Framhald viðræðna um aðild að ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 544 9. mars 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
810 orð
2 flokkar
Miðflokkurinn Samfylkingin

Ríkisstjórn

Kristrún Frostadóttir
Samfylkingin
2 ræður 448 orð

Stjórnarandstaða

Sigríður Á. Andersen
Miðflokkurinn
2 ræður 362 orð

Tímalína umræðunnar

9. mars 2026
Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
171 orð
Virðulegur forseti. Íslendingar eiga nú þegar í miklum samskiptum og nánu samstarfi við Evrópusambandið, einstök ríki þess, fyrirtæki og stofnanir. Þessi miklu samskipti benda ekki til þess að það þurfi að gera stórkostlega breytingu á stöðu Íslands gagnvart ESB. Þeir sem vilja náin samskipti við Evrópu og Evrópusambandið hafa þau nú þegar. Hins vegar er alveg ljóst að mörgum, mjög mörgum Íslendingum, myndi sárna það verulega að Ísland yrði hluti af bandalaginu sjálfu…

Virðulegur forseti. Íslendingar eiga nú þegar í miklum samskiptum og nánu samstarfi við Evrópusambandið, einstök ríki þess, fyrirtæki og stofnanir. Þessi miklu samskipti benda ekki til þess að það þurfi að gera stórkostlega breytingu á stöðu Íslands gagnvart ESB. Þeir sem vilja náin samskipti við Evrópu og Evrópusambandið hafa þau nú þegar. Hins vegar er alveg ljóst að mörgum, mjög mörgum Íslendingum, myndi sárna það verulega að Ísland yrði hluti af bandalaginu sjálfu vegna þeirrar eftirgjafar sem það óneitanlega hefur í för með sér á fullveldi og sjálfstæði landsins, jafnvel þótt einhverjir telji að sú eftirgjöf yrði lítil og meiri í sjón en í raun.

Þess vegna langar mig að spyrja hæstv. forsætisráðherra, bara kalt mat hæstv. forsætisráðherra á því, hvort ávinningur ESB-sinna af því að leggja í þennan leiðangur sem nú á að hefja, sem gera má ráð fyrir að taki mörg ár, sé ekki léttvægur miðað við þær hörðu deilur og úlfúð sem hann mun alveg örugglega hafa í för með sér í okkar annars ágæta og samstillta landi.

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
266 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir málefnalega spurningu. Ég held að þetta sé einmitt spurningin sem brennur á þjóðinni: Hver er ávinningurinn? Ég hef áður vitnað til þess að ég hitti sjómann á Sauðárkróki fyrir nokkrum vikum síðan sem sagði einmitt við mig: Ég hef heyrt málsmetandi fólk sem ég ber mikla virðingu fyrir og í grunninn treysti segja mér að það sé ekkert upp úr þessu að hafa, það sé ekkert að semja um, það sé enginn ávinningur. Ég hef líka heyrt…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir málefnalega spurningu. Ég held að þetta sé einmitt spurningin sem brennur á þjóðinni: Hver er ávinningurinn? Ég hef áður vitnað til þess að ég hitti sjómann á Sauðárkróki fyrir nokkrum vikum síðan sem sagði einmitt við mig: Ég hef heyrt málsmetandi fólk sem ég ber mikla virðingu fyrir og í grunninn treysti segja mér að það sé ekkert upp úr þessu að hafa, það sé ekkert að semja um, það sé enginn ávinningur. Ég hef líka heyrt málsmetandi fólk sem ég ber virðingu fyrir segja að það sé víst hægt að semja um eitthvað, enda hafi það verið gert í mörgum tilvikum. Get ég ekki fengið einhvern utanaðkomandi aðila, einhvern til að segja mér hvorum þessum aðila ég á að trúa? Um það snýst þessi þjóðaratkvæðagreiðsla, að það getur enginn, ekki ein einasta manneskja inni í þessum sal, skorið úr um það hvort ávinningurinn verði meiri en aðrar fórnir, ef flokka á þær í þann hóp, nema við fáum að sjá hver mögulegur ábati er, hver eftirgjöfin er. Ég hefði haldið að þeir hér inni sem hafa áhyggjur af þessu myndu gjarnan vilja sjá þetta skrifað á blað. Það er eðlilegt að hafa varann á sér í þessu máli. Þjóðin á að hafa fyrirvara í þessu máli en hún á ekki endilega að gefa sér það að það sé ekki hægt að svara þessum spurningum. Við höfum hins vegar sagt: Við munum virða þjóðina. Við virðum hana og við hlustum á hana og þess vegna munum við fylgja niðurstöðu þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu. Um það snýst þessi spurning í einföldu máli.

Sigríður Á. Andersen Miðflokkurinn ræða
191 orð
Virðulegur forseti. Mér þykir leitt að hæstv. forsætisráðherra misskilji spurninguna og sýnir kannski að menn eru farnir að tala sitt hvort tungumálið, hér eða í Brussel. Ég spurði ekki um ávinninginn af málinu. Ég spurði hvort hæstv. forsætisráðherra teldi þessa vegferð svara þeim kostnaði sem fylgir því að kljúfa þjóðina. Það liggur fyrir að stórum hluta, jafnvel meiri hluta þjóðarinnar, myndi sárna það að ganga inn í Evrópusambandið, stórum hluta, jafnvel þótt það…

Virðulegur forseti. Mér þykir leitt að hæstv. forsætisráðherra misskilji spurninguna og sýnir kannski að menn eru farnir að tala sitt hvort tungumálið, hér eða í Brussel. Ég spurði ekki um ávinninginn af málinu. Ég spurði hvort hæstv. forsætisráðherra teldi þessa vegferð svara þeim kostnaði sem fylgir því að kljúfa þjóðina. Það liggur fyrir að stórum hluta, jafnvel meiri hluta þjóðarinnar, myndi sárna það að ganga inn í Evrópusambandið, stórum hluta, jafnvel þótt það væri ekki meiri hluti en stórum hluta þjóðarinnar myndi sárna það. Telur hæstv. forsætisráðherra það til þess vinnandi samt sem áður að fara í þessa vegferð upp á slík býtti? Það hefur ekki verið talað um neinn aukinn meiri hluta í neinum atkvæðagreiðslum, hvorki þessari né þeirri næstu sem þyrfti að koma. Ég spyr aftur um þetta en það liggur fyrir að þetta mál mun kljúfa þjóðina. Það eru síðan aðrar spurningar, margar, sem ég hef fyrir hæstv. forsætisráðherra og ég vildi vita hvort hæstv. forsætisráðherra ætli að gefa kost á því með ræðu hér á eftir, eftir framsögu í málinu, að flytja hér ræðu sjálf og taka við andsvörum og eiga orðastað við þingmenn um þetta mál.

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
182 orð
Frú forseti. Þetta er tilfinningaríkt mál. Þetta er það tilfinningaríkt að það hefur eiginlega hangið yfir okkur í áratugi. Mörgum sárnaði á sínum tíma að fá ekki að greiða atkvæði um þetta. Ég geri ekki lítið úr því að þetta eru tilfinningaríkt mál. Mér myndi ekki detta það í hug að segja fólki að það megi ekki hafa sína skoðun á þessu máli. Þess vegna erum við að spyrja og við eigum að bera virðingu fyrir skoðunum fólks í þessu máli. Það var líka tilfinningaríkt mál…

Frú forseti. Þetta er tilfinningaríkt mál. Þetta er það tilfinningaríkt að það hefur eiginlega hangið yfir okkur í áratugi. Mörgum sárnaði á sínum tíma að fá ekki að greiða atkvæði um þetta. Ég geri ekki lítið úr því að þetta eru tilfinningaríkt mál. Mér myndi ekki detta það í hug að segja fólki að það megi ekki hafa sína skoðun á þessu máli. Þess vegna erum við að spyrja og við eigum að bera virðingu fyrir skoðunum fólks í þessu máli. Það var líka tilfinningaríkt mál að ganga í NATO. Vá, hvað það var tilfinningaríkt mál í áratugi. Og það var líka tilfinningaríkt mál fyrir fólk að ganga í EES og það verður tilfinningaríkt mál að ræða um aðildarviðræður að ESB. Það liggur alveg fyrir. Eins og ég segi: Er það ástæða fyrir því að við ættum við ekki að spyrja þjóðina hvað hún vill gera í þessu máli? Ég tel það ekki. En við munum virða skoðanir fólks á þessu máli sem ég veit að innst inni munu að miklu leyti byggja á tilfinningum og það er líka allt í lagi.