var Ísland á öðrum stað. Síðast þegar var farið í þessa vegferð voru ákveðnir flokkar sem voru ósáttir við að þjóðin hefði ekki verið spurð hvort það ætti að fara af stað. Þess vegna er verið að gera þetta með ákveðnum hætti núna. Það er í góðu lagi mín vegna að fólk ræði um Evrópusambandið. Staðreyndin er bara sú að þrátt fyrir að aðilar hér í minni hlutanum telji sig vita nákvæmlega hvernig kostir og gallar aðildar myndu líta út fyrir Ísland þá treysti ég mér ekki til að fullyrða það. Ég veit ekki hvernig á því stendur að hér er fólk í minni hlutanum sem telur sig vita hvernig samningur, aðlögun, hvað svo sem á að kalla það, lítur út. Ég veit það ekki. Ég veit hins vegar að það er fjöldinn allur af löndum sem hefur farið þarna inn og fengið mismunandi samning. Það liggur alveg fyrir að reglum Evrópusambandsins hefur m.a. verið breytt í gegnum tíðina út af inngöngu ákveðinna ríkja. Þannig að ég á ekki erfitt með það Jú, víst. að lýsa því hér yfir að þegar ég tala við erlenda leiðtoga um þá vegferð sem Ísland er á, að leggja áherslu á það að ef við færum í þessar viðræður yrðum við hörð í horn að taka. Því að ef við förum í þessar viðræður mun ég gæta hagsmuna landsins. Ég mun gæta auðlinda landsins. Ég myndi alls ekki segja já við hverju sem er. Og það er ekkert athugavert við að þær upplýsingar sem hafa komið fram á blaðamannafundum erlendis komi líka aftur hér inn í þingið, enda hefur þetta allt verið sagt opinberlega.