Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir framsögu sína og vil nota þetta tækifæri til að spyrja nokkurra einlægra spurninga sem íslenska þjóðin á rétt á að fá svör við. Ráðherrann segir að hér sé aðeins verið að taka upp þráðinn á ný, að hér sé um framhald viðræðna að ræða. Gott og vel. En ef það er rétt hlýtur ráðherrann að geta upplýst Alþingi með skýrum hætti hvort samningsmarkmið Íslands séu þá enn þau sömu og áður eða hvort þau hafi breyst. Eru það sömu markmið og Alþingi lagði til grundvallar á sínum tíma um forræði yfir auðlindum, sjávarútvegi, landbúnaði, orkumálum og aðra lykilhagsmuni Íslands? Eða hefur ríkisstjórnin í hyggju að endurmeta þessa afstöðu og þá í hvaða átt? Þetta skiptir máli vegna þess að ríkisstjórnin biður nú þjóðina um að segja já eða nei við áframhaldandi viðræðum án þess að upplýsa þjóðina um hvaða skilyrði Ísland ætlar í raun að setja á borðið.

Forsætisráðherra hefur á sama tíma sagt að staða Íslands sé sterk og að við séum í sterkri samningsstöðu. Ef það er mat ríkisstjórnarinnar þá vaknar næsta spurning: Telur ríkisstjórnin sig þá geta farið fram með enn skýrari og strangari kröfur en áður? Getum við þá sett harðari skilyrði um fiskveiðiauðlindina, um yfirráð yfir orkuauðlindum, um landbúnað og um þá grundvallarhagsmuni sem skipta íslensku þjóðina mestu máli? Ef svarið er já á ráðherrann að segja okkur hér og nú í hverju sú sterkari samningsstaða felst. Hvað er það nákvæmlega sem Ísland telur sig nú geta tryggt betur en áður? Því að það er ekki nóg að biðja þjóðina um að hefja ferðalag, það verður líka að segja þjóðinni hvert við erum að fara, með hvaða skilmálum, með hvaða farartækjum, hvaða nesti við ætlum að taka með og á hvaða forsendum.

Virðulegi forseti. Ég verð nú að segja að ég er pínulítið áttavillt í málflutningi ráðherranna hér því að í málflutningi ríkisstjórnarinnar um ESB virðist vera grundvallaróvissa um hvað sé eiginlega verið að leggja til. Í sjálfri þingsályktunartillögunni stendur skýrt að þjóðin eigi að greiða atkvæði um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu en í greinargerðinni er jafnframt vísað til þess að umsóknin hafi ekki verið afturkölluð. Hæstv. forsætisráðherra hefur hins vegar talað opinberlega um þjóðaratkvæði um að hefja aðildarviðræður á næstu mánuðum að nýju — að nýju. Ég verð því að spyrja: Hvor framsetningin er rétt? Er ríkisstjórnin að kynna þjóðinni framhald á 15 ára gömlu ferli, eins og orðalag þingsályktunartillögunnar gefur til kynna, eða er verið að taka upp þráðinn með sömu kaflaskiptingum og endurvöktum viðræðum? Eða er hún að biðja um nýtt pólitískt umboð til nýrra viðræðna á nýjum forsendum? Mér er brugðið að heyra ráðherrann segja hér að það þurfi enginn að verða sérfræðingur í ESB fyrir 29. ágúst. Fólk mun kjósa að hefja aðlögun Íslands að öllu regluverki ESB. Þetta er risastór spurning. Þetta er það sem fólk verður að átta sig á og ráðherra á ekki að tala einhvern veginn léttvægt um þá spurningu. Svo nefnir hæstv. ráðherra hér að Stefan Füle sé hættur. Það er vissulega rétt, og þá spyr maður: Eru ekki bara allir hættir sem voru í þessum aðildarviðræðum á sínum tíma sem ráðherra vill halda áfram með?

Virðulegi forseti. Við stöndum hér í dag og ræðum tillögu sem hefur að geyma eina af þeim grundvallarspurningum sem snerta framtíð landsins sem sjálfstæðrar þjóðar. Þetta er stór stund og á stórum stundum þarf þingið að sinna hlutverki sínu, vera gagnrýnið og skýrt og taka málin til vandaðrar umræðu. Við Sjálfstæðismenn trúum á Ísland. Við trúum á íslenska þjóð. Við trúum á að við getum ráðið okkar málum sjálf og við treystum þjóðinni. Einmitt þess vegna viljum við að þjóðin haldi völdum sínum. Þeir sem tala um að færa vald yfir til Brussel treysta þjóðinni ekki. En það gerum við. Við treystum dómgreind fólksins í landinu. Við treystum því að Íslendingar geti tekið afstöðu til stórra mála þegar þeir fá réttar upplýsingar og þegar umræðan er upplýst og heiðarleg. En einmitt vegna þess að við treystum þjóðinni þá segjum við líka að það verði að spyrja réttra spurninga. Það sem ríkisstjórnin leggur hér fram er ekki saklaus og óskuldbindandi millileikur. Það er pólitísk ákvörðun um að setja Ísland aftur inn á aðildarbraut að Evrópusambandinu. Það er ekki hægt að slíta það úr samhengi, fegra það með orðalagi eða láta eins og hér sé aðeins verið að opna á frekara samtal.

Við höfum séð þetta allt áður. Alþingi samþykkti árið 2009 að sækja um aðild að Evrópusambandinu og að loknum viðræðum skyldi þjóðin greiða atkvæði um endanlegan aðildarsamning. Nú er hins vegar verið að leggja til ráðgefandi þjóðaratkvæði um það eitt hvort halda eigi viðræðunum áfram áður en samningsmarkmiðin liggja fyrir og áður en þjóðin veit hvaða skilyrði íslensk stjórnvöld ætla raunverulega að setja. Ráðherra sagði í andsvari hér áðan að við þyrftum að setja okkur samningsmarkmið ef þjóðin segði já. Hvers lags málatilbúningur er þetta? Þarna liggur kjarni málsins. Ef ríkisstjórnin vill umboð frá þjóðinni til að fara í þessa vegferð þá er lágmark, algjört lágmark, að hún upplýsi þjóðina um það hvað hún ætlar að semja um. Við hverju er þjóðin að segja já eða nei? Hvað eru íslensk stjórnvöld að fara að verja? Hverjar eru rauðu línurnar sem við munum ekki stíga yfir? Hvaða undanþágum telja þau sig geta náð fram? Hvað á að gerast í sjávarútvegi? Hvað á að gerast í orkumálum og hvað á að gerast í landbúnaði? Hvað á að gerast með forræði þjóðarinnar yfir eigin auðlindum? Það er ekki nóg að segja við þjóðina: Farið af stað og treystið okkur. Fólk á rétt á því að vita hvert ferðinni er heitið og á hvaða forsendum hún er farin. Enginn leggur af stað í samningaferli af þessari stærðargráðu til að sjá bara hvað gerist.

Þegar ríki fer í aðildarviðræður er það vegna þess að verið er að kanna á hvaða forsendum aðild geti orðið að veruleika. Þú stígur ekki upp í flugvél og segir svo eftir flugtak að þú sért í raun ekkert á leiðinni, bara að kíkja á aðstæður í Brussel. Fólk sér í gegnum slíka útúrsnúninga. Þjóðin veit að þegar ríki sækir um aðild og gengur inn í aðlögunarviðræður þá er það ekki gert í tómarúmi. Það er gert vegna þess að menn vilja kanna hvort aðild sé raunhæf niðurstaða og undirbúa aðlögun að regluverki Evrópusambandsins. Ríkisstjórnin reynir að stilla þessu upp þannig að þeir sem gagnrýna þessa tillögu séu að gera lítið úr vilja þjóðarinnar. Það er rangt. Þjóðaratkvæði er gott og gilt lýðræðislegt tæki en lýðræðið krefst líka heiðarleika. Það krefst vandaðrar umræðu og það krefst þess að þjóðkjörnir fulltrúar segi satt um það sem þeir eru að biðja um umboð fyrir. Við erum reyndar sammála ríkisstjórninni um eitt atriði. Hún hefur ekki umboð til að ráðast í þessa vegferð án þess að leita fyrst til þjóðarinnar. En þá verður líka að gera það af heilindum, ekki með því að búa til loðna spurningu um fyrsta skrefið inn í Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Það er annað sem vekur athygli mína, það er fordæmalaust að ráðast í svona vegferð án þess að þingmeirihluti hafi áður staðið skýrt og óumdeilanlega að baki sjálfri hugmyndinni um aðild. Hér er ríkisstjórn sem sjálf er klofin í grundvallarspurningum um fullveldi, forræði og framtíðarskipan landsins. Á blaðamannafundi síðastliðinn föstudag fullyrti hæstv. menntamálaráðherra, formaður Flokks fólksins, að ríkisstjórnin myndi ekki tala fyrir því að þjóðin greiði atkvæði á tiltekinn hátt. Einn stjórnarflokkur segist vera á móti inngöngu en styður þó að farið sé af stað í ferli sem á samkvæmt eðli sínu að kanna og undirbúa aðild að Evrópusambandinu. Þetta er mótsögn sem þjóðin sér. Við skulum líka rifja upp orð forsætisráðherra fyrir kosningar. Þá var talað skýrt um að forgangsmálið væri efnahagslegur stöðugleiki hér og nú, ekki ESB, ekki þessi vegferð. Talað var um húsnæðismál, heilbrigðismál, samgöngur og atvinnustefnu. Talað var um að það væri bannað að plata fólk. Talað var um að ekki yrði gengið á bak orða sinna og í áramótaávarpi um síðustu áramót var því lýst yfir að ekkert væri fjær sanni en að íslenska leiðin væri ekki lengur fær. En hvað blasir við nú tæpum tveimur og hálfum mánuði síðar? Verðbólgan er enn þrálát, vextir eru enn of háir, atvinnuleysi vex, fyrirtæki finna fyrir óvissu, heimilin finna fyrir þrýstingi og í stað þess að ríkisstjórnin horfist í augu við þessi verkefni, í stað þess að hún sýni festu í efnahagsmálum, í stað þess að hún leggi fram trúverðuga áætlun um stöðugleika, þá leitar hún skjóls í deilu um Evrópusambandið. Raunverulegur stöðugleiki byrjar nefnilega heima. Það er ekki hægt að fela skort á árangri í innanlandsmálum með því að opna nýjan og djúpstæðan ágreining um fullveldi Íslands. Það er ekki hægt að nota ESB sem pólitíska ábreiðu þegar ríkisstjórnin ræður ekki við verðbólgu, vexti og atvinnuleysi.

Og svo kemur tímasetningin. Ríkisstjórnin vill kjósa 29. ágúst. Hvers vegna liggur svona á? Hvers vegna er ekki stefnt að því að þjóðin fái lengri tíma, meiri yfirferð og heildstæðari umræðu síðar um haustið? Ef ríkisstjórnin vill raunverulega upplýsta umræðu, af hverju velur hún þá þann tíma sem er hvað verst til þess fallinn að skapa djúpa og vandaða samfélagsumræðu? Ljóst er að þessi tímasetning er ekki valin með hagsmuni þjóðarinnar í huga heldur hentisemi ríkisstjórnarinnar. Því til viðbótar rifja ég upp orð hæstv. forsætisráðherra frá því á blaðamannafundinum á föstudag, með leyfi forseta: „Fólk þarf því ekki allar upplýsingar um hvað það að tilheyra ESB endanlega myndi þýða. Maður sér að umræðan er að fara svolítið þangað. Það er ekki ráðandi afstaða um það hvort fólk vilji eyða tíma sínum í þetta eða ekki.“ Fólk þarf ekki allar upplýsingar um hvað það þýðir að tilheyra ESB, segir hæstv. forsætisráðherra. Hverjir voru það aftur sem treystu þjóðinni?

Virðulegi forseti. Stundum er því haldið fram að þessi umræða snúist um að Ísland verði sterkara með því að sitja við borðið. Ég skil þau sjónarmið. Ég skil að sumir telji að í breyttum heimi eigi Ísland að kanna hvort nánara samband við Evrópusambandið þjóni hagsmunum okkar betur. Það er réttmæt afstaða. En þá þarf líka að svara spurningunni: Hvað er það nákvæmlega sem fæst með aðild sem gerir íslenskt samfélag betra en það er í dag? Hvað fá íslensk heimili, íslensk fyrirtæki, íslenskur sjávarútvegur, íslenskur landbúnaður og íslenskir neytendur út úr þessu sem þeir fá ekki með núverandi samstarfi á grundvelli EES-samningsins? Hvað er það sem ríkisstjórnin telur að bæti líf fólks í þessu landi með afgerandi hætti? Við höfum þegar mjög víðtækan aðgang að innri markaði í Evrópu í gegnum EES. Við eigum í nánu samstarfi við Evrópuríki en við höldum um leið sjálf forræði á grundvallarsviðum. Það er stóra atriðið í þessu. Það er kjarninn í því að treysta þjóðinni og treysta Íslandi. Þjóðin á betra skilið en útúrsnúninga. Þjóðin á betra skilið en pólitíska feluleiki. Þjóðin á betra skilið en ríkisstjórn sem leitar skjóls í umræðu um ESB af því að hún ræður ekki við verkefnið heima fyrir. Og ef ríkisstjórnin vill fá umboð frá þjóðinni á hún að leggja öll spil á borðið. Hún á að segja skýrt hvaða skilyrði hún ætlar að setja, hvaða hagsmuni hún telur sig geta varið og hvaða árangri hún trúir raunverulega að hægt sé að ná. Annars er hún ekki að biðja um upplýsta umræðu um hagsmuni og framtíð okkar sem þjóðar. Þá er hún bara að biðja þjóðina um blint traust og það getum við Sjálfstæðismenn aldrei samþykkt því að við treystum þjóðinni áfram fyrir völdum á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir spurninguna sem til mín er beint. Hún er komin aftur til ársins 2013 og líður einhvern veginn illa yfir því. Ég ætla bara að minna hæstv. ráðherra á að það aðlögunarferli sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar fór í sigldi í strand. Það steytti á skeri þannig að það var algerlega tómt mál um að tala að sú ríkisstjórn gæti klárað þetta mál. Af hverju segi ég það? Vegna þess að það var farið í 11 kafla af 37 og veigamestu kaflarnir voru aldrei hreyfðir. Það var aldrei opnað fyrir umræðu um sjávarútveg, landbúnað eða orkuna okkar. Af hverju var það ekki gert? Vegna þess að það var alveg augljóst að það var ekki um neitt að semja og það er jafn augljóst 2026 og 2013. Velkomin, hæstv. ráðherra, til ársins 2026.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að eiga hér við mig orðastað og hæstv. ráðherra segir að sú ríkisstjórn sé farin, ríkisstjórnin sem lagði af stað í þessa vegferð 2009. Því miður er þessi ríkisstjórn ekki farin, hún er endurfædd. Þessi ríkisstjórn fæddist aftur og tók til valda 21. desember 2024, ný Jóhönnustjórn. Þetta eru gamalkunnug stef sem við verðum vitni að á hverjum einasta degi í tíð þessarar ríkisstjórnar. Við erum aftur að upplifa Jóhönnustjórnina sem gat ekki klárað það verkefni sem hún lagði af stað í með aðlögunarviðræður þannig að það þýðir ekkert að vera að tala um það. Það var ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og Samfylkingarinnar sem gat ekki klárað þessa aðlögun eða viðræður og gat ekki farið með málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þau sprungu á limminu. En treystir Sjálfstæðisflokkurinn þjóðinni? Þú svarar ekki spurningunni. Sjálfstæðisflokkurinn treystir alltaf þjóð sinni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir sínar vangaveltur sem hann beinir til mín. Ég skil heldur ekki, virðulegi forseti, þann tvískinnung sem mér finnst vera hjá forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar þar sem í málflutningi ríkisstjórnarinnar er talað um að halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu þegar í greinargerðinni er jafnframt vísað til þess að umsóknin hafi ekki verið afturkölluð, en síðan hefur forsætisráðherra ítrekað talað um það opinberlega að það eigi að hefja aftur aðildarviðræður á næstu mánuðum. Ég hlýt því að spyrja stjórnarmeirihlutann: Hvort á að halda áfram eða hefja nýjar viðræður? Ef það á að hefja nýjar viðræður hlýtur meiri hlutinn hér og ríkisstjórnin að ætla að koma með samningsmarkmiðin eða þau skilyrði sem við Íslendingar ætlum að setja okkur í þessum aðildarviðræðum.

Virðulegi forseti. Ég hef aldrei sagt að ekki megi spyrja þjóðina, ég hef bara aldrei sagt það og ég held að enginn Sjálfstæðismaður hafi dregið það í efa, bara alls ekki. Það sem ég hef sagt er: Hver á spurningin að vera? Spyrjið þá réttu spurninganna, afvegaleiðið ekki fólkið í landinu.

Mig langar líka að spyrja, af því að hv. þingmaður vísar til þess að hér muni allt umhverfi heimila og fyrirtækja taka miklum breytingum til hins betra ef við gerumst fullgildir aðilar að Evrópusambandinu: Hvað hefur þingmaðurinn fyrir sér í því? Mér finnst það líka vera að slá ryki í augu fólks. Ég er nýbúin að lesa hér grein eftir samflokksmann hv. þingmanns, Magnús Árna Skjöld Magnússon, þar sem hann talar í löngu máli um einmitt hvað lífið verður betra fyrir heimilin í landinu og lífið verður betra fyrir allt atvinnulífið. Það er ekki hægt að lofa þessu. Það er enginn samnefnari fyrir því að hér muni allt okkar umhverfi taka einhverjum gríðarlegum stakkaskiptum. Við höfum staðið okkur vel. Við höfum stýrt okkar landi sjálf og ég er þeirrar skoðunar að við eigum að halda á forræði okkar sjálf.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Öllum landsmönnum er ljóst að Viðreisn hefur gengið hér um með Evrópusambandsþráhyggju í mörg ár. Sú þráhyggja náði inn í ríkisstjórnarsáttmálann. Jú, það er alveg rétt sem kom fram í máli ráðherra hér fyrr í dag að það hefur legið ljóst fyrir að það er í ríkisstjórnarsáttmálanum að fara eigi í þessa vegferð. Af hverju núna? Ráðherra sagði hér fyrr í dag að það væru svo viðsjárverðir tímar og við þyrftum að auka öryggi og varnir okkar Íslendinga. Mér finnst alveg með ólíkindum ef það er vörn okkar, til að tryggja öryggi og varnir okkar Íslendinga, að hlaupa inn í tollabandalag sem Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, er nýbúinn að segja að geti ekki einu sinni varið sig sjálft. Ef þetta er öll vörnin sem við fáum að heyra um frá hæstv. utanríkisráðherra þá hef ég áhyggjur.

Virðulegi forseti. Ég held að við séum mörg hér inni sem höfum búið í Evrópusambandinu, ég bjó þar í fimm ár. Ég get fullyrt að það er hægt að lifa góðu lífi þar, bara mjög góðu lífi. Ég er mikill Evrópusinni, ég er bara ekki Evrópusambandssinni. Ef það er eitthvað sem er eitur í mínum beinum þá er það forræðishyggja og miðstýring og það er það sem mér hefur þótt Evrópusambandið hafa farið í mjög auknum mæli í átt að. Ég segi það líka, af því að hv. þingmaður nefndi það hér í fyrri spurningu til mín, að mér finnst ríkisstjórnin vera í blekkingaleik þegar talað er um að við séum með virka umsókn. Við getum farið inn á heimasíðu Evrópusambandsins og þar er okkur ekki að finna, ekki nafnið á landinu okkar. Það eru fjölmörg önnur ríki en ekki nafn Íslands og hefur ekki verið í langan tíma. Þess vegna þótti mér það mikill feluleikur og sýndarmennska, við skulum segja sýndarmennska, þegar hér var blásið í eitthvert partí í júlí í fyrra, og Ursula von der Leyen var dregin upp á dekk, í heimsókn til Íslands, eingöngu til að draga það upp úr hatti sínum að þessi umsókn væri enn þá virk en ekki týnd og tröllum gefin.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Ég ætla að fá að svara henni bara beint með því einfaldlega að spyrja réttu spurningarinnar. Rétta spurningin hlýtur að vera: Vilt þú ganga í Evrópusambandið, já eða nei? Þá fáum við skýra afstöðu þjóðarinnar til þess hvort fólk vilji ganga inn í sambandið, já eða nei. Ef meiri hluti þjóðarinnar segir já, þá getur þetta aðlögunarferli hafist og þá kemur það sem þingmenn meiri hlutans hér vilja alltaf kalla — þá kemur hér samningur og þá er hægt að kjósa öðru sinni um hann. Ég tel þetta vera einu réttu spurninguna.

Svo vil ég líka aðeins rétt í blálokin, af því að ég svaraði ekki hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni nógu vel: Það er jú mikil upplýsingaóreiða hér í gangi og erfitt að henda reiður á þessu og ég hef áhyggjur af því í aðdraganda þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu sem á að fara fram seinna á árinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni og spyr á móti: Er Samfylkingin með einhverja kristalskúlu? Vegna þess að Samfylkingin er búin að lýsa því yfir að þau vilji ganga inn í ESB Nei. þannig að þau hljóta að eiga þessa kristalskúlu, þetta kemur fram á heimasíðu þeirra.

Mig langar að fá að svara hv. þingmanni þegar hún spyr hvort ég hafi verið oft við samningaborð. Já, það hef ég nefnilega verið. Ég hef bæði tekið þátt í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði en ég hef líka staðið í eigin rekstri. Ég hef þurft að selja vöru. Það er ekki vænlegt til árangurs að banka upp á í einhverri sjoppu í Hlíðunum eða hvar sem er og segja bara: Heyrðu, viltu fá te, 20% afslátt og þú tekur þetta inn hérna? Þú þarft fyrst að setjast niður og segja: Viltu selja vöruna mína? Langar þig að vera með þessa vöru hér í hillunum? Í framhaldinu fer síðan fram ítarlegt samtal um kaup og kjör. Alveg eins og ég sagði áðan, spurðu þjóðina fyrst: Viljið þið ganga í Evrópusambandið, já eða nei? Svo skulum við hefja þetta ferli. Þú getur ekki troðið einhverri vöru upp á fólk svona.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég veit ekki hvort ég á að hafa eitthvert samviskubit en hér kemur hv. þm. Pawel Bartoszek og er bara farinn á taugum eftir nokkrar mínútur í umræðunni og gerir í alvöru athugasemd við það að ég fari í andsvör við hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson. Af hverju má ég ekki fara í andsvör við hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson? Ég vil fá skoðanir hv. þingmanns fram. Er það virkilega þannig, virðulegi forseti, að stjórnarliðar séu farnir þannig á taugum að þeir ætli núna að stýra því hver talar við hvern hér í þingsal Alþingis? Ég ætlaði að spyrja hv. þingmann um það að við búum í þeim veruleika að við vitum að stjórnarliðar vita hvað felst í að vera í Evrópusambandinu. Við vitum að fræðimennirnir, sem eru með álit um þetta, vita þetta. Hvernig eigum við að nálgast það að draga fram staðreyndirnar? Eða telur hv. þingmaður að við verðum í þessu alveg fram til 29. ágúst, að horfa á fólk sem við vitum að veit hvað Evrópusambandið er og hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu? Heldur hv. þingmaður að það muni reyna að vera í þessum blekkingarleik allan tímann? Og svaraðu nú.

Virðulegi forseti. Mér finnst áhugavert — að vísu eru þetta aðeins ruglingsleg andsvör hérna af því að við erum báðir að tala við hv. þm. Pawel Bartoszek. En mér finnst þetta bara með ólíkindum. Ég vildi aðeins heyra sjónarmið hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem hefur tekið þennan sama slag og hefur að mörgu leyti sömu reynslu og sá sem hér stendur, verið fyrrverandi forsætisráðherra, blaðamaður, tekið þátt í alþjóðastarfi og þekkir þetta inn og út. Við vitum að stjórnarliðar vita hvað felst í þessu, þeir hafa jafnvel farið í áfanga þar sem þetta er kennt. Ég held hér á bók sem heitir Inni eða úti? eftir Auðun Arnórsson. Við vitum að þau eru að blekkja. Erum við í alvöru að horfa á það að ríkisstjórnarmeirihlutinn ætlar í fullri alvöru að reyna að keyra þetta í gegn þrátt fyrir að allir sem vilja vita viti nákvæmlega hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu? Allir vita það að ef þeir tala við kollega sína í Evrópu þá munu þeir ekki trúa okkur ef við segjum að umræðan sé með þessum hætti, að hér sé ríkisstjórnarmeirihluti sem segir: Ekki tala um Evrópumálin, þetta snýst ekki um að kynna sér Evrópumálin, ESB, þetta snýst um að vita meira. Ég vil bara spyrja hv. þingmann: Verður umræðan svona fram að þjóðaratkvæðagreiðslunni?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég ætla að spyrja um nokkra hluti. Í fyrsta lagi byrjaði hv. þingmaður á að tala um að við þyrftum að ganga í ESB til að sýna fram á með hverjum við stöndum. Nú erum við ekki í ESB. Er það eitthvert vafamál? Er ríkisstjórnin ekki alveg viss um hvar Ísland stendur? Það sama á við um Noreg. Vita menn ekki hvar við stöndum í heiminum?

Nú er Evrópusambandið algjörlega ósammála því, og hefur verið lengi, að þetta séu einhverjar samningaviðræður. Er Evrópusambandið að skrökva? Og svo er það hitt, sem er kannski aðalatriðið: Við vitum hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu. Þetta er bara blekkingarleikur sem hér er á ferðinni hjá stjórnarliðum. Þetta gengur út á það að við erum að færa völd frá Íslandi til Brussel. Hv. þingmaður verður að útskýra það fyrir þjóðinni af hverju það er gott að færa völd sem við höfum frá Alþingi Íslendinga og sveitarstjórnum yfir til Brussel.

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þingmaður sé að segja að við vitum auðvitað hvar við stöndum og ég vona að hv. ríkisstjórn sé ekki með efasemdir um það. Við þurfum ekki að ganga í Evrópusambandið til þess að vita hvar við stöndum. Það þarf ekkert ríki að ganga í Evrópusambandið, Noregur þarf þess ekki, til að vita hvar það stendur. En, virðulegur forseti, þið komist ekki upp með þetta. Þið komist ekki upp með það að segja að bækur eins og þessar, sem eru kenndar í háskólunum, bækur um það hvað felst í að vera í Evrópusambandinu, bæklingar og upplýsingagjöf frá Evrópusambandinu, séu bara einhver þvæla og að um samningaviðræður sé að ræða. Ætlar hv. þingmaður að halda því til streitu að allt það sem Evrópusambandið segir um Evrópusambandið — Evrópusambandið er búið að vera til í tugi ára — og allt það sem er kennt í háskólanum sé þvæla? Ég hef lært þetta í háskólanum og ef ég hefði svarað eins og stjórnarliðar gera þá hefði ég einfaldlega fallið. En aftur: Hv. þingmaður og stjórnarliðar þurfa að færa rök fyrir því af hverju það er gott fyrir Ísland að færa völd frá Íslandi yfir til Brussel.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Fyrra andsvar mitt snýr ekki að þessum þætti en ég ætla að biðla til hv. þingmanns að vera ekki að taka undir málflutning sumra um að EES-samstarfið feli í sér valdaframsal til Brussel. Hv. þingmaður veit betur og á ekki að vera apa upp þennan ömurlega málflutning.

En að andsvari mínu: Hv. þingmaður kom inn á það að hún treysti þjóðinni til að taka ákvörðun. Því langaði mig til að spyrja hv. þingmann, sem er nefndarmaður í utanríkismálanefnd, hvort hún telji ekki sömuleiðis mikilvægt að almenningur sé vel upplýstur í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar og að það fari fram vönduð málsmeðferð hér í þinginu og sérstaklega innan utanríkismálanefndar. Mun hún ekki beita sér fyrir þessum atriðum? Hvað finnst henni þá um dagsetningu fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu í þessu tilliti? Er hún hentug til að tekin verði upplýst ákvörðun og að við getum miðlað upplýsingum til almennings svo hann geti þá tekið í kjölfarið upplýsta ákvörðun?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Hvernig getum við hv. þingmenn stuðlað að þessu? Við gætum m.a. gert það inn í utanríkismálanefnd og ég hefði óskað þess að hv. þingmaður hefði verið afdráttarlausari með það að hún myndi stuðla að vandaðri og heiðarlegri málsmeðferð í nefndinni. Í ræðu sinni kom hv. þingmaður sömuleiðis inn á orðræðu hér, að því er mér skildist, í þinginu í dag um framsal fullveldis Íslands á silfurfati og var hann þá að vísa í ræðu væntanlega einhvers annars. Mig langaði til að spyrja hv. þingmann: Á hvernig fati vill Samfylkingin framselja fullveldi Íslands, ef ekki á silfurfati? Hér vísa ég í fyrirvaralausa yfirlýsingu Samfylkingarinnar á heimasíðu Samfylkingarinnar þar sem segir, með leyfi forseta: „Samfylkingin vill stefna að fullri aðild Íslands að Evrópusambandinu.“

Herra forseti. Ég þakka fyrir að komast í andsvar því að ég taldi að það væri fullt áðan. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og eldmóðinn, mikill eldmóður sem býr í hjarta hv. þingmanns til þessa máls og áhugavert að hlusta á það. En ég verð að taka undir fyrirspurn sem hv. þm. Diljá Mist Einarsdóttir kom með varðandi tímasetningu á þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Hv. þingmaður svaraði því einhvern veginn til að það væri fínt fyrir okkur að fara inn í næsta þingvetur búin að afgreiða þetta mál.

Mig langar að spyrja: Telur hv. þingmaður í alvöru að það sé hægt að kasta fram slíku, að það eigi bara að vera þægilegra fyrir okkur að vera ekki að takast á um Evrópusambandsaðild og áframhald viðræðna? Er ekki ákveðinn óskýrleiki í því fólginn og kannski ekki svo upplýst umræða í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu að ákveða að fara fram með þjóðaratkvæðagreiðslu í lok sumars þegar við vitum jú að fólk er í sumarfríum út um hvippinn og hvappinn og þessi stofnun hér, sem er með þjóðkjörna lýðræðislega fulltrúa inni, hefur ekki tækifæri til að koma að umræðu í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu? Er það ekki í rauninni ósanngjarnt að setja málið þannig upp að hér eigi sér ekki stað umræða hinna kjörnu fulltrúa, sem almennt þekkja nokkuð vel til þessara mála, í aðdraganda slíkrar atkvæðagreiðslu?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið og verð að segja að ég er algjörlega ósammála þessu mati hv. þingmanns og mati ríkisstjórnarinnar og stjórnarliða á þessari dagsetningu. Mér finnst með öllu óeðlilegt að ákveða að hafa hana 29. ágúst í lok sumars einmitt þannig að þingið sé ekki að störfum. En ég þakka hv. þingmanni fyrir kennsluna og fyrir að koma pólitískum áróðri og umræðu á laggirnar. Ég þekki það svo sem ágætlega og auðvitað eiga þingmenn og aðrir umræðu um þessi mál en engu að síður hefði mér fundist mikilvægt að hér myndu heyrast skýr skilaboð frá þjóðkjörnum fulltrúum um afstöðu þeirra til þessa risastóra máls. Það er annað og margt annað sem ég mun koma inn á í ræðu minni hér síðar, annars vegar dagsetningin og hins vegar það að þessi þingsályktunartillaga er ansi rýr, greinargerðin. Þar er til að mynda ekkert um kostnað. Mér finnst það sæta furðu því að það er auðvitað þannig að hér eiga stjórnarmál, hvort sem það eru þingsályktunartillögur eða lagafrumvörp, almennt að hafa einhvers konar kostnaðarmat. Hyggst hv. þingmaður beita sér fyrir því í nefndinni að það verði farið yfir það hvað þingsályktunartillagan sem slík kostar? Nú er það auðvitað einhver beinn kostnaður bara við þjóðaratkvæðagreiðsluna en það er ekki bara það því að mér finnst eðlilegt að þeir sem fara inn í þessa atkvæðagreiðslu átti sig líka á hvað felst í því í kjölfarið. Ef ég segi já við þessu, hvað mun það kosta?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Nú þekkir hv. þingmaður Evrópusambandið mjög vel og alþjóðamál ágætlega og hefur nú verið eini stjórnarliðinn sem fram til þessa hefur ekki tekið þátt í þessum blekkingarleik að við séum að setjast og semja við Evrópusambandið um þá væntanlega eitthvað nýtt Evrópusamband. Ég vil spyrja hv. þingmann: Er hann kominn á blekkingarvagninn? Ætlar hv. þingmaður að segja við þing og þjóð að við séum að setjast niður með Evrópusambandinu eins og hér væru tveir aðilar sem væru bara að fara að búa til eitthvað nýtt Evrópusamband? Hv. þingmaður veit og hefur sagt og skrifað að það að sækja um aðild að Evrópusambandinu felst í því er að þú ert aðili að Evrópusambandinu og þú undirgengst eðlilega lög og reglur Evrópusambandsins. Hefur hv. þingmaður skipt um skoðun? Ef hv. þingmaður hefur skipt um skoðun vil ég fá að vita hvenær Evrópusambandið breyttist. Hv. þingmaður veit að ég veit að hann veit.

Virðulegi forseti. Ég vil bara fá svör við þessu. Er hv. þingmaður að halda því fram að þetta upplegg ríkisstjórnarinnar og stjórnarliða, að við séum að setjast hér og semja við Evrópusambandið, eins og það væru tveir jafngildir aðilar — virðulegi forseti, ég fékk tvær mínútur og vil halda mig við þær.

Nei, ræðutíminn er eingöngu ein mínúta þegar fjórir fara í andsvör. Forseti viðurkennir að hún var örlítið sein að lækka það niður í eina mínútu.

Mér fannst virðulegur forseti ekkert seinn.

En ræðutíma er lokið.

Hvað sem öðru líður þá vil ég skýr svör frá hv. þingmanni og ég mun taka eftir hverju einasta orði í hans svari.

Forseti ítrekar það að þegar fjórir hv. þingmenn hafa óskað eftir því að veita andsvar er ræðutíminn aðeins ein mínúta í báðum umferðum. Það þarf að handstilla klukkuna svo það kann að birtast ræðumönnum aðeins of seint.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hreinskiptið svar en við vitum það báðir, hv. þingmenn hér, að tónninn breytir engu. Það er ekki af því að þetta sé fólk sem er með horn og hala sem segir: Heyrðu, það er bara skrifað út í samþykktum Evrópusambandsins að þið þurfið að innleiða öll lög og reglugerðir, við getum gefið ykkur einhverja aðlögun í einhver ár en þá þurfum við að breyta samþykktunum. Eins og með norræna landbúnaðinn, þú kemst ekki hjá því að vera partur af sameiginlegu landbúnaðarstefnunni. Þú kemst ekki hjá því að vera partur af sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni, ekki nema menn fari í ríkjaráðstefnu og breyti bara Evrópusambandinu. Hv. þingmaður verður auðvitað að ákveða hvernig hann hagar sínu máli. Fram til þessa hefur hv. þingmaður verið einn af sárafáum einstaklingum sem voru ESB-sinnar á Íslandi — og ég ber alveg virðingu fyrir skoðun hv. þingmanns um að vilja að Ísland gangi í ESB — en fram til þessa, og á síðustu árum, hefur hann nærri því verið einn. Það var ekki þannig. Hér áður fyrr útskýrðu íslenskir ESB-sinnar af hverju þeir vildu að Ísland gengi í ESB. En ég vona að hv. þingmaður fari ekki sömu leið og stjórnarliðar því það mun koma í bakið á þeim. Menn geta ekki breytt staðreyndum með því að tala allir einni röddu fyrir blekkingum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég er ekki ein af þeim sem halda því fram að Evrópusambandið sé eina þingmál og baráttumál Viðreisnar. Mér er nú tíðrætt um jafnlaunavottun Það er rétt. og það virðist manni kannski ástæðan fyrir taugatitringi hér í dag að þegar þetta ár er á enda gætu bara bæði forgangsmál Viðreisnar verið úr sögunni, þannig að ég skil það vel.

Mig langar til að spyrja hv. þingmann og formann utanríkismálanefndar út í málsmeðferð málsins og hvort hann muni sem formaður nefndarinnar ekki beita sér fyrir því að þetta mál fái vandaða og heiðarlega umfjöllun í nefndinni. Mig langar líka að spyrja út í dagsetninguna, vegna þess að ég heyrði að hv. þingmaður sagði hér áðan að honum þætti þetta góð dagsetning af því að hún væri ekki að þvælast fyrir þingstörfum, ef ég skildi hann rétt, næstkomandi haust. En mig langar að spyrja út frá almenningi og hlutverki okkar við að miðla upplýsingum til almennings, m.a. frá stjórnvöldum, hvernig honum þyki þessi dagsetning horfa við almenningi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Honum þykir dagsetningin góð og heldur sig við það. Það er skrýtið að við skulum ekki að jafnaði ganga til kosninga á þessum tíma. Það eru allt of fáir búnir að fatta hvað þetta er frábær dagsetning, það er alveg ótrúlegt.

Mig langaði hins vegar til að vera á sömu slóðum og hv. þingmenn hér á undan mér varðandi vangaveltur hv. þingmanns um orð ráðamanna á stangli í Evrópu og Evrópusambandinu og kannski einhverjar breytingar á Evrópusambandinu. Ég er svolítið á sömu slóðum og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson. Ég er búin að þekkja hv. þingmann lengi og hef heyrt hann tala fyrir Evrópusambandinu alveg frá því að ég kynntist honum og það eru komin yfir 20 ár síðan við sátum saman í stjórn SUS. Þá var hv. þingmaður að tala fyrir inngöngu í Evrópusambandið og hefur gert það alla tíð, a.m.k. meðan ég hef þekkt hann.

Ég var að velta fyrir mér: Af hverju er hv. þingmaður að tína til þessi huggandi orð ráðamanna í ESB á stangli? Er það til að koma til móts við einhverjar efasemdaraddir af því að væntanlega hefur afstaða hv. þingmanns ekkert breyst? Er það ekki rétt hjá mér eða hvað? Hvílir afstaða hv. þingmanns til inngöngu Íslands í Evrópusambandið þungt á orðum aðila eins og forsætisráðherra Póllands, um breytingar á Evrópusambandinu? Gerir hann það að einhvers konar skilyrði? Í hvaða formi verður það? Eða er hv. þingmaður að gelta áfram og ævinlega sem stuðningsmaður inngöngu Íslands í Evrópusambandið?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Pawel Bartoszek fyrir sína ræðu. Hann er líklegast dýpsti þingmaður Viðreisnar í þessu máli og gaman að fá að eiga orðastað við hann hér. Mig langar samt að leiðrétta hann aðeins í upphafi, þar sem hv. þingmaður talaði um skólasókn: Grunnskólabörn mæta ekki í skóla fyrr en seint í ágúst.

Það sem mig langar hins vegar að spyrja hv. þingmann um eru þessar samningaviðræður og þessi tónn sem hv. þingmaður hefur heyrt. Ég ætla að vísa hér í orð Mörtu Kos sem hv. þingmaður hefur sjálfur vísað hér í nokkrum sinnum. Í samtali við norska ríkisútvarpið, NRK, segir hún þegar hún er spurð út í ferlið og hvort hægt væri að fá varanlegar undanþágur, t.d. í sjávarútvegi eða landbúnaðarmálum, með leyfi forseta: „Þetta snýst að miklu leyti um það að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins. Almennt verða ný ríki að samþykkja allar reglurnar. En stundum er hægt að fá aðlögunartímabil.“ Engar varanlegar undanþágur. Þetta er bein tilvísun í núverandi stækkunarstjóra ESB. Um hvað er að semja ef engar varanlegar undanþágur eru í boði?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svar við andsvari mínu. Það er ágætt að heyra að hann er sammála því að það séu engar varanlegar undanþágur í boði. Það eru engar varanlegar undanþágur. Það skiptir öllu máli. Hér talar hv. þingmaður um eitthvað nýlegt. Ég held að það hafi verið í síðustu viku að Ríkisútvarpið tók viðtal við Heather Grabbe sem var áður aðalráðgjafi Olli Rehns, stækkunarstjóra ESB. Það kom skýrt fram í máli frú Grabbe, svo að ég vísi, með leyfi forseta, beint í orð hennar: „Þannig að það er svigrúm til að semja um aðlögunartíma en það eru engar varanlegar undanþágur í boði.“ Á ensku: „No ops out.“ Þetta kom fram í viðtali í annaðhvort síðustu viku eða þar síðustu viku; glænýtt. Það eru engar varanlegar undanþágur í boði þannig að hér er verið að tala um að aðlaga bæði landbúnaðinn og sjávarútveginn, orkuna og allt að regluverki ESB. Það er ekkert um að semja og þess vegna er þetta ákveðið leikrit sem er í gangi.

Virðulegi forseti. Í byrjun þessarar umræðu langar mig að nefna örstutt það sem kom fram í umræðu hér áðan. Fyrir stoltan Íslending og þjóðkjörinn þingmann var það vont að lesa fyrst um fyrirhugaða dagsetningu atkvæðagreiðslunnar í erlendum ESB-miðlum. Ásýndin er sú að hæstv. utanríkisráðherra og stjórnarliðar hafi verið að gaspra um fyrirætlanir sínar í Brussel, kannski í einni af þessum átta ferðum sem hæstv. utanríkisráðherra fór í fyrra, en hafi ekki fyrir því að ráðfæra sig við þingið og við almenning með samráði sem skylt er að viðhafa. Þetta lýsir svo vel viðhorfi þessarar ríkisstjórnar til þjóðþingsins og til íslensks almennings. Hugurinn og hjartað alltaf í Brussel, bókstaflega auðvitað eins og ferðabókhald hæstv. ráðherra sýnir. x

En hér erum við og ræðum þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB, atkvæðagreiðslu sem mun fara fram enda þingmeirihluti fyrir henni. Reyndar er ekki þingmeirihluti fyrir aðild að ESB og við skulum halda því til haga að engri heilvita ríkisstjórn hefur nokkru sinni dottið það í hug að sækja um aðild að ESB án þingmeirihluta á bak við sig. En jæja, Flokkur fólksins leggur ESB-flokkunum lið við að setja þetta mál á dagskrá, þrátt fyrir að þjóðin hafi hafnað ESB í síðustu alþingiskosningum og þrátt fyrir loforð m.a. hæstv. forsætisráðherra um að ESB færi ekki á dagskrá. Gott og vel. Þessir flokkar eiga það þá bara við sína kjósendur.

Og við hvaða aðstæður ræðum við núna ESB? Verkefnin eru sannarlega ærin innan lands og ríkisstjórnin hefur greinilega gefist upp á þeim; verðbólgu, háum vöxtum og atvinnuleysi. Ríkisstjórnin leitar hreinlega skjóls í deilum um ESB og treystir því að augu almennings fari þá af vangetu þeirra til að ráða við stjórn landsins. Svo ég vísi í orð hæstv. forsætisráðherra, með leyfi forseta:

„… forgangsmálið núna verður efnahagslegur stöðugleiki í formi aðgerða sem við getum ráðist í strax í dag, ekki í formi alþjóðlegs samstarfs. Húsnæðismálin, heilbrigðismál, samgöngur og önnur atvinnustefna. Þetta eru risamál. Þá meina ég það og ég ætla ekki að fara á bak orða minna.“

Svo mörg voru þau orð. En fyrst hæstv. forsætisráðherra vill frekar ræða ESB, skulum við ræða ESB. Byrjum á því að ræða fyrirkomulagið sem ríkisstjórnin leggur hér til við ESB-kosninguna. Sölulína ríkisstjórnarinnar er sú að nú eigi að kanna möguleikana. Umræðan um þá möguleika á þó að fara fram yfir sumarleyfistíma þings og þjóðar. Það er ástæða fyrir því að við göngum aldrei til kosninga á þessum tíma, á tíma þegar þjóðin er gjarnan með hugann við annað, reynir að nýta alltof stutta íslenska sumarið, á tíma þegar þingið er ekki að störfum og hv. þingmenn geta því ekki lagt almenningi lið við að afla nauðsynlegra upplýsinga vegna spurninga sem koma alveg örugglega upp þegar nær dregur.

Eins og fram hefur komið mun þessi atkvæðagreiðsla fara fram, um það er þingmeirihluti, en furðuleg tímasetning hennar hlýtur auðvitað að vekja athygli og umræðu hér í þinginu. Varla er það markmið í sjálfu sér að sem minnst umræða fari fram og að almenningur eigi ekki kost á því að kallað sé eftir upplýsingum og svörum ráðamanna?

Virðulegi forseti. Svo aftur sé vísað í orð hæstv. forsætisráðherra þá hefur hún auðvitað reynt að halda því fram að þessi atkvæðagreiðsla snúist ekkert um ESB, að fólk þurfi ekki allar upplýsingar um hvað það þýði að tilheyra ESB, fyrir þessa atkvæðagreiðslu. Hæstv. utanríkisráðherra var með sömu línur í framsögu sinni hér áðan. Einhverjir myndu nota orð hv. þm. Dagbjartar Hákonardóttur um að reynt sé að þagga umræðuna niður. Ég skil vel að ríkisstjórnin vilji ekki ræða hvað það þýði að tilheyra ESB. Ég skil það bara fullkomlega enda þeirrar skoðunar eins og svo margir Íslendingar að ESB aðild henti ekki Íslandi.

Ríkisstjórnin vill ræða öryggis- og varnarmál. Hún vill ræða breyttan veruleika á alþjóðavettvangi, óstöðugleika, stríð. Hún vill ræða verndarhyggju og aðra frasa í alþjóðastjórnmálum. Hún vill hræða þjóðina, ekki bara með svartagallsrausi um óstöðugleika og um aflsmun sem ráði úrslitum í heiminum, heldur líka með því að rifja upp harðræði sem ESB hefur nýlega beitt þjóðina; tolla á mikilvægan íslenskan iðnað, undir því yfirskyni að framkoman hefði verið öðruvísi við bandalagsríki, því skjólið í ESB sé svo gott, svo öruggt. En ríkisstjórnin vill ekki ræða hvað það þýðir að vera aðildarríki í Evrópusambandinu sem er þó auðvitað heila málið. Ég hlakka til að ræða ESB enda þekki ég vel til. Ég hefði þó heldur kosið að við eyddum dýrmætum tíma þingsins í að ræða hvernig við bregðumst við erfiðum efnahagsaðstæðum hér innan lands, aðstæðum sem eru greinilega farnar að vaxa ríkisstjórninni í augum.

Ég verð að valda ríkisstjórninni vonbrigðum því ég er hingað komin og við í stjórnarandstöðunni til að ræða Evrópusambandið. Og við hlökkum til og við treystum þjóðinni til að taka þátt í umræðum hvað það þýðir að ganga inn í ESB. En til þess að þessi atkvæðagreiðsla og niðurstaðan verði ekki fullkomlega merkingarlaus hlýtur þjóðin að fá að vita áður en hún er spurð hver skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu eru. Til þess að þjóðaratkvæðagreiðsla sé það lýðræðislega tæki sem ætlunin er, þá þarf að spyrja réttra spurninga og þjóðin þarf að hafa allar nauðsynlegar upplýsingar. Þar eru skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu í ESB algjört lykilatriði.

Hér er nefnilega komin upp frekar ótrúleg staða. Það er ekki þingmeirihluti á Alþingi fyrir aðild að Evrópusambandinu, það voru niðurstöður síðustu alþingiskosninga. Hæstv. forsætisráðherra kemur síðan hér upp í dag og lýsir því yfir að hún treysti sér ekki til að segja hvað Evrópusambandið sé, hvað aðild að ESB feli í sér og þess vegna beiti hún sér fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta finnst mér vera heldur veikburða tilraun ESB-sinna til að slá ryki í augu fólks. Ég hvet fólk til að fara á heimasíðu Samfylkingarinnar og lesa þar stefnumál hennar, m.a. um fulla aðild Íslands að Evrópusambandinu. Talað um það sem markmið, markmið sem þurfi að ná. Þetta samband, þessi aðild sem er svo mikil óvissa um er samt eitt helsta stefnumál Samfylkingarinnar og auðvitað aðalstefnumál Viðreisnar, sérstaklega eftir að jafnlaunavottunin var lögð til hliðar.

Virðulegi forseti. Ráðamenn sem hafa svo veikt umboð þjóðarinnar til að tala fyrir ESB-aðild, segjast jafnvel ekki vita hvað í henni felist, eru þeir sem þurfa að sannfæra þjóðina og, að mínu mati, á tíma þegar hægt er að kalla eftir nauðsynlegum upplýsingum fyrir hana. Og til þess að atkvæðagreiðslan og niðurstaðan sé ekki markleysa þarf að upplýsa um það hver skilyrði ríkisstjórnarinnar eru í viðræðunum sem hún óskar eftir umboði til að fara í. Við sjáum það á heimasíðum þeirra að Samfylking og Viðreisn vilja fara í ESB án tillits til þess hvort og hvað Evrópusambandið kann eða kann ekki að bjóða. Flokkur fólksins lætur sér það í léttu rúmi liggja enda fengið ýmislegt fyrir sinn snúð í skiptum fyrir stuðninginn.

Virðulegi forseti. Það er ekkert launungarmál hvað ESB er, það geta allir kynnt sér það á heimasíðu þess. Ég treysti þjóðinni fyllilega til þess. En ég geri samt athugasemdir þegar ríkisstjórnin reynir að blekkja þjóðina og talar um ESB eins og óskrifað blað. Spáið aðeins í þetta: Finnst okkur ekkert skrýtið að þeir sem mest tala um það að við þurfum að skoða möguleikana, kíkja í pakkann, eru flestir einarðir stuðningsmenn þess að við göngum í ESB? Hvernig má það vera? Hvernig kemur það eiginlega heim og saman? Að þykjast ekkert vita en hafa samt þá yfirlýstu stefnu að ganga í ESB? Fyrrum utanríkisráðherra Danmerkur stafaði það ofan í Íslendinga 2017, með leyfi forseta „Vitanlega er ESB ekki lokaður pakki. Þið vitið hvað þið væruð að fara út í.“ Fyrrum stækkunarmálastjóri ESB sagði við síðustu viðræður, með leyfi forseta: „Ef ég nota myndlíkingu þína þá eru spil Evrópusambandsins þegar á borðinu, fyrir allra augum.“ Á heimasíðu ESB segir einfaldlega, með leyfi forseta:

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið og gera það að hluta af landslögum sínum. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið í heild.“

Virðulegi forseti. Við Sjálfstæðismenn studdum og styðjum gæfurík spor í alþjóðasamstarfi; aðildina að NATO, varnarsamninginn við Bandaríkin, aðildina að EFTA og aðildina að EES. En við styðjum ekki inngöngu í Evrópusambandið og ekki skref í átt að aðild. Og ég er sammála hæstv. utanríkisráðherra þegar hún segir að þetta snúist um hvort við treystum þjóðinni. Við Sjálfstæðismenn nefnilega treystum þjóðinni. Við treystum þjóðinni og viljum þess vegna að hún ráði áfram sínum málum sjálf. Framselji ekki fullveldi sitt og ákvörðunarvald til Brussel. Við treystum þjóðinni. Ég hvet ríkisstjórnina til að láta af þessar vanmáttarkennd og dugleysi og treysta líka íslensku þjóðinni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og takk fyrir þessi líkindi á upprifjun varðandi Reykjavíkurborg. Ég var nú að velta þessu fyrir mér í ræðu minni varðandi tímasetninguna, hvort það gæti mögulega verið markmið í sjálfu sér að það færi ekki fram eiginleg umræða hér og það væri ekkert þing að störfum þar sem þjóðkjörnir fulltrúar gætu gegnt mikilvægu hlutverki fyrir almenning við að kalla fram upplýsingar og svör við spurningum sem hljóta að vakna þegar nær dregur. Vegna líkingar hv. þingmanns þá rifjast auðvitað upp fyrir manni og blasir við að þetta eru auðvitað svolítið sömu leikendur sem hafa verið að stýra Reykjavíkurborg og stýra núna landsmálunum. Þetta er bara áhugaverð ábending.

Varðandi viðskiptagjaldmiðil, jú, það er rétt og hefur sömuleiðis komið fram í skýrslum, a.m.k. þeim sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson lét útbúa þegar hann var utanríkisráðherra. Langmikilvægasti viðskiptagjaldmiðill Íslands, sem er auðvitað útflutningsþjóð eins og við þekkjum, er dollarinn. Þegar við erum að skoða meira að segja tölurnar varðandi evruna þá villir það svolítið um, og það hafa verið gerðir fyrirvarar við það, að þar er auðvitað Rotterdam inni sem er uppskipunarhöfn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar. Það er rétt hjá hv. þingmanni að myndin sem ég dró upp í ræðu minni er bara einfaldlega myndin sem Evrópusambandið sjálft teiknar upp. Þessar upplýsingar eru aðgengilegar á heimasíðu Evrópusambandsins og varða vinnuna sem fer af stað ef svarið er já, varðandi það hvort að farið skuli af stað í aðlögunarviðræður við Evrópusambandið. Þá segir Evrópusambandið einfaldlega, með leyfi forseta:

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. Hversu hratt viðræðurnar gangi fyrir sig fari eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagist regluverki sambandsins.“

Einhverjir vilja kannski koma hér á eftir mér og halda því fram að Evrópusambandið sé að ljúga þegar það heldur því fram á heimasíðu sinni að mælikvarði á hraða viðræðna og hversu vel gangi sé einfaldlega hversu fljótt ríki geti tekið upp og aðlagast regluverki sambandsins. En þeir verða þá að gera það, ekki ætla ég að gera það.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Það er merkilegt með hv. stjórnarþingmenn að þeir vilja aldrei ræða um daginn í dag, bara árið 2026, það mætti bara vera árið. Það er ýmist verið að ræða um það sem gerðist 1973 eða eitthvað, í einhverjum viðræðum hjá Danmörku, eða í einhverjum kosningum 2013 eða hvernig sem það er. Ég myndi bara vilja einbeita mér að þeirri umræðu sem er í gangi í dag. Ég heyri að hv. stjórnarþingmenn eru strax farnir að kvarta undan lengd umræðunnar. Hún er bara rétt að hefjast hér. Ég ætla bara að fá að hlusta á umræðurnar og taka virkan þátt í þeim, eins og ég hef verið að gera. Síðan á þetta mál eftir að koma inn í utanríkismálanefnd, hvar ég á sæti. Ég væri til í að heyra frá hv. þingmanni hvort hann muni ekki beita sér fyrir því og tala fyrir því að innan nefndarinnar fari fram vönduð og heiðarleg málsmeðferð, góð málsmeðferð, þannig að við getum komist að einhverri niðurstöðu áður en til þess kemur að við þurfum að ýta á takkann hér í þingsal.

Virðulegi forseti. Það er gott að heyra hv. þingmann og virðulegan varaforseta tala fyrir vönduðum vinnubrögðum hér í þinginu. Maður er svolítið að safna í sarpinn loforðum hv. stjórnarþingmanna, að fenginni reynslu, þannig að það er gott að heyra það. Við eigum auðvitað öll að stefna að því að við séum ekki stimpilpúði fyrir framkvæmdarvaldið heldur rækjum hlutverk okkar og skyldur alvarlega hér í þinginu.

Varðandi það til hverra hefur verið vísað í umræðunum hér — ja, hv. þingmaður hefur kannski misst af prýðisgóðu andsvari hv. þm. Jóns Péturs Zimsen sem vísaði, ef mér skjátlast ekki, einmitt í núverandi stækkunarstjóra Evrópusambandsins. Það hefur því verið nóg af tilvísunum í allar áttir hér í þingsal. Ég ítreka bara það sem ég sagði áðan: Ég hlakka til umræðunnar og held áfram að safna í sarpinn fyrirheitum stjórnarliða um vandaða málsmeðferð hér í þinginu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég tek undir það að þögn og fjarvera hv. þingmanna Flokks fólksins er algerlega ærandi. Nú gengur inn í salinn Já. hv. þingmaður og varaformaður utanríkismálanefndar. Hann var ekki kominn á mælendaskrá síðast þegar ég gáði en við bíðum spennt eftir því. Hann er a.m.k. kominn mjög nálægt hæstv. forseta, e.t.v. til að skrá sig á mælendaskrá. Annars lýsi ég auðvitað eftir afstöðu og máli hv. þingmanna Flokks fólksins, ekki síst varaformanns nefndarinnar sem er hér í þingsal sem stendur. Það er auðvitað augljóst, og ég kom inn á það í ræðu minni hér áðan, að það er ekki þingmeirihluti fyrir þessari vegferð. Þessu máli var hafnað í síðustu kosningum. Það er auðvitað stórundarlegt að vera í þeirri stöðu að við séum að þrasa um þetta mál hér á Alþingi þegar verkefnin eru ærin. En það er nú eins og það er. Flokkur fólksins hefur auðvitað fengið ýmislegt fyrir sinn snúð í skiptum fyrir stuðninginn við þetta þing- og stefnumál Samfylkingar og Viðreisnar. En ég tek undir umkvartanir hv. þingmanns og auglýsi hér með eftir ræðumönnum frá Flokki fólksins.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar. Það væri óskandi að hv. þingmenn Flokks fólksins kæmu bara í pontu og stæðu fyrir sínu máli í stað þess að vera pískra við hv. þingmenn hér í salnum eða frammi á gangi og ég þá hvet eindregið til þess.

Varðandi það sem hv. þingmaður spyr um þá lagði ég á það þunga áherslu í minni ræðu — og er engu nær eftir svör hæstv. forsætisráðherra hér fyrr í dag og ræðu hæstv. utanríkisráðherra — hvort og þá hvaða skilyrði séu hjá ríkisstjórninni fyrir þessari vegferð sem á núna að reyna að draga íslensku þjóðina í. Hv. þm. Pawel Bartoszek var bara hreinskilinn í ræðu áðan, eins og hann er nú gjarnan, og greindi frá því að í hans huga væri þetta ekki aðalatriðið, hann gekkst við því sem ég vissi; hann hefur alltaf stutt inngöngu Íslands í Evrópusambandið og einhverjar undanþágur eða aðlaganir eru honum ekki mjög ofarlega í huga. En annað hafa hæstv. forsætis- og utanríkisráðherra sagt og auðvitað eigum við að fá að vita það, sjá það svart á hvítu, og fá að heyra það úr þeirra munni hvaða skilyrði þetta eru. Það hefur m.a. verið óskað eftir fundi með hæstv. forsætisráðherra í utanríkismálanefnd um þetta efni. Við hefðum sömuleiðis getað rætt þetta við hæstv. utanríkisráðherra á fundi nefndarinnar í morgun ef hún hefði orðið við kröfu minni um að mæta þangað í morgun sem hún ekki gerði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið sem ég er hreinlega ekki viss um að hafi átt algjörlega við mína ræðu. Ég kannaðist ekki við fjölmargt sem hv. þingmaður fór hér yfir. Varðandi það að það sé gert tortryggilegt að það sé farið í heimsóknir til Evrópulanda, ég bara kannast ekki við að hafa farið yfir það. Ég var sjálf aðstoðarmaður utanríkisráðherra og þekki það mætavel hversu mikilvægt það er að viðhafa góð samskipti við vini okkar í Evrópu. Hins vegar finnst mér ómaklega vegið að hæstv. forsætisráðherra. Ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður hafi verið að vísa í orð hennar varðandi það hvort og hvenær verður tímabært að setja Evrópumálin á dagskrá. Að henni fjarstaddri finnst mér ómaklega vegið að henni hér. Varðandi það af hverju eigi ekki að fara í svokallaðar samningaviðræður eða aðlögunarviðræður við Evrópusambandið þá bendir hv. þingmaður á ákveðna mótsögn. Afstaða Sjálfstæðisflokksins er hreinlega skýr. Við vitum allt um það hvað Evrópusambandið er. Það er ekkert leyndarmál og ég fór yfir það í ræðu minni hér áðan og þess vegna viljum við ekki ganga þangað inn og ekki taka eitt einasta skref í þá átt, m.a. með því að fara í aðlögunarviðræður.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið sem mér heyrist þó að hafi ekki verið beint um mig. Mig langar að benda hv. þingmanni á að fyrirkomulagið er að farið sé í andsvar við hv. þingmann um efni ræðunnar. En gott og vel. Hv. þingmaður biður mig um að rökstyðja það af hverju ég vilji ekki fara í erindisleysuna sem aðlögunarviðræður við Evrópusambandið eru. Ég ætla að segja það að ég er sömu skoðunar og meiri hluti þingmanna hér á Alþingi. Ég er andvíg inngöngu Íslands í Evrópusambandið eins og meiri hluti Alþingis er. Það er ykkar sem setjið þetta mál á dagskrá og gerið þá kröfu að útskýra fyrir okkur og færa fyrir því rök og fyrir íslensku þjóðinni af hverju við eigum að leggja af stað í þessa erindisleysu. Það þýðir ekki að snúa þessu upp á okkur sem erum kýrskýr í okkar afstöðu og málflutningi. Útskýrið þið fyrir okkur og fyrir þjóðinni af hverju eigi að halda af stað í þessa vegferð.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen fyrir ágætisræðu. Hér hefur verið rætt aðeins um þingið, þjóðina, fallegt samtal og ýmislegt þannig. Mér hefur fundist ákveðinn hópur þingmanna tala þingið niður með því að segja að þingið þurfi í rauninni ekki að vera starfandi fyrir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu, að þingmenn séu einhvers konar elíta sem skipti ekki máli. Hér eigum við sem sagt ekki að geta verið og kallað eftir upplýsingum sem þingmenn heldur eigum við bara að láta sigla í sumar og kjósa í sumar. Hér eru engin samningsmarkmið komin fram eins og hv. þm. Sigríður Á. Andersen nefnir. Það er sérstakt að kjósa — sjálfur vil ég kjósa og koma þessu máli frá en þá þarf að liggja fyrir um hvað er verið að kjósa. Mín spurning til hv. þingmanns er þessi: Á hvaða stað verður íslensk þjóð komin ef það verður meiri hluti fyrir jái 29. ágúst í sumar? Hvert erum við komin í vegferðinni? Er þetta eitthvað meira en að segja bara já og hefja aðildarviðræður? Erum við komin lengra en það? Ég held að fólk sem kýs núna í sumar eigi rétt á því að vita — kannski getur þingmaður ekki alveg svarað því fullkomlega en vonandi getur hann það: Á hvaða stað erum við komin 29. ágúst í sumar ef það verður sagt já?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæt svör og grunaði að ég kæmi ekki að kofanum tómum þar. En í ræðu sinni nefndi hv. þingmaður samningsmarkmið. Mig langar að fá að vitna í orð núverandi stækkunarstjóra ESB, Mörtu Kos. Hún var spurð um ferlið, hvort það væri hægt að fá varanlegar undanþágur, t.d. í sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum, þegar Noregur var í samtali við ESB. Þá hefst tilvitnun, með leyfi forseta:

„Þetta snýst að miklu leyti um það að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins. Almennt verða ný ríki að samþykkja allar reglurnar. En stundum er mögulegt að fá aðlögunartímabil.“

En það eru engar varanlegar undanþágur. Því spyr ég hv. þingmann um samningsmarkmið: Er hægt að vera með samningsmarkmið í einhverju þegar það eru engar varanlegar undanþágur sem hægt er að sækja um þegar maður gengur inn í sambandið? Er hægt að vera með einhver samningsmarkmið? Jú, vissulega getum við samið um einhverjar sértækar tillögur sem síðan er hægt að strika út með einu pennastriki hjá stóru þjóðunum. En er hægt að tala um samningsmarkmið þegar það er ekkert um að semja?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Höllu Hrund Logadóttur fyrir prýðisgóða ræðu. Ég hjó sérstaklega eftir punkti sem hefur verið mér hugleikinn varðandi þá þjóðaratkvæðagreiðslu sem hér er gerð tillaga um, þ.e. varðandi markmiðin með þeim viðræðum. Í rauninni hefur ekki verið sett í nein efnisleg orð eða orð með efnislegu inntaki, ef ég mætti orða það sem svo, hvað þau markmið ættu að fela í sér, hvað ætti að vera í þágu þjóðar, hvar væru einhvers konar efnislegar, varanlegar undanþágur sem Ísland myndi vera sammála um að væru, eins og hv. þingmaður orðaði það svo ágætlega, einhvers konar rauð lína í þeim samningaviðræðum. Ég heyri hv. þingmenn stjórnarliðsins segja: Við ætlum núna að setjast að samningaborðinu. En þá verð ég, frú forseti, að fá að staldra við og fá að bera undir hv. þingmann að nú blasir við staða sem er sú að það er ekki eining um þessar viðræður. Þótt það sé eining um að þjóðin sé spurð er ekki eining um viðræðurnar eða inngöngu í ESB í ríkisstjórninni, svo þegar talað er um að setjast að samningaborðinu hljótum við að spyrja: Ja, það verður sest að samningaborðinu af hálfu ríkisstjórnarinnar, af hálfu embættismanna á vegum ríkisstjórnarinnar. Mig langar því að fá að spyrja hv. þingmann: Finnst henni í rauninni heiðarlegt gagnvart þjóðinni, lýðræðislegt og sanngjarnt, að spyrja þjóðina þessarar spurningar 29. ágúst þegar ekkert af þessum atriðum liggur fyrir?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég heyri að við deilum ákveðnum áhyggjum af því að það eigi að spyrja þjóðina hvort það sé vilji til að setjast við samningaborðið þótt ekki liggi fyrir hverjar kröfur okkar eru við það samningaborð, sem vekur ákveðnar áhyggjur.

Mig langar í mínu seinna andsvari að spyrja hv. þingmann. Mér finnst, svona af þessum meiði líka, í þessu samhengi hlutanna, hafa farið lítið fyrir kostnaðinum við þessa vegferð. Það er svolítið látið að því liggja að við höfum engu að tapa en það er auðvitað kostnaður við að leggja út í þetta, bæði í beinhörðum peningum og kostnaður þess að alls konar ráðuneyti og alls konar aðilar víða í samfélaginu eyði kröftum sínum í þessa vegferð frekar en að gera eitthvað annað fyrir land og þjóð. Það var komið inn á það í dag að ríkisstjórnin í rauninni brýtur eigin reglur með því að fara ekki í hefðbundið samráð, t.d. að spyrja þau ráðuneyti hver kostnaðurinn myndi vera, hvað myndi þurfa að leggja til o.s.frv. Mig langar að fá að spyrja hv. þingmann: Telur hún að það væri þess virði að í þinglegri meðferð málsins yrði reynt að fara í þetta samstarf fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, svona ef hún sér ekki sóma sinn í því að gera það sjálf áður en málið kemur hér til 2. umræðu?

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra kallar eftir heiðarleika. Ég held að við ættum að byrja heima hjá okkur, ef ég væri hæstv. ráðherra. Það að við tökum upp 80% af regluverki Evrópusambandsins eru hrein og klár ósannindi. Við tökum upp 13–15% á ári. Hæstv. utanríkisráðherra talar hér eins og það sé bara eitthvert samningsmál að sækja um aðild og það sé bara einhver tónn og breyttur veruleiki sem geri það að verkum að þetta er allt öðruvísi en nokkurn tímann áður. Að vísu segir hæstv. ráðherra: Jú, jú, auðvitað er þetta byggt á samningum og reglum. Hvaða reglur hafa breyst að undanförnu? Það hafa ekki verið neinar ríkjaráðstefnur þar sem samþykktum var breytt sem náttúrlega þarf að gera til að breyta reglunum sem Evrópusambandið starfar eftir. Hvaða reglur hafa breyst? Hvað hefur gerst, hvaða ríkjaráðstefna hefur verið sem gerir það að verkum að hæstv. ráðherra getur talað hér eins og það sé bara ekkert mál fyrir hana að mæta á vettvang og semja um allt milli himins og jarðar? Hvenær urðu þessar breytingar?

Virðulegur forseti. Við erum að upplifa það að hæstv. ráðherra kallar eftir heiðarleika en er að skrökva hér að þingi og þjóð. Við erum ekki að taka nein 80% upp. Það eru engar tölur sem bakka það upp, engar. Hæstv. ráðherra getur ekki sagt okkur hvar í regluverkinu þetta er, að við getum fengið varanlegar undanþágur. Það dugar ekki að vísa í einhver ummæli hér og þar. Það eru reglur í Evrópusambandinu, það er Evrópudómstóll. Sérlausnirnar hafa falist í því, eins og með norræna landbúnaðinn, að Evrópusambandið samþykkir það að breyta sameiginlegu stefnunni og hæstv. ráðherra kemst ekki undan því að við verðum í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Úr því að við vitnum í ný viðtöl þá er hægt að vitna í það að núverandi stækkunarstjóri sagði í viðtölum við norska fjölmiðla að það væru engar varanlegar undanþágur og reyndar var sá sem var í viðtali núna í síðustu viku að segja okkur frá því í íslenska Ríkisútvarpinu að við fengjum ekki að veiða hval. Nú geta menn haft allar skoðanir á hvalveiðum en staðreyndin er þessi: Evrópusambandið mun ráða því hvort við veiðum íslenskan hval, ekki Ísland, ef við göngum inn. Hæstv. ráðherra getur reynt að halda áfram þessum blekkingarleik, hann getur reynt það. Hann getur hlaupið en hæstv. ráðherra getur ekki falið sig því að þetta eru staðreyndir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Því miður fer hann ekki með rétt mál og óheppilegt að nefna Schengen sem einhverja varanlega undanþágu. Það var val á sínum tíma hjá Evrópusambandsríkjunum hvort þau færu inn í Schengen eða ekki, t.d. gerðu Bretar og Írar það ekki. Það er svolítið áhugavert, af því að hv. þingmaður fer hérna yfir alla þessa kosti, að það liggur ekkert til grundvallar, virðulegi forseti, þegar á að taka þessa ákvörðun. Það á ekki að koma með neinar úttektir eða skýrslur fyrir þjóð eða þing áður en þessi ákvörðun er tekin. Og reyndar hafa stjórnarliðar verið svo grófir og hæstv. forsætisráðherra hefur sagt að við ætlum ekkert að ræða ESB. Nú er ESB til. Það eru til margar úttektir hér sem gerðar hafa verið þar sem menn hafa verið að greina nákvæmlega hvað felst í því að vera í ESB, enda er það ekkert leyndarmál. Það eru útúrsnúningar og látið að því liggja að það sé kominn nýr tónn í forystumenn ESB en það breytir engu um það að það eru lög og reglur í ESB og þeim hefur ekki verið breytt.

Ég ætla að spyrja hv. þingmann, vegna þess að formaður hans flokks, hæstv. utanríkisráðherra, hefur hvað eftir annað komið og sagt það að við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af sjávarútvegsmálum, það verði fullt forræði yfir þeim út af einhverjum samningum sem enginn veit hverjir eru. En látum það liggja á milli hluta. Ég spyr því hv. þingmann skýrt, vegna þess að hæstv. ráðherra hefur ekki svarað því og það er mjög mikilvægt að í dag komi svar við þessari spurningu. Orð hæstv. utanríkisráðherra geta ekki þýtt annað en það að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Þetta getur ekki þýtt annað en það að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Ég bið hv. þingmann að staðfesta að svo sé; að orð utanríkisráðherra verði ekki skilin öðruvísi en svo að það verði skilyrði af hálfu Íslands að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Er þetta ekki örugglega rétt, hv. þingmaður?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ef ég skil það rétt þá er hv. þingmaður að segja: Ég er bjartsýnn á að við fáum undanþágu frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins. Ef við fáum það ekki þá ætla ég ekki að greiða atkvæði með aðild. Og hv. þingmaður kinkar kolli. Þetta eru fréttir fyrir fréttamenn og þjóð. Mér finnst þetta bara áhugavert og skýrara en hjá hæstv. ráðherra, en við munum auðvitað ganga á hann.

Nú er því mikið haldið fram, sem er svolítið nýstárlegt, að það sé gild umsögn, að við séum í rauninni umsóknarríki og höfum verið það allan tímann. Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur af því að Evrópusambandið er búið að skrökva að öllum allan þennan tíma? Það er ákveðin staða að vera umsóknarríki en við erum það ekki. Höfum ekki verið það. Það er alveg skýrt þegar þú flettir upp hjá Evrópusambandinu að Ísland er ekki tilgreint sem umsóknarríki. Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur, úr því að Evrópusambandið skrökvaði þessu, að þeir skrökvi einhverju fleiru, stórmálum?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir sína ræðu og hann kemur hér að nokkru leyti hreint fram. Ég deili því með hv. þingmanni að vilja vernda íslenskan sjávarútveg og auðlindir Íslands og að með engum hætti sé þeim fórnað fyrir inngöngu í ESB. En sjálfur hef ég velt því fyrir mér um hvað er að semja. Hver ráðamaðurinn í ESB hefur komið fram og sagt að það séu engar varanlegar undanþágur í boði og ekkert umsóknarríki, ekkert, hefur fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB, ekkert umsóknarríki. Það þýðir að það þarf að semja um t.d. sjávarútveg og landbúnað og orkumálin. Spurning mín til hv. þm. Ingvars Þóroddssonar er: Hvers vegna ætti Ísland að verða fyrsta umsóknarríkið sem fengi varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB? Hér er ég ekki að tala um einhverjar sérlausnir. Hér er ég að tala um varanlegar undanþágur umsóknarríkis. Ég fullyrði að ekkert þannig ríki hefur fengið varanlegar undanþágur þannig að spurningin er af hverju Ísland ætti að fá þær.

Við vitum að Norðmenn reyndu að semja við ESB um ákveðnar veiðar norðarlega í Noregi, þar sem strandlengja Noregs er langt norðarlega og þar eru stofnar sem ESB var ekki að veiða úr. Þeir fengu nei við því. Þannig að mín spurning er: Hvers vegna ætti Ísland að vera fyrsta umsóknarríkið sem fengi varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB?

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir andsvar sitt en hér opinberast og afhjúpast í rauninni það að hv. þingmaður hefur ekki kynnt sér málið nógu vel því að allar þær sérlausnir og mögulegar undanþágur — vissulega eru undanþágur, t.d. Danir með danska krónu, en það eru þá allt ríki sem voru í Evrópusambandinu þegar það gerðist. Ekkert umsóknarríki hefur fengið undanþágur. Þess vegna eru þetta engar rangfærslur hér í pontu, hér er það sem er rétt. Í svokölluðum samningaviðræðum ESB og umsóknarríkis er það þannig að menn hafa ekki samið um varanlegar undanþágur. Menn hafa samið um örlitlar smugur, sérlausnir fyrir fram, sérlausnir sem er hægt að strika út eins og kvóta Íra, en varanlegar undanþágur hafa ekki verið í boði. Það hafa verið varanlegar undanþágur en það er þegar ríki er komið inn í Evrópusambandið, ekki sem umsóknarríki.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hv. þingmaður lagði gríðarlega áherslu á að Flokkur fólksins vildi beint lýðræði í stórum málum. Af hverju flutti þá Flokkur fólksins, ekki einu sinni, ekki tvisvar, ekki þrisvar heldur sex sinnum þingsályktunartillögu um að draga til baka aðildarviðræðurnar án þess að spyrja þjóðina?

Svo er það hitt að hv. þingmaður talaði ekkert efnislega um málið í rauninni en eftir því sem ég best veit er hann varaformaður í utanríkismálanefnd. Ég er með tvær spurningar: Mun hv. þingmaður tryggja að það fari fram eðlileg umræða í þingnefndinni, þar með talið að almenningur hafi aðgang að fundargerðum frá því að við vorum í síðustu aðlögunarviðræðum? Og síðan varðandi sjávarútvegsstefnuna sem við erum að reyna að fá svör við frá ríkisstjórnarflokkunum. Það er ekki hægt að túlka orð hæstv. ráðherra öðruvísi en þannig að við eigum ekki að vera aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni og ég vil gjarnan fá svör hv. þingmanns um það: Er það eitthvað sem skiptir einhverju máli? Hvernig á að túlka orð forystumanna ríkisstjórnarinnar?

Virðulegi forseti. Með mestu vinsemd, er hv. þingmaður til í að svara spurningunum? Svara? Spurningunum. Ég spurði hv. þingmann: Úr því að Flokkur fólksins er svona fylgjandi þjóðaratkvæði, af hverju flutti hann þá sex sinnum mál um að draga aðildarviðræður til baka án þess að spyrja þjóðina — sex sinnum? Síðan er hitt að það er ekki hægt að túlka orð hæstv. utanríkisráðherra og forsætisráðherra öðruvísi en að það sé inni í þessu skilyrði af hálfu ríkisstjórnarflokkanna um að við séum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni og ég spyr þess vegna hv. þingmann: Er það ekki örugglega svo? Er það ekki forsenda? Það getur ekki verið þegar menn segjast ætla að halda forræði yfir sjávarútveginum að menn ætli að vera í sameiginlegri stefnu sem er stýrt frá Brussel. Það er útilokað. Er það ekki örugglega þannig að skilyrði ríkisstjórnarflokkanna er að við verðum ekki aðilar að sameiginlegri sjávarútvegsstefnu?

Frú forseti. Ríkisstjórnin hefur sem kunnugt er ákveðið að hér fari fram þjóðaratkvæðagreiðsla um inngöngu í Evrópusambandið 29. ágúst næstkomandi. Ég segi að hér sé stefnt að inngöngu í ESB og er með því að vísa í orðalag sambandsins sjálfs í gögnum þess um umsóknarferli. Það kemur skýrt fram að markmiðið með umsókn er innganga í ESB.

Frú forseti. Það er nefnilega ekkert til sem heitir að kíkja í pakkann eða kanna hvað sé í boði. Pakkinn er í öllu falli þá algjörlega opinn. Þetta hefur margoft komið fram hjá forystumönnum innan sambandsins og öðrum pólitískum áhrifamönnum þar. Við getum tekið dæmi af Uffe heitnum Ellemann-Jensen, fyrrverandi utanríkisráðherra Danmerkur og formanni Venstre, sem er systurflokkur Viðreisnar. Þegar hann var spurður um málflutninginn hér á landi um lokaðan pakka, í viðtali 6. mars 2017, sagði hann, með leyfi forseta:

„Vitanlega er Evr­ópusambandið ekki lokaður pakki. Þið vitið hvað þið væruð að fara út í. Og ef þið eruð ekki reiðubúin til þess, haldið ykkur þá fyrir utan sambandið. Það er það besta sem þið getið gert.“

Jensen er ekki einn um þetta. Olli Rehn, fyrrverandi stækkunarstjóri sambandsins, hefur sagt, með leyfi forseta:

„Ef ég nota myndlíkingu þína þá eru spil Evrópusambandsins þegar á borðinu, fyrir allra augum. Það er að segja regluverk Evrópusambandsins og meginreglur þess.“

Hvers vegna ættu þessir herramenn að segja ósatt í þessum efnum, pólitískir forystumenn innan ESB og þar á meðal fulltrúar sambandsins, skoðanabræður íslenskra ESB-sinna?

Frú forseti. Hér er ekki um viðræður að ræða heldur umsóknarferli. ESB segir annað og það segir reynsla annarra ríkja sem hafa sótt um inngöngu í sambandið. Við getum tekið upplýsingabækling sem ESB hefur gefið út til að útskýra umsóknarferlið, með leyfi forseta:

Viðfangsefni samningaviðræðna um inngöngu [í Evrópusambandið] er geta umsóknarríkis til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem fylgja veru í sambandinu. Hugtakið „samningaviðræður“ getur verið villandi.“

Þetta kemur fram í efni ESB og ég held áfram:

„Viðræðurnar snúast um skilyrði og tímasetningar upptöku, innleiðingar og framkvæmdar umsóknarríkis á reglum Evrópusambandsins […] sem eru ekki umsemjanlegar.“

Ég vil árétta það, frú forseti, að þetta er úr upplýsingabæklingi ESB sjálfs. Og það er meira af þessu í spurt og svarað kaflanum á heimasíðu ESB, með leyfi forseta:

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið og gera það að hluta af landslögum sínum. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið …“ — eins og það leggur sig enda er það eðli sambanda sem þessara.

Með öðrum orðum, það er svo sannarlega ekki um að ræða einungis einfaldar viðræður heldur umsóknarferli sem gengur fyrst og fremst út á það að aðlagast regluverki ESB, réttnefndar aðlögunarviðræður.

Tökum eitt dæmi enn, orð Mörtu Kos, sem menn hafa ítrekað vitnað í hér, en Marta Kos er núverandi stækkunarstjóri ESB. Hún talaði við norska ríkisútvarpið 21. maí í fyrra þar sem hún var spurð út í ferlið og hvort það væri hægt að fá varanlegar undanþágur, t.d. í sjávarútvegi og landbúnaðarmálum. Hún sagði, með leyfi forseta:

„Þetta snýst að miklu leyti um það að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins. Almennt verða ný ríki að samþykkja allar reglurnar en stundum er mögulegt að fá aðlögunartímabil.“

Sem sagt, engar undanþágur. Þetta snýst að miklu leyti um aðlögun, frú forseti. Hvers vegna segja þá ESB-sinnar hér á landi, með hæstv. ráðherra í broddi fylkingar, að ekki sé um aðlögunarferli að ræða þegar forystumenn ESB segja það og þegar gögn sambandsins segja það og þegar reynsla annarra ríkja sýnir það? Hæstv. ráðherrar eru skíthræddir við upplýsingar og þjóðina.

Frú forseti. Fyrir helgi sagði Heather Grabbe, sérfræðingur í málefnum ESB og fyrrverandi aðalráðgjafi Olli Rehn, við RÚV, með leyfi forseta:

„95% af regluverki Evrópusambandsins er ekki umsemjanlegt vegna þess að það hefur þegar verið samþykkt af 27 ríkjum, önnur ríki hafa gengið í sambandið og orðið að samþykkja það allt. En ríki sem vill inngöngu getur alltaf samið um tímalínuna fyrir innleiðingu regluverks Evrópusambandsins. […] Þannig að það er svigrúm til þess að semja um aðlögunartíma en það eru engar“ — ég endurtek, engar — „varanlegar undanþágur í boði lengur.“

Hægt er að semja um tímalínuna, hvenær farið er undir vald ESB, en ekki hvort. Þetta er einmitt reynsla bæði Noregs og Möltu. Stjórnvöld beggja landa vildu halda yfirstjórn sjávarútvegsmála innan sinna vébanda og fóru fram á varanlega undanþágu í þeim efnum. Báðar þjóðir fengu nei. Norðmenn óskuðu meira að segja aðeins eftir því að fá stjórn á eigin fiskimiðum norðan 62.° norðlægrar breiddar, einkum með þeim rökum að þar væru fiskstofnar sem þeir deildu ekki með ESB og einnig að þar væru byggðir sem væru mjög háðar fiskveiðum. Nei, sagði sambandið. Sambandið sagði nei. Norðmenn fengu aðeins tímabundna aðlögun til tæplega fjögurra ára. Eftir það færi sjávarútvegur þeirra undir stjórn ESB. Eyjan Malta vildi einnig halda yfirstjórn sinna sjávarútvegsmála en fékk að sama skapi nei. Niðurstaðan var sérstök aðlögun en ESB-sinnar hér á landi hafa kosið að kalla það sérlausn. Norska Stórþingið hafnaði á dögunum með miklum meiri hluta þingsályktunartillögu Venstre, systurflokks Viðreisnar, um að ríkisstjórninni yrði falið að taka inngöngu í ESB til skoðunar, þar á meðal með atkvæðum þingmanna Verkamannaflokksins, systurflokks Samfylkingarinnar. En Sjálfstæðisflokks? Norðmenn eru augljóslega ekki á leiðinni í sambandið.

Frú forseti. Hæstv. ráðherrum hefur einnig orðið tíðrætt um að treysta þjóðinni en það er augljóst að þeir treysta henni ekki fyrir sannleikanum. Þeir treysta henni ekki fyrir þessum upplýsingum, að menn viti hvað þeir fara út í ef þeir segja já í ágúst. Þeir treysta henni ekki fyrir staðreyndum málsins. Þeir vilja ekki að þjóðin viti hvað það þýðir í raun og veru að segja já í ágúst. Þeir vilja að hún haldi einungis að hér sé um einfaldar viðræður að ræða þegar bókstaflega allt segir annað. Þetta rímar einnig við dagsetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar sem hefur vakið ákveðna furðu. Hvers vegna í lok sumars? Kosningabaráttan mun fara fram um sumar þegar flestir eru í sumarfríi og þingið ekki starfandi. Hvers vegna var ekki hægt að seinka þessu um mánuð? Skiptir mánuður virkilega öllu til og frá?

En, frú forseti, það er einungis ein rökrétt skýring á þessu. Ríkisstjórnin veit að meiri tími og meiri upplýsingar þýða meiri andstöðu við inngöngu. Það sýna dæmin og það sýnir reynsla. Viðreisn liggur á. Tíminn vinnur ekki með henni. Hitt málið hennar er að fara í vaskinn.

Frú forseti. Ég vil nefna eitt til viðbótar undir lokin. Það er hið svokallaða sæti við borðið eins og ESB-sinnar vilja gjarnan orða það. Það er blekkjandi málflutningur. Kíkjum aðeins undir húddið. Á þingi ESB fengi Ísland sex þingmenn af vel yfir 700. Yfirfært yfir á okkar virðulega Alþingi væri það u.þ.b. hálfur þingmaður. Staðan yrði enn verri í ráðherraráði sambandsins, valdamestu stofnun þess. Þar er alfarið miðað við íbúafjölda og þá yrði vægi Íslands aðeins 0,08%. Fræðast má um þetta allt saman sem ég hef rætt hér á vefsíðum ESB. Þetta er ekki eitthvað sem sá sem hér stendur er að kokka upp. Þetta er ESB að segja. Þar má t.d. sjá að til að hafa sama vægi og Þýskaland eitt þyrfti 17 fámennari ríki ESB, 17 af þeim 27 í heildina, flestar milljónaþjóðir. Ekki er hægt að samþykkja neitt í ráðinu nema alla vega fjórar af fjölmennustu þjóðunum samþykki það. Stærstu ríkin ráða algerlega ferðinni.

Tíminn er liðinn, frú forseti, en mig langar að ljúka þessu með þessu: Við Sjálfstæðismenn treystum þjóðinni fyrir upplýsingum þó að ríkisstjórnin geri það augljóslega ekki. Við munum leggja okkar af mörkum til að tryggja að upplýst umræða fari fram um málið þrátt fyrir augljósa viðleitni ríkisstjórnarinnar til að reyna að lágmarka svigrúm í þeim efnum. Við treystum þjóðinni.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar. Ég held að allir sem fylgdust með í aðdraganda kosninganna hafi gert sér fulla grein fyrir því að Samfylkingin ætlaði ekki að setja þetta mál á dagskrá á þessu kjörtímabili. Það kom algjörlega skýrt fram. Það kom líka skýrt fram hjá Flokki fólksins og hjá alla vega sumum þingmönnum Viðreisnar. Ég minnist þess að sá sem hér stendur var í Silfrinu einhvern tíma rétt fyrir kosningar þar sem þingmaður Viðreisnar var. Ég talaði um að það væri ekki ráðlegt að fara inn í brennandi hús þar sem bæði Þýskaland og Frakkland skulduðu gríðarlega fjármuni og að orkan í Evrópu væri ekki á góðum stað og margt annað. Þá sagði sá þingmaður Viðreisnar að ég ætti ekki að skilgreina þann flokk eins og ég var að gera og tala um Evrópuflokk, heldur væru þau eitthvað allt annað. Ég held að enginn flokkur hafi í raun ætlað að tala um þetta hér, en hér er smjörklípa á ferð.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir sitt seinna andsvar. Það er alveg ljóst að hæstv. forsætisráðherra sagði fyrir kosningar að Samfylkingin væri ekki á leiðinni inn í þetta ferli og að menn ættu ekki að plata. Hæstv. forsætisráðherra gerði annað; hann talaði opinskátt um innflytjendamál, að hér færu ekki saman opin landamæri og velferðarkerfi. Þessar tvær yfirlýsingar, þá fyrri sem hv. þm. Þorgrímur Sigmundsson nefnir og hina, sem voru örugglega umdeildar að einhverju leyti í baklandi ráðherrans, ollu því að fylgið virtist aukast a.m.k. Hvort sem það eru beinar afleiðingar þess þá lítur það þannig út. Ég vil meina, og þá sérstaklega með Evrópusambandið, að hér sé hreinlega verið að blekkja kjósendur.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þórarni Inga Péturssyni fyrir mjög gott andsvar. Það heyrist ekki oft hér í salnum að menn hlusti á það sem ég hef að segja: Ekkert umsóknarríki, ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur. Hér eru menn að gaspra um hitt og þetta, talandi um Írland, talandi um dönsku krónuna, talandi um snusið í Svíþjóð, talandi um surströmming í Svíþjóð. Hér hlæja menn í hliðarsal og ég hlæ með; þetta er pínkufyndið en þetta eru ekki varanlegar undanþágur. Hvorki snusið né surströmming í Svíþjóð eru varanlegar undanþágur. Ég get fært sterk rök fyrir því, ég hef bara ekki tíma í það núna, en það er ekkert umsóknarríki sem hefur fengið varanlega undanþágu áður en samningur er kominn. Menn hafa fengið örlitlar undanþágur eftir að þeir hafa gengið í sambandið. Þetta þarf að komast á hreint í þinginu því að hér eru stjórnarþingmenn sem bara vita þetta ekki og segja þetta, þannig að það er engin leið að semja um eitthvað varðandi sjávarútveginn hjá okkur enda er það þannig að hæstv. ráðherra — afsakið, ég verð bara að klára svarið næst. Ég veð hér yfir tímann.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar. Auðvitað þarf þjóðin að vita áður en hún kýs í sumar — þetta er ekki haust, hv. þm., ágúst er sumar. Ef hún kýs í sumar um það hvort menn ætli að halda aðildarviðræðum áfram eða ekki verðum við að vita hvert framhaldið verður, hverju við þurfum að fórna til þess að komast inn í sambandið. Þetta er ekki bara eitthvert „kíkja-í-pakkann“ eins og menn hafa frasað sig í gegnum hér endalaust. Það eru ekki fordæmi fyrir því að umsóknarríki hafi fengið varanlegar undanþágur frá samningum og regluverki ESB. Það eru ekki undanþágur fyrir því þrátt fyrir að ýmislegt sé sagt hér um það og sá sem hér stendur vændur um rangfærslur. Það er ekki rétt. Ég legg bara til að menn fari í sína heimavinnu hjá stjórnarliðunum og skoði aðeins hvað stendur á heimasíðu Evrópusambandsins til að átta sig á þessu.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Örnu Láru Jónsdóttur fyrir ágætisandsvar. Fyrir það fyrsta talar þingmaður um að hún heyri mig segja eitthvað hér og að svo heyri hún eitthvað annars staðar. Allt sem ég talaði um hér er frá ESB. Mér þætti vænt um það þegar hv. þingmaður fer í ræðu seinna að hann tali þá um það sem hann heyrir annars staðar frá, því það er ekki nóg að segja að einn segi að jörðin sé flöt og annar segi að hún sé kúla. Ef þetta eru jafngild sjónarmið, er jörðin þá á ská? Fyrir þessu er ekki hægt að færa þau rök. Ég treysti þjóðinni fullkomlega en þjóðin þarf að vita það — ég vil kjósa um málið því að ég vil fá þetta mál út af borðinu þannig að hitt þingmál Viðreisnar sé þá bara farið og grundvöllur þess flokks sé í raun brostinn. Það sem ég vil almennt er að þjóðin fái að kjósa en að það sé þannig að þjóðin viti hvað hún er að kjósa. Og ég vil að hún viti það að ef hún tekur skref frá A til B þá sé næsta skref C.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágætisandsvar. Hv. þingmaður spyr um tímasetninguna í lok sumars, í lok ágúst. Fyrir mig og held ég fyrir þjóðina og kjörna fulltrúa — við erum í vinnunni fyrir fólkið í landinu. Við vorum kosin hér fyrir fólkið í landinu. Þetta heitir fulltrúalýðræði. Við verðum að geta sinnt okkar vinnu í kringum þetta. Ef það er ekki þing í gangi — það getur ýmislegt komið upp á í millitíðinni. Við getum gripið til aðfanga sem aðrir geta ekki, sem spjallþáttastjórnendur geta ekki nýtt sér. Við getum beðið um upplýsingar og höfum rétt og kröfu til þess. Þess vegna er þetta algerlega ótæk dagsetning. Hvers vegna er ekki hægt að seinka þessu um mánuð, þegar þingið er við störf? Við getum fylgst með því í aðdraganda kosninga hvað er að gerast, við getum sótt upplýsingar fyrir almenning. Ríkisstjórnin og hv. þingmenn meiri hlutans eru greinilega skjálfandi á beinunum yfir að þær upplýsingar berist og yfir því að tíminn líði vegna þess að reynslan sýnir að því meiri tími og því meiri upplýsingar, þeim mun meiri andstaða.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar. Ég vil meina það að hann skjálfi á beinunum, hvort sem það er vegna meiðsla eða ekki. En já, ég hef kynnt mér það sem Marta Kos sagði við NRK og það er alveg ljóst að hún er algerlega á sama máli og heimasíður ESB og bæklingar ESB, sem eru talaðir hér niður af meiri hlutanum. Einhverjir bæklingar og einhver heimasíða, sagði þingmaður meiri hlutans hér áðan. Einhverjir og einhver — þetta eru heimasíður stofnunarinnar sem ríkisstjórnin vill ganga til liðs við. Þannig að já, ég hef lesið þetta. Það kemur alveg fram hjá Mörtu Kos að það þurfi að ganga að þessu regluverki ESB og það er þannig, enda er það eðli sambanda sem gengið er í, það geta ekki allir verið með varanlegar undanþágur. Menn geta samið um tímabundnar undanþágur eða einhvers konar sérlausnir sem hægt er að trompa með einu pennastriki.

Frú forseti. Svar mitt við spurningunni um þjóðaratkvæðagreiðslu og að seinka henni þannig að þingið sé að störfum yrði já. Ég vil halda þjóðaratkvæðagreiðslu um þetta, ég vil bara að upplýsingarnar komist til skila. Ég get upplýst hv. þingmann um að afi minn var norskur og ég skil norsku prýðisvel og hef lesið þetta viðtal við Mörtu Kos. Þar er hún að tala um það sem er hinn mikli ruglingur hér hjá stjórnarmeirihlutanum. Menn eru að tala um undanþágu fyrir einhvers konar sérlausnir, tímabundnar lausnir eins og Írar fengu að kenna á. Þeir voru með hlutfallskvóta í fiskveiðum sínum þegar stóru ríkin ákváðu, þegar það átti að skera niður kvóta, að Írar yrðu með í því. Þeir áttu ekki að vera með í því og þá var kvótinn skorinn niður hjá Írum. Það er ekkert sem heldur varðandi varanlegar lausnir, bara svo að það sé á hreinu, svo að þjóðin viti það. Við munum ekki geta fengið varanlegar lausnir. Við munum mögulega geta fengið undanþágu til einhverra ára en á endanum mun Evrópusambandið gleypa okkur. Fullveldi og sjálfstæði þjóðarinnar mun minnka og það er ekki eitthvað sem Sjálfstæðisflokkurinn stendur fyrir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hennar sem fjallaði þó minnst um það sem er hér til umræðu. En gott og vel. Mig langaði að spyrja hv. þingmann út í staðhæfingu sem hann viðhefur í skrifum í Morgunblaðið, sýndist mér, á Facebook-síðu sinni og endurtók sumpart hér í umræðu fyrr í dag um störf þingsins þar sem hann staðhæfir að við höfum þegar tekið upp 75% af regluverki Evrópusambandsins. Samhliða því gagnrýnir hann umræðu um aukaatriði og í rauninni bara umgjörð umræðunnar. Mig langaði til að spyrja hv. þingmann: Hvaðan kemur þessi útreikningur hans sem hann ber á borð sem sannindi og staðreyndir? Mig langaði til þess að benda honum á í leiðinni og spyrja hann hvort hann hafi lesið þessa skýrslu utanríkisráðuneytisins, Gengið til góðs, frá árinu 2018 þar sem er einmitt fjallað ítarlega um það sem við höfum tekið upp í gegnum EES-samninginn og það sem við höfum ekki tekið upp í gegnum EES-samninginn. Það væri gaman að heyra frá hv. þingmanni hvaðan þessi vísindi koma.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Vísindin sem hann byggir á eru hlaðvarpsviðtal við prófessor í Evrópurétti, ef ég skil hann rétt. Sú sem hér stendur er reyndar ekki prófessor í Evrópurétti en er vissulega með framhaldsmenntun, viðbótarmastersgráðu, í Evrópurétti. Mig langar til þess að benda hv. þingmanni aftur á það að opinberar upplýsingar um það sem við höfum tekið og ekki tekið upp hér í okkar löggjöf gegnum EES-samstarfið er hægt að finna á heimasíðu utanríkisráðuneytisins. Sú skýrsla er skrifuð og byggð á upplýsingum frá EFTA-skrifstofunni. Dregur þá hv. þingmaður í efa opinber gögn og skýrslur frá utanríkisráðuneytinu og vísar frekar til einhvers hlaðvarpsviðtals, einhvers þáttar sem ég á reyndar eftir að hlusta á? Það er númer eitt.

Í öðru lagi langar mig að spyrja hv. þingmann að því hvort hann geri þá fyrirvara varðandi inngöngu Íslands í Evrópusambandið að sett séu ákveðin skilyrði? Værum við þá upplýst um þau skilyrði? Hv. þingmaður vísaði hér í ræðunni sinni til skilyrða, eða markmiða, sem voru sett árið 2009 en á heimasíðu Samfylkingarinnar segir, með leyfi forseta, „Samfylkingin vill stefna að fullri aðild Íslands að Evrópusambandinu“, án nokkurra fyrirvara að því er virðist.

Virðulegi forseti. Þvílík málefnafátækt. Hér kemur hv. þingmaður og útskýrir fyrir okkur að það sé bara einn einstaklingur sem er fremstur öllum og hann trúir honum eftir að hafa hlustað á hlaðvarp. Opinber gögn skipta engu máli. Annað: EES-samningurinn var samþykktur af Sjálfstæðisflokki og Alþýðuflokki. Alþýðubandalagið var á móti sem er nú burðarásinn og burðarstoðin í Samfylkingunni. Ef hv. þingmaður — ekki það, hann hefur einstakt lag á því að fara rangt með það sem gerst hefur í sögunni en það er ágætt að hafa það til hliðsjónar að þetta liggur fyrir. Alþýðubandalagið var stóri aðilinn þegar Samfylkingin var stofnuð, miklu stærri en Alþýðuflokkurinn. Þannig að hv. þingmaður þarf að tala við sitt heimafólk.

Síðan segir hv. þingmaður að við fáum skjól í ESB í varnarmálum. Er hv. þingmaður að grínast eða? Og tollarnir og tollabandalagið. Hvernig gekk ESB að semja við Trump um tollana? Af því að öll hans röksemdafærsla gengur út á hræðsluáróður út af Trump-stjórninni: Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur af því að við séum varanlega að færa völd til Evrópusambandsins? Núna fer þar maður mikill, sem er Orban. Kannski verður einhver slíkur í forystu með þau völd yfir því sem við höfum völd núna? Hefur hv. þingmaður ekki áhyggjur af því?

Virðulegi forseti. Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, benti réttilega á að Evrópa gæti ekki varið sig sjálf. Evrópusambandsríkin eru með jafnmikið framlag til NATO eins og sameiginlegt framlag Tyrklands og Bretlands. Evrópusambandið mun ekki verja neinn. Þegar Evrópusambandið settist niður með Donald Trump, Usrula von der Leyen gerði það, og sagði: Heyrðu, nú hækkar þú ekki tolla á okkur, var niðurstaðan sú að Evrópusambandið gekk að öllum kröfum Bandaríkjanna. Að vera með þennan botnlausa hræðsluáróður til þess að koma þeim völdum sem við höfum yfir til Evrópusambandsins, og við munum aldrei fá þau aftur, er ekki sannfærandi málflutningur. Hann er reyndar stórhættulegur. Ef hv. þingmaður getur ekki komið með neitt annað en að hræða okkur hér vegna núverandi stjórnvalda í Bandaríkjunum þá sýnir það svart á hvítu, sem við öll vitum, að þetta er algerlega innihaldslaus málflutningur um að það sé gott fyrir okkur að ganga í ESB. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að hv. þingmaður hefur á öllum tímum talað fyrir því ganga í Evrópusambandið, ekki bara þegar Trump er forseti, heldur alltaf. Það er alltaf tími til að færa völd frá Íslandi til Brussel.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir sína ræðu, mjög afhjúpandi og upplýsandi að mörgu leyti. Hv. þingmaður hélt því fram hér í ræðustól að stjórnarandstaðan vildi ekki þjóðaratkvæðagreiðslu. Það hefur enginn hér í stjórnarandstöðunni sagt það. En þetta er aðferðin, að búa til strámenn og ráðast á þá. Þetta er því miður lýsandi fyrir málflutning meiri hlutans. Það sem mig langar að spyrja hv. þingmann um er að nú hefur ekkert umsóknarríki fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB, ekkert. Hvernig ætlar hann með ríkisstjórninni að semja um eitthvað sem er ekki í boði þegar viðræður við Evrópusambandið fara í gang ef niðurstaðan verður já í lok ágúst?

Frú forseti. Þetta var virkilega aumt svar við andsvari mínu og kom ekkert fram í því, akkúrat ekkert. Það hefur enginn stjórnarandstöðuþingmaður lýst því yfir að hann sé á móti þjóðaratkvæðagreiðslu, hvernig sem lesskilningur hv. þingmanns er, en ég spyr hann aftur: Um hvað ætlar hann að semja þegar ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB? Ekkert. Þetta er spurning sem liggur í loftinu og enginn stjórnarliði getur svarað eða hefur svarað en ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur. Nú erum við með allar auðlindir undir, framsal fullveldis og sjálfstæðis. Um hvað ætlar hv. þingmaður að semja þegar engu öðru ríki hefur tekist sem umsóknarríki að semja um nokkrar varanlegar undanþágur?

Virðulegi forseti. Nú eru auðvitað fullt af fordæmum fyrir því að forseti hafi gert athugasemdir við ræður þingmanna. Ef það eru ekki forsendur til að gera athugasemdir við það þegar hér er ráðist að öðrum þingmönnum fjarstöddum, því hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var ekki í salnum þegar við fengum þessa óhróðursræðu í umræðum um þetta mál, þá veit ég ekki alveg hvenær er tilefni til þess að gera athugasemdir. En eitt er víst, virðulegur forseti, eftir þessa ræðu hv. þm. Dags B. Eggertssonar er enginn trúverðugleiki í málflutningi ríkisstjórnarliða þegar þeir segja að þeir vilji fá málefnalega umræðu um þessi mál. Það er enginn trúverðugleiki.

Frú forseti. Ég verð að stíga hér upp í pontu og ræða einkennilega þróun í máli sem birtist fyrst í ræðu hv. þm. Dags B. Eggertssonar. Þegar menn reyna að bera blak af sjálfum sér, frú forseti, hér í ræðustól undir fundarstjórn forseta, þegar menn eru þvingaðir til að neita hlutum sem eru bornir upp á þá, þá forherðast hinir, þeir forherðast. Og svo er verið að tala um virðingu Alþingis. Þetta er með ólíkindum og ég hefði ekki trúað því að slík umræða færi fram í þessari pontu. Menn eru þvingaðir til að bera af sér sakir í pontu en þá forherðast hinir.

Frú forseti. Þetta gengur ekki.

Virðulegur forseti. Lengi getur vont versnað. Eitt eru viðbrögð hv. þm. Dags B. Eggertssonar en svo kemur þingflokksformaður Samfylkingarinnar, sem ég verð nú að viðurkenna að ég hélt að ætlaði að koma hér og bera klæði á vopnin vegna þess að þetta er algerlega komið út í tóma þvælu. Það að koma hér, virðulegi forseti, og tala um það eins og eðlilegasta hlut í heimi og bera upp á þingmann saknæmt athæfi eins og það sé algjörlega sjálfsagt — og reyndar er þannig að fyrstu ásakanir eru bornar fram þegar hv. þingmaður er ekki í salnum eins og stundum gerist. Nú þarf hver að gera það upp við sig hvernig viðkomandi bregst við, bæði hv. þingmaður og sömuleiðis formaður þingflokks Samfylkingarinnar og stjórnarliðar og virðulegur forseti. Ég held að þurfi ekki að rökstyðja það að ef við höldum áfram með þessum hætti þá sér hver maður hvert það fer. Ég hvet virðulegan forseta til þess að setjast yfir þetta. Ef ekki nú, þá veit ég ekki hvenær.

Forseti vill ítreka að ræðutíminn er ein mínúta undir þessum lið.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og hennar umfjöllun hér. Mig langar til að eiga hér aðeins orðastað við hana vegna þess að mér gengur illa að skilja af hverju þessi tillaga er hér núna og ég velti því raunar fyrir mér af hverju hún er ekki annaðhvort fyrr fram komin eða borin upp í aðdraganda næstu kosninga. Ef við rifjum upp, frú forseti, — er þetta réttur tími sem ég hef?

Já.

Þá held ég að ég hætti nú öllu kjaftæði. Mig langar til að inna hv. þingmann eftir því hvort ráðherraskipan í þessari ríkisstjórn hafi mögulega einhver áhrif á niðurstöðu úr því hvernig unnið verði með þessi markmið sem stendur til að setja og hvort þingmaðurinn geti kannski aðeins varpað ljósi á það fyrir okkur hverjar hennar hugmyndir eru í þeim efnum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið og ætla kannski að forma spurningu mína aðeins betur að því leyti til að nú er algerlega augljóst í mínum huga, ef við segjum að það verði sagt já við því að halda áfram aðildarviðræðum að Evrópusambandinu, þá kemur væntanlega til kasta ráðherranna að vinna með það í sínum ráðuneytum. Þá eru auðvitað þau atriði sem þar undir heyra og ég vil nefna í því sambandi að Viðreisn heldur á atvinnuvegaráðuneytinu þar sem eru undir auðlindir er varða sjávarútveginn. Síðan eru landbúnaðarkaflinn og orkumálin, sem eru jafnframt auðlindamál, á hendi Samfylkingarinnar. Ætli það sé tilviljun að þessi röðun hafi orðið? Það er alveg augljóst í mínum huga að Flokkur fólksins ætlar að skila auðu það sem eftir er af þessu kjörtímabili og ætlar í rauninni að ganga gegn öllum sínum yfirlýsingum um að það eigi ekki að taka þátt í Evrópusamstarfinu.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Þórarni Inga Péturssyni fyrir afbragðsgóða ræðu. Ég tek undir með hv. þingmanni að það er erfitt að reyna að koma sjónarmiðum sínum fram hér á tíu mínútum og svo fimm mínútum í þessu risavaxna máli.

Hv. þingmaður talar um þjóðaratkvæðagreiðsluna og þá langar mig að spyrja hv. þingmann: Finnst honum ekki í fyrsta lagi að það þurfi að liggja fyrir hver skilyrðin eru? Hvaða skilyrði setjum við fyrir því að ganga í Evrópusambandið? Hver eru samningsmarkmið og skilyrði okkar Íslendinga? Þarf ekki að liggja fyrir hver áætlaður kostnaður er við að fara í þessar samningaviðræður? Seinustu samningaviðræður kostuðu á verðlagi þess tíma 900 milljónir, sem eru um 1,5 milljarðar í dag. Þarf ekki þjóðin að vita það ef hún er að fara í 1,5 til 2 milljarða kr. ferðalag? Þarf í öðru lagi ekki að liggja fyrir hver verður nettókostnaður Íslands af því að vera í Evrópusambandinu?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans fyrra svar og mig langar að koma inn á annað. Í fréttum núna í dag, á visir.is, kom Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, fram — af því að hér hefur oft verið talað um það að íslenska krónan sé aðalvandamálið. Eins og kemur fram hjá aðalhagfræðingi Íslandsbanka hefur íslenska krónan ekki áhrif á verðbólguna á Íslandi. Síðastliðin sex ár hefur íslenska krónan sveiflast minna heldur en evra, dollari og pund. Finnst ekki hv. þingmanni stundum, hvað skal segja, eins og ekki sé verið að fara alltaf rétt með þegar því er haldið fram og krónan gerð að einhverjum blóraböggli þegar tölurnar tala í raun sínu máli? Við sjáum flöktið á öðrum gjaldmiðlum og það kemur fram að verðbólgan er ekki hér út af krónunni heldur er hún heimatilbúinn vandi ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Þessi ræða kom nokkuð á óvart, og þakka fyrir hana, vegna þess að það er stefna Samfylkingarinnar að ganga í Evrópusambandið. Hv. þingmaður vísaði hér til nokkurra hluta. Evrópusambandið er til. Það eru til margar bækur um það. Þetta er kennt í háskólanum og vanalega byrja menn að ræða kosti og galla áður en menn stíga einhver skref. Það er engin trygging fyrir stöðugleika að fara inn í Evrópusambandið eins og við sjáum í þeim ríkjum sem þar eru. Tollabandalagið, það er alveg niðurstaða úr því úr fyrri aðildarviðræðum að það myndi hækka verð á ýmsum vörum sem eru lægri núna því að tollar Íslendinga eru lægri en tollar Evrópusambandsins fyrir utan landbúnaðinn. Byggðastyrkirnir, við erum alltaf að borga meira með okkur og landbúnaðurinn okkar er mest styrktur í heimi, miklu meira heldur en í Evrópusambandinu.

Ég spyr hv. þingmann einfaldlega: Er ekki nær að hv. þingmenn kynni sér þessi mál sérstaklega ef það er stefna flokkanna þeirra? Hvernig má það vera að hv. þingmaður þekki ekki kosti og galla Evrópusambandsins því það er stefna Samfylkingarinnar að ganga inn í Evrópusambandið? Og sömuleiðis: Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur af þeim völdum sem við færum til Brussel, að það verði erfitt að fá þau til baka ef þetta gengur ekki vel?

Virðulegur forseti. Ég var ekkert að biðja hv. þingmann að treysta öðrum þingmönnum. Það er bara stefna hennar flokks að ganga inn í Evrópusambandið. Og hvernig má það vera að forystumenn Samfylkingarinnar viti ekki hvað felst í að vera í Evrópusambandinu en eru með það á stefnuskránni að fara inn? Hvernig má það vera? Í ofanálag hafði hv. þingmaður áhyggjur af auðlindamálum. Bara svo ég viti það, sleppum öðru, er það ekki alveg örugglega rétt, af því að hv. þingmaður styður þessa ríkisstjórn og það er stefna þessarar ríkisstjórnar að fara í þessa vegferð, hv. þingmaður segir að ráðherrarnir séu mjög harðir á þessu: Er það ekki öruggt að það er þá væntanlega skilyrði hjá ríkisstjórninni að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni? Vegna þess að sameiginlega sjávarútvegsstefnan heitir sameiginlega sjávarútvegsstefnan af því að hún er sameiginleg og þá færum við völdin sem við höfum núna yfir til Evrópusambandsins.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hennar ræðu. Þingmanninum verður tíðrætt um, eins og flestir úr stjórnarmeirihlutanum sem hafa komið hér upp síðustu daga, að okkur beri að treysta þjóðinni og að þegar komin sé niðurstaða í þjóðaratkvæðagreiðslu, um þær spurningar sem þarna eru lagðar fram, sé hægt að ganga lengra. Hvað finnst þingmanninum um þá gagnrýni eða um þau viðbrögð sem höfð eru uppi um það að með því að fara af stað í þetta, ef það verður samþykkt að halda viðræðunum áfram, þá sé verið að stíga mjög stórt skref og það sé í raun verið að undirbúa aðildarviðræður og aðlögunarviðræður, ef svo má segja. Hefði ekki verið hreinlegra að bæta bara við spurninguna hvort þjóðin vilji halda áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB með það að markmiði að ganga þar inn? Hefði það ekki verið hreinlegra?

Virðulegur forseti. Ég þakka andsvarið. Þarna getum við verið ósammála um hvort þetta sé rétta spurningin; hvort það ætti ekki, ef það er verið að fara út í þjóðaratkvæðagreiðslu, að gera grein fyrir þeim skilyrðum sem ríkisstjórnin ætlar að setja fyrir framhaldið.

Mig langar að fá fram viðhorf hv. þingmanns í seinna andsvari, af því að mönnum verður tíðrætt um, eins og ég sagði hér áðan, að treysta þjóðinni. Í aðdraganda síðustu kosninga og eftir kosningar sagði hæstv. forsætisráðherra ítrekað að þetta væri ekki brýnasta verkefnið hér á landi. Hvað finnst hv. þingmanni um þá breytingu á afstöðu sem hefur orðið með því að þetta mál er nú lagt fram á þinginu? Er hægt að treysta slíkum málflutningi sem kemur úr ranni hæstv. ráðherra? Það er sífellt talað um að treysta þjóðinni en getum við treyst ráðherrum sem fullyrða eitt en fara skömmu síðar á einhvern allt annan stað?

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ásu Berglindi Hjálmarsdóttur fyrir einlæga ræðu. Hún fór hér nokkuð víða. Hún nefndi m.a. í ræðu sinni bændur og húsnæði. Mig langar til að forvitnast aðeins og horfa t.d. á bændastéttina. Það birtist í morgun, ef ég man rétt, ágætisgrein frá Ernu Bjarnadóttur sem hefur aðeins fjallað um landbúnaðarmál og ESB, og var held ég líka á Bylgjunni, og hún varpaði upp þeirri stöðu að miðað við hvernig smásölu háttar á Íslandi gæti einn erlendur aðili ákveðið að koma hér inn, t.d. í eggjaframleiðslu, og vera hér með lægstu verðin yfir einhvern ákveðinn tíma sem þyrfti til þess að slátra íslenskum eggjabændum. Við erum svo lítil í stóra samhenginu. Ég spyr því hv. þingmann: Hefur hann engar áhyggjur af því að í smæð okkar felist ákveðin vandamál tengt því, t.d. eins og hér var nefnt með stóra framleiðendur?

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég held reyndar að við höfum kannski ekki séð lausnina í svarinu varðandi — er þetta tíminn?

Þetta er svona.

Ég er ekki viss um að þetta gangi upp eins og hv. þingmaður nefndi. Hér var líka rætt um húsnæðiskostnað ungs fólks eða húsnæði hjá ungu fólki. Af því að ég veit að hv. þingmaður býr nú í Ölfusi langar mig til að benda á að það er kannski ofmælt að það sé húsnæðisvandi hér á Íslandi varðandi unga fólkið. Nú vil ég t.d. benda viðkomandi þingmanni á það að hann býr í sveitarfélagi þar sem hefur orðið 55% fjölgun íbúa núna á örfáum árum og meðalaldur íbúa er 38 ár. Getum við ekki bara sagt það í rauninni að það sé ákveðinn vandi varðandi húsnæði sem sé mjög afmarkaður á Íslandi og bundinn við höfuðborgarsvæðið? Kannski er það bara þannig að hv. þingmaður gæti leitað orsakanna í einhverju öðru en því að hér sé eitthvað erfitt að byggja húsnæði eða koma upp húsnæði fyrir fólk? Snýst þetta í rauninni bara um það að við höfum skynsamlega stefnu í því að hér sé hægt að byggja, eins og t.d. í Reykjavík þar sem flokkur hv. þingmanns hefur verið við völd mjög lengi?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanninum fyrir sína yfirferð. Þingmaðurinn vitnar talsvert í nokkurra mánaða gömul ummæli hæstv. forsætisráðherra, þar sem hún getur í raun ekki verið skýrari í afstöðu sinni til málsins; þetta væri mál sem væri ekki á dagskrá í nánustu framtíð. Þá langar mig að fá aðeins fram frá þingmanninum hvað hann telji að búi þarna að baki því að þetta mál sé að koma fram núna. Við vitum um andstöðu eins ríkisstjórnarflokksins í þessu máli. Forsætisráðherra, formaður Samfylkingarinnar, hefur verið á annarri vegferð og svo sannarlega í aðdraganda síðustu kosninga þar sem mátti sjá að fylgi við flokkinn snarjókst þegar slík afdráttarlaus yfirlýsing var gefin út um að þetta væri ekki brýnasta málið hjá þjóðinni. Mig langar því að fá fram frá þingmanninum hvað hann telji að búi þarna að baki akkúrat núna. Við vitum að það eru ærin verkefni hér heima við, vextir, verðbólga, atvinnuleysi og ýmislegt sem er að vaxa og verða okkur ofviða eða þeim sem ráða ríkjum. Getur verið að verið sé að drepa málum á dreif með því að setja þetta mál á dagskrá og láta umræðuna á næstu mánuðum snúast um það? Er verið að leita einhvers konar skjóls gegn því sem raunverulega þarf að taka á? Eða hvað telur þingmaðurinn að búi að baki því að koma með þetta akkúrat núna? Er þetta flótti frá hinum raunverulegu vandamálum sem við ættum að vera að takast á við?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans andsvar. Ég heyri að hann tekur undir þær vangaveltur að hér sé verið að drepa málum á dreif vegna ýmissa vandamála, bæði innan ríkisstjórnarinnar sjálfrar, samstarfsins þar, og vegna þessara gríðarstóru mála sem ætti að leggja áherslu á innan lands.

Í seinna andsvari langar mig að fá viðbrögð þingmannsins við því sem ég kom aðeins inn á fyrr í dag í störfum þingsins. Nú eru einungis átta vikur í sveitarstjórnarkosningar og það hefur verið hefð fyrir því að þingið hafi reynt að haga málum og umræðunni á þann veg að sveitarstjórnarmálin og málefni íbúa sem kjörnir fulltrúar eru að fjalla um í samfélaginu og íbúar og fyrirtæki í nærsamfélögunum — að gefa sveitarstjórnarstiginu dálítið næði til að einbeita sér að þeim málum. Þingmenn fara meira að segja í frí frá hefðbundnum þingstörfum í tvær vikur. Hvað finnst hv. þingmanni um það að nú sé í raun verið að kljúfa þjóðina í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga og láta alla samfélagsumræðu snúast um ESB, algjörlega í trássi við það sem hefð er fyrir hér hjá okkur? Ég kallaði nú hér í dag að mér finnst þetta vera mikil vanvirðing við sveitarstjórnarstigið. Hér eru þessi tvö stjórnsýslustig og sveitarstjórnarstigið er bara gríðarlega mikilvægt stjórnsýslustig. Það eru kosningar eftir átta vikur og út um allt land eru íbúar og kjörnir fulltrúar sem vilja ræða sín málefni í nærsamfélaginu og aðstæður á hverjum stað. En þá gengur forsætisráðherra á bak þeirra orða að við eigum ekki að kljúfa þjóðina, sem sannarlega er verið að gera núna örstuttu fyrir kosningar.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki S. Svavarssyni fyrir hans mjög svo góðu yfirferð hérna og ég verð að segja það, virðulegur forseti, að umræðurnar hér heilt yfir hafa verið mjög góðar og efnismiklar og mörgum spurningum velt upp og ekki ástæða til annars enda málið stórt og mikilvægt fyrir íslenska þjóð. En það er alveg greinilegt að núna er tímalínan svolítið að raðast upp og við sjáum hvernig hún er að púslast saman. Við þingmenn höfum svo sem nefnt það hér í mörgum ræðum að við sjáum að ákveðin mál hafa verið keyrð í gegn í offorsi, í gegnum þingið, og hér hafa verið haldnar ræður um fundarstjórn forseta og annað af því að þetta eru mjög óvönduð vinnubrögð. Ég nefni grásleppuna og ekki síst launavísitöluna. Þá áttar maður sig á því að hér er verið að klára ákveðin mál fyrir Flokk fólksins til þess að það fáist meiri hluti fyrir því í ríkisstjórninni og vilyrði fyrir því að koma með þessa þjóðaratkvæðagreiðslu og Flokkur fólksins leggist á sveif með henni. Ég er alveg viss um það að Flokkur fólksins hefði líklega ekki samþykkt að þessi þingsályktunartillaga yrði lögð fram fyrr en það væri búið að keyra þeirra helstu baráttumál í gegn, enda gengu stjórnarþingmenn, sérstaklega Viðreisnar, með veggjum og vildu helst ekki kannast við þessi mál. En svona gerast nú kaupin á eyrinni eða réttara sagt, virðulegur forseti, hrossakaupin á eyrinni hjá hæstv. ríkisstjórn.

Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki í rauninni sammála mér um að við sjáum núna þessa tímalínu og vil kannski líka spyrja um þessi hrossakaup en sérstaklega það að koma með þetta núna rétt ofan í sveitarstjórnarkosningar, að þetta fari að lita hér pólitíska umræðu rétt fyrir sveitarstjórnarkosningarnar. Í öðru lagi er það tímasetningin 29. ágúst þegar þjóðin er rétt að koma úr sumarfríi.

Virðulegur forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að þetta er í hæsta máta sérstök tímalína. Hér er greinilega alveg uppgefin ríkisstjórn. Hæstv. ríkisstjórn er uppgefin á verkefninu. Hún er búin að kasta inn handklæðinu og hún vill að við tölum um eitthvað annað heldur en það sem plagar heimilin í dag. Það er bara þannig. Ég held að akkúrat út frá þeim forsendum vilji ríkisstjórnin að við séum að tala um Evrópusambandið, við séum ekki að tala um það sem plagar heimilin í dag.

En það sem mig langar að spyrja hv. þm. Eirík S. Svavarsson er: Þarf ekki að liggja fyrir kostnaður? Nú vitum við það að beinn kostnaður síðustu vinstri ríkisstjórnar var um 900 millj. kr., á verðlagi dagsins í dag um 1,8 milljarðar. Þarf ekki að liggja fyrir einhvers konar áætlun um það hvað þessi vegferð muni kosta okkur? Við getum gert ráð fyrir því að það séu 1–2 milljarðar. Þarf það ekki að liggja fyrir áður en við förum að leggja út í þennan kostnað? Við erum að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu sem kostar í dag milli 500 og 600 milljónir og við erum að fara að kjósa um það hvort við eigum að fara í vegferð sem kostar kannski 1–2 milljarða. Þarf fólk ekki að fá að vita það í dag og það liggi fyrir áður en það fer að kjósa, hver verður nettókostnaður Íslands við aðildina að Evrópusambandinu? Hv. þm. Pawel Bartoszek sagðist, í Spursmálum á mbl.is, halda að þetta gætu verið kannski um 30 milljarðar, nettókostnaður af því að vera í Evrópusambandinu. Eru þetta ekki tölur sem þurfa að liggja fyrir m.a. þegar þjóðin gengur að kjörborðinu, hvað það muni kosta okkur að vera í Evrópusambandinu og hvort þessi vegferð borgi sig?

Virðulegur forseti. Ég er búinn að vera að velta því fyrir mér hvaða efnistök ættu að vera í tíu mínútna ræðu til viðbótar við það sem fram hefur komið, en hér kom fram virkilega áhugaverð ræða og ég vil þakka hv. þingmanni fyrir hana. Sjálfstæðisbaráttan fæddist nefnilega ekki af sjálfu sér og það að tryggja síðan sjálfstæðið í sessi, að verða þjóð meðal þjóða, kom heldur ekki af sjálfu sér og er nærtækast að nefna þar þorskastríðin. Úr örbirgð í velmegun á grundvelli þess sem við höfðum og réðum yfir.

Mig langar aðeins að spyrja hv. þingmann út í þá stöðu sem við erum í ef það verður að veruleika að við verðum aðildarþjóð að Evrópusambandinu. Þeim stoðum sem eru undir efnahagslífinu á Íslandi hefur vissulega fjölgað á undanförnum árum og það er vel. Stóriðjan kom inn á sjöunda áratugnum. Svo höfum við fengið hugbúnaðinn og við erum með ferðaþjónustuna og þetta hefur dreifst. Eggjunum hefur fjölgað í körfunni, sem er gríðarlega mikilvægt. En það hefur ekki breytt neinu um það að sjávarútvegurinn er áfram grunnstoð í íslensku samfélagi og hann er nátengdur getu okkar til að geta verið þjóð meðal þjóða. Fjárfesting erlendra aðila í sjávarútvegi er óumflýjanleg ef við verðum aðilar að Evrópusambandinu með afleiðingum sem við þekkjum ekki alveg í dag en segir okkur samt að þau fyrirtæki, evrópsk fyrirtæki sem munu fjárfesta hér og jafnvel eignast íslenskt sjávarútvegsfyrirtæki munu reyna að reka það með sem hagkvæmustum hætti. Það er erfitt að reka sjávarútveg hagkvæmt á Íslandi í því launaumhverfi sem við erum í og því getum við augljóslega misst úr landi einhverjar stoðir í íslenskum sjávarútvegi, eins og vinnsluna. Hvað þýðir það fyrir sjálfstæði okkar að gelda til að mynda slíka stoð?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki Svavarssyni fyrir svarið. Þá vekur þetta upp hugsanir og pælingar um þær yfirlýsingar sem hér eru gefnar af þingmönnum meirihlutaflokkanna, Viðreisnar og þeirra fáu þingmanna Samfylkingarinnar sem taka þátt í þessu. Þingmenn Flokks fólksins eru hvergi sjáanlegir hér svo talist geti. En þetta vekur upp vangaveltur og ég tek undir það með hv. þingmanni að þessi undirbúningur er í skötulíki og algerlega óboðlegur. Vinna nefndarinnar mun taka mjög langan tíma og ég held að 30 dagar, sem hv. þingmaður nefndi, sé varlega áætlað. En hvers virði eru þær yfirlýsingar sem koma hér fram sem eru algerlega óljósar um að það verði staðin varðgæsla um þessa hagsmuni Íslendinga þegar kemur að sjávarútvegi? Þetta eru yfirlýsingar sem eru lítið útskýrðar og eru einhver orð sem eru sögð í þingsal en eru að mínu mati gríðarlega matskennd þegar kemur að alvöru málsins. Þetta veit ég að hv. þingmaður, sem er lögmaður og vanur málflutningsmaður, þekkir vel og langar mig aðeins að fá skoðun hans á þessu.

Herra forseti. Ég vil nú byrja á því að þakka hv. þm. Eiríki Svavarssyni fyrir mjög góða ræðu og athyglisverða. Ég get tekið undir mjög margt af því sem þar kom fram. Sérstaklega vil ég nefna að mér finnst eins og þessi þingsályktunartillaga sé bara ekki nægilega vel unnin. Það eru í rauninni ansi margar spurningar sem eru skildar eftir hérna. Ég vil t.d. meina að það sé verið að reyna að halda því að fólki og að þingmönnum að þetta snúist í rauninni bara akkúrat um orðalag spurningarinnar og eiginlega ekkert annað. Því hlýtur maður eiginlega velta fyrir sér hvað hæstv. ráðherra hafi hreinlega haft í huga þegar verið var að semja hérna. Ef maður rifjar upp það sem gerðist hér 2009–2013 held ég að eitt af því sem menn lærðu á þeim tíma var að til að svona ferli gæti farið af stað með einhverri skynsemi þyrftu menn að vera samstiga í því og það þyrfti að vera vilji til staðar um það að ganga í Evrópusambandið. Hann þarf hreinlega að vera til staðar af því að það er algerlega augljóst mál að ef menn eiga síðan að fylgja því eftir að reyna að ná einhverjum samningum, þá ætla ég að leyfa mér að segja að það sé undarlegt ef þetta snýr í rauninni ekki að því að ná sem hagkvæmustum samningi til að vera inni. Ég vil meina að ef við horfum t.d. á erindi Viðreisnar í þessu máli, þar sem þetta hefur í rauninni verið eina málið þeirra, hafi ég ekki orðið var við, ekki eina einustu mínútu, t.d. í kosningabaráttunni, að verið væri að halda þessu máli á lofti. Það er svo áberandi þegar maður sér að nú þegar Flokkur fólksins er í rauninni búinn að fá sitt þá breytist takturinn. Mig langar til að forvitnast um það hjá hv. þingmanni: Hvernig í ósköpunum ætla menn t.d. að forma þetta sem varðar íslenskan landbúnað í þessum áherslum sem hér liggja fyrir? Miðað við nýjasta búvörulagafrumvarpið virðist alla vega eins og ráðherrann sé í engum takti við íslenskan landbúnað.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki Svavarssyni fyrir prýðisgott svar og vangaveltur. Já, maður hlýtur eiginlega að velta fyrir sér hvað það er sem rekur ríkisstjórnina áfram í þessu máli. Ég hef ekki heyrt um, þótt maður hafi nú hlustað ágætlega, þá hef ég ekki heyrt kallað eftir því að það væri óskað eftir því að hér færi fram skoðanakönnun, við skulum leyfa okkur að segja um það hvort þjóðin vildi fara í Evrópusambandið eða ekki. Ég bara átta mig ekki á hvaðan þetta er komið. Maður hefur skilning á því að við séum alltaf á hverjum tíma að horfa til hagsmunagæslu fyrir Ísland og það geta auðvitað verið tímar sem kalla á að það mat verði gert jafnvel ítarlegar; kannski viljum við fórna einhverju til að fá þá niðurstöðu og leggja jafnvel í staðinn í eitthvert langt ferðalag. En ég átta mig ekki á af hverju það er núna þegar augljóst er, ef við horfum bara t.d. á stöðu Íslands á hinum ýmsu lífskjaramælikvörðum, að þá er ljóst í mínum huga að við erum ljósárum á undan Evrópusambandinu í mjög mörgum tilfellum. Þess vegna veltir maður fyrir sér: Af hverju er verið að fara þessa vegferð? Nú er það þannig að hér hafa menn verið að glíma við, og það hefur auðvitað verið helsta verkefni ríkisstjórnarinnar, að glíma við verðbólgu og vexti. Maður spyr sig: Hvað mun breytast við það að sækja um aðild að Evrópusambandinu? Erum við ekki bara í nákvæmlega sömu stöðunni hvað það varðar? Við verðum að leysa þetta mál hér heima fyrst og ef við náum að leysa það mál hér heima og ríkisstjórnin nær að axla þá ábyrgð að klára það mál kemur aftur upp spurningin: Verður einhver áhugi á þeim tímapunkti, þarna næst, til að fara í Evrópusambandið eða ekki? Ég ætla að leyfa mér að segja að svo sé ekki. Þegar maður horfir á hvað gerðist 2009–2013 nýttu menn tækifærið við efnahagshrunið, þegar íslenska þjóðin lá vel við höggi, til að reyna að smygla henni inn í Evrópusambandið. Það var bara nákvæmlega þannig sem það var.

Virðulegur forseti. Ég þekki ágætlega til hv. þm. Gríms Grímssonar. Hann er vanur rannsóknarmaður. Hann hefur notið mikillar virðingar í því starfi. Slíkt er áunnið, það er ekki eitthvað sem er keypt úr hillu. Rannsókn snýr yfirleitt að því að afla upplýsinga svo að saksóknari og dómstólar hafi sem gleggstar upplýsingar til að byggja mögulega málsókn á og síðan niðurstöðu. Hann kom inn á það þegar tekin var ákvörðun um það, einmitt af okkur saman, ég fyrir hans áeggjan og fleiri, að senda fulltrúa til Europol til að vanda betur til rannsókna. Þetta hefur skilað sér vel. Í ljósi reynslu hv. þingmanns verð ég að spyrja, virðulegur forseti, hvort honum finnist ekki eðlilegt og nauðsynlegt að krefjast frekari upplýsinga og að þingið skili gleggri upplýsingum úr sinni vinnu til þjóðarinnar um hvað hér er undir, um hvað Evrópusambandið snýst um og hverjar staðreyndir mála eru.

Virðulegur forseti. Nú finnst mér hv. þingmaður vera að gefa afslátt af vönduðum vinnubrögðum í anda þess sem ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir bjóða okkur upp á í þessu máli. Þegar við fórum í þessa vegferð á sínum tíma, í tíð vinstri stjórnarinnar 2009–2013, voru samningsmarkmiðin skýr. Þá lögðum við Sjálfstæðismenn reyndar til að það yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort það ætti að fara í þessar viðræður á grundvelli þeirra samningsmarkmiða eða hvort við ættum bara að leyfa fólki að velja um það hvort við gerumst aðilar að Evrópusambandinu eða ekki. Því var hafnað þá. En samningsmarkmiðin voru skýr. Í dag eru þau mjög óljós. Í greinargerðinni kemur fram að það sé vitnað til þeirra samningsmarkmiða sem sett voru en það er líka komið að því að þau séu ekkert endilega þessarar ríkisstjórnar. Er ekki alger lágmarkskrafa fyrir hönd þjóðarinnar að hún sé upplýst um það með hvaða samningsmarkmið þessi ríkisstjórn ætlar að fara í þá vegferð sem farin verður, verði þetta samþykkt? Sem snýr að grundvallarhagsmunum íslensks samfélags og er alveg klárlega það sem ræður öllu því sem á eftir kemur.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Grími Grímssyni fyrir ræðuna. Mig langar til að vera aðeins með vangaveltur varðandi hvað það felur í sér í rauninni að ákveða að fara í samtalið við Evrópusambandið. Er einhver áhætta í því fólgin, hugsar væntanlega kjósandinn, að segja já? Ég á alltaf kost á því að segja nei síðar. Ef ég er ekki ánægður með samninginn þá get ég hreinlega neitað. Er kjósandi í rauninni að hætta einhverju? Fær hann upplýsingar t.d. um það hver kostnaðurinn er? Hvaða líkur eru á því að þessi samningur muni t.d. ekki vera þannig úr garði gerður að við þyrftum að sjá á eftir, eins og hjá okkur, auðlindunum okkar? Skiptir það endilega máli fyrir Jón og Gunnu hérna í Reykjavík því að hann eða hún eru að velta fyrir sér bara nákvæmlega sínu lífi? Ég leyfi mér að spyrja hv. þingmann: Þyrfti ekki að vera svolítið meira undir í raun til þess að fólk taki þessari atkvæðagreiðslu af einhverju öðru en léttúð?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég vil leyfa mér að segja að það geta hreinlega verið margar ástæður fyrir því. Við getum nefnt hérna, af því að við ræddum auðlindir, íslenskan landbúnað. Hvað er hátt hlutfall af þjóðinni sem stundar landbúnað? Það er örugglega ekki hátt hlutfall þjóðarinnar. Það er auðvitað hægt að telja fólki trú um að t.d. séu í boði einhverjar varanlegar lausnir. Ég hef alla vega ekki heyrt annað en að menn vilji alla vega skoða þann möguleika, þeir sem hafa talað fyrir þessu, að reyna að fá fram einhverjar varanlegar lausnir og undanþágur. Við höfum engin dæmi þess að það hafi verið veittar varanlegar undanþágur. Það er hins vegar alveg hægt að láta hlutina líta þannig út að menn geri eitthvað yfir eitthvert árabil en séu engu að síður háðir þeirri ákvörðun að Evrópusambandið eða meiri hluti þar gæti t.d. ákveðið að breyta hlutunum fyrirvaralaust eins og gerðist t.d. núna varðandi Írana. Þeir sem munu væntanlega kjósa í þessari atkvæðagreiðslu eru ekkert endilega að taka tillit til þessa, eru ekki einu sinni að velta þessu fyrir sér. Það er það sem ég á við þegar ég segi léttúð. Mér finnst sérkennilegt að við skilum alla vega ekki gleggri upplýsingum til fólks um nákvæmlega hvað það þýðir að segja já og hvað það þýðir að segja nei.

Virðulegur forseti. Við erum búin að vera að ræða eitt stærsta mál sem er að koma inn í þennan sal núna, líklega á þessu kjörtímabili, risastórt mál sem, eins og fram hefur komið, er að kljúfa þjóðina í tvennt. En af hverju er þetta mál að koma hér inn rétt ofan í sveitarstjórnarkosningar þar sem kjósa á fljótlega eftir að sumarfríum landsmanna lýkur? Jú, af því að hér er á ferðinni uppgefin ríkisstjórn. Ríkisstjórn sem er búin að missa tökin á verðbólgunni, á því að lækka vexti, á hækkandi atvinnuleysi, og þá er gott að reyna að beina kastljósinu og beina umræðunni á önnur mið og fá þingmenn til að tala um eitthvað annað en efnahagsástandið og fá þjóðina til að reyna að tala um eitthvað annað í heitu pottunum og á kaffistofunum en síðustu skilaboð frá Skattinum varðandi kílómetragjald. Það er reyndar gaman að sjá að Viðreisn virðist hafa vaknað til lífsins af því nú er komið hér inn í salinn eina mál Viðreisnar fyrir utan jafnlaunavottunina. Loksins hafa Viðreisnarmenn vaknað til lífsins, sem hafa ekki komið í umræður um risastór efnahagsleg mál eins og t.d. að setja fimmtung af ríkisútgjöldum á sjálfstýringu. Þá hurfu þeir úr salnum „med det samme“.

Það er mikið af rangfærslum í gangi og mig langar að nefna nokkrar — eða rangfærslum, ég myndi segja villandi málflutningi. Hér er mikið talað um samstöðu Evrópuríkjanna. Ég vil bara minna á það hvernig þetta var í Covid. Hvernig var samstaða Evrópuríkjanna í Covid? Við munum öll fréttirnar þegar þjóðir héldu að sér að deila með sér súrefnisvélunum og bóluefnunum og annað. Þá var bara hver og einn fyrir sig. Því er oft haldið fram að krónan sé vandamálið. Jón Bjarki Bentsson segir á Vísi í dag að síðustu sex árin hafi íslenska krónan oftar en ekki sveiflast minna en ýmsir gjaldmiðlar, þar á meðal dollari, evra og breska pundið. Íslenska krónan hefur því ekki verið stór áhrifavaldur í því verðbólguástandi sem Íslendingar fást við í dag heldur hefur hún sinnt hlutverki sínu vel sem fljótandi gjaldmiðill sem nýtir hagsveiflur. Ég held að það sé mikilvægt að þetta komi fram af því að verðbólgan í dag er manngerð, verðbólgan í dag er í beinu boði og einungis í boði ríkisstjórnar Íslands og ákvarðana hennar. Það er nefnilega málið, virðulegi forseti, að ef þú ert óreiðumaður með fé eða í tilfelli ríkisstjórnarinnar óreiðumaður með almannafé, þá skiptir ekki máli hvort Visa-reikningurinn kemur í krónum, evrum eða dollurum.

Svo er verið að blanda saman alls konar frösum um öryggis- og varnarmál og að þetta sé svo mikilvægt út frá öryggis- og varnarsjónarmiðum. Við erum í NATO. Við erum með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin, öflugasta herveldi í heimi, og aðalfælingarmáttur Íslands felst í þessum varnarsamningi sem verður 75 ára núna í maí. Í því felast varnir landsins.

Því er haldið fram að Sjálfstæðisflokkurinn sé á móti þjóðaratkvæðagreiðslu, að Sjálfstæðisflokkurinn treysti ekki þjóðinni, Sjálfstæðisflokkurinn af öllum flokkum. Það er ekkert fjær sannleikanum, virðulegur forseti. Sjálfstæðisflokkurinn treystir þjóðinni fullkomlega til að standa vörð um fullveldi Íslands. Við treystum þjóðinni fullkomlega til þess að kjósa það að völd Íslendinga yfir örlögum sínum verði áfram í höndum Íslendinga. Mín skoðun er hins vegar sú að hæstv. ríkisstjórn ætti í rauninni að spyrja hinnar einu sönnu spurningar í haust og það er: Viltu ganga í Evrópusambandið? Það er mín skoðun.

Því er líka haldið fram að heimurinn sé svo breyttur. Í hvaða heimi urðum við sjálfstæð þjóð? 129.000 manns, ein fátækasta þjóð Evrópu var búin að berjast fyrir því í áratugi að verða sjálfstæð þjóð. Og í hvaða andrúmi, þegar allir eru að tala um breyttan heim, varð þessi fátæka þjóð sjálfstæð? Jú, Evrópa og Asía voru rústir einar, rústir einar. Við erum búin að vera sjálfstæð þjóð og reka sjálfstæða utanríkisstefnu og utanríkisverslun á mörgum óvissutímum, í köldu stríði, í alls konar stríðum hér og þar í heiminum. Við höfum alltaf getað staðið keik sem sjálfstæð þjóð og verið sjálfstæð meðal þjóða. Maður veltir því fyrir sér með einmitt þá forfeður og formæður okkar í huga sem stóðu í stafni og báru í hjarta eld fullveldis og svo sjálfstæðis þessarar fátæku þjóðar hvort þetta fólk, stæði það hér í dag, velti þá fyrir sér: Til hvers var barist? Af því að það að ganga í Evrópusambandið er fullveldisafsal. Það er risastórt mál að við séum að ræða hér, Alþingi Íslendinga, orðin ein ríkasta þjóðin í dag, og velta fyrir okkur fullveldisafsali. Það er risastórt mál og ég treysti Íslendingum til þess að standa vörð um fullveldi landsins. Það er nefnilega þannig, virðulegur forseti, að á lýðveldishátíðinni 1944 stóð Jóhannes úr Kötlum í ræðustól og flutti ljóðið Land míns föður. Í lokaerindinu segir:

Hvort sem krýnist þessi þjóð þyrnum eða rósum, hennar sögur, hennar ljóð, hennar líf vér kjósum. Ein á hörpu ísa og báls aldaslag síns guðamáls æ hún leiki ung og frjáls undir norðurljósum.

Virðulegur forseti. Ég treysti Íslendingum til að kjósa um það að þjóðin verði áfram ung og frjáls, undir norðurljósum, og ráði sínum örlögum áfram í framtíðinni.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni kærlega fyrir hans fyrri spurningu. Ég er þeirrar skoðunar að eina rétta spurningin sem eigi að spyrja þjóðina sé: Viltu ganga í Evrópusambandið? En ríkisstjórnin vill fara í einhvers konar vegferð sem verður ábyggilega þannig að umræðan nú í sumar og í aðdraganda kosninganna verður öll í einhverju skötulíki. Það er það sem ég hef áhyggjur af. Og hver eru samningsmarkmiðin? Hvað mun þetta kosta? Það veit enginn.

Virðulegur forseti. Í mínum huga, persónulega, snýst stóra spurningin um fullveldi, þ.e. að við Íslendingar ráðum örlögum okkar sjálf eins og við höfum gert. Við höfum ekki bara ráðið þeim sjálf síðastliðin 82 ár, okkur hefur farnast svo vel að við erum ein ríkasta og farsælasta þjóð heims. Við erum með gjaldmiðil sem tekur mið af því hvernig efnahagsástandið er á Íslandi, hvernig það er heima fyrir en er ekki miðaður við það hvernig efnahagsástandið er í öðrum löndum. Þetta er stóra spurningin. Og ég verð að segja: Ég treysti þjóðinni til að hafa þetta á bak við eyrað þegar þjóðin gengur að kjörborðinu. En ég tek undir með hv. þingmanni, það er mjög skrýtið hvernig til þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu er boðað og hvernig samningsmarkmiðin, eins og hv. þingmaður segir, eiga öll að koma í ljós einhvern tímann. En um hvað erum við þá að kjósa?

Virðulegur forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni, það er mjög villandi umræða að segja að hér sé komið eitthvert nýtt ástand. Við urðum sjálfstæð þjóð áður en seinni heimsstyrjöldinni lauk. Við vorum hér með kalt stríð, kjarnorkuflaugar á leiðinni til Kúbu. Við vorum með styrjaldir í Miðausturlöndum. Við vorum með Evrópu sem leit þá þannig út að það var einræði í Portúgal, á Spáni, í allri Austur-Evrópu og svo Sovétríkjunum og herforingjastjórn í Grikklandi. Við erum búin að vera með stríð í Víetnam og við erum búin að búa við alls konar. Í áratugi höfum við búið við alls konar ástand í heiminum og hefur okkur eitthvað farnast illa við það? Nei. Hvar höfum við lagt traust okkar í öryggis- og varnarmálum? Í NATO með tvíhliða varnarsamningi við Bandaríkin. Það er eina þjóðin sem getur komið okkur til varnar ef á okkur verður ráðist, við skulum bara hafa það algerlega á hreinu: Eina þjóðin sem getur komið okkur til varnar ef á okkur verður ráðist.

Virðulegur forseti. Jú, ég tel að það sé alveg augljóst að auðvitað á að upplýsa þjóðina um það. Stefan Füle sagði á fundi með Össuri Skarphéðinssyni að það væru engar varanlegar undanþágur. Það var árið 2012. Hæstv. utanríkisráðherra sagði hér að nú væri staðan breytt; Evrópa væri allt öðruvísi og það væri allt breytt. Nokkrum dögum seinna kom Heather Grabbe, held ég að hún heiti, einn helsti sérfræðingur í stækkunarmálum Evrópusambandsins, og sagði að 95% af regluverkinu væri ekki hægt að fá varanlegar heimildir fyrir í dag. Það hefur margt breyst í heiminum, en það hefur ekkert breyst hjá Evrópusambandinu um það að fá undanþágur og ég held að það sé bara rétt að þjóðin verði upplýst um það. Þjóðin verði líka upplýst um það ef í einhverjum samtölum úti í Evrópu hafi komið fram að Ísland eigi allt í einu að fara að fá einhverjar undanþágur sem aðrar þjóðir hafa ekki fengið. Ég held að það væri bara allt í lagi að upplýsa okkur um það ef einhver samtöl í Brussel hafa leitt til þess.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ingvari Þóroddssyni fyrir hans fyrri spurningu. Mig langar nú bara að benda á — auðvitað fáum við bara tíu mínútur og það hefði verið hægt að fara yfir vítt svið — að ef við tölum bara um efnahagsástandið í Evrópu þá segja 80% af fyrirtækjum í Evrópu í könnun að samkeppnishæfni álfunnar fari hríðversnandi. Það er vegna regluverks Evrópusambandsins. Frakkland er svo gott sem gjaldþrota ríki. Atvinnuleysi ungs fólks í mörgum af Evrópusambandslöndunum er slíkt að vaxtastigið skiptir engu máli af því að það hefur enginn efni á því að kaupa íbúðir og svona er hægt að halda lengi áfram. En ég held að hv. þm. Ingvar Þóroddsson átti sig á því að hér þarf að breyta stjórnarskrá Íslands. Við erum að afsala okkur hluta af fullveldi Íslands með því að ganga í Evrópusambandið. Við þurfum ekki að gera breytingar á stjórnarskrá ef við gerum fríverslunarsamninga við önnur lönd. Þetta er ekki fríverslunarsamningur. Við erum að ganga í ríkjasamband þar sem utanríkisráðherra Evrópusambandsins mun mæta og semja fyrir hönd Íslands en ekki utanríkisráðherra Íslands.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Ingvari Þóroddssyni fyrir hans spurningu. Hann gleymdi líka að nefna að í þessu sama viðtali segir hagfræðingurinn að ábatinn sé meiri en kostnaðurinn. Hér er verið að tala um Króatíu, svolítið gaman að það sé verið að tala hérna um Króatíu þegar við tölum um lífskjör og hvar þjóðir standa. Ísland er nr. 1, 2 og 3 á listanum en þegar Króatía gekk inn þá held ég að hún hafi verið nr. 43 á listanum. Þetta er akkúrat málið. Hverjir yrðu meðreiðarsveinar okkar inn í Evrópusambandið? Það er Norður-Makedónía, Moldóva og mögulega Úkraína og aðrar þjóðir. Hverjir haldið þið að séu að fara að borga fyrir innviðauppbyggingu í Moldóvu eða Norður-Makedóníu? Eru það ekki ríkustu þjóðirnar? Yrði það ekki ein ríkasta þjóðin, Ísland, sem þyrfti að borga þann reikning og leggja sitt af mörkum? Hér hefur verið vitnað í seðlabankastjóra lands sem var tugum sæta á eftir okkur í lífskjörum. Ég hefði gaman af að sjá hv. þingmann taka þessa ræðu við t.d. Svisslendinga.

Forseti. Þetta eru skemmtilegir orðaleikir hér frá þingmönnum stjórnarflokkanna, að velta því fyrir sér hvort Ísland eða Þýskaland sé fullvalda ríki og hvað sé að vera fullvalda ríki. Við myndum fá sex þingmenn á Evrópuþinginu, sex þingmenn. Það er lágmarkið. Við ættum líklega að vera með 0,03 þingmenn ef farið yrði eftir höfðatölu en það eru sex þingmenn sem við fáum að lágmarki. Írar eru með 14 þingmenn og við sjáum hvernig stóru þjóðirnar brutu á Írum eftir 50 ára samning. Írski flotinn situr bundinn við kajann og horfir á Hollendinga og Pólverja veiða írskan makríl. Þetta er Evrópusambandið og menn velta því fyrir sér hvort Þýskaland sé fullvalda ríki. Ef Þýskaland væri að ganga í Evrópusambandið í dag þá þyrfti Þýskaland líklega líka að breyta stjórnarskrá sinni til þess að aðlaga hana þessu ríkjasambandi.

Virðulegur forseti. Þjóðverjar hafa afsalað sér ákveðnum völdum yfir til Evrópusambandsins, alveg eins og við munum þurfa að gera. Í þeim skilningi, miðað við Íslendinga, er Þýskaland ekki jafn fullvalda ríki og Ísland, enda þurfum við að gera breytingar á stjórnarskránni. Ég held að hv. þingmaður sé sammála mér um að við þurfum að gera breytingar á stjórnarskránni. Þetta er ekki fríverslunarsamningur, þetta er ekki fríverslunarsamningur við Taíland eða einhver önnur lönd. Við erum að ganga í ríkjabandalag sem hefur það jafnvel á stefnuskrá sinni að stofna her. Þyrftu íslensk ungmenni að skrá sig í her? Ég velti því fyrir mér þegar við erum komin inn í þetta ríkjabandalag og erum orðin hluti af Evrópusambandinu sem ætlar að stofna her. Þetta er stóra málið. Við þurfum að afsala okkur ákveðnum hluta af sjálfstæði okkar og fullveldi og við skulum bara tala hreint út um það og ekki vera að blekkja þjóðina með einhverjum orðaleikjum. Við skulum bara tala hreint út við þjóðina.

Frú forseti. Við ræðum hér þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ég ætla að byrja á því að lýsa minni afstöðu til Evrópusambandsins svo að við þurfum ekki að eyða tíma í andsvörum í það hér á eftir. Hún liggur alveg ljós fyrir. Afstaða Sjálfstæðisflokksins er skýr hvað það varðar að við teljum hagsmunum Íslands betur borgið utan Evrópusambandsins en við viljum þétt og gott samstarf við Evrópusambandið. EES-samningurinn er einn af okkar allra mikilvægustu viðskiptasamningum og þegar kemur að öryggis- og varnarmálum er NATO og varnarsamningurinn við Bandaríkin stærsta málið.

Virðulegur forseti. Þess vegna þarf engan að undra að hér er ekki mikil hrifning við einhvers konar vegferð ríkisstjórnarinnar inn í Evrópusambandið. Ég verð að segja, virðulegur forseti, að það kemur mér mjög á óvart að ríkisstjórnin vilji leggja í þá vegferð þegar ljóst er að það er ekki meiri hluti á Alþingi Íslendinga fyrir því að ganga í Evrópusambandið. Það hefur heldur ekki verið meiri hluti hjá almenningi í skoðanakönnunum sem birtar hafa verið en í flestum löndum hefur það nú verið kannski fyrsta skrefið að það sé almennur vilji, bæði hjá íbúum þess lands og hjá þjóðkjörnum fulltrúum. Yfirleitt er þetta kosningamál en það er nú ekki langt síðan við gengum til kosninga á Íslandi. Þá lagði formaður Samfylkingarinnar það mál svolítið til hliðar þó að það standi alveg skýrt á heimasíðu Samfylkingarinnar að þau vilji ganga í Evrópusambandið. Viðreisn var stofnuð sérstaklega utan um það að ganga í Evrópusambandið og afstaða þess flokks hefur verið skýr til inngöngu í Evrópusambandið. Afstaða Flokks fólksins kom líka skýrt fram í aðdraganda þessara kosninga, þau vildu ekki ganga í Evrópusambandið. Afstaða Sjálfstæðisflokksins er alveg skýr. Við höfum ekki áhuga á inngöngu í Evrópusambandið og það sama hafa Framsókn og Miðflokkurinn sagt skýrt. Bara fyrir rúmlega ári síðan var kosið og það er ekki meiri hluti fyrir því að ganga inn í Evrópusambandið á Alþingi Íslendinga vegna þess að það var heldur ekki meiri hluti hjá þjóðinni fyrir því að ganga inn í Evrópusambandið. En engu að síður, virðulegur forseti, erum við stödd hér að ræða þingsályktunartillögu um það að halda áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið, eins og það er hér kallað.

Virðulegur forseti. Ég ætla bara aðeins að fara í gegnum þetta plagg sem hér er. Fyrst verð ég að segja að mér finnst það býsna rýrt, sérstaklega í ljósi þess að það var samið um þetta í stjórnarsáttmálanum og er eitt af allra stærstu málum Viðreisnar. Þá fyndist mér hefði verið hægt að ganga betur til verks, vera hér með ítarlegri greinargerð þar sem væri þá ljóst hvað felst í þessum spurningum. Skýrleikinn er nefnilega ekki nægjanlegur og það er ekki hægt að segja: Þetta snýst bara um það hvort fólk vilji vita meira með eða ekki. Það er blekkingarleikur hjá þjóðkjörnum fulltrúum, sem þekkja málið vel, að ganga fram með þeim hætti að setja sig bara rosalega einfalt mál: Viltu vita meira eða ekki? Hvað þýðir að segja já í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu sem hér er boðuð? Hvað þýðir það? Er það sagt í greinargerðinni? Hvað kostar það? Hvaða tíma tekur það? Hver eru samningsmarkmið? Ekkert af þessu er sagt.

Virðulegur forseti. Eins og svo oft áður, oft í stærstu málum þessarar ríkisstjórnar, er auðvitað ákveðið að hunsa allt sem heitir verklagsreglur ríkisstjórnar; samráðsgáttin var virt að vettugi og hér kemur hæstv. utanríkisráðherra upp og segir: Hér er fallegasta samráð sem hægt er að hugsa sér og það er þjóðaratkvæðagreiðsla. En af hverju var þá ekki hægt að fara með þetta plagg í samráðsgátt? Lá þetta ekki ljóst fyrir að stjórnarflokkarnir ætluðu að fara í þessa vegferð? Hefði kannski verið skynsamlegt að hlusta þá á þjóðina í því? Bíddu, eru þetta skýrar spurningar? Finnst almenningi og sérfræðingum úti að þetta sé skýrt? Að kjósendum sé þá gert grein fyrir því hvað felst í já-inu og hvað felst í nei-inu? Hefði mögulega, frú forseti, verið bent á það að sú dagsetning sem hér er teiknuð upp, 29. ágúst, væri óskynsamleg? Sumir gætu jafnvel notað orðið ólýðræðislegt, að þing væri ekki að störfum þegar þjóðaratkvæðagreiðsla ætti að fara fram í lok sumars. Ég hygg að það höfðu komið allmargar athugasemdir um þetta.

Reglur ríkisstjórnar ganga út á það að meta áhrif þeirra mála sem hér eru lögð fram á Alþingi, það á við bæði um lagafrumvörp og þingsályktunartillögur. En hér er ekkert áhrifamat. Það er ekki áhrifamat á ríkissjóð. Ég meina, hvað kostar þetta? Ég get með einhvers konar gúgli komist að því að beinn kostnaður við viðræðurnar 2010–2012 var um 300 milljónir, þýðingar voru um 590 milljónir og svo er þetta endalaust óbeinn kostnaður í ráðuneytum og stofnunum. Þetta jafngildir einhverjum mörgum milljörðum króna í dag. En það er ekki minnst einu orði á það í þessari þingsályktunartillögu, ekki einu orði. Fyrir utan það auðvitað að við vitum hvað þjóðaratkvæðagreiðslan sjálf kostar. Það hefði kannski verið minnsta málið fyrir hæstv. ráðherra að koma því inn í þetta plagg, í það minnsta.

Ég nefndi aðeins tímasetninguna á þessu. Fyrir það fyrsta þá finnst mér framlagning þessa máls og kynning þess fyrir íslensku þjóðinni síðasta föstudag — reyndar aðeins fyrr fyrir einhverjum í Brussel því að þar voru búnar að birtast fréttir af þessu. Það var blásið til blaðamannafundar síðasta föstudag og kynnt að þetta plagg hér væri komið út úr ríkisstjórninni. Það er örstutt í sveitarstjórnarkosningar. Ég hef sjálf starfað á því sviði og veit hversu mikilvægt það er fyrir sveitarfélögin í landinu að fá rými til að ræða um málefni sveitarstjórnanna. Mér finnst þetta móðgun. Mér finnst þetta móðgun við sveitarstjórnarstigið að hæstv. ríkisstjórn skuli ákveða að koma inn með þetta á þessum tímapunkti. Það var búið að boða þetta, við vissum það, en mér datt ekki í hug að ríkisstjórnin myndi ákveða að koma með þetta inn í þingið fyrir sveitarstjórnarkosningar, enda er nægur tími til að gera það eftir sveitarstjórnarkosningar.

Í stjórnarsáttmálanum var talað um í síðasta lagi 2027. Ég verð að segja að ég held að þessi dagsetning hafi verið einstaklega illa hugsuð, þ.e. fyrir þjóðina og lýðræðislega umræðu. En ég átta mig á því að þessi tímasetning gæti gagnast ríkisstjórninni ágætlega. Það gagnast ríkisstjórninni að því leytinu til að nú erum við að ræða ESB, og væntanlega þjóðaratkvæðagreiðslu um aðlögunarviðræður við það, en ekki stóru málin sem hæstv. forsætisráðherra lofaði í aðdraganda kosninga, stóru málin; efnahagsmálin, sleggjuna, vextina, verðbólguna nú eða heilbrigðiskerfið, menntakerfið eða innviði okkar. Nei, nú ræðum við um ESB og það gagnast ríkisstjórninni því auðvitað er ekkert af því sem ríkisstjórnin lofaði hér, eða flokkarnir sem hana mynda, fyrir kosningar náð fram að ganga, ekki neitt.

Það að hér séum við að ræða þessa hluti þegar ekki er meiri hluti fyrir því á Alþingi. Ég verð að viðurkenna það, frú forseti, að ég er nýlega komin frá Brussel og er í töluverðu alþjóðlegu samstarfi við aðra þingmenn. Þegar ég var í Brussel og heyrði vini mína í Norðurlandaráði segja: Jæja, Bryndís, eru þið að fara að kjósa um aðild að Evrópusambandinu? Því það er í fyrsta lagi það sem fréttir sögðu og í öðru lagi það sem öll hin ríkin halda auðvitað að sé að fara að gerast hér. Það þarf auðvitað að útskýra það mjög vel fyrir fólki. Nei, nei, nú ætlum við bara að spyrja: Viljið þið halda áfram eða taka upp þessar viðræður eða ekki? Svo síðar greiðum við atkvæði um sjálfa inngönguna ef til þess kæmi einhvern tímann. Þetta er auðvitað, talandi um svona villu í málflutningi, alveg augljóst. Ég sá nú bara að systurflokkar Samfylkingarinnar í Evrópuþinginu fögnuðu þessu mjög og töldu að verið væri að fara að kjósa um inngöngu í Evrópusambandið. Það er einn flokkur sem setti ESB-vegferð svo sannarlega á dagskrá fyrir síðustu kosningar. Sá flokkur fékk ekkert rosalega mikið fylgi hér í síðustu alþingiskosningum.

Virðulegur forseti. Það er af svo mörgu að taka og ég hefði viljað fara miklu víðar. Ég verð að óska eftir því að fá að koma því að í annarri ræðu. En í mínum huga er stóra spurningin þessi: Höfum við eitthvað að sækja inn í Evrópusambandið? Af hverju ætti land eins og Ísland, sem er ríkt af auðlindum, hefur gengið býsna vel í alþjóðlegri samkeppni um fólk og fyrirtæki, þar sem hagvöxtur hefur verið mikill og velmegun með því besta sem þekkist að sækja inn í Evrópusambandið? Það er alla vega áhugavert að sjá það af þeim ríkjum innan Evrópu sem vegnar hvað best eru þau ríki sem ekki eru innan ESB.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið og jú, við verðum að treysta á það núna að utanríkismálanefnd kalli eftir þessum gögnum. Auðvitað hefði verið miklu betra að þetta hefði allt legið fyrir fyrir fram. Ef hæstv. utanríkisráðherra hefði haft eðlilegt samráð við nefndina við vinnu þessa máls hefði nefndin væntanlega kallað eftir því á slíkum fundum og það lægi fyrir núna. Ég hygg líka að utanríkismálanefnd, svo og samráð við þjóðina í gegnum samráðsgátt, hefði bætt þessa greinargerð til mikilla muna en hér hefur verið tekist á um hvort hægt sé að semja um eitthvað eða ekkert. Þau gögn sem ég hef lesið í gegnum tíðina ganga út á að um afskaplega lítið sé að semja því Evrópusambandið gengur út á sameiginlegt regluverk. Það er það sem þetta gengur út á. Það virðist eins og hæstv. utanríkisráðherra og forsætisráðherra séu hér að ræða um að það séu einhverjar miklar breytingar í vændum hjá Evrópusambandinu og mikil opnun fyrir ríki eins og Ísland að ganga inn í það. Það hafa ekki verið lögð fram nein gögn sem færa rök fyrir því að svo kynni að vera, ekki nein.

Virðulegur forseti. Ég kom inn á skýrleikann hérna áðan. Auðvitað þurfa að vera samningsmarkmið. Þjóðin þarf að vita þegar hún gengur til kosninga: Ef ég segi já, hvað á að fara að ræða við ESB? Hér í greinargerðinni er vísað í samningsmarkmið Jóhönnustjórnarinnar en þeir sem horfðu á blaðamannafundinn síðasta föstudag, þegar blaðamaður spurði um þetta, þá var formaður Flokks fólksins fljót að segja nei, nei, nei, þannig að það er mjög óskýrt hver samningsmarkmiðin eru og hér hefur verið gengið eftir sumum stjórnarliðum og ráðherrum í því að ræða nákvæmlega það og við því fást mjög mismunandi svör, mjög mismunandi. Þess vegna hefði þetta átt að standa í greinargerð þingsályktunartillögunnar sjálfrar. Í það minnsta hvet ég hv. utanríkismálanefnd til að kalla eftir öllum þessum gögnum og gera þetta skýrara þannig að nefndarálitið verði þó alla vega skýrt hvað þetta varðar.

Frú forseti. Ég bara get ekki sagt það nógu oft að þetta er ekki nógu skýrt í þessu plaggi sem hér liggur fyrir, þ.e. út frá þeirri kröfu að þegar farið er í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi að vera skýrleiki. Fólk þarf að vita hvað það er að kjósa um. Hvað þýðir það sem ég er að fara að kjósa? Auðvitað erum við upptekin af okkar auðlindum, eðlilega, þessi litla þjóð í þessu frábæra landi sem er svo ríkt af auðlindum. Í samningsmarkmiðunum síðast, hjá síðustu ríkisstjórn, er t.d. talað um að það eigi að hafa eins víðtækt forsvar í hagsmunagæslu í sjávarútvegi í alþjóðasamningum og hægt er. Fyrir mér er þetta ekki nóg, alls ekki nóg.

Virðulegur forseti. Eitt eru sjávarútvegsauðlindirnar en nú hef ég líka mikinn áhuga á norðurslóðamálum. Þar kunna að vera ýmsar auðlindir sem við jafnvel vitum ekki af í dag. Hvaða áhrif hefur það ef við göngum í Evrópusambandið? Hver er okkar réttur til að eiga og nýta þær auðlindir sem finnast á okkar landgrunni og í okkar umsjá?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið og einmitt ágætt að koma með orðið hræðsluáróður því stjórnarliðar hafa sakað stjórnarandstæðinga um mikinn hræðsluáróður í dag. Ég er sammála hv. þingmanni hvað það varðar að í greinargerðinni er 1. kaflinn inngangur, sem er bara örstuttur, svo er aðkoma þjóðarinnar að viðræðuferlinu í kafla 2, og í kafla 3 er staða Íslands og áskorun í breyttum heimi – samstarf ríkja. Þetta er nefnilega í rauninni fyrsti efnislegi punkturinn þar sem þessi ríkisstjórn er að færa rök fyrir mikilvægi þess að fara í þessar viðræður. Það er að mínu viti hræðsluáróður. Ég er búin að segja það nokkrum sinnum í þessari pontu í gegnum þetta ár að við eigum að fræða en ekki hræða. Hér hafa þingmenn Samfylkingarinnar, ég nefni sérstaklega hv. þm. Dag B. Eggertsson, komið hingað upp einmitt með þessa rökræðu, að nú séu tímar þannig í alþjóðasamskiptum að nú þurfum við að sækja undir verndarvæng Evrópusambandsins. Því er ég algjörlega ósammála, algjörlega ósammála. Með því er ég ekki að segja að við eigum að loka á Evrópusambandið og ekkert að vinna með Evrópusambandinu, alls ekki. Við eigum mjög víðtækt og gott samstarf við Evrópusambandið, bæði í gegnum EES-samninginn en líka ýmislegt annað og ég vil halda því áfram.

Virðulegur forseti. Ég hjó líka eftir því í þessum kafla einmitt sem heitir Staða Íslands og áskoranir í breyttum heimi að þar segir í lokin, með leyfi forseta:

„Um það snýst þjóðaratkvæðagreiðslan sem hér er lögð til. Einungis með niðurstöðu í aðildarviðræðum, sem kjósendur taka svo afstöðu til, verður leitt í ljós hvernig aðild að ESB getur hjálpað okkur að takast á við þessi brýnu viðfangsefni.“

Ég spyr: Voru þingmenn Flokks fólksins og ráðherrar þeirra með í þessu? Taka þau undir þetta? Flokkurinn sem hefur lýst því yfir að þau vilji alls ekki ganga í Evrópusambandið. Formaðurinn sem sagði nei, nei, nei við samningsmarkmiðunum sem þó eru skrifuð inn í þessa þingsályktun? Voru þau meðvituð um þessa setningu sem hæstv. utanríkisráðherra setur inn, um að það þurfi að fara í þessa kosningu og einungis með niðurstöðu í aðildarviðræðum komi í ljós hvort ESB geti hjálpað okkur með þessi brýnu viðfangsefni?

Virðulegur forseti. Ég tek heils hugar undir það með hv. þingmanni að þetta er þunnur þrettándi. Þetta er ekkert alvöru þingsályktunartillaga, greinargerð um svona risastórt mál. Ég fæ ekki skilið af hverju flokkur hæstv. utanríkisráðherra, sem hefur haft þetta á stefnuskránni í svona langan tíma, vandar ekki betur til verks. Ég bara skil það ekki, að hafa ekki farið í stórt samtal einhvern veginn við þjóðina eins og hér er lýst t.d. hvernig þetta var gert á sínum tíma. Ég hjó eftir því að hv. þm. Dagur B. Eggertsson kom sérstaklega inn á það hvað þetta hefði verið gert með frábærum hætti síðast að marka þessi samningsmarkmið sem er svo eina sem vísað er í hér. Ég bara skil ekki af hverju ekki var ákveðið að forvinna þetta mál betur og koma með skýrari þingsályktunartillögu inn í þingið. Það eina sem við getum gert í þeirri stöðu í dag við að fá þetta mál svona í fangið er að vona að hv. utanríkismálanefnd takist að vinna málið með þeim hætti að þessir kostir verði skýrari, að spurningarnar verði skýrar, að ljóst sé hver samningsmarkmiðin eru þannig að kjósendur, þegar þeir ganga í þessa atkvæðagreiðslu, viti nákvæmlega hvað það þýðir að segja já eða nei.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Eins og ég fór yfir í ræðu minni þá er alveg ljóst að öllu sem var lofað fyrir kosningar frá flokki hæstv. forsætisráðherra — að ekkert af því hefur gengið eftir. Ekkert. Engin sleggja. Vextir og verðbólga hafa ekkert farið niður, ekkert vegna aðgerða þessarar ríkisstjórnar heldur akkúrat í öfuga átt. Hér hefur ríkisstjórnin aukið á verðbólguna og hún stöðvaði vaxtalækkunarferli Seðlabankans sem þó var hafið í tíð síðustu ríkisstjórnar. Það er því alveg augljóst að hér er ekki verið að standa við neitt af þeim loforðum sem gefin voru fyrir kosningar og þá er farið í það að horfa út fyrir landsteinana. Það er auðvitað, virðulegur forseti, mjög þekkt í pólitík að þegar erfitt er heima fyrir þá er ágætt að fara að ræða um alþjóðamálin. Það er alveg ljóst að hæstv. forsætisráðherra, Kristrún Frostadóttir, sagði nákvæmlega þetta þegar hún tók við Samfylkingunni. Það var reyndar tvennt sem ég minnist að hæstv. forsætisráðherra hafi ákveðið að leggja til hliðar, það var Evrópusambandsumræðan og stjórnarskrárbreyting. Hvað er boðað í þessari þingsályktunartillögu? Bæði þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB og í kjölfarið auðvitað stjórnarskrárbreyting. Hér er því verið að tala algjörlega þvert á það sem stefna Samfylkingarinnar var.

Virðulegur forseti. Ég kom því ekki að áðan en hann er svo áhugaverður þessi viðsnúningur hjá Flokki fólksins sem nú styður þetta mál á þeim forsendum að þjóðin eigi að ákveða og það sé beint lýðræði. Ég hef ekki enn heyrt svör frá þingmönnum eða ráðherrum Flokks fólksins um það hvernig þau muni greiða atkvæði í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Út frá þeim rökum hljóta þau líka að segja: Já. Út af því að þá fáum við einhvers konar samning og það sé þá hægt að kíkja í einhvern pakka og þá sé það þjóðarinnar að ákveða. Þá segi ég: Viðsnúningurinn er nú víðar en bara hjá Samfylkingunni, en þar er hann augljós.

Virðulegur forseti. Svarið við síðustu spurningunni er nefnilega já. Ég held að það sé nákvæmlega sá leikur sem ríkisstjórnin er að spila hér. Það er nú aldeilis búið að ganga á í þessum þingsal þar sem við í aðdraganda fjárlaganna vorum að vara við aðgerðum ríkisstjórnar og vorum að segja hvað þær myndu þýða. Það var ekki bara okkar skoðun í Sjálfstæðisflokknum eða þeirra sem mynda hér stjórnarandstöðuna, heldur kom þetta fram í umsögnum eftir umsögnum til fjárlaganefndar. Þegar við höfum svo gengið á ríkisstjórnina og ráðherrana um hvað eigi að gera, hvernig eigi að bregðast við, þá var fyrsta svarið að það ætti ekki að gera neitt. Nú hefur reyndar hæstv. fjármálaráðherra boðað einhvers konar aðgerðir — ég sá hann í þinghúsinu í dag og væri nú gaman ef hann færi í ræðu um þetta mál — en við vitum ekkert hverjar þær eru. En ég held að þetta sé nákvæmlega það að ríkisstjórnin er að kaupa sér tíma til að reyna að finna út úr því hvernig hún ætlar að takast á við þessi vandamál. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að minna mig á það að það eru tvö mál sem Samfylkingin var kosningar eftir kosningar búin að reyna að bera á borð fyrir kjósendur. Það var stjórnarskrárbreyting og það var ESB, en kjósendur vildu það ekki. Það var annars vegar það og hins vegar það að Samfylkingin tók upp stefnu Sjálfstæðisflokksins í útlendingamálum og reyndar orkumálum líka sem gerði þeim líklega kleift að mynda núna ríkisstjórn.

Virðulegur forseti. Við erum að ræða hér risastórt mál, þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður við Evrópusambandið, hvorki meira né minna. En einhverra hluta vegna, eins ótrúlega og það kannski hljómar, þá finnst mér sem ríkisstjórnin, og jafnvel stjórnarmeirihlutinn allur, geri fulllítið úr þeirri staðreynd. Orðaval þeirra um þennan risastóra atburð, þetta risastóra hagsmunamál íslensku þjóðarinnar, er eitthvað á þá leið að hér í lok sumars geti landsmenn skotist í huggulegan bíltúr og kosið um hvort þeir vilji ekki fá aðeins meiri upplýsingar. Þetta snúist bara um aðeins meiri upplýsingar. Hver vill ekki meiri upplýsingar? Ég get vel skilið að það hljómi huggulega. Það er gaman að fara í bíltúr og kaupa sér ís og fá meiri upplýsingar, það er ekkert að því. En hér undir er miklu stærra mál en það og ég veit ekki af hverju stjórnarmeirihlutinn kýs að gera svona lítið úr þessum atburði. Einhverra hluta vegna er það hins vegar staðan. Ég ætla að staldra við þann þátt málsins í mínu innleggi á þeim tíu mínútum sem ég hef í þessari umræðu.

Ég vil byrja á að segja að ég er í litlum vafa um það, alla vega þangað til annað kemur í ljós eða nýjar upplýsingar berast, og það er mín einlæga skoðun, að Íslandi og hagsmunum Íslands sé betur borgið utan Evrópusambandsins. Það hefur verið mín skoðun lengi. Það á ekki að koma neinum á óvart þó ekki væri nema bara fyrir heitið á flokknum sem ég kýs að eyða kröftum mínum í, sem er Sjálfstæðisflokkurinn. Við viljum sjálfstæði Íslands. Við viljum ekki vera undir áhrifum, svo að við tökum ekki dýpra í árinni, frá öðrum þjóðum í okkar ákvarðanatöku, í okkar fullveldi og í okkar lífi. Það hefur verið okkur til góðs í áratugi, allt frá fyrri parti síðustu aldar. Þrátt fyrir að stríð og styrjaldir hafi geisað þá reyndist það okkur vel, þessari örþjóð úti í ballarhafi, að vera sjálfstæð og ég tilheyri þeim flokki sem telur betra að svo verði áfram. En látum þá staðreynd liggja aðeins á milli hluta.

Mig langar að beina athygli minni að því máli sem hér liggur fyrir, þingsályktunartillögu um áframhald, eins og það er orðað, á viðræðum við Evrópusambandið. Ég geri þó stóran fyrirvara við orðið „áframhald“ eftir 13 ár eða hvað svo sem það er. En mig langar að staldra við þá staðreynd og gera að umtalsefni að það eru engin efnisatriði í þessari þingsályktunartillögu, ekkert um það hvað fólk á í raun að kjósa um. Það á vissulega að spyrja: Vilt þú halda áfram viðræðum við Evrópusambandið? Já eða nei? Gott og vel. En hvað þýðir það? Er það í boði, er það nógu gott, að slengja svona spurningu fram þegar ekkert meira fylgir gögnum málsins? Það fylgir t.d. ekkert með um þá einföldu spurningu, þó ekki væri nema það: Af hverju? Af hverju vill ríkisstjórnin fara í þessa vegferð? Af hverju vill ríkisstjórnin ræða við ESB? Því hefur enginn svarað. Við vitum auðvitað af hverju. Það er einfaldlega af því að ríkisstjórnin getur ekki komið sér saman um af hverju. Allt í lagi. Þá vitum við ekki af hverju. Og ég ætla að leyfa mér að segja að aldrei áður í sögu Evrópusambandsins ætlar þjóð að fara að ræða við ESB án þess að geta sagt af hverju hún vilji vera þar. Eins og það sé eitthvert aukaatriði í málinu. Af einhverjum ástæðum hafa þjóðir haft áhuga á að sækja um aðild, t.d. vegna þess að margar þjóðir hafa ekki verið jafn farsælar og Íslendingar í sinni hagstjórn og í sínum tækifærum. Þær þjóðir vissu af hverju þær vildu ganga í Evrópusambandið en hér er ekki einu orði vikið að því. Nú allt í lagi. Hverju svarar ríkisstjórnin? Hverju svara hæstv. ráðherrar þegar spurt er að þessu, eins og ég heyrði að spurt var, hvort sem það var í gær frekar en í dag? Þjóðin veit það. Þjóðin veit af hverju. Já, gott og vel. Af hverju er þá kannski ekki eytt eins og einni setningu í það í þessari annars rýru þingsályktunartillögu sem við ræðum hér? Af hverju er ekki ein setning um af hverju fyrst þjóðin veit það? Ég heyrði hæstv. utanríkisráðherra í Silfrinu í gærkvöldi segja: Já, við erum að fara í þetta út af hagsmunum heimilanna. Nú, segðu okkur meira hæstv. utanríkisráðherra. Segðu okkur meira. Hvernig nákvæmlega er hagsmunum heimilanna betur borgið í Evrópusambandinu? Er það kannski út af þessari ótrúlegu umræðu um að vextir séu lægri í Evrópu og þá sé kannski aðeins verið að ýja að því eða láta að því liggja að sömu vextir, í umhverfinu sem er hér, myndu allt í einu poppa upp hér? Er verið að ýja að því? Nú, setjið þið það þá í þingsályktunartillöguna. Eða er þetta kannski ekki í þingsályktunartillögunni út af því að það er kannski ekki alveg hægt að segja þetta svona? Eða eigum við kannski að ræða um matarverð, innkaupakörfuna? Við höfum öll ferðast til Evrópusambandsríkja. Við vitum að matarkarfan er ódýrari. En fylgir með af hverju? Fylgir með hver eru lágmarkslaun í því ríki eða í því landi? Nei. Staðan er miklu flóknari en þetta og einhverra hluta vegna er þetta ekki sett í orð. Og það sem er enn alvarlegra er að samningsmarkmiðin eru ekki sett í orð. Það er ekki sett í orð hverju við viljum ná fram. Þjóðinni er ekki sýnd sú virðing að í spurningunni felist: Viljið þið gefa okkur, ríkisstjórninni, umboð til þess að setjast við samningaborð í Brussel fyrir hönd Íslands? Og þá myndi þjóðin kannski spyrja: Já, hverju ætlið þið að ná fram? Hvar liggja ykkar meginlínur? Hvar eru ykkar skurðpunktar í samningaviðræðunum? Hvar eru rauðu línurnar? Hvað verður algjör skóggangssök? Ja, það ætlum við ekki að ræða um fyrr en svarið við þessari spurningu liggur fyrir. Hvernig má það vera að hæstv. ríkisstjórn leyfi sér þetta — og ég tala nú ekki um að ríkisstjórnin er ekki einu sinni sammála um þessa vegferð. Á sama tíma er hún að krefjast þess af þjóðinni að hún svari því hvort hún fái umboð til þess að setjast við samningaborð en ætlar í engu, ekki í einu orði, að segja okkur hvað hún ætlar að segja við það samningaborð. Hvernig má það vera?

Ég veit ekki alveg, frú forseti, hvaða orð ég á að nota um þessa framkomu við þjóðina, að leyfa sér að spyrja hana þessarar spurningar án þess að nokkuð af þessum upplýsingum liggi fyrir. Einhvers konar tilætlunarsemi, hortugheit jafnvel. En lýðræðislegt er það ekki. Heiðarlegt er það ekki. Og í þessari þingsályktunartillögu er ekki heldur eitt aukatekið orð um kostnað. Við vitum að þetta er að lágmarki milljarður eða tveir. Hér er ríkisstjórnin að tala um hallalaus fjárlög. Hvað á að skera niður í staðinn? Fær íslensk þjóð að vita það? Fær hún að vega og meta hvort henni finnist þetta kostnaðarins virði? Fáum við að vita og vega og meta að hverju ríkisstjórnin ætlar ekki að einbeita sér á meðan? Við vitum að auðvitað mun kröftum og athygli drepið á dreif núna þegar síst skyldi, þegar við verðum öll að fara á sama dekk og ná niður verðbólgu og vöxtum; það er hagsmunamál fyrir hvert einasta heimili á Íslandi. Fær íslensk þjóð að vega þetta og meta? Nei, frú forseti. Þjóðin fær nefnilega ekki að vega þetta og meta. Ég gef lítið fyrir það í fullri einlægni að hér sé um virðingu við þjóðina að ræða, að hér sé verið að treysta þjóðinni. Að mínu viti, miðað við að engar upplýsingar liggja fyrir um af hverju ríkisstjórnin vill fara í þessa vegferð fyrir hönd Íslands, af hverju skiptir þetta máli, og ekkert um hvað Ísland telur sig geta mögulega náð fram eða alla vega myndi vilja ná fram þó að það væri ekki nema tilraunarinnar virði — ekkert af þessu er sett í orð. Kostnaðurinn liggur ekki fyrir. Þjóðinni er ekki sýnd sú kurteisi að þessar upplýsingar liggi fyrir í þessu máli. Þetta heitir ekki að treysta þjóðinni, þetta heitir þvert á móti að vantreysta þjóðinni.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Þórarni Inga Péturssyni fyrir andsvarið. Ég held að það skipti mestu máli að það komi fram í þingsályktunartillögunni, og fari þá vonandi í gegnum vinnu nefndarinnar — og svo það sé nefnt þá er það með ólíkindum að í svona stóru máli sem er í stjórnarsáttmála sé farið á svig við reglur ríkisstjórnarinnar um að setja mál í samráð. Það er einhvern veginn alltaf verið að stikla yfir strik, eins og verið sé að forðast umræðuna sem ég botna ekkert í í þessu stóra máli. En við skulum vona að nefndarvinnan geti að einhverju leyti bætt þar úr. Auðvitað myndi maður vilja hafa þarna skýra sýn ríkisstjórnarinnar á það hvernig hún myndi vilja sjá hagsmunum Íslands borgið við þetta samningaborð. En að lágmarki, ef ég yrði pínd til að forgangsraða, myndi ég vilja spyrja: Hvar liggja hinar rauðu línur Íslands í þessum samtölum? Hvar liggur skurðpunkturinn þar sem við segjum: Nei, hér er lína sem við munum ekki stíga yfir? Þetta var ágætt samtal. Takk fyrir þetta kaffi latte, þetta hefur verið huggulegt en nú erum við farin. Sem dæmi sem skiptir máli — því að hér er nefnilega, ótrúlegt en satt, hæstv. utanríkisráðherra að segja: Auðvitað mun ég aldrei gefa frá okkur yfirráð yfir auðlindum Íslands, auðvitað ekki. Frábært, setjum það þá í þingsályktunartillöguna. Þá er ekki vafi á því. Og hvað eru t.d. yfirráð eða full yfirráð? Og hvað þýðir yfirráð? Þetta þarf allt að vera á hreinu. Hér má ekki vera um neinn orðhengilshátt að ræða. Og í lokin minni ég á að þingflokksformaður Samfylkingarinnar kom reyndar hér upp og sagði: Ja, hlutfall af uppsjávarfiski hlýtur að vera samningsatriði. Tveir stærstu flokkarnir í ríkisstjórninni eru ekki einu sinni sammála um hvað sé frágangssök í þessu máli. Þetta verður að vera á hreinu.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir hans seinna andsvar og tek heils hugar undir með honum. Það vekur hreinlega upp spurningar, eins og ég kom inn á í ræðu minni, af hverju ríkisstjórnin kýs að segja ekkert um þessi atriði í öllu þessu ferli þegar þetta eru aðalatriði máls. Hvernig á hinn óbreytti ágæti borgari þessa lands, sem er alla jafna upptekinn af því að sækja börnin sín í skóla og elda hakk og spaghettí, að vita hvort hann vilji að fulltrúar íslensku ríkisstjórnarinnar setjist við samningaborðið í Brussel og gæti hagsmuna hans ef hann hefur enga hugmynd um í hverju þeir hagsmunir eru fólgnir, hefur enga hugmynd um hver rauða línan er við það samningaborð. Ekki hugmynd. Að kalla það að treysta þjóðinni eru ofboðsleg öfugmæli.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Bergþóri Ólasyni fyrir mjög áhugaverða spurningu. Ég hafði ekki leitt hugann að þessu samhengi, ég skal viðurkenna það. En þegar hann nefnir þetta þá rifjast það upp að það vakti mikla furðu hér fyrir tæpu ári að fjármálaáætlun leit dagsins ljós og í rauninni með engum upplýsingum. Það var í raun tilgangslaust að ræða hana. Látum það liggja á milli hluta að hæstv. fjármálaráðherra hafi strax svarað því á þann veg á sínum tíma að þetta væri nú bara eins og gert hefði verið síðast, eða hvernig svo sem það var nú orðað, en það stóðst auðvitað enga skoðun við nánari eftirgrennslan. Ég ætla ekki að gerast neinn spádómskisi um það hvernig fjármálaáætlun muni líta út en ég held að það sé mikilvægt að fólk sé almennt á vaktinni hvað þetta varðar. Auðvitað hefur það blasað við, frá því að þessi nýja hæstv. ríkisstjórn, sem nú er rúmlega ársgömul, tók við völdum, að ekki hefur verið mikil virðing borin fyrir umræðum hér, fyrir að upplýsa þingið og annað slíkt. En þá fæ ég bara að nefna aftur punktinn sem ég kom að hér áðan: Að leyfa sér slíkt í því máli sem hér er undir, máli sem heill stjórnmálaflokkur, Viðreisn, var í raun búinn til í kringum, hlýtur að vekja upp furðu. Ég trúi ekki öðru en að fólkið í landinu hljóti að spyrja sig af hverju það fái ekki þessar eðlilegu upplýsingar. Ég meina, það er gott og vel; við erum búin að vera í þessu ati hér í rúmlega ár og höfum séð ýmislegt frá þessari ríkisstjórn sem því miður ber ekki góðan vott um virðingu fyrir lagasetningarferlinu eða löggjöf yfirleitt eða löggjafarhlutverkinu o.s.frv. En það kemur mér hreinlega á óvart að fólkinu í landinu sé sýnd sama óvirðing.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans seinna andsvar. Ég held að það sé ekkert hægt að draga neina aðra ályktun en að samningsmarkmiðin, þessi tæplega 15 ára gömlu samningsmarkmið, haldi. Það er áhugavert því að þessi ríkisstjórn hefur verið á harðahlaupum frá þeirri staðreynd að vinstri stjórnin hin síðari sé hérna við völd en einhverra hluta vegna er hún til í að feta í sömu fótspor í þessu máli. Við hljótum að spyrja okkur hvort þetta standist skoðun. Við höfum heyrt hæstv. utanríkisráðherra gera að engu orð þáverandi stækkunarstjóra um að það væru engar varanlegar undanþágur að finna í ESB; hún kom hérna og sagði eitthvað á þá leið, með leyfi forseta, að hann væri hættur þannig að það skipti engu máli. En ætlum við samt að halda áfram á þeirri vegferð sem við vorum í þessum viðræðum? Allt er þetta hin mesta furða. Hvað vill íslenska ríkisstjórnin fyrir hönd Íslands? Hvar liggja sársaukamörkin? Hvað er ekki í boði? Segið okkur það. Þá getur þjóðin svarað því hvort hún vilji gefa þeim tækifæri til þess að láta á það reyna.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki S. Svavarssyni fyrir andsvarið. Ég tek undir með honum, og mér heyrist við vera sammála um að pólitíska hliðin blasi við, að ástæðan fyrir því að ríkisstjórnin treystir sér ekki til að segja, þótt ekki væri nema í einni setningu, hátt og skýrt og sameiginlega, hvað er unnið fyrir íslenska þjóð með því að fara í þessar viðræður. Það hlýtur að blasa við að það er mjög eðlileg krafa ef fara á í þessa vegferð á annað borð og að það liggi fyrir af hverju fólki finnst það skynsamlegra en ekki. Auðvitað blasir pólitíska staðan við, að ríkisstjórnin er einfaldlega ekki sammála um það. Gott og vel og ég veit að ríkisstjórnin gerir mikið úr því að þau vinni samt sem áður saman og að þetta sé allt saman bara hið besta mál. En þetta er auðvitað alveg stórfurðuleg staða. Það er ekki raunveruleg pólitísk eining um svona risastórt mál í ríkisstjórninni, sem myndi alltaf fara fyrir málinu, halda á hagsmunum Íslands, o.s.frv., að það sé ekki samhljómur þar innan borðs. Það er bara stórundarlegt. Það var þannig þegar við fórum síðast í þessa vegferð og það steytti á skeri. Það þarf ekkert að eyða frekari orðum í það. Þannig að sérstaklega í því ljósi, og eins og hv. þingmaður kemur réttilega inn á, þá vitum við í botn og grunn ekki nema að eitthvað stórkostlegt breytist við komu okkar að samningaborðinu, ég veit það ekki. Kannski trúum við á kraftaverk, ekki ætla ég að útiloka það. En við vitum samt í rauninni hvað er í boði. Það hafa alveg nógu margir sagt okkur að það sé ekki mikið verið að veita varanlegar undanþágur frá þessum stærstu póstum. Ef þetta væru samningaviðræður sem hefðu verið flöktandi í þessa áratugi þá væri þetta kannski öðruvísi, en við vitum sirka hvað bíður okkar og við vitum að ríkisstjórnin er ekki samstiga og þess þá heldur er svo mikilvægt að í því lögformlega plaggi sem verður lagt fyrir þjóðina liggi fyrir skýrt hvar sársaukamörk Íslands liggja.

Ég þakka hv. þm. Eiríki S. Svavarssyni kærlega fyrir að ég fæ aðeins að æfa lögfræðivöðvana hér í svari við þessari mjög svo áhugaverðu spurningu um lögskýringargögn. Ef ég rifja upp gömul fræði þá myndi ég segja: Já, svona yfirlýsing myndi auðvitað hafa lögskýringarlegt gildi en hún yrði mjög neðarlega á þeim lista, ég tala nú ekki um ef þau orð stangast á við annað í hinu lögformlega ferli, eins og nefndarálit eða annað sem væri á skjön við það. Þannig að þess þá heldur — ekki það að orð hæstv. utanríkisráðherra hafa auðvitað mikið vægi í þessu, en þegar þingflokksformaður Samfylkingarinnar, stærsta flokksins, flokks hæstv. forsætisráðherra, kemur og segir: Ja, það er samningsatriði hversu hátt hlutfall af uppsjávarfiski við munum gefa frá okkur, það hlýtur að vera samningsatriði, þá var það strax, hvort það var innan við klukkustund, komið á skjön við það hvernig ríkisstjórnin lítur á þessi samningsatriði. Fyrir utan það viljum við líka vita í svona lögformlegum texta: Hvað þýða yfirráð? Við þurfum að hafa það á hreinu. Hvað þýða full yfirráð? Forræði? Hér má ekki vera með orðhengilshátt. Þetta bara verður að vera á hreinu. Það er allt of mikið í húfi.

Virðulegur forseti. Þetta er mjög áhugaverð umræða sem á sér stað hérna í dag og í gær og verður í rauninni áhugaverðari eftir því sem klukkutímarnir líða, um þessa þingsályktunartillögu sem var dembt hingað inn í þingið með litlum fyrirvara um framhald viðræðna um aðild Íslands að ESB. Mér hefur fundist í þessari umræðu, eftir að hafa fylgst vel með henni hérna síðustu klukkutímana og í gær, að þingmenn stjórnarmeirihlutans leggi, og væntanlega meðvitað, ansi mismunandi skilning í spurninguna sem lögð er til í tillögunni. Það er eins og verið sé að reyna að túlka spurninguna þannig að um sé að ræða nokkurs konar viðhorfsspurningu. Hvað finnst þér? Eigum við að fela ráðamönnum að halda áfram spjalli við hina háu herra og frúr úti í Evrópu og sjá hvað gerist? Allt eins og þetta sé voða sakleysislegt og einfalt. En þeir sem hér í þingsal og annars staðar í samfélaginu eru að velta upp ýmsum hliðum þessa máls og hvað þessi atkvæðagreiðsla sem fyrirhuguð er þýðir í raun og veru eru vændir um að treysta ekki þjóðinni. Það er lína sem klifað er á. Þeir sem setja einhver spurningarmerki hér við eru vændir um að treysta ekki þjóðinni. Maður gæti spurt frekar: Hver á að treysta hverjum og hverju er hægt að treysta?

Við sem erum að spyrja þessara spurninga og finnst komið að hlutunum á dálítið einfaldan hátt, treystum einmitt þjóðinni svo vel. Við viljum að hún ráði áfram sínum málum sjálf en afsali ekki fullveldi sínu til Brussel. Ég held að það sé almennt viðhorf þeirra sem taka þátt í þessari umræðu og velta fyrir sér hvað er eiginlega verið að fara fram á hér. Það er líka eðlilegt að spyrja á móti: Er hægt að treysta ríkisstjórninni þar sem leiðtogi hennar snarbreytir um kúrs í svona gríðarlega stóru hagsmunamáli eins og um ræðir, breytir um afstöðu í slíku máli má segja á örskotsstundu, treysta formanni Samfylkingarinnar sem í aðdraganda alþingiskosninga lagði áherslu á að ESB-aðild yrði ekki forgangsmál, það væru önnur mál brýnni? En þegar atkvæðin voru komin í hús, atkvæði þeirra sem treystu þessum formanni, þá var snarlega skipt um skoðun, allt til að þóknast öðrum samstarfsflokknum í ríkisstjórn. En ekki er bara verið að þóknast samstarfsflokknum heldur lítur út fyrir að verið sé að flýja raunverulegu vandamálin sem blasa við í stjórn efnahagsmálanna þar sem verðbólga, háir vextir og vaxandi atvinnuleysi er raunveruleikinn sem þarf að takast á við.

Einhver gæti spurt hvort hér ríki þá orðið stjórnarkreppa. Einn flokkurinn í ríkisstjórn er alfarið á móti ESB-aðild. Samfylkingin skiptir um skoðun eftir kosningar og virðist reyndar dálítið misjafnt hljóðið í þingmönnum hennar hvað þetta varðar. Og svo Viðreisn sem nú ætlar að þoka sínu helsta stefnumáli áfram, sama hvað það kostar. Ljóst er að ekki er þingmeirihluti fyrir því að fara út í aðildarviðræður við ESB sem er einstakt á meðal ríkja sem hafa farið í umsóknarferli. Því er málinu nú í raun skotið til þjóðarinnar að því er virðist til að verða við kröfu þess stjórnarflokks sem um ræðir.

Þá að spurningunni sem á að leggja fyrir þjóðina. Þjóðaratkvæðagreiðsla getur verið gott og gilt lýðræðislegt tæki. En þá þarf að spyrja réttrar spurningar og þá þarf spurningin að skiljast. Þjóðin þarf að vita við hverju hún er að segja já eða nei. Ég tek undir það sem margítrekað hefur verið komið inn á hér í umræðunni, að það er lágmark að upplýsa um hvaða skilyrði á að setja og hvaða undanþágum íslensk stjórnvöld telja sig geta náð. Það hefur bara alls ekki komið fram í þessari umræðu. Hvað er það nákvæmlega? Og svo tekur steininn úr þegar nú undir kvöldmatarleytið er haft eftir hæstv. forsætisráðherra í viðtali við Ríkisútvarpið að hún muni selja landið fokdýrt. Selja landið? Hvað þýðir það? Hvernig ætlar hún að útskýra það fyrir þingheimi og þjóðinni? Hvað á hún við? Selja landið fokdýrt? Þetta mál er alltaf að vinda upp á sig. Það er ekki búið að vera hérna lengi til umræðu en bara eftir því sem klukkutímarnir líða þá koma alltaf upp nýir fletir. Nú á að selja landið fokdýrt. Ég hugsa að mörgum hafi brugðið við að heyra þetta.

En hvað er það sem fæst með aðild sem gerir íslenskt samfélag betra en það er í dag? Við þurfum að fá svör við þessu áður en til atkvæðagreiðslu kemur því að við vitum að með þessari atkvæðagreiðslu er verið að kjósa um aðild að ESB. Að halda öðru fram er blekking eða útúrsnúningur því aðlögun hefst strax. Það vita það allir sem hafa fylgst með þessum málum lengi og þeir sem eru fróðari okkur mörgum hérna í því hvernig þessir hlutir virka. Það bara er þannig. Verði tillagan samþykkt þarf strax að fara í að breyta ýmsum lögum til að aðlagast ESB og það hefur ýmsar aðrar afleiðingar í kjölfarið. Því ætti að spyrja beint: Vilt þú að Ísland gangi í ESB? Eða: Viltu halda áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB með það að markmiði að ganga inn í Evrópusambandið? Þetta er upphafið að þeirri vegferð að koma Íslandi inn í ESB. Það þurfa bara allir að viðurkenna það sem að málinu koma.

Það hefur líka ítrekað komið fram og verið rifjuð upp ýmis ummæli héðan og þaðan um þær staðreyndir að það hafa engar varanlegar undanþágur verið veittar. Það er kannski hægt að semja um lengd aðlögunartímans, einhverjar sérleiðir hægt að fara í því sambandi en það verða ekki undanþágur, segja þeir sem best til þekkja. En ef stjórnarþingmenn eða ráðherrar hafa aðrar upplýsingar þá ættu þær að koma fram. Eru aðrar upplýsingar til? Kannski er hægt að fá svör við því í Brussel. Kannski fréttum við það á morgun frá Brussel, eins og margt sem hefur tengst þessu máli sem hefur komið beint frá Brussel en ekki í gegnum ráðherra okkar hér á Íslandi.

Það er ekki nema von að spurt sé að þessu þar sem við erum í góðu samstarfi við önnur Evrópuríki og EES-samningurinn hefur reynst okkur afar vel. Það eru miklar kröfur og regluverksfargan, eins og margir vilja kalla það, sem fylgja Evrópusambandinu sem mörg okkar telja að verði síður en svo til hagsbóta fyrir okkar þjóð. Og svo er spurning, fyrst verið er að fara út í þjóðaratkvæðagreiðslu af þessu tagi, þær eru nú ekki algengar hér á landi: Af hverju er þá ekki bara spurt í leiðinni um viðhorf fólks til bókunar 35? Væri það ekki tilvalið? En við þurfum áður en lengra er haldið að fá betur úr því skorið, fá a.m.k. viðhorf þeirra sem eru að leggja þetta til, hversu bættari við verðum með því að fara inn í ESB. Við vitum að Ísland er eitt af ríkustu löndum Evrópu og landsframleiðsla mjög há í samanburði við ESB-lönd og þótt atvinnuleysi sé að aukast er það talsvert lægra en að meðaltali í ESB-ríkjunum. Þannig að við þurfum að tala mannamál í þessu, ekki með einhverjum fullyrðingum um að menn ætli svo sannarlega að ná góðum samningum og það muni ekki gerast á minni vakt eða hinni vaktinni, og ég tala nú ekki um þessi nýjustu ummæli forsætisráðherra um að hún muni selja landið fokdýrt.

Virðulegur forseti. Ég þakka spurninguna. Ég ætla að leggja mig fram um að reyna að skilja nákvæmlega hvað verið var að spyrja út í. Þegar ég nefndi í ræðu minni að um nokkurs konar viðhorfsspurningu væri að ræða, þá var meiningin á bak við það sú að það hefur svo lítið verið gert úr því hér í umræðunni, af mörgum úr stjórnarmeirihlutanum, að verið sé að fara í þessa atkvæðagreiðslu; að það sé nú bara allt í lagi að fá fram álit þjóðarinnar á því hvort við ættum að halda samtali við ESB áfram eða ekki. Það hefur kannski ekki komist nógu vel til skila en það býr að baki spurningunni að mjög lítið hefur verið gert úr því að verði þetta samþykkt — þ.e. ef meiri hluti segir já og samþykkir að halda samtalinu áfram — þá erum við að stíga mjög stórt skref inn í Evrópusambandið. Við erum í raun að hefja aðlögunarferil inn í Evrópusambandið, en reynt hefur verið að láta að því liggja að það sé saklaust að spyrja þjóðina. Þeir sem hafa aðrar skoðanir á því og finnst spurningin of opin, þar sem engin skilyrði liggi þar að baki — að þetta sé mjög opin spurning og sé í raun svolítil blekking. Með því að segja já ertu að stíga mjög stórt skref og ert að byrja aðlögunarferil inn í Evrópusambandið. Það er það sem ég var að reyna að útskýra. Það vantar samningsmarkmiðin. Það vantar skilyrðin. Það þarf kannski að útskýra það betur fyrir fólki að með því að samþykkja þetta sé aðlögunarferillinn hafinn. Það var það sem ég var að reyna að koma á framfæri, kæri þingmaður.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Ég kom inn á það í ræðu minni að það væri hreinlegra, að meiri hreinskiptni fælist í því, að spyrja einfaldlega: Viltu halda áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB með það að markmiði að ganga í Evrópusambandið? En ekki bara: Viltu halda áfram einhverju spjalli? Í umræðunum hér í dag og í gær hefur einhvern veginn verið reynt að lýsa því hvað er að fara í gang, að þetta sé í raun svo sakleysislegt og að við eigum bara að treysta þjóðinni til að taka þess ákvörðun. Það eru engin samningsmarkmið eða skilyrði að baki þessu eða neitt um það hvað forystumenn ríkisstjórnarinnar sjá sjálfir að verði að búa að baki. Við erum því að setja dálítið ólíkan skilning í það hvað það er að treysta þjóðinni og hver á að treysta hverjum. Ég treysti þá ríkisstjórninni hreinlega ekki betur en þetta. Þetta er of opin spurning og það þarf að útskýra það fyrir þeim sem fara að kjósa að með jái ertu að stefna að því að fara inn í ESB.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Í áramótaávarpinu sem nefnt er hér segir hæstv. forsætisráðherra, með leyfi forseta:

„Leyfum engum að kljúfa okkur. Höfnum svartagallsrausi um að íslenska leiðin sé ekki lengur fær og hér þurfi að kúvenda högum okkar og háttum. Ekkert er fjær sanni.“

Svo líða, eins og hér er lýst, nokkrir dagar. Það þyrftu nú kannski einhverjir aðrir að svara því, eins og t.d. viðkomandi ráðherra, hvað gerist þarna á þessu tímabili. En eins og ég kom að í máli mínu hér áðan þá lítur dálítið út fyrir að þetta séu einhver svona skipti innan ríkisstjórnarinnar því það eru augljóslega skiptar skoðanir þar og ólíkar áherslur. Eitthvað hefur gerst þarna. Við sjáum hvernig mál hafa náð fram að ganga; skattahækkanir sem flokkur forsætisráðherra vill kalla skattaleiðréttingar og að fylla í glufur og hvað þetta heitir allt saman — alls kyns svoleiðis hlutir hafa riðið yfir okkur. Mál sem Flokkur fólksins hefur sett á oddinn hafa náðst í gegn. Það lítur dálítið út fyrir að nú hafi bara verið komið að Viðreisn og það ekki í neinu smámáli. Ég ætla svo sem ekki að svara fyrir það enda er ég ekki þarna innan dyra. Þetta lítur einhvern veginn þannig út að þetta séu einhver svona skipti. Maður spyr sig þegar svona er komið, þegar það er ekki þingmeirihluti fyrir máli eins og þessu og þegar skoðanir eru svona skiptar innan ríkisstjórnarflokkanna: Hefði kannski verið hreinlegra að boða til þingkosninga þar sem þetta mál væri eitt af málunum sem þjóðin fengi upplýsingar um og fengi að tjá sig um? Það hefði kannski verið langhreinlegast af öllu, fyrst þetta er svona rosalegt hagsmunamál núna sem á að drífa í gegn.

Virðulegur forseti. Ég þakka andsvarið. Auðvitað væri það kannski eðlilegra, ég segi það ekki, að sjá hvað kemur út úr þessu. En maður spyr sig samt, af því að þjóðaratkvæðagreiðslur hafa ekki verið mikið notaðar í okkar samfélagi: Ættum við að bæta bókun 35 við og fá viðhorf fólks til hennar ef það kæmi ólík niðurstaða út úr þessari viðhorfsspurningu, eins og ég vil kalla það, sem að öllu óbreyttu á að leggja fyrir nú í ágúst? Mætti setja einhver fleiri mál þarna undir? Eða, eins og ég er að varpa fram núna, hefði verið hreinlegast — vegna þeirra sérstöku aðstæðna að ekki er þingmeirihluti fyrir þessu máli. Það er fordæmalaust hjá þjóðum sem hafa farið í umsóknarferli — við búum við fulltrúaræði en ég er ekki að segja að ég sé á móti þjóðaratkvæðagreiðslum — og við ættum kannski að taka málið á þennan stað og ræða það.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Nei, ekki í svipan man ég eftir öðru eins því eins og þingmaðurinn rifjar upp og hefur komið til umræðu hérna í þingsal síðustu klukkutímana þá var þetta mál sem formaður flokksins og flokksfélagar kældu í síðustu kosningabaráttu og varð til þess m.a., kannski önnur mál líka en sérstaklega þetta mál, að fylgið snarjókst hjá viðkomandi flokki, hjá Samfylkingunni, og svo komust þau í þessa stöðu sem þau eru í í dag. Þetta hefur verið kalkúleruð ákvörðun, meta kjósendur þannig að þetta væri ekki málið til þess að setja á oddinn. En svo þarf auðvitað að gera málamiðlanir þegar ólíkir flokkar koma að samstarfi, hvort sem er í ríkisstjórn eða sveitarstjórn. En þetta er þvílíkur viðsnúningur í þvílíkt stóru máli að ég efast um að annað eins þekkist hreinlega, ég verð bara að segja það. Ég man ekki eftir öðru eins, það kemur alla vega ekki upp í hugann. Ég kem kannski aðeins nánar inn á það í öðru andsvari.

Virðulegur forseti. Ég þakka annað andsvar. Jú, ég treysti fyrrverandi forseta Alþingis og reyndum þingmanni til margra ára í þeim efnum og maður treystir því. Maður finnur að eftir því sem umræðunni vindur fram þá fjölgar bara spurningunum um hvert menn séu eiginlega að fara. Maður væntir þess að það verði gerðar einhverjar breytingar á tillögunni sjálfri eða í greinargerð kannski settar einhverjar útskýringar á því hvaða skilmálar eða samningsmarkmið eða skilyrði verði sett fyrir því að taka þetta alla leið. Þessi asi sem svífur hér yfir vötnum, þetta er allt í einu — við vissum að það stóð til að þetta mál kæmi á þessu kjörtímabili en það gerist bara í rauninni með nokkurra daga fyrirvara að þessu er skellt á núna rétt fyrir sveitarstjórnarkosningar. Þessi asi er í rauninni mjög grunsamlegur og þarfnast frekari skýringa. Hverjum á að treysta? Það er verið að spyrja hvort við eigum ekki að treysta þjóðinni, en treystum við ríkisstjórninni og ráðherrum til að breyta þannig að við vitum hvað við erum að fara að spyrja um og fólk viti hverju það er að fara að svara?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Bergþóri Ólasyni fyrir mjög góða ræðu. Mig langar aðeins að ræða við hv. þingmann um það sem margir stjórnarþingmenn og hæstv. ráðherra hafa talað um, þ.e. öryggis- og varnarmál. Nú séu allt í einu breyttir tímar í heiminum, eins og við höfum lifað friðartíma síðastliðin 100 ár í Evrópu og í heiminum, nú allt í einu sé heimurinn orðinn svo breyttur að við þurfum að ganga inn í ríkjasamband, ríkjabandalagið Evrópusambandið, til að tryggja varnir og öryggi landsins. Það hljómar hálfhjákátlega í ljósi þess að Ísland er stofnaðili að NATO og í 75 ár núna í maí erum við búin að vera með tvíhliða varnarsamning við öflugasta herveldi heims, Bandaríkin. Það liggur alveg ljóst fyrir að ef einhver ætlar að ráðast á Ísland þá er fælingarmátturinn falinn í því að við erum með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin. Mig langar aðeins að heyra hugleiðingar hv. þingmanns, hvað hann gefur fyrir þessa orðræðu sem heyrist núna. Mér finnst eins og það eigi að hræða þjóðina í það að fara að skoða aðild að Evrópusambandinu í ljósi þess að heimurinn sé svo breyttur. Það þarf ekki að vera með marga bekki í grunnskóla og þekkja mannkynssöguna til að átta sig á því að heimurinn hefur oft verið ansi ógnvænlegur og við höfum komist ágætlega í gegnum það. En mig langar að heyra hugleiðingar hv. þingmanns í þessum efnum og álit hans á þessari orðræðu.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Bergþóri Ólasyni kærlega fyrir hans svar og get svo sannarlega tekið undir það að a.m.k. þyrftum við ekki að gera stjórnarskrárbreytingar og afsala okkur hluta af fullveldi landsins til að ganga í húsfélag Dúfnahóla 10. En þar sem ég hef bara nokkrar sekúndur þá langar mig að fá hv. þingmann aðeins til að reifa það sem hefur vakið athygli. Hæstv. forsætisráðherra fór strax úr salnum þegar umræður byrjuðu og ætlaði ekki að taka þátt og hefur ekki tekið þátt í einu stærsta máli ríkisstjórnarinnar, treysti sér ekki til að mæta formönnum stjórnarandstöðuflokkanna í Silfrinu í gær. Fer að sjálfsögðu í eitthvert drottningarviðtal í Ríkisútvarpinu en þar segir hæstv. ráðherra að hún ætli að selja landið fokdýrt. Mig langar að fá hv. þingmann til að koma hér upp og svara því: Hvað finnst honum um í rauninni þennan hugsunarhátt, að við séum land til sölu en við séum fokdýrt land til sölu?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Bergþóri Ólasyni fyrir ágætisræðu en mig langar að beina athyglinni, þar sem hv. þingmaður er töluvert reynslumikill hér á þinginu, að fólkinu sem heima situr og er að fylgjast með á skjánum. Það heyrir einn segja eitt og annan segja hitt og það hljómar allt mjög vel. Stjórnarliðar segja eitt og stjórnarandstaðan annað. Er eitthvað sérstakt sem menn ættu að fylgjast með í orðræðunni annað en að reyna að vega og meta þau rök sem koma fram hér í ræðustólnum?

Sjálfur hef ég, eins og margir aðrir, fjallað um þessar varanlegu ófrávíkjanlegu undanþágur sem ég held að öll þjóðin vilji sameinast um og meira að segja Viðreisn. Þrátt fyrir að sá flokkur sé með yfirlýst markmið um að ganga í Evrópusambandið eru töluvert margir þingmenn Viðreisnar sem segja að þeir muni ekki skrifa undir samning ef ákveðin atriði, sem eru svolítið óljós stundum, eru ekki inni í þeim samningi, þannig að menn eru strax aðeins farnir að setja hælana í. En spurningin er líka, auk hinnar fyrrnefndu, fyrir áhorfendurna því það er alveg flókið að fylgjast með þessum umræðum — kannski getur hv. þingmaður svarað þessu og kannski ekki — með þessar varanlegu undanþágur. Ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB. Það er staðan. Ekkert. Ég kem aðeins seinna inn á það sem menn kalla undanþágur, ákveðnar sérlausnir sem er hægt að trompa með einu pennastriki. Ég spyr hvort hv. þingmaður geti ávarpað þetta.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágætissvar við andsvari mínu og langar aðeins að halda áfram með það sem ég nefndi hér með pennastrikið áðan. Í örfáum tilfellum hefur verið hægt að semja um eitthvað sem kallast sérlausnir eða eitthvað slíkt. Ég hef það sterklega á tilfinningunni, og hef heyrt það í ræðum þingmanna stjórnarmeirihlutans hér, að menn taki því sem einhvers konar undanþágum sem eru ekki varanlegar undanþágur. Ég get nefnt sænska snusið og surströmming sem Svíar éta, en það er sýrð síld sem er ekki sérlega góð á bragðið. Þeir hafa fengið undanþágur frá þessu en það eru ekki varanlegar undanþágur. Þess vegna spyr ég hv. þingmann hvort hann telji ekki mikilvægt að þessi misskilningur verði leiðréttur þannig að almenningur átti sig á því að það sem mjög margir hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans tala um sem varanlegar undanþágur eru svokallaðar sérlausnir eða eitthvað slíkt sem halda í einhvern tíma. Írar urðu t.d. harkalega varir við það en þeir voru með ákveðinn hlutdeildarkvóta sem var síðan bara skorinn niður á einu bretti af því að stóru þjóðirnar vildu það. Þeir héldu kannski að þeir væru með einhverjar varanlegar undanþágur en voru það í rauninni ekki.

Virðulegi forseti. Það er svolítið sérstakt að taka þessa umræðu vegna þess að málið snýst um það að hér vilja menn að Ísland fari í Evrópusambandið. Nú er oft gott að kanna það, finna það á útlendingum, þegar maður er búinn að taka einhverja umræðu sem er skrýtin á Íslandi, hvernig þeir bregðast við. Ég vil hvetja alla til að prófa að reyna að útskýra það fyrir útlendingi, sérstaklega Evrópubúa, að það sé til ríkisstjórn í landinu sem ætli að sækja um aðild að Evrópusambandinu til að kanna hvað er í boði. Prófið þetta og talið svo mig. Þetta er álíka og að reyna að útskýra fyrir útlendingi að við bönnuðum bjór. Hann mun alltaf leiðrétta þig og segja: Þú meinar ekki bjór, bjór var ekki bannaður, þið hljótið að hafa bannað sterkt áfengi. Maður segir: Nei, við bönnuðum bjór. Af hverju? Það voru margir sem héldu að það væri hættulegt. Ha? Þá fer maður að spyrja: Þekkir þú Steingrím J. Sigfússon? En það kannski hjálpar ekki mikið.

Virðulegi forseti. Það er kennt hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu. Það vita allir hvað felst í að vera í Evrópusambandinu nema stjórnarliðar á Íslandi. Þeir segja í fullri alvöru, virðulegi forseti, forystumenn ríkisstjórnarinnar, hæstv. forsætisráðherra: Það á ekkert að að ræða Evrópusambandið. Já, ég man að vísu ekki eftir forsætisráðherra sem hefur sagt við þjóðina hvað hún má ræða fyrr en þarna. Þetta er sami forsætisráðherra og segir núna: Þið þurfið ekki að hafa neinar áhyggjur. Ég mun selja landið fokdýrt.

Fyrirgefðu, virðulegi forseti, ég hef mjög miklar áhyggjur. Ég er búinn að þekkja fólk í nokkurn tíma, eiginlega bara frá því ég man eftir mér, og á mikið af samferðafólki sem hefur barist fyrir því frá því að það kom á fullorðinsár, byrjaði sem ungt fólk, að Ísland gangi í Evrópusambandið. Ég ber alveg virðingu fyrir því, ég er bara hjartanlega ósammála því. En á síðustu árum og áratugum þá er þetta baráttufólk, sem núna eru oft álitsgjafar eða í stjórnmálum, búið að gleyma því hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu. Það fór frá því að reyna að sannfæra mig og aðra að það væri eina vitið og okkar siðferðilega skylda að ganga í Evrópusambandið, fór úr því, yfir í að bara vita ekkert hvað felst í þessu. Þetta er staðreynd. Svona er þetta.

Við sóttum um aðlögun að Evrópusambandinu, við gerðum það. Það komu fullt af niðurstöðum út úr því og eitt er það t.d., sem við vissum, að það er stór munur á ESB og EES. Við framseljum ekki vald í EES, við þurfum að taka það upp sjálf, Alþingi Íslendinga. En við framseljum vald ef við göngum í Evrópusambandið. Við framseljum vald til stofnana Evrópusambandsins. Það þýðir, ef Ísland er í Evrópusambandinu, að þú þarft að snúa þér að stofnunum Evrópusambandsins, ekki íslenskum stofnunum. Eini aðilinn sem má breyta lögum í Evrópusambandinu er framkvæmdastjórnin þannig að jafnvel ef einhver sem hér er inni væri kosinn Evrópuþingmaður þá má hann ekki flytja frumvörp. Það er bara framkvæmdastjórnin. Svo lýðræðislegt er þetta. Við þurfum að fylgja sameiginlegri stefnu og vera í samstarfi á málefnasviðum sem við erum ekki í núna, um tollamál, sjávarútvegsmál, landbúnaðarmál. Við tökum þátt í samstarfinu í rauninni á 11 málefnasviðum í gegnum EES, nokkrum í viðbót að hluta til. En við þurfum að taka öll 35 málefnasviðin yfir — ekki yfir, ætli það sé ekki betra að segja undir, við verðum partur af þeim.

Þrátt fyrir að fyrri Jóhönnustjórnin hafi farið þá leið, virðulegi forseti, að eyða lengri tíma heldur en nokkur þjóð, fyrir utan kannski Tyrkland sem hefur aldrei klárað, í aðlögunarviðræður, um þrjú ár, þá hættu menn og opnuðu ekki stærstu kaflana. Og nú segja menn, og það þarf að ræða sérstaklega, að við séum aðildarríki, viðræðum hafi aldrei verið slitið. Ég hvet alla, virðulegi forseti, til að fara núna inn á vefinn og skoða hvað Evrópusambandið segir. Evrópusambandið segir, ef þú ferð á vefinn hjá því, að við séum ekki aðildarríki. Það er ákveðin staða að vera aðildarríki, þú hefur aðgang að einhverjum fundum og annað slíkt. Ursula von der Leyen kom hér og það var vel tekið á móti henni, ekki til þess að láta hana segja: Við í Evrópusambandinu ætlum að sjálfsögðu ekki að brjóta EES-samninginn á okkur. Að sjálfsögðu ætlum við ekki að setja á ykkur refsitolla. Það kom ekki til þess. Þó var búið að vita það í 11 mánuði að það væri það sem Evrópusambandið væri að gera. Hún kom hingað til að segja: Aðildarumsóknin er í gildi. Við í ESB erum að plata, alla daga, við erum með öll ríki sem hafa sótt um aðild og eru með stöðu aðildarríkis, meira að segja Tyrkland. Tyrkneska umsóknin er samkvæmt öllum steindauð. Tyrkland sótti um aðild að Evrópusambandinu þegar ég var í menntaskóla og þó að ég líti út eins og smástrákur þá er þó nokkuð síðan að ég var í menntaskóla. Og það var ekki á lokaári mínu í menntaskóla sem Tyrkland sótti um aðild.

Svo kom ýmislegt út úr þessu. Þetta snýst um að við færum völd. Þó að við höfum klárað mjög fáa kafla þá liggur mjög margt fyrir mjög skýrt. Við erum að færa völd frá Íslandi yfir til Evrópusambandsins. Ef við erum aðilar að sameiginlegu tollastefnunni þá hækkar verð á ýmsum vörum vegna þess að við erum með lægri tolla heldur en Evrópusambandið, sem kemur sér illa, sérstaklega fyrir atvinnuvegina, bæði orkufrekan iðnað og sjávarútveg, 75% af tolltekjunum fara til Brussel. Okkur var gert þá, á verðlagi þessa árs, að setja 3,8 milljarða í ný tölvukerfi og fjölga starfsmönnum tollsins um 200–300. Þetta liggur allt fyrir. Hvalir. ESB mun ráða því hvort við fáum að veiða hval. Heimskautarefur. ESB mun ráða því. Það verður bannað. Bæði refurinn og hvalurinn eru á bannlista, það er bannað að veiða þá. Reyndar er það þannig að alla þá fugla sem við veiðum er bannað að veiða nema það sé sérstaklega sett inn í samþykktir. Til dæmis er bannað að veiða heiðagæs, guð má vita af hverju það er, en það er bannað. Þá þurfa þeir hv. þingmenn sem kannski vilja gera það, að lobbíera í Brussel til að fá leyfi til að veiða íslenska heiðagæs. Einhver kynni að segja að þetta sé smámál. Hvaða rök eru fyrir því að Brussel ákveði hvort við nýtum okkar auðlindir eða ekki. Fyrir okkur suma er heiðagæsin auðlind og það er ekkert sem mælir gegn því. En við myndum ekki ráða því lengur, Evrópusambandið myndi ráða því. Þetta liggur allt saman fyrir. Þú mátt ekki sækja egg og það má ekki veiða svartbak og allt milli himins og jarðar.

Mér finnst með slíkum ólíkindum — auðvitað finnst mér skrýtið að einhver vilji ganga í ESB, en mér finnst algjörlega með ólíkindum hvernig jafnvel fræðimenn, stjórnmálamenn, sem ég er búinn að ræða við í áratugi um þessi mál, hafa skyndilega misst minnið og horfi á þing og þjóð og segi: Veistu það, ég er rosa spenntur að sækja um aðild að Evrópusambandinu og kanna hvað er í boði.

Virðulegi forseti. Ég mun halda aðra ræðu um málið, en ég verð að segja eins og er að það er ekki boðlegt að bjóða þingi og þjóð upp á þennan málflutning. Hann stenst enga skoðun. Við skulum taka umræðu um það hvort við eigum að fara í Evrópusambandið eða ekki en menn verða að koma til dyranna eins og þeir eru klæddir og kannast við staðreyndir.

Virðulegi forseti. Stutta svarið er nei. Nú er það ekki þannig að ég hafi ekki haft mikil samskipti við forystumenn Evrópusambandsins. Auðvitað fór ég út, ég var að gæta hagsmuna Íslands. En ég var ekki bara í Brussel eins og sumir, nefnum engin nöfn. En: Nei, aldrei. Ég spurði fyrirrennara minn, fyrrverandi hæstv. ráðherra Lilju Alfreðsdóttur, og hún kannaðist ekki við það. Ég spurði eftirmann minn, hv. þm. Þórdísi Kolbrúnu Gylfadóttur, og hún kannaðist ekki við að það hafi nokkurn tíma komið upp. Og nú er það þannig að það voru mikil samskipti og það hefði ekki farið fram hjá neinum ef við hefðum verið aðilar. Nú liggur alveg fyrir, virðulegi forseti, að ég vildi hins vegar fara með það inn í þingið, ég vildi að þingið myndi afgreiða þetta líka. Það var af tvennum ástæðum: Sumir voru alltaf að tönnlast á þessu og í annan stað vildi ég fá umræðuna um Evrópusambandið. En ég get líka sagt hv. þingmanni annað sem hann spurði ekki um. Ef hv. þingmaður hefði spurt mig hve margir af kollegum mínum hefðu spurt: Af hverju sækið þið ekki um aðild að Evrópusambandinu? Þá væri svarið: Enginn. Og reyndar er það þannig að kollegar mínir, sem voru harðir Evrópusambandssinnar heima fyrir, sögðu: Þið megið alls ekki gera það. Það er engin skynsemi í því. Orkan sem fer í þetta er náttúrlega svo gríðarlega mikil.

Á mínum tíma gerðum við mjög margt. Við vorum í norðurslóðamálum, í forystu þar, eins og var vel þekkt þá. Við vorum í Norðurlandasamstarfinu, mannréttindaráðinu. Við lögðum mikla áherslu á öryggis- og varnarmálin og breyttum mjög miklu þar og þannig get ég lengi áfram talið. Það sér það hver maður, ef við förum yfir tölur, að ef við hefðum þurft að gæta hagsmuna okkar á öllum sviðunum, ekki bara þess litla sem við innleiðum núna í gegnum EES-samninginn, hefðum við aldrei getað gert það nema með því að fjölga starfsfólki utanríkisþjónustunnar verulega.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Þetta er alrangt og hefur verið hrakið hvað eftir annað. Fyrsti aðilinn sem hrakti þetta var sá góði foringi sem við kveðjum núna í útför á föstudaginn. Hann svaraði þessari fyrirspurn um þessi hlutföll sem kemur m.a. fram í þessari skýrslu frá 2018, Gengið til góðs: Skref í átt að bættri framkvæmd EES-samningsins. Þetta eru upplýsingar frá EFTA og prósentuhlutfallið var 13,4%. Ég veit ekki hvernig menn geta nálgast þetta, menn finna engar heimildir til þess. Ef þú ætlar að skoða málefnasviðin þá er þetta kannski einn þriðji, eitthvað slíkt. En menn hafa talað um þetta, að við séum að innleiða 80% af reglum Evrópusambandsins. Það stenst ekki neina skoðun, ekki frekar en þegar menn eru að tala um helstu viðskiptalöndin. Það er aumt þegar framlag þeirra sem vilja ganga í Evrópusambandið er að fara fram með blekkingar. En það er mjög einfalt að leiðrétta þetta og það verður gert.

Virðulegur forseti. Ég veit ekki hvort ég eigi að þakka hv. þingmanni fyrir spurningarnar og ég veit ekki hvort hann sé viljandi að misskilja mig. Ég hvatti hv. þingmenn stjórnarliðsins til að koma til dyranna eins og þeir ættu að vera klæddir og kannast við hvað Evrópusambandið er af því að hv. þingmenn hafa ekki gert það. Hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar hafa hreint og klárt sagt, sem stenst enga skoðun, að við séum að fara í samningaviðræður eins og þetta sé algerlega óljóst. Hæstv. forsætisráðherra hefur sagt að við ætlum ekki að ræða ESB. Þetta snýst um ESB. Ef hv. þingmaður er fylgjandi því að Ísland gangi í ESB, sem hann er, þá er ég ekki sammála honum en ég ber virðingu fyrir því. En þá skulum við taka umræðuna um ESB; hvað ESB er, hvaða afleiðingar það hefur í för með sér fyrir Ísland ef við sækjum um aðild. Gerum það bara heiðarlega. Hættum þessum blekkingaleik. Ef hv. þingmaður hefur talað við t.d. þingmenn á Evrópuþinginu eða einhverja þingmenn í þjóðþingum eða þá sem eru þekkja til og hefur sagt: Veistu það, á Íslandi þykist enginn vita hvað felst í að vera í Evrópusambandinu en við ætlum að sækja um til að kanna hvað er í boði. Já, hv. þingmaður hlær, eðlilega, vegna þess að fyrstu viðbrögð eru annaðhvort að það er nákvæmlega hlegið eða menn halda að þú hafir verið að útskýra þetta með röngum hætti. Varðandi þessa atkvæðagreiðslu þá hef ég nú greitt atkvæði með henni einu sinni, að vísu með atkvæðaskýringu um að þetta sé fullkomlega galið. Það er ekki hægt að sækja um aðild að Evrópusambandinu hjá ríkisstjórn sem vill ekki ganga inn í Evrópusambandið. Ég sagðist vilja gera allt sem við gætum til að koma í veg fyrir að við færum inn í Evrópusambandið og þess vegna samþykkti ég þessa tillögu. Það kemur auðvitað í ljós hvað ég geri en hins vegar getum við aðeins rætt hver gallinn sé við þessa aðferðafræði. En ég hlakka hins vegar til þessarar kosningabaráttu.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Það er frétt í þessu svari. Það sem við erum að sjá núna er að nú mun umræðan hér breytast. Nú munu hv. þingmenn stjórnarliðsins kannast við það að þetta er leið til að komast inn í Evrópusambandið. Þá hljótum við að ræða kosti og galla Evrópusambandsins. Hv. þingmaður, við sáum það öll, hann ætlar að ræða kosti og galla Evrópusambandsins. Ég vona að hann verði ekki einn. Ég horfi hér á tvo stjórnarliða, jafnvel þrjá. Ég hvet þá til að gera þetta líka. Hv. þm. Ingvar Þórhallsson benti réttilega á að auðvitað vitum við hvað Evrópusambandið er. Við skulum ræða það hvort húsnæðið verði allt í einu rosa ódýrt og ofsalega ódýr lán ef við göngum í Evrópusambandið. Fjölskyldumeðlimur minn var nú bara í námi í Danmörku í vetur í Kaupmannahöfn. Það var ekki ódýrt húsnæði. Ég get alveg sagt ykkur það. Evrópusambandið bjargaði því ekki. Við skulum ræða þetta, ég næ því ekki í þessu stutta svari hér en núna erum við að fara að tala saman. Nú erum við að sjá annan tón í umræðunni hjá stjórnarliðum og, virðulegi forseti, ég fagna því að loksins sé verið að tala um það sem skiptir máli.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Stutta útgáfan er þessi: Að trúverðugleiki forsætisráðherra hafi beðið hnekki? Ég vil bara segja: Trúverðugleikinn hefur skaðast verulega. Það heyrðu allir hvað forsætisráðherra sagði fyrir kosningar. Það heyrðu allir að flokkur forsætisráðherra fór upp í skoðanakönnunum þegar forsætisráðherra byrjaði að tala með þeim hætti. Hún er að lenda á sama stað og fyrrverandi fjármálaráðherra og formaður Vinstri grænna sem sagði skýrt á kosningafundi í sjónvarpinu fyrir kosningarnar 2009 að ef Vinstri grænir færu í ríkisstjórn myndu þeir ekki sækja um aðild að Evrópusambandinu. Hún er á nákvæmlega sama stað. Hv. þingmaður vísaði til þess að valdið færi lengra frá kjósendum. Það fer sko miklu lengra frá kjósendum. Sex þingmenn í 750 manna þingi, það eru þeir einu sem eru kosnir. Fulltrúar framkvæmdastjórnarinnar mega ekki vinna fyrir viðkomandi land. Þeir eru svo sannarlega ekki kosnir. Bara í Bretlandi — hverjir voru þar? Ég fylgdist svolítið með því. Neil Kinnock var einu sinni miklu valdameiri en ráðherrarnir í ríkisstjórn Bretlands. Hann tapaði kosningum alveg eins og hann gat. Og svo er það annar karl, Peter Mandelson, sem hefði ekki einu sinni unnið kosningu í stigagangi nokkurs staðar í Bretlandi á neinum tíma. Hann var í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, enginn kaus hann. Einn allra óvinsælasti maður Bretlands þá og enn óvinsælli núna út af „dotlu“ sem við ætlum ekki að ræða hér. Við erum að framselja vald og fara í stofnun þar sem enginn veit hver ber ábyrgðina.

Virðulegi forseti. Ég veit ekkert hvað verður um Viðreisn. Ég hef enga trú á því að það fólk, sem lífið gengur út á að komast inn í þetta bandalag, hætti því. Það verður bara hægt að finna einhverja aðra tímapunkta og önnur rök. Það eru alltaf ný rök. En mér fannst gott að hv. þingmaður tók eftir því að ég var að ræða þarna um hluti sem snerta marga einstaklinga af alls konar ástæðum en þó aðallega snertir það það að við Íslendingar höfum þurft að hafa fyrir því að fá þessi völd og önnur. Það er ekki sjálfgefið. Við vorum ekki með þau. Við fengum þessi völd eftir mikla baráttu þeirra sem á undan fóru. Fólk verður að átta sig á því að við erum að taka þessi völd sem við erum með hjá okkur og fara með þau í erlenda borg, fara með þau til Brussel. Ef hér væri vel að verki staðið þá værum við með kynningarefni um þessa hluti frá óháðum aðilum og við værum að taka afstöðu til þessa um leið og við tökum ákvörðun um þessa þjóðaratkvæðagreiðslu. En þessi ríkisstjórn ætlar ekki að fara þá leið.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Það er mikilvægt að við heyrum líka í sem flestum stjórnarliðum í þessari umræðu. Það er gott að sérstaklega þeir sem sitja í utanríkismálanefnd tjái sig og það er gott að heyra að hv. þingmaður muni einbeita sér að því að vinna málin vel í hv. utanríkismálanefnd, taka á móti gestum, umsögnum og fara vel yfir málið. Mig langar að spyrja hv. þingmann: Telur hann að ríkisstjórnin hafi gert nákvæmlega það eða hæstv. ráðherra þegar þetta mál var undirbúið og áður en það var lagt fram í þinginu? Telur hv. þingmaður að sú undirbúningsvinna fullnægi þeim kröfum sem við almennt setjum og gerum til stjórnarmála? Nú vísa ég að sjálfsögðu í reglur ríkisstjórnarinnar og leiðbeiningar um það hvernig stjórnarmál á að bera upp hér í þinginu. Telur hv. þingmaður að það hafi verið faglega staðið að þeirri vinnu og hvað telur hv. þingmaður mögulega að hefði mátt fara betur í þeirri vinnu?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Auðvitað er endalaust hægt að tala um hvort hlutirnir séu vel gerðir eða ekki, vel undirbúnir, en þessar fjórar litlu blaðsíður um þetta risastóra mál er varla hægt að fullyrða að sé góð vinna og vönduð vinnubrögð. Hér er ekkert kostnaðarmat, þrátt fyrir að það sé skrifað skýrt inn í reglur Stjórnarráðsins að það eigi að vera í stjórnarmálum, ekkert kostnaðarmat, ekkert annað áhrifamat. Ég hef gert t.d. athugasemdir við dagsetninguna. Það er ekki fjallað sérstaklega um það af hverju þessi dagsetning er svona góð. Hvernig getur það verið lýðræðislegt og gott í þessu máli að vera með atkvæðagreiðslu 29. ágúst þegar þing er ekki að störfum og fólk er nýkomið úr sumarfríi? Eru einhver rök fyrir því að ríkisstjórnin velur þá dagsetningu? Telur hv. þingmaður að sú dagsetning sé vel til þess fallin að ganga í þessa atkvæðagreiðslu? Telur hv. þingmaður mögulega að kalla þyrfti þing saman viku fyrir slíka atkvæðagreiðslu eða væri kannski eðlilegra að utanríkismálanefnd myndi breyta dagsetningunni í meðförum þingsins?

Virðulegur forseti. Það vakti athygli mína að hv. þingmaður vildi fara að vinna. Ég stóð í þeirri meiningu að við værum nú að gera það. En vandinn er þessi, virðulegur forseti, að sú nálgun að við séum að gera samning er eitthvað sem Evrópusambandið kannast ekki við. Ef ég hefði skrifað þetta, sem hv. þingmaður sagði, á prófi í stjórnmálafræðideild hef ég verið felldur. Gott að þú ert lögfræðingur. Ég er ekki lögfræðingur, ég er stjórnmálafræðingur. Ég er hérna með kennslubók sem er um þessi fræði. Ég vil spyrja hv. þingmann: Af hverju vill hv. þingmaður ganga inn? Samfylkingin er ekki fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu. Þeir vildu ekki þjóðaratkvæði um ESB á sínum tíma, að fara í þessar viðræður. Þeir vildu ekki fara í Icesave, ekki bókun 35 en vilja fara inn núna.

Hv. þingmaður vísaði til finnsku leiðarinnar sem er sú að í sameiginlegu landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins er þessi grein, að fyrir norðan þessa breiddargráðu þá megi styðja við landbúnað. Er hv. þingmaður að segja okkur það að hann vilji og Samfylkingin vilji að við verðum partur af sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni?

Virðulegi forseti. Af því að hv. þingmaður spyr mig og ég skil hann svo að hann vilji vera í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni: Sameiginlega sjávarútvegsstefnan heitir sameiginlega sjávarútvegsstefnan af því að hún er sameiginleg sjávarútvegsstefna. Við erum ekki með sameiginlega sjávarútvegsstefnu með neinum. Við bara ráðum þessu sjálf. Ef við förum inn þá erum við með sameiginlega sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins. Það er ekkert flókið. Þá er valdið hjá Brussel. En vissulega eru menn með alls konar reglur. Sumar halda betur en aðrar en þannig er það.

En ég vil spyrja hv. þingmann: Af hverju hætti síðasta ríkisstjórn, Jóhönnustjórnin, hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra, öll sú ríkisstjórn, í vegferðinni? Af hverju kláruðu þau hana ekki? Þau voru í henni í þrjú ár, lengur en nokkurt annað ríki. Það er í fyrsta skipti sem hafnar eru formlegar viðræður og þeim hætt. Þið hljótið að hafa rætt þetta í Samfylkingunni. Af hverju var þessu hætt? Af hverju fengu menn ekki að sjá niðurstöðuna?

Frú forseti. Við ræðum eitt af stærri málum sem hefur komið upp í þinginu á undanförnum árum og má að mörgu leyti kannski líkja við EES-samninginn að því leyti að þetta er stórt og mikilvægt mál sem varðar grundvallarhagsmuni okkar Íslendinga. Það kemur mér á óvart, frú forseti, þegar þingsályktunartillagan og greinargerðin eru lesin, eins og 3. kaflinn sem er kannski að mörgu leyti efnislega uppistaðan í þingsályktunartillögunni, er þetta einhvern veginn þannig sett upp að þetta snúist um varnir og öryggi Íslands, um varnir og öryggi í Norður-Atlantshafi, að við göngum í Evrópusambandið til að verja stöðu okkar út á við og það er svolítið sérstök nálgun að mínum dómi. Við höfum margoft rætt í þingsal að það er langt í land með að Evrópusambandið verði öflugt varnarbandalag eða öryggisbandalag út frá hefðbundnum öryggissjónarmiðum sem við ræðum um. Það er þannig að um 80% af fjárframlögum til varna innan NATO koma frá þeim löndum sem standa utan við Evrópusambandið. Í NATO eru í dag 32 ríki eftir að Svíar og Finnar gengu inn. Þar af eru 23 Evrópusambandsríki sem leggja til um 20% af því fjármagni sem lagt er til varnar- og öryggismála í Evrópu. 80% fjárframlaganna koma frá þeim löndum sem standa utan Evrópusambandsins og eru innan NATO.

Það er gríðarlega mikilvægt að við höfum þetta í huga þegar við erum að ræða þessi mál og þegar þetta er sett í þann búning að þetta snúist um — eins og mér hefur fundist hæstv. utanríkisráðherra ræða um þetta mál og undirbúningur undanfarna mánuði verið við þessa þingsályktunartillögu sem liggur hér frammi — þetta varnar- og öryggishlutverk. Ég hef lagt áherslu á það mjög lengi að meginhlutverk okkar varðandi þessi mál er að fræða en ekki hræða, fræðum almenning um þessi mál en förum ekki í það að hræða almenning og búa til þá stemningu að við þurfum að ganga í Evrópusambandið til að verja landið, til að verja okkar stöðu.

Ég vil aðeins koma inn á fundinn í gær í Osló í Noregi um mikilvægi þess að við eigum gott samstarf við Kanada. Kanada er öflugt ríki innan NATO. Við erum líka með Norðmennina sem eru í þessu samstarfi utan Evrópusambandsins eins og Kanada. Síðan erum við með Breta og þeir eru með um 10% af öllu fjármagni sem rennur til varnar- og öryggismála innan NATO. Ég held að við eigum að horfa á það og síðan eigum við að horfa á NORDEFCO og JEF og styrkja það samband og að fá Kanadamenn af fullum þunga inn í JEF, það væri mjög áhugaverð nálgun.

Ég vil útiloka þennan hluta frá umræðunni eða að þetta mál sem sem snýr að öryggis- og varnarmálum yrði a.m.k. borið fram með málefnalegri hætti. Við treystum á og gerum enn á tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin, samningur sem verður 75 ára 5. maí næstkomandi, eftir sex, sjö vikur. Lykilatriði. Síðan erum við í NATO. Við höfum verið að efla NORDEFCO, Norðurlandaþjóðirnar í varnar- og öryggismálum í gegnum NORDEFCO og síðan erum við orðin hluti af JEF-viðbragðssveitunum. Þetta er okkar nálgun varðandi þessi mál.

Sá sem hér stendur hefur raunverulega, a.m.k. síðustu 20 árin eftir að ég fór að kynna mér þessi mál sem snúa að Evrópusambandinu, efnahagsmálum og þeirri nálgun hvort Ísland eigi að vera hluti af Evrópusambandinu, alltaf sagt nei við þeirri hugmynd. Ég held að það sé bara hægt að taka þetta svolítið út frá því sem kanslari Þýskalands, Friedrich Merz, hefur verið að segja, sagði í góðri ræðu í Davos og síðan margoft í mörgum ræðum sem hafa verið haldnar af hálfu hans núna undanfarnar vikur þar sem hann, kanslari Þýskalands, talar um raunverulega slæma efnahagsstöðu Evrópu. Hann er að kvarta yfir því. Hann vitnar í Draghi-skýrsluna, um samkeppnishæfnina, og hefur t.d. varðandi þennan þátt bent á og hefur lagt fram í þýska þinginu mál um að lengja leyfi fyrir því að brunahreyfill megi vera í bílum til 2035 í staðinn fyrir 2030, eins og fyrri ríkisstjórn Þýskalands lagði fram. Friedrich Merz, kanslari Þýskalands, veit að Þýskaland á gríðarlega mikið undir því að bílaiðnaðurinn sé til staðar í landinu. Það er aflvél Þýskalands. Aflvél Þýskalands er bílaiðnaðurinn og aflvélin í Evrópusambandinu er náttúrlega Þýskaland. Þess vegna er áhugavert í allri umræðunni núna þegar kanslari Þýskalands varar við þeirri stöðu sem er komin upp innan Evrópusambandsins, hvernig samkeppnishæfni í Evrópu er háttað og það skulum við hlusta á. Við skulum horfa á það að síðan Finnar og Svíar gengu inn eftir bankahrunið á Norðurlöndunum og eftir að kalda stríðinu lauk hafa þetta allt verið austur-evrópskar þjóðir sem hafa verið að ganga inn í Evrópusambandið. Þær hafa sínar ástæður fyrir því en það er á allt öðrum forsendum en velmegandi þjóð eins og Íslendingar eru. Það er allt önnur staða.

Síðan vil ég segja, svo það sé alveg ljóst, að sá sem hér stendur hefur verið hlynntur þjóðaratkvæðagreiðslum ef það er vel skilgreint um hvað þær fjalla. Sá sem hér stendur hefur margoft lagt fram í þinginu þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæði um Reykjavíkurflugvöll, ég held átta sinnum. Sá sem hér stendur treystir þjóðinni. Það þarf hins vegar að vera vel skilgreint hvernig spurningin er lögð fram sem er tekin upp í þjóðaratkvæðagreiðslu þannig að það sé fullur skilningur á hvað viðkomandi spurning inniheldur inn í dæmið. Það er gríðarlega mikilvægt. Þetta er gríðarlega stórt mál og við skulum taka það mjög alvarlega sem við erum að ræða hér að stefnt sé að þjóðaratkvæðagreiðsla verði 29. ágúst, eins og kemur fram í þingskjalinu. Auðvitað er eðlilegt að þetta fari fram frekar í lok september eða október þegar þingið er komið aftur til starfa og við getum átt eðlilega umræðu þegar atkvæðagreiðslan fer fram. Það er sérstakt eins og þetta er lagt fram að þingið hafi ekki verið starfandi í tvo og hálfan mánuð þegar þjóðaratkvæðagreiðslan fer fram. Það er eðlilegt að það sé umræða í þingsal um þetta mál.

Okkar helstu auðlindir eru með ákveðnum hætti og við þekkjum það að ekkert ríki í Evrópusambandinu á jafn mikið undir auðlindum sínum, er jafn auðlindadrifið. Þá er ég tala um sjávarútveginn, auðvitað hefur landbúnaðurinn mikið að segja og svo eru það orkuauðlindirnar. Það hafa verið gerð stór og mikil mistök innan Evrópusambandsins eins við þekkjum á undanförnum 10–15 árum og Merz kanslari hefur bent t.d. á slæmar ákvarðanir sem voru teknar í Þýskalandi eins og með kjarnorkuverin, með gas- og olíuinnflutninginn og að treysta fullkomlega á Rússa til að bera uppi orkuþörf Evrópu. Við skulum hlusta aðeins á kanslari Þýskalands áður en við förum að hlaupa inn í þetta samband sem hefur verið hnignandi að mínu mati mjög lengi. Við skoðum hagvöxtinn, hvernig þróun efnahagslífs hefur verið og búsetuskilyrði innan Evrópusambandsins sem hafa ekki þróast með þeim hætti sem við höfum séð á Íslandi og t.d. Bandaríkjunum í efnahagslegu tilliti. Þróttur efnahagslífsins og hagvöxtur hefur verið með allt öðrum hætti og miklu daprari innan Evrópusambandsins.

Frú forseti. Ég sé að það er ekki einfalt að tala um þetta eða klára sig á tíu mínútum í þessari umræðu. En stóra atriðið hins vegar í þessu máli snýr að 3. kafla þingsályktunartillögunnar. Við skulum fræða en ekki hræða almenning um þessi mál sem snúa að öryggismálum þjóðarinnar og dýpka þá umræðu. En þá finnst mér líka eðlilegt að þingið sé starfandi þegar við tökum þá umræðu þegar líður að atkvæðagreiðslu.

Forseti biður hv. þingmenn að virða ræðutíma.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir andsvarið. Kanslari Þýskalands hefur talað raunverulega mjög hörkulega um þetta regluverk sem er búið að framkvæma og búa til innan Evrópusambandsins á undanförnum árum og áratugum. Frá því að Evrópusambandið tók við í þeirri mynd sem við þekkjum það í dag, fyrir 33 eða 34 árum, hefur þetta allt verið á gríðarlegri ferð og raunverulega unnið gegn samkeppnishæfni Evrópu og við sjáum þetta svo víða í dag. Kannski er þetta mest áberandi í gervigreindinni sem verður kannski, held ég, eitt mesta áfall fyrir Evrópu þegar tímar líða fram, að þegar horft verður til baka hafi Evrópa orðið verulega eftir á. Ég veit að Frakkar eru að reyna að gera eitthvað og einhverjar einstaka þjóðir innan Evrópu en mig grunar að það verði farið of seint í það og það er m.a. af því að regluverkið í Evrópu er með þeim hætti að það virðist vera mjög erfitt að fara í það sem snýr að gervigreindinni og þróun hennar. Þótt það eigi að fara varlega með hana og hvernig hún þróast þá virðast Evrópuþjóðirnar og Evrópusambandið ætla að verða mikið eftir á varðandi það.

Hvað varðar sex þingmenn af 700 inn í þessu öllu saman er það vitandi vits að við erum 1 á móti 1.200 af þeim mannfjölda sem er innan Evrópusambandsins. Þetta eru 500 milljónir og við erum rétt um 400.000 þannig að það liggur í hlutarins eðli að við verðum ekki áhrifavaldur í þessu. Það sem gerðist með Lissabon-sáttmálann á sínum tíma, líklega 2009, þá hófst þetta ferli með því einmitt að draga úr getu minni landanna innan Evrópusambandsins til að takast á við þau stærri. Það er þannig að ef þú ætlar að ná einhverjum árangri innan Evrópusambandsins í dag þá þarftu að hafa a.m.k. aðra af tveimur stærri þjóðunum með þér í þeirri baráttu. Það sem hefur verið að þróast með aflsmunarvæðingunni, eins og hv. þingmaður segir, ég tek undir þau sjónarmið og hef miklar áhyggjur af því.

Frú forseti. Það er nákvæmlega þannig að sá sem hér stendur hefur barist töluvert lengi fyrir Reykjavíkurflugvelli og einmitt notað þetta með salamíaðferðina og hvernig sú meðferð á þeim flugvelli hefur verið á undanförnum 20 eða 25 árum. Sá meiri hluti sem er í borginni núna hefur leitt þá vinnu síðustu ár. Salamíaðferðinni hefur verið beitt þar af miklum krafti eins og við þekkjum. Ég tek undir það og það væri bara mjög eðlilegt núna þegar búið er að boða til þjóðaratkvæðagreiðslu um þetta mál sem kostar 600–1.000 milljónir, að mér skilst, miðað við umræðuna sem hefur verið í samfélaginu, að það sé hægt að taka fleiri málefni upp í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Og þau væru örugglega einhver fleiri og ég reikna með að hér í þinginu væri mikill stuðningur við einmitt ákveðnar spurningar til að spyrja og leggja undir þjóðina.Ég sé að lýðræðisástin er mikil innan Flokks fólksins þessa dagana miðað við að þetta mál sem við erum að ræða hér fari í þjóðaratkvæði. Sá sem hér stendur verður náttúrlega ekki á móti því að við förum í þjóðaratkvæði um Reykjavíkurflugvöll. Sá sem hér stendur hefur lagt til átta sinnum áður, þ.e. á hverju einasta þingi sem hann hefur setið og þar sem mögulegt hefur verið að leggja það fram. Það er því bara eðlilegt, þó ég vilji ekki blanda því beint inn í þessa umræðu en við skulum sjá hvað gerist á næstu sólarhringum varðandi það mál.

Virðulegur forseti. Í fyrri ræðu minni fór ég yfir þessa furðulegu stöðu sem við erum í á Alþingi þar sem ekki er þingmeirihluti fyrir ESB-aðild en ríkisstjórnin hefur þó sett aðildina á dagskrá fullum fetum. Engri heilvita ríkisstjórn hefur nokkru sinni dottið þetta í hug en við getum þakkað Flokki fólksins fyrir þetta. Ég ræddi ærin verkefni innan lands sem ég vildi miklu frekar ræða hér, verðbólgu, háa vexti og vaxandi atvinnuleysi. Hæstv. forsætisráðherra ætlar mögulega að taka snúning á því eftir páska, mögulega. ESB-aðildin er í forgangi hjá þessari ríkisstjórn. Ég ræddi tímasetningu atkvæðagreiðslunnar, að í fyrsta sinn sé lagt til að við göngum til atkvæða yfir sumarleyfistíma þings og þjóðar. Það þykir mér fráleitt enda geta hv. þingmenn ekki lagt almenningi lið við að afla nauðsynlegra upplýsinga vegna spurninga sem koma alveg örugglega upp þegar nær dregur. Er það kannski markmið í sjálfu sér að sem minnst umræða fari fram og að almenningur eigi ekki kost á því að kallað sé eftir upplýsingum og svörum ráðamanna? Og talandi um upplýsingar og svör ráðamanna þá er tvennt sem ég ætla að undirstrika hér í þessari ræðu minni.

Í fyrsta lagi: Til þess að þessi atkvæðagreiðsla og niðurstaðan verði ekki fullkomlega merkingarlaus hlýtur þjóðin að þurfa að vita áður en hún er spurð — áður en hún er spurð — hver skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu eru. Til þess að þjóðaratkvæðagreiðsla sé það lýðræðislega tæki sem ætlunin er þarf að spyrja réttra spurninga og þjóðin þarf að hafa nauðsynlegar upplýsingar. Þar eru skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu í ESB algjört lykilatriði.

Hvað finnst þjóðinni annars sanngjarnt og eðlilegt? Er eðlilegt að ríkisstjórnin fari fram á óútfyllt umboð frá þjóðinni í þessari atkvæðagreiðslu? Treystir þjóðin hæstv. utanríkisráðherra til að ganga til viðræðna fyrir hennar hönd?

Í því samhengi bendi ég á að flokkur hennar, Viðreisn, vill að Ísland gangi í ESB. Það er yfirlýst stefna flokksins. Það er reyndar yfirlýst stefna Samfylkingarinnar líka. Þar eru engir fyrirvarar gerðir, engin skilyrði. Ég bendi bara á heimasíður flokkanna. Þar stendur þetta svart á hvítu. Með leyfi forseta, segir á heimasíðu Viðreisnar:

„Evrópusambandið er réttur vettvangur fyrir frjálslynt Ísland“.

Og líka: „Full aðild að Evrópusambandinu stuðlar að aukinni hagsæld á Íslandi.“

Er það þá nema von að þingsályktunartillagan sé jafn efnislítil og raun ber vitni, að þar séu ekki sett fram markmið eða skilyrði þessarar ríkisstjórnar? Þar er aðeins almenn tilvísun í markmið ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Orðin „forræði þjóðarinnar“ koma aðeins fyrir tvisvar sinnum í þessari tillögu, einmitt með tilvísun í þennan 16 ára gamla texta, gömlu greinargerðina. Ekkert um full og varanleg yfirráð. Er það ekki skilyrði sem þjóðin vill setja og þá ræða til grundvallar í þessari atkvæðagreiðslu?

Að mínu mati er það þess vegna mikilvægt hlutverk okkar í stjórnarandstöðu að skýra þessa spurningu ríkisstjórnarinnar, að fá svör við fyrirætlunum og skilyrðum hennar og miðla þessum upplýsingum til þjóðarinnar. Við nefnilega treystum þjóðinni. Við treystum henni reyndar svo vel að við viljum að hún ráði áfram sínum málum. Við viljum ekki framselja ákvörðunarvald um málefni þjóðarinnar til Brussel. Við treystum þjóðinni en við vantreystum þessari ríkisstjórn og við viljum að allar upplýsingar séu uppi á borðum, m.a. upplýsingar um samtöl sem hafa þegar átt sér stað og skilyrði ráðamanna fyrir inngöngunni. Það er eðlilegt og sanngjarnt. Það er lýðræðislegt.

Í öðru lagi þarf ríkisstjórnin að svara því hvaða þýðingu það hafi að segja já í þessari atkvæðagreiðslu. Það er með ólíkindum að fylgjast með undanbrögðum hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra við að svara þessari einföldu spurningu: Fela viðræður í sér aðlögun að ESB-reglum? Ef þjóðin segir já í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu, verða þá stigin einhver skref til aðlögunar á regluverki Íslands að ESB? Verða stigin skref inn í ESB áður en síðari atkvæðagreiðsla mun fara fram? Þessu vilja hæstv. ráðherrar ekki svara og það er óboðlegt en við gefumst ekki upp á því að fá þessi svör fyrir íslensku þjóðina. Í því felst ekki vantraust, nema þá helst á hæstv. ráðherrum.

Virðulegi forseti. Við Sjálfstæðismenn munum vinna af fullum heilindum fyrir íslensku þjóðina við að reyna að skýra þessi mál með hagsmuni Íslands að leiðarljósi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég tek undir það og ég held að það sé algjörlega óumdeilt, við eigum ekki að takast á um það, að það er auðvitað langur vegur frá þessari atkvæðagreiðslu og niðurstöðu hennar, ef hún verður jákvæð, og að næstu áætluðu atkvæðagreiðslu. Á meðal þess sem við munum þurfa að ræða, eins og hv. þingmaður bendir á, eru breytingar á stjórnarskránni okkar. Ég hygg sömuleiðis að það sé algjörlega óumdeilt á meðal okkar fremstu og helstu lögspekinga.

Varðandi upplýsingagjöfina og hvort og hvernig henni er ábótavant, þá fór ég ágætlega yfir það í bæði fyrri og seinni ræðu minni að upplýsingagjöfinni er algjörlega ábótavant. Þeir sem eru að fylgjast með og geta auðvitað aflað sér þessara upplýsinga sjálfir geta séð að þetta er ekki neitt, neitt sem liggur til grundvallar þessari risastóru ákvörðun.

Hv. þingmaður spyr að því hvort við getum treyst hæstv. utanríkisráðherra fyrir þessu risavaxna verkefni. Svar mitt er einfaldlega nei. Þess vegna er svo mikilvægt að til þess að það ríki eitthvert traust að við höfum ákveðin atriði algjörlega á hreinu, skrifleg, ekki einhvern samtíning af ummælum hér og þar í óundirbúnum fyrirspurnatíma hér eða eitthvað sem blaðamenn Morgunblaðsins hafa náð eða ekki náð með þumalskrúfum upp úr hæstv. ráðherrum, heldur að við höfum þessa hluti algjörlega á tæru áður en þjóðin gengur til kosninga, svart á hvítu. Þetta eru ekki nægar upplýsingar fyrir þjóðina til þess að ganga til atkvæðagreiðslu.

Hv. þingmaður nefnir sérstaklega samninginn um makríl. Mig langar að nefna annað sem varð þess valdandi að ég vantreysti hæstv. utanríkisráðherra. Það eru ummæli hæstv. ráðherra í tengslum við umræður hér um ólögmæta verndartolla sem Evrópusambandið skellti m.a. á Íslendinga þar sem hæstv. ráðherra kallaði aðför að íslenskum iðnaði ásættanlega niðurstöðu. Þetta eru viðhorf hæstv. utanríkisráðherra.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar. Af því að hv. þingmaður kom inn á fjarveru annarra hæstv. ráðherra og í rauninni fjölmargra stjórnarliða, það hefur held ég einn hv. þingmaður úr Flokki fólksins t.d. flutt hér ræðu af þessu tilefni og það er gott að kjósendur Flokks fólksins viti það að það er þeirra framlag til þessarar umræðu, um þetta risastóra mál eins og það blasir við mér. Og svörin og undanbrögðin, ég fór aðeins yfir það í fyrra andsvari mínu en þeir hafa líka kannski öllu fremur verið bara hreinlega foj þegar þeir eru spurðir. Það var ótrúlegt að fylgjast með hæstv. menntamálaráðherra áðan, Ingu Sæland, eiginlega vísa því á bug, henni fannst það bara helber dónaskapur að vera spurð um afstöðu hennar til þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu.

Ég segi því bara við þá sem tala um að vilja fá að vita meira: Við viljum fá að vita meira. Ég vil fá að vita meira, ég vil fá að vita miklu meira en það sem kemur fram í þessum einblöðungi sem er eiginlega styttri en vikuáætlunin sem ég fæ fyrir börnin mín á hverjum föstudegi, vikuáætlun fyrir næstu viku, þau eru í grunnskóla. Ég vil fá að vita miklu meira og ég vil að þetta sé stafað út fyrir okkur, ekki bara hver einhver samningsmarkmið eru. Ég vil fá að vita hvaða ófrávíkjanlegu skilyrði eru. Við höfum fengið að heyra frasa eins og að við viljum fá góðan samning, að Ísland verði selt dýrt. Það eru bara frasar. Ég vil að þetta sé stafað út nákvæmlega hver þessi ófrávíkjanlegu skilyrði ríkisstjórnarinnar eru og bendi í því samhengi, með leyfi forseta, á samantekt frá Ríkisútvarpi okkar allra, sem hefur nýlega gefið sér stimpil sem óhlutdrægur aðili í þessari umræðu, þar sem stendur með leyfi forseta:

„Samkvæmt úttekt frá 2014 er ekkert fordæmi fyrir varanlegum undanþágum um fiskveiðar fyrir ríki sem sækjast eftir aðild að Evrópusambandinu.“ Þetta er nú bara tekið af heimasíðu Ríkisútvarpsins.

Frú forseti. Verði niðurstaðan með þjóðaratkvæðinu í sumar já hefst í kjölfarið aðlögun Íslands að öllu regluverki Evrópusambandsins og stjórnsýslu þess. Þetta kemur ekki aðeins fram í öllum gögnum ESB heldur einnig í sjálfri greinargerðinni með þingsályktunartillögunni sem Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, hefur lagt fram. Hæstv. ráðherra hefur reyndar haldið því fram að hér sé einungis um rólegt kaffispjall að ræða en í þingsályktunartillögunni segir, með leyfi forseta:

„Á það er gjarnan bent að aðildarviðræður við ESB snúist um að ný aðildarríki lagi sig að reglum sambandsins. Má þetta til sanns vegar færa, enda væri Ísland að ganga í ríkjabandalag með fyrirliggjandi reglum […]“

Það er alveg ljóst að hér er um aðlögunarviðræður að ræða. Því spyr ég, frú forseti: Hvers vegna talar ríkisstjórnin um að kíkja í pakkann þegar þetta eru aðlögunarviðræður? Það stendur í þingsályktunartillögunni.

Það er ekki bara verið að kíkja í pakka heldur væri byrjað að aðlaga og breyta lögum okkar, regluverki og stjórnsýslu samhliða viðræðunum. Í spurt og svarað á vef ESB segir, með leyfi forseta:

„Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið eins og það leggur sig.“

Þetta er spurt og svarað á heimasíðu ESB. Ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur frá regluverki ESB, t.d. með tilliti til landbúnaðar eða sjávarútvegs. Hægt er að semja um aðlögunartíma. Engar varanlegar undanþágur eru frá yfirstjórn ESB, hversu oft sem utanríkisráðherra heldur öðru fram. Fyrri kynslóðir Íslendinga börðust með kjafti og klóm fyrir fullveldi og sjálfstæði þjóðarinnar, mestu gersemum hverrar þjóðar; valdinu til að ráða eigin málum.

Helgi Hallvarðsson og Albert Jónsson, skipstjórar á varðskipum Landhelgisgæslunnar, gátu í krafti þess að Ísland er fullvalda ríki barist gegn ofureflinu með togvíraklippur einar að vopni. Hvað myndu þeir segja við vegferð ríkisstjórnarinnar að framselja fullveldið og sjálfstæði til erlends ríkjasambands? En hvað hafa ríkin í ESB að bjóða okkur? Okkur sem erum ein ríkasta þjóð í Evrópu? Við erum með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin og fleiri tugi fríverslunarsamninga við ríki um allan heim, bæði á eigin vegum og í gegnum Fríverslunarsamtök Evrópu, EFTA.

Ríkisstjórnin hefur algjörlega gefist upp á efnahagsmálunum, að ná niður vöxtum og verðbólgu og notar nú inngöngu í Evrópusambandið sem einu leið Íslands til að lækka vexti og verðbólgu. En ríkisstjórnin segir það ekki að til að komast inn í myntbandalag Evrópu og taka upp evru þarf ríkisstjórnin sjálf að ná niður vöxtum og verðbólgu. Það gerir ESB ekki fyrir okkur. Evrópa stendur á visnum fótum, hún er ekki samkeppnishæf. Það er efnahagur, varnarmál, mikið atvinnuleysi, orku- og innflytjendamál; allt er þetta í vondum málum í Evrópu. Er það þetta sem við viljum fá í skiptum fyrir framsal fullveldis okkar og sjálfstæðis, auðlinda og gæða? Gera vandamál annarra ríkja að okkar? Já í sumar mun kalla á fulla aðlögun Íslands að regluverki og stjórnsýslu ESB strax. Aðlögun yrði lokið þegar þjóðin fengi að greiða atkvæði um samning sem ekki mun innihalda neitt sem ekki var vitað. Stöndum með Íslandi, stöndum með lýðræðinu og fullveldi og varðveitum það fyrir komandi kynslóðir.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir prýðisandsvar. Það sem afhjúpast algerlega í greinargerðinni með þingsályktunartillögunni og öllu því sem kemur fram frá Evrópusambandinu er það að embættismennirnir, bæði hér heima sem skrifuðu nú líklegast greinargerðina og þeir sem hafa skrifað inn á vef sambandsins, eru heiðarlegir. Þeir segja hvað það er að fara í aðildarviðræður, að það séu aðlögunarviðræður. Það kemur fram á vef sambandsins og í greinargerðinni. Það sem er svo erfitt fyrir ráðherra hæstv. ríkisstjórnar er að viðurkenna þetta því þá eru engin samningsmarkmið í raun til. Þegar engar varanlegar undanþágur munu fást með aðlögunarviðræðunum, ef þjóðin vissi það fyrir fram þá mundi hún bara segja nei í sumar þegar ekkert er í raun að fá út úr einhverju samningsferli sem er í raun bara ekki rétt að tala um. Við getum lítið samið um annað en hvernig við lögum okkur að sambandinu, það getur tekið einhver ár, að við höldum einhverjum réttindum, en engar varanlegar undanþágur verða í boði. Þar sem við fáum verður hægt að strika út með einu pennastriki hjá stærstu þjóðum sambandsins, á því fengu Írar að kenna allhressilega. Þær varanlegu undanþágur sem menn hafa verið að tala um hér eru allar eftir að ríki eru komin inn í sambandið og þær eiga líka við frekar smávægilega hluti sem snerta síðan ekki hagsmuni annarra ríkja eins og auðlindir okkar myndu gera.

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir gott seinna andsvar. Það er bara þannig að þegar almenningur fær hlutlausar og góðar upplýsingar og tekur afstöðu með tilliti til þeirra þá er almenningi algerlega treystandi. Þess vegna heldur hæstv. ríkisstjórnin þessu fram, að hér sé bara um kaffispjall að ræða og það sem verður kosið um í sumar skipti í rauninni engu máli. En það er alveg ljóst að við getum treyst þjóðinni. Við sáum það í Icesave þar sem þjóðin hafnaði því að greiða skuldir óreiðumanna. Þar var þjóðinni treystandi. Ef við fengjum þær upplýsingar sem þetta mál á skilið upp á yfirborðið og menn væru ekki að tala um og búa til einhverja frasa, að kíkja í pakkann og hitt og þetta, þetta eru dæmigerð umbúðastjórnmál. Það sama á við um þann geira sem ég kem úr, umbúðanám, allt of mikið af námi íslenskra barna gengur út á umbúðanám sem lítur vel út á yfirborðinu en skilar engu. Þess vegna erum við í þeirri stöðu að 40% nemenda eru ekki með grunnfærni í lesskilningi eftir tíu ára skyldunám.

Þetta mál hér einkennist af einhverju leikriti. Hér kemur ráðherra og talar niður það sem stendur á heimasíðu ESB af því að það sé 14 ára gamalt. Hér kom hæstv. ráðherra í pontu og talaði það niður að upplýsingar sem eru í fullu gildi núna væru eitthvað verri af því að þær eru 14 ára gamlar. Hér er alveg augljóst að ríkisstjórnin — enda mæta hvorki Samfylkingin né Flokkur fólksins hér til leiks. Þetta fólk vill ekki láta sletta á sig einu né neinu. Ríkisstjórnin og þingmeirihlutinn er skíthræddur við þjóðina.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir hans afar fínu ræðu þótt stutt væri af því að seinni ræða okkar þingmanna hér er bara fimm mínútur. Í þessu risastóra máli höfum við tíu mínútur og fimm mínútur til þess að ræða þetta mál í fyrri umræðu. Nú er það alveg ljóst að það er ekki Evrópusambandið eða atkvæðagreiðsla um Evrópusambandið sem hvílir á þjóðinni í dag. Það sem hvílir á heimilunum í landinu í dag, almenningi, fyrirtækjunum, er algjört skipbrot núverandi ríkisstjórnar í efnahagsmálum, algjört skipbrot. Efnahagsmistök á efnahagsmistök ofan. Skattahækkanir og annað sem hafa keyrt upp verðbólguna hafa ekki bara þyngt byrðar heimilanna heldur eru núna að rýra kaupmátt fólks með hækkandi verðbólgu. Nú er vaxtaákvörðunardagur á miðvikudaginn og ekki eru vextir að fara að lækka í þessu árferði og margt sem bendir því miður til þess að vextir gætu jafnvel hækkað. Þetta er það sem fólkið í landinu er að hugsa um þessa dagana. Það er ekki að velta fyrir sér hvort við eigum að fara í Evrópusambandið. En það er einn rúmlega 10% flokkur á þingi sem keyrir þetta mál áfram og hinir flokkarnir fylgja á eftir.

Mig langar að spyrja hv. þingmann: Hefur hann sömu tilfinningu og ég að hér sé bara um algera uppgjöf að ræða í efnahagsstjórn landsins? Það sé í rauninni verið að nota þetta sem pólitískt útspil til að beina athyglinni og kastljósinu frá því ástandi sem ríkir í samfélaginu og þeim verkefnum sem fram undan eru og verið að kljúfa þjóðina hér í einhverju Evrópusambandstali?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir hans fyrra svar. Það er alveg greinilegt að við sjáum hvernig þessi hrossakaup hafa lagst hérna upp. Núna er hæstv. innviðaráðherra sem út af enn einu mixinu situr uppi með það að ákveða byggðakvóta í landinu af því að hæstv. atvinnuvegaráðherra vildi ekki taka þátt í þessu „skuespili“ sem er í kringum byggðakvótana. Nú er verið að leggja af línuívilnun. Það er verið að leggja af rækju- og skelbætur sem mun líklega verða til þess að vinnsla gæti lagst af í ákveðnum plássum. Allt er þetta gert til þess að viðhalda hér loforði Flokks fólksins. Við erum síðan með launavísitöluna og við erum búin að fá grásleppuna. Við sjáum hrossakaupin. Nú er kapallinn allur að leggjast, þessi þrjú ömurlegu mál eru hér að leggjast upp. Þetta er það sem kostaði að fá Flokk fólksins til þess að samþykkja þessa vegferð, þá þurftu þessi þrjú mál að fara í gegn. Enda gengu hér hv. þingmenn Samfylkingarinnar og Viðreisnar hljóðir um gangana og vildu helst bara að vera á fundum einhvers staðar, helst í öðrum löndum, meðan verið væri að ræða þessi mál; þeir skömmuðust sín svo mikið fyrir þetta. Við sjáum hvernig þetta er að leggjast upp, hvað það kostaði m.a. að setja hér risastóra útgjaldaliði á sjálfstýringu til að koma þessu máli Viðreisnar inn. Hvað Samfylkingin fær út úr þessu veit ég ekki. Átti það að vera glæst efnahagsstjórn landsins og plön sem líta út eins og einhverjir sovéskir efnahagspakkar og fimm ára áætlanir sem ekkert mark er takandi á? Alltaf sökkvum við dýpra og dýpra í verðbólgu og atvinnuleysi, enda eru þetta líka bara vinstri menn. Það kemur ekkert annað úr vinstri áttinni heldur en slæmar hugmyndir um efnahagsstjórn landa.

Mig langar að spyrja hv. þingmann: Er hann ekki sammála því að svona hafi þessi hrossakaup gengið fyrir sig hér á undan?

Virðulegi forseti. Ég vil í upphafi ræðu minnar þakka þingheimi fyrir ágætar umræður sem og þeim stjórnarliðum sem hafa tekið þátt í skoðanaskiptum hér í þingsal. Það er afar mikilvægt enda málið risastórt, hugsanlega það stærsta á pólitískum ferli hæstv. utanríkisráðherra. Því skiptir auðvitað mjög miklu máli að við vöndum til verka öll sem að þessu máli koma. Þessi spurning og þessi vegferð sem miðar að því að koma okkur inn í Evrópusambandið, eða hefja þá vegferð, er auðvitað þess eðlis að það eru kostir og gallar við aðild að Evrópusambandinu, því er ekki hægt að leyna og um það er eðlilegt að við eigum í hreinskiptum skoðanaskiptum. Þar geta þessi pólitísku skoðanaskipti legið: Er hagsmunum Íslands betur borgið innan eða utan Evrópusambandsins með öllu því sem því fylgir? Á endanum snýst þetta allt saman um það.

Hér erum við að ræða þingsályktunartillögu hæstv. utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég tel rétt í upphafi málsins að fara yfir kjarnaatriði þeirrar tillögu sem slíkrar. Þar er auðvitað fyrst að nefna spurninguna sjálfa. Einhverjum kann að finnast þetta leiðinlegt, jafnvel utan kjarna málsins, en það er engu að síður mjög mikilvægt. Þá er fyrst rétt að fjalla um spurninguna sjálfa. Hún er nokkuð sérstök. Ég er raunar þeirrar skoðunar hreinlega og því miður að hún sé leiðandi. Ég vil síður ganga svo langt að halda því fram að hún sé villandi en hún er leiðandi. Þarna er það lagt upp hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Það er enginn ágreiningur um það hér í þingsal. Staðreynd málsins er auðvitað sú að þeim var lokið fyrir rúmum áratug. Því væri að mínu viti réttara að orða spurninguna með þeim hætti sem hv. þm. Flokks fólksins, Sigurður Helgi Pálmason, sagði hér í þingsal; að málið væri ekki svo flókið í grundvallaratriðum, það væri verið að spyrja hvort hefja eigi viðræðurnar að nýju. Það er miklu nákvæmari spurning og fangar það sem við erum raunverulega að gera. Við erum ekki að halda áfram einhverju samtali sem lauk fyrir 13 árum. Það má ræða um það hvort spyrja eigi þjóðina hvort hefja eigi viðræðurnar að nýju. Þetta skiptir máli og er auðvitað atriði sem utanríkismálanefnd þarf að skoða sérstaklega.

Ég er reyndar sjálfur hissa á því að utanríkisráðuneytið hafi ekki á fyrri stigum gætt einmitt að efni spurningarinnar sjálfrar. Það er lögboðið í kosningalögum að leita skuli umsagnar landskjörstjórnar, þar með talið um spurninguna sjálfa. Ég geri þá ráð fyrir því að utanríkismálanefnd muni afla slíkrar umsagnar. Þetta er vandmeðfarið og við viljum auðvitað öll að þetta sé vel gert. Það er atriði númer eitt. Í því sambandi, og í vinnu utanríkismálanefndar, tel ég líka að það væri skynsamlegt að afla álits Feneyjanefndarinnar á spurningunni sjálfri. Þetta er svona fyrsta atriðið. Það hefði kannski verið hægt að afgreiða það mun fyrr ef ríkisstjórnin hefði fylgt samþykkt um vandaða meðferð frumvarpa og þingsályktunartillagna sem gerir ráð fyrir því að mál eins og þetta, þingsályktunartillaga, sé lagt inn í samráðsgáttina. Það er fyrsti snertiflötur ríkisstjórnarinnar við borgarana í landinu. Ég fæ ekki skilið af hverju það var ekki gert, af hverju þessari skyldu var ekki fylgt að leggja málið inn í samráðsgátt þannig að borgarar landsins geti komið að málinu, kjósendur, sem við í minni hlutanum erum vænd um að treysta ekki. Þetta er þeirra vettvangur til þess að eiga beina aðkomu að málinu strax í upphafi. Einhverra hluta vegna var málinu markaður þessi farvegur einmitt, held ég, vegna þess að þeir sem héldu á málum vildu ekki fá fram sjónarmið almennings áður en til þinglegrar meðferðar kæmi.

Að lokum — og ég sé að tími minn líður eins og skot — þá er það dagsetningin sjálf. Ég held að við sjáum það öll, og því hefur verið teflt fram, að þessi dagsetning hafi verið valin, lok ágúst, einmitt vegna þess að Alþingi er ekki að störfum þá, reyndar undir því yfirskini að þá muni þetta ekki tefja fyrir fjárlagavinnu eða öðru slíku í þinginu. Ég gef lítið fyrir slík sjónarmið. Ég tel að það sé skynsamlegra að dagsetningunni yrði frestað, hvort heldur sem það væri í lok september eða byrjun október. Ég tel það miklu skynsamlegra. Ég held að það sé eðlilegt að þingið sé að störfum þegar jafn stórt mál eins og þetta er uppi. Við erum með lýðræðislega kjörið þjóðþing hvort heldur sem ríkisstjórninni líkar það betur eða verr. Hér eigum við í skoðanaskiptum og hér verða ráðherrarnir að mæta og svara spurningum stjórnarandstöðunnar og standa skil gjörða sinna. Því er eðlilegt að í jafn stóru máli líkt og þessu að Alþingi sé að störfum.

Þetta eru þessi tæknilegu atriði er varða þingsályktunartillöguna sjálfa. Ég legg áherslu á að við vöndum umræðuna. Því miður er ég þeirrar skoðunar að svo hafi ekki verið. Auðvitað er hægt að bæta úr því. En við sem komum að þessum málum, hvort heldur sem er í minni hluta eða meiri hluta, eigum að vanda okkur. Þar skiptir auðvitað mestu að eiga í hreinskiptnum skoðanaskiptum um málið sjálft, m.a. hvað það þýði að segja já eða nei í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá er auðvitað fyrsta atriðið að hugsa um það og það er þá ríkisstjórnarinnar og stjórnarmeirihlutans að gera grein fyrir því hvað gerist í kjölfarið. Þá vil ég í því sambandi nefna nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar frá árinu 2009; vinnan þar var mjög ítarleg og ég vænti þess að utanríkismálanefnd þessa þings muni vanda sig með sama hætti. Þar segir, með leyfi forseta:

„Sú breyting hefur orðið á stækkunarviðræðum að sérstök áhersla er nú lögð á að ríki hafi í raun uppfyllt tiltekin viðmið varðandi hvern og einn kafla áður en samningar um þá eru opnaðir og einnig áður en þeim er lokað. Í þessu felst að sem minnst er gefið af frestum til að uppfylla skilyrðin áður en köflum er lokað heldur er þeim ekki lokað fyrr en ákveðnum markmiðum er náð í framkvæmd og með innleiðingu löggjafar í viðkomandi ríki. Slíkt er að sjálfsögðu óháð þeim aðlögunartíma og undanþágum sem kann að semjast um.“

Þá er auðvitað rétt að spyrja: Hefur þetta eitthvað breyst? Hvað liggur fyrir um það? Ekki nokkur skapaður hlutur. Þá er ég að vísa til þess að strax í upphafi, ef við hefjum þessa vegferð, þá felst hún í akkúrat þessari aðlögun. Það er ábyrgðarhluti.

Ég sé því miður að tíma mínum er að ljúka. Það er erfitt að fara tæpa á einhverju á þessum 20 sekúndum sem ég á hér eftir. Ég hvet þingheim, og þá sérstaklega þá sem eru í forsvari fyrir þessa ríkisstjórn, til þess að vanda umræðuna; eiga í hreinskiptnum skoðanaskiptum, upplýsa kjósendur, hvort heldur sem er í aðdraganda þess að við afgreiðum þetta mál eða þegar og ef það kemur að þessari þjóðaratkvæðagreiðslu, sem ég tel að séu allar líkur á, og að upplýsingaskipti séu skýr og hreinskilin.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir prýðisgott andsvar sem er að mínu viti þýðingarmikið. Það er lagt upp með að þetta sé einhvers konar ferð án fyrirheita, ferð án nokkurs konar skuldbindinga eða afleiðinga. Sjálfur er ég þeirrar skoðunar að í því felist nokkur afvegaleiðing. Það er bara staðreynd og þetta liggur svo sem fyrir. Það þarf ekki að taka mín orð fyrir því heldur nægir að nefna þetta nefndarálit meiri hluta utanríkismálanefndar frá 2009. Það hefur ekkert breyst, ekki nokkur skapaður hlutur. Ef menn telja að svo sé, annað en eitthvert hvísl á milli embættismanna, þá þarf auðvitað að draga það fram.

Umsóknarferlið er nákvæmlega þetta. Það felur í sér að taka upp einstaka kafla og aðlaga íslenskan rétt og íslenskt samfélag að regluverki Evrópusambandsins. Þegar því er lokið þá hefst næsta ferli. Ég held að það væri t.d. alveg áhugavert að halda því líka til haga að eins og þingsályktunartillagan ber réttilega með sér að ef þjóðin segir já við þessari spurningu þá fer ríkisstjórnin í það að ljúka þessu umsóknarferli. Það mun taka lengri tíma en 18 mánuði. En eins og kemur fram í þingsályktunartillögunni sjálfri er gert ráð fyrir því að hún endi með undirritun samnings, þó með fyrirvara um þjóðaratkvæðagreiðslu. Það mun enda þannig, ef orð hæstv. utanríkisráðherra reynast sönn. Eftir 18 mánuði ef umræðurnar ganga jafn vel og haldið er fram þá mun það leiða til einhverrar undirritunar. Allt hefur þetta afleiðingar. Ég held að það sé mikilvægt að menn hafi í huga að það eru einhverjir kostir og gallar, en ræðum þá bara. Við erum ekkert hrædd við það.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ágætt andsvar og get tekið undir þetta að ýmsu leyti. Sjálfum birtist mér þetta sem einhvers konar eftiráskýring. En hún er þá það. Og það virðist vera samhljómur á milli ríkisstjórnarinnar og þeirra sem eru í forsvari fyrir Evrópusambandið um að staðan í dag sé svona, jafn einkennilega og það kann að hljóma og sérstaklega ef dregin er fram hver staða Íslands var allan þennan tíma, síðastliðinn rúman áratug, gagnvart Evrópusambandinu. En þetta hefur líka efnislega þýðingu og kemur aftur að orðalagi spurningarinnar sjálfrar sem, eins og ég sagði, er leiðandi og á jaðri þess að vera villandi. Hér er verið að afla samþykkis þjóðarinnar fyrir því að hefja þessar viðræður að nýju, eins og kom fram í máli hv. þingmanns sem ég vitnaði í hér áðan. Það er eiginlega spurningin eða verkefnið sem er lagt fyrir þjóðina, ekki það hvort halda eigi þessum viðræðum áfram. Það kemur raunar fram í greinargerð með þingsályktunartillögunni sjálfri. Það er einmitt farið yfir það að í síðustu atrennu hafi Ísland lokið viðræðum í um 11 af 35 köflum áður en þeim var slitið, eins og segir hérna reyndar í tillögunni sjálfri, „áður en viðræðum var hætt árið 2013“. Í greinargerðinni er efnislega lagt upp með að það þurfi að endurmeta stöðuna í öllum þessum köflum, endursemja eða í það minnsta að taka stöðuna á því hvort slíkt þurfi að fara fram. Af þessu öllu má auðvitað ráða að hér sé ætlunin að spyrja þjóðina hvort hefja þessar viðræður að nýju og þá segi ég bara: Spyrjum þjóðina að því.

Virðulegi forseti. Það er áhugavert að taka þátt og fylgjast með þessari umræðu. Fyrir þá sem kannski eru ekki alltaf að fylgjast með þinginu þá er það alla jafna þannig að þegar ríkisstjórnarmeirihluti er stoltur af sínum málum þá mætir hann til leiks, til umræðu, og er ekki hræddur við að takast á við stjórnarandstæðinga, telur sig vera með rökin sín megin. Ég man nú eftir mörgum, af því að ég hef verið beggja vegna borðs, snerrum þar sem maður fór ásamt samflokksmönnum sínum og þingmönnum úr öðrum flokkum til að takast á við stjórnarandstæðingana þegar þeir fóru villur vegar. Í þessu tilfelli hefur varla sést til stjórnarliða. Og nú fer um stjórnarliða, ég heyrði í einum sem gólaði úr hliðarherbergi hvort ég væri að grínast. Nei, ég er ekki að grínast, virðulegi forseti. Hver sem skoðar mælendaskrána og fylgist með umræðunni sér að stjórnarliðar hafa varla látið sjá sig.

Það er reyndar þannig, virðulegi forseti, af því að hér situr ráðherra í hliðarsal, sem er ágætt, að hér er verið að setja af stað eitthvert leikrit sem ég verð að viðurkenna að ég á svolítið erfitt með að átta mig á. Ég er nú búinn að vera til í einhvern tíma, í rúmlega hálfa öld, og ég er búinn að taka umræðu við fólk, eins og t.d. hæstv. utanríkisráðherra, um Evrópusambandið í nokkra áratugi. Það sem er hins vegar búið að gerast núna, virðulegi forseti, er að hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra sem hefur starfað í einhverjum af þessum Evrópusamtökum, Já Evrópa eða Já Ísland, hvað þetta heitir hverju sinni, og ýmsir aðrir — á sama tíma gerðist það að allir þessir ráðherrar, þingmenn og fólk úti í þjóðfélaginu, misstu minnið á sama tíma. Allt í einu veit þetta fólk ekki sem á að taka umræðu um Evrópusambandið — af því að Evrópusambandið er til og hefur verið til í áratugi, það byggir á samþykktum reglum og er með dómstól þannig ef menn greinir á þá geta þeir farið með mál fyrir Evrópudómstólinn við ákveðnar aðstæður þar sem Evrópusambandið dæmir eftir þeim sáttmálum, lögum og reglum sem þar gilda. En nú eru allt í einu forystumenn ríkisstjórnarinnar og hæstv. utanríkisráðherra búnir að fá eitthvað algjört minnisleysi og vita bara ekkert hvað Evrópusambandið er en vilja gjarnan fá einhverja leiðsögn um hvort það eigi að halda áfram einhverju aðildarferli sem Evrópusambandið var búið að segja og er búið að segja okkur í 15 ár að sé löngu hætt. Finnst engum þetta merkilegt, þetta minnisleysi? Mér finnst það stórmerkilegt. Mér finnst stórmerkilegt því þetta fólk er búið að taka þátt í umræðum. Ég get alveg borið virðingu fyrir því ef einhver er þeirrar skoðunar að hann eða hún telji að hagsmunum Íslands sé best borgið innan Evrópusambandsins. Gott og vel, tökum þá umræðu. En það veit enginn lengur, virðulegur forseti, hjá forystumönnum ríkisstjórnarinnar hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu. Það veit það enginn lengur.

Hér hefur verið gengið á hæstv. ráðherra og spurt spurninga, efnislegra spurninga, sem við vitum að vísu öll svörin við. Eins og í dag þegar hv. þm. Guðrún Hafsteinsdóttir og hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson spurðu bara ofur einfaldra spurninga. Ráðherrarnir vita ekki neitt. Ha, aðlögun? Felst einhver aðlögun í því? Þau vita ekki neitt. Það er heilt ráðuneyti sem ég veitti forstöðu í nærri fimm ár sem þekkir þetta inn og út. Þetta er utanríkisráðuneytið. Ég var í háskólanum. Á þeim tíma vissu allir hvað fólst í því að vera í Evrópusambandinu sem að þeim málum komu og, virðulegur forseti, þú ert með heilu samtökin sem eru að takast á um það hvort það sé gott eða slæmt að vera í Evrópusambandinu. En allt í einu erum við með forystumenn íslenskrar þjóðar sem eru búnir að missa minnið, muna ekkert og geta ekki svarað einföldum spurningum um hvað felst í því ef þjóðin segir já í þessari atkvæðagreiðslu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Þetta er eitt af því sem er slík ótrúleg ósvífni eins og hv. þingmaður var að vísa til. Nú hljómar það vel til að setja inn í einhverjar sviðsmyndir eða einhverja narratífu að við séum búin að taka upp 80% af öllu reglugerðafarganinu í gegnum EES-samninginn. Einhver kynni þá að segja: Bíddu, af hverju erum við þá að standa í þessu? Ykkur langar svona í Evrópusambandið en þetta er hvort eð er komið í 80%, slakið á, verið ekki með neitt vesen. En það er ekkert á bak við þetta. Þetta er bara tóm þvæla. En þeir ætla að halda línunni. Svo ertu bara með suma fjölmiðla sem ganga ekkert á viðkomandi stjórnmálamenn og spyrja hvaðan þeir hafi þetta, hvaðan þessi 80% koma. Að vísu kom hv. þm. Dagur B. Eggertsson og sagði 75% af því að hann hafði hlustað á hlaðvarp þar sem einhver aðili sagði það. Hv. þingmaður spyr hver sé hugmyndin og vísar til þess líka hvernig menn ætli að fara í gegnum þetta. Ég átta mig ekki á því. Ég man vel eftir því þegar þessi fyrri vegferð var farin. Ég man eftir því þegar það rann upp fyrir þáverandi hv. stjórnarliðum hvað í rauninni var í gangi. Ég man líka að það var ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur sem hætti þessu og kláraði aldrei neitt af þeim köflum — ekki bara um sjávarútveginn heldur bara ekkert af þessum köflum sem skipta máli vegna þess að þau þorðu ekki að sýna þjóðinni það. Og af því að hv. þingmaður spyr varðandi þessi skilyrði og það sem hæstv. utanríkisráðherra vísaði til: Af hverju svarar þá hæstv. utanríkisráðherra því ekki skýrt hvort hún sé að meina að við séum inni í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni eða ekki? Það kemur ekkert svar við því. Ég hef mestar áhyggjur af því vegna þess að allar þær þjóðir, af því að ég er að hugsa um hvernig ríkisstjórnin ætlar að vinna úr þessu, sem hafa farið inn í Evrópusambandið, nær allar, ef við sleppum Kola- og stálbandalaginu en jú, það á svo sem við þær líka, hafa farið inn í Evrópusambandið með svolítið lágt sjálfstraust, það hefur ekki gengið vel. Það er sannarlega þannig með þessa ríkisstjórn núna, viljandi eða óviljandi, hún er ekki að standa sig þegar kemur að efnahagsmálum og því lengra sem líður á kjörtímabil þessarar ríkisstjórnar því verri verður staðan í efnahagsmálum. Kannski er það áætlunin til að koma okkur inn, að menn segi bara: Við viljum bara eitthvað í staðinn fyrir þetta.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni aftur fyrir spurningarnar. Stutta svarið við seinni spurningunni er nei. Þessi ríkisstjórn mun skrifa undir hvað sem er. Það hefur verið alger forgangur hjá þessari hæstv. ríkisstjórn að ganga í Evrópusambandið, allt annað þegar kemur að utanríkismálum hefur verið algjört aukaatriði. Dæmi: Eigum við að tala um tollana og kísilinn, var verið að gæta hagsmuna Íslands þar? Þegar Ursula von der Leyen kom til landsins? Nei. Það var meira að segja séð til þess að fréttamennirnir gætu ekki spurt slíkra spurninga. Ég man ekki eftir þessu áður. Þau þurftu að fá að vita áður hvaða spurningar kæmu. Auðvitað veit ég ekki hvort það var nákvæmlega út af því, en hvers vegna annars? Hún var komin og þau höfðu lagt í þá vinnu að reyna að búa til þá sviðsmynd að þessi umsókn væri enn í gildi. Einhver hefði getað spurt hvort það hefði ekki átt að vera í forgangi að fá Ursulu von der Leyen til að segja: Ekki hafa áhyggjur, við í ESB ætlum ekki að brjóta EES-samninginn á ykkur. Einhverjir sem eru að hugsa um hagsmuni Íslands hefðu nú kannski sagt það. En það er ótrúlegt að heyra hæstv. forsætisráðherra segja bara að við eigum ekki að ræða ESB, sagði á kynningarfundinum, en við þurfum að gera það og við verðum líka að skoða hvað gerðist hjá Jóhönnustjórninni. Eitt af því sem gerðist og kom fram var það að á meðan aðlögunarferlinu stóð voru íslensk stjórnvöld beitt þrýstingi og aðlögunarferlið notað í Icesave-deilunni til að koma fram kröfum þeirra ríkja sem við áttum í deilum við og nota tækifærið, af því að við vildum fara inn í Evrópusambandið, til þess að hafa tök á okkur. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að hv. utanríkismálanefnd, sem hv. þingmaður er aðili að, kalli fram öll gögn. Það er til fullt af gögnum frá Jóhönnustjórninni þegar við vorum í þessu aðlögunarferli. Kallið fram öll gögn. Við skoðum þessi gögn, ég hef skoðað svolítið af þeim, og við sýnum almenningi þessi gögn.

Virðulegur forseti. Að ganga í Evrópusambandið er svolítið eins og að verða hluti af húsfélagi þar sem allir borga inn, en svo er það mjög mismunandi, og er afleiðing af áratugastjórn vinstri manna og embættismanna, hvað menn fá út úr hússjóðnum þegar þeir eru búnir að borga inn í húsfélagið. Það ætti ekki að koma neinum á óvart að Evrópusambandið vilji fá land eins og Ísland til að ganga í Evrópusambandið af því að við yrðum nettógreiðandi inn í sambandið, ekki nettóþiggjandi. Við myndum greiða líklega 20–40 milljarða á ári nettó sem meðlimir, sem ríkt land í Evrópusambandinu. Það er nefnilega þannig í dag, virðulegur forseti, að af 27 ríkjum eru einungis tíu ríki nettógreiðendur inn í Evrópusambandið. Það eru 17 ríki sem eru nettóþiggjendur, fá meira út úr sambandinu en þau leggja til þess. Það er áætlað að Moldóva, sem er núna umsóknarríki og yrði svona meðreiðarsveinn með okkur í aðildarumsókninni, væri að fá á milli 1 til 3 milljarða evra á ári frá Evrópusambandinu í innviðauppbyggingu. Það er svolítið sérstakt að borga í húsfélag en síðan er greitt úr hússjóðnum til að endurnýja eldhúsinnréttingu og gólfefni í sumum íbúðunum en ekki öllum. Þannig virkar Evrópusambandið og þannig mun það verða. En það er ekki bara það sem Evrópusambandið fær ef Ísland gengur inn í Evrópusambandið. Þá opnast líka hlið inn á norðurskautið og aðgangur. Að komast inn á áhrifasvæði norðurskautsins skiptir gríðarlega miklu máli fyrir Evrópusambandið.

Það sem hefur verið mjög villandi í þessari umræðu og mig langar að nota þessar síðustu tvær mínútur sem ég hef hérna til að ræða, virðulegur forseti, er að það er verið að rugla saman öryggis- og varnarmálum. Það er verið að tala hér um og búið að halda margar ræður um það að í breyttum heimi skipti svo miklu máli að við séum í einhvers konar öryggis- og varnarsamstarfi við Evrópusambandið. Við erum í öryggis- og varnarsamstarfi við alls konar þjóðir hér á Norður-Atlantshafi og við erum í NATO. Það sem mestu máli skiptir er að núna 5. maí þá eru 75 ár liðin síðan við gerðum tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin. Það er munur á okkur og Evrópusambandinu þegar kemur að öryggis- og varnarmálum. Og af hverju er það? Jú, af því að Ísland er inni á áhrifasvæði Bandaríkjanna, varnarsvæði Bandaríkjanna þegar kemur að vörnum þeirra sjálfra. Ólíkt Króatíu eða Austurríki er lega landsins með þeim hætti að við skiptum máli í vörnum Bandaríkjanna. En þessu er öllu sullað saman. Það að halda virkilega að einhver evrópskur her sé að fara að hafa einhvern fælingarmátt eða koma Íslendingum til bjargar — það hljóta allir að sjá hvað það er súrrealískt. Er sem sagt verið að halda því fram að það sé ekki nóg fyrir okkur að vera fullgildur meðlimur í NATO og vera með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin, öflugasta herveldi heims, eina ríkið í heiminum sem getur komið okkur til bjargar? Þetta er alveg ótrúleg umræða, talað um breyttan heim og hitt og þetta. Maður veltir fyrir sér: Hefur ekkert af þessum ágætu ræðumönnum hér lesið bara mannkynssöguna, þótt ekki væri nema bara síðustu 100 ár aftur í tímann? Hvað er búið að ganga á í heiminum? Hvað gekk á í Evrópu fyrir 80 árum síðan, akkúrat þegar við urðum sjálfstæð þjóð?

Þessi málflutningur, að reyna að hræða fólk til þess að það sé betra að ganga í Evrópusambandið á þeim forsendum að það skipti okkur máli út frá öryggis- og varnarmálum, á sama tíma og stjórnvöld sinna í engu samskiptum við Bandaríkin sem er okkar stærsti bandamaður í öryggis- og varnarmálum, er alveg ótrúlegur sem og að halda því fram að Evrópusambandið eigi að vera lausnin í þeim málum. Við erum komin á mjög slæman stað í umræðunni, virðulegur forseti, þegar þetta er orðinn einn stærsti útgangspunkturinn fyrir því að við eigum að segja já núna í haust.

Virðulegur forseti. Þetta eru áhugaverðar vangaveltur hjá hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni. Þessi umræða um sameiginlegan her hefur verið í gangi í mörg ár og hefur kannski aukist undanfarin ár og misseri eftir að Bandaríkjamenn sögðu að kannski þyrftu nú Evrópuþjóðirnar að borga eitthvað í púkkið og þeir ætluðu ekki að borga brúsann alveg einir í NATO. Þessi umræða hefur þyngst, það hefur komið meiri þungi í þessa umræðu um Evrópuher. Mér finnst alveg eðlilegt að spyrja: Ef við erum í Evrópusambandinu og Evrópusambandið er með einhvers konar Evrópuher, erum við hluti af því? Er ekki eðlilegt að því sé svarað? Er eitthvað að því að þeirri spurningu sé svarað? Já eða nei? Ef já, með hvaða hætti? Þá erum við bara farin að tala um aðild að sambandi sem er á allt öðrum forsendum heldur en ég held að margir Íslendingar átti sig á. En stóri munurinn er sá að það er landfræðileg lega Íslands sem gerir það að verkum að Ísland er mikilvægt í vörnum Bandaríkjanna, ólíkt Króatíu eða Austurríki eða einhverju Evrópusambandsríki. Það er akkúrat það sem er ástæðan fyrir því að við erum búin að vera með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin í 75 ár. Það er ekkert í vörnum landsins sem kemur í staðinn fyrir þennan tvíhliða varnarsamning og hvað þá einhvers konar hugmyndir um að Evrópusambandið muni koma Íslendingum til bjargar eða verja Ísland. Ef það verða einhverjir aðrir en Bandaríkjamenn þá geri ég ráð fyrir því að það verði Bretar, Norðmenn eða Kanadamenn sem muni koma okkur til bjargar og engin af þessum þjóðum er í Evrópusambandinu.

Virðulegur forseti. Ég held að það sé óhætt að upplýsa hæstv. forsætisráðherra um það, ef hún er ekki með það á hreinu, að þegar þú hefur svokallaðar aðildarviðræður þá eru þetta aðlögunarviðræður og þá hefjast þær strax. Þannig er það og það er bara þannig. Það er enginn munur þar á. Það er kannski vandamálið því að nú heyrir maður að nýjasta mantran sem tönnlast er á aftur og aftur í umræðunni, er: Við viljum bara vita meira. Þau eru hætt að tala um að kíkja í pakkann. Við viljum bara vita meira. Þetta les maður í öllum ræðum og viðtölum. Við þurfum bara að vita meira. Bíddu, erum við að fara í einhverjar kosningar í ágúst án þess að vita nokkurn skapaðan hlut? Er það það sem þetta gengur út á? Erum við bara eins og blindir kettlingar hér? Vitum ekki neitt en ætlum að vita meira? Það er náttúrlega akkúrat það sem hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var að segja, það á einhvern veginn að spila þetta þannig. Ja, viljum við ekki vita meira? Vitum við sem sagt ekki neitt? Það á ekki að setja neitt á borðið fyrir framan fólk. Þjóðin á ekki að fá neinar upplýsingar, ekkert sem upplýsir í rauninni þjóðina um það hvað við erum raunverulega að fara að kjósa um. Við erum hér með uppgefna ríkisstjórn sem er komin með efnahagsmálin í skrall, vill að við séum að ræða Evrópusambandið, er uppgefin á verkefninu, er búin að gefast upp, kasta inn handklæðinu. Þá er best að fara að ræða Evrópusambandið sem menn vita greinilega eiginlega ekkert um og hvernig þetta gengur fyrir sig. Þá er slagorðið búið til einhvers staðar. Nú hömrum við á þessu, þetta hljómar vel: Við viljum bara fá að vita meira. Svo er bara svarað með skætingi í fjölmiðlum. Ef fjölmiðlar vilja fá að vita meira um hvað eiginlega standi til þá er bara svarað með skætingi og hortugheitum. Hvernig getum við ætlað að ganga til kosninga 29. ágúst með þetta fyrir framan okkur? Ég bara spyr.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni fyrir afbragðsgóða fimm mínútna ræðu. Ég tek undir að það er ekki gott að fá svona stuttan ræðutíma og þar sem ég hef nú bara tæpa mínútu ætla ég að reyna að koma mér að efninu. Hv. þingmaður talaði um stöðuna í Evrópusambandinu. Staðan er náttúrlega bara mjög alvarleg. Atvinnuleysi ungs fólks er allt upp í 25%, Frakkland er í stórkostlegri efnahagslegri krísu og ef bætt er við óuppgerðu lífeyrissjóðakerfi þess þá er þetta nánast gjaldþrota ríki. En það hefur oft verið talað um hvað það sé gott að búa í Evrópusambandinu, lágir vextir og gott að eignast íbúð. Ég sá gamlan skólabróður minn sem er búinn að búa þarna í þó nokkuð mörg ár og hann segir hér á fésbókinni, og þetta er í Hollandi:

„Eitt get ég alveg sagt á hreinu. Þeir sem vinna hér láglaunastörf munu aldrei geta átt neitt og leigja og bíða eftir leigustýrðri félagslegri íbúð í tíu ár að meðaltali.“

Þetta er draumaríki Evrópusambandsins, Holland. Það er ekki bara vaxtastigið, það eru launin og kaupmátturinn sem skipta máli. Er ekki hv. þingmaður sammála því að svona hlutir þurfa líka að vera á hreinu gagnvart þjóðinni áður en hún ætlar að fara að greiða hér atkvæði um hvort við eigum að halda áfram að vita meira?

Virðulegur forseti. Já, þetta er nefnilega svolítið merkileg umræða því að viðkomandi sem ég var að vitna í áðan, færslu hans, er háskólaprófessor þarna úti og miðað við hvað íbúðin hans hefur hækkað mikið þar þá fullyrðir hann að miðað við vaxtastigið sem núna er í Hollandi, íbúðavextina, myndi hann ekki ráða við að kaupa sömu íbúð í dag miðað við þær kröfur sem eru gerðar um hvað þú þarft að vera með hátt hlutfall fyrir hús, fasteignir og annað. Það er einmitt þannig. Mig langar bara að halda áfram að tala um þetta út frá efnahagsmálunum, út frá þeirri efnahagslegu stöðu sem Evrópa er í sem er með heilu herina af embættismönnum sem enginn kaus sem eru búnir að búa til reglur og regluvæða allt með þeim hætti að 80% fyrirtækja í Evrópu segja að samkeppnisstaða álfunnar sé að snarversna. Verðum við ekki einmitt að draga fram allar þessar sviðsmyndir og verður þetta ekki að vera á hreinu gagnvart almenningi? Ekki bara kannski og mögulega það sem við gætum fengið. Við verðum að átta okkur á því: Hver er kaupmátturinn, hvert er atvinnuleysið, hver eru launin? Í hvaða klúbb erum við að fara að ganga? Er hv. þingmaður ekki sammála því að þetta þurfi að liggja fyrir?

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir prýðisræðu og sömuleiðis óska honum til hamingju með að hafa sært stjórnarliða upp í andsvar. Það eru væntanlega mestu skoðanaskipti sem við munum eiga við þá hér í dag, sýnist mér. Ég ætla ekki að gera annað en að hrósa hv. þm. Ingvari Þóroddssyni sem alla vega tekur þátt, það á ekki að skamma þá sem gera eitthvað í því. En í orðaskiptum þarna á milli var enn og aftur fullyrt af hálfu stjórnarliða að þetta snerist ekki um Evrópusambandið heldur bara hvort við ættum að sækja um. Þekkir hv. þingmaður einhver dæmi þess að eitthvert ríki hafi lagt út í þann kostnað og þá fyrirhöfn, bæði hjá sjálfu sér og í Evrópusambandinu, að sækja um aðild að Evrópusambandinu en hafi ekki verið að meina það, meira bara að kanna hvað væri í gangi? Það eru fullt af löndum í Evrópu. Hefur eitthvert ríki einhvern tíma sótt um aðild að Evrópusambandinu en ef einhver hefur spurt hvort það vildi vera í Evrópusambandinu sagt: Það bara kemur í ljós, það var svo lítið að gera að við ákváðum þetta. Af hverju ekki þetta eins og eitthvað annað? Veit hv. þingmaður um eitthvert slíkt dæmi?

Virðulegur forseti. Þetta er hárrétt hjá hv. þingmanni og allir sem vilja vita geta komist að því að það sækir engin þjóð um aðild að Evrópusambandinu nema hún vilji fara þar inn og viti hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu. Þetta er algerlega séríslensk þvæla. Það er líka með ólíkindum að við séum með stjórnmálaöfl og stjórnmálaflokka — nú er Samfylkingin með á stefnuskrá sinni að ganga í Evrópusambandið. Hvernig má það vera að stjórnmálaflokkur eins og Samfylkingin vilji ganga í Evrópusambandið ef þau vita ekki hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu? Hvernig má það vera að hópur fólks sem kom saman og ákvað að stofna stjórnmálaflokk til að koma Íslandi í Evrópusambandið hefur bara ekki hugmynd um hvað felst í því að vera Evrópusambandinu? Hvernig má þetta vera? Hvernig má það vera að þau leggi til að þjóðin eigi að greiða atkvæði um það að kanna hvað sé í boði og segi bara hreint út: Við ætlum ekki að tala um Evrópusambandið — þegar báðir þessir flokkar eru einmitt með það á stefnuskránni? Það er ágætt þegar maður er óviss að reyna að útskýra eitthvað fyrir útlendingi og ég fullyrði, virðulegi forseti, að það að reyna að útskýra þetta fyrir útlendingi er eins og að útskýra fyrir útlendingi að við bönnuðum bjór í áratugi en leyfðum sterka vínið og léttvínið.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Bergþóri Ólasyni fyrir hans góðu ræðu. Mig langar að ræða við hv. þingmann og spyrja hann um allan aðdragandann að þessu ferli sem núna er fram undan. Hér kemur þingsályktunartillaga sem er ein opna, það er nú allt og sumt, ein opna sem segir lítið sem ekki neitt. Síðan eru forsvarsmenn ríkisstjórnarinnar, hæstv. ráðherrar, spurðir út í hvort það þurfi ekki að liggja fyrir hvað þetta ferli muni kosta. Við getum gefið okkur að það muni kosta milli 1–2 milljarða miðað við hvað síðasta för til Evrópusambandsins kostaði. Hún kostaði 900 millj. kr., beinn kostnaður, nota bene, beinn kostnaður en ekki óbeinn kostnaður, allur sá kostnaður sem lagðist á ráðuneytin. Beinn kostnaður var í kringum 900 millj. kr., á verðlagi dagsins í dag um 1,5 milljarðar og það er ekki hægt að gera ráð fyrir því að það verði eitthvað minna. Ofan á það bætist síðan að Ísland verður nettógreiðandi í Evrópusambandinu upp á tugi milljarða á ári af því að við erum jú með ríkari þjóðum Evrópu og þurfum þá að greiða inn í Evrópusambandið. Síðan liggur ekkert fyrir um það í rauninni hver þau skilyrði eru sem við setjum. Hver eru samningsmarkmiðin svokölluðu, hver eru skilyrðin sem við setjum? Það liggur í rauninni ekkert fyrir heldur. Það eina sem er sagt er: Viltu ekki vita meira? Við viljum bara vita meira. Finnst hv. þm. Bergþóri Ólasyni þetta vera boðlegt, að boða til þjóðaratkvæðagreiðslu og þetta er allt og sumt sem þjóðin hefur fyrir framan sig?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Bergþóri Ólasyni fyrir svarið. Hér er nefnilega svolítið skemmtilegt að sjá hvernig hæstv. ríkisstjórn leggur mismunandi skilning í tölur og í rauninni hvað hlutirnir kosta. Hv. þingmenn muna líklega eftir því þegar hér var blásið í lúðra, það var nánast lúðrasveit og barnakór fyrir utan þinghúsið, þegar tilkynnt var um 3 milljarða aukalega, stórkostlega viðspyrnu í viðhaldi á vegum landsins. 3 milljarðar. Það var nú allt og sumt. Þetta var blásið upp, þetta væru stórkostlegar upphæðir. En svo er allt svona, 1, 2, 3, 4 milljarðar í að halda úti fólki næstu mánuði og ár í Evrópu að semja um að aðlaga Ísland að Evrópusambandinu — það er allt bara eðlilegt. Það fer ekki alltaf saman hljóð og mynd hjá hæstv. ríkisstjórn og hefur svo sem ekki gert það eiginlega frá því að hún hóf störf.

En það sem mig langaði að spyrja hv. þingmann um í seinni spurningunni er að það gætir líka mjög mikils ósamræmis í því þegar verið er að tala um gjaldmiðilinn og vexti og þegar verið er að bera saman Evrópusambandið og Ísland. Það kom nú fram hjá Jóni Bjarka Bentssyni, aðalhagfræðingi Íslandsbanka, að evran og reyndar dollarinn og pundið líka hafa sveiflast meira en íslenska krónan síðastliðin sex ár. Síðan er það að koma fram að almennt verkafólk í Evrópu er ekkert að kaupa sér íbúð, kaupmátturinn er með þeim hætti að það getur ekki keypt sér íbúð. Það bíður eftir því að komast í einhverjar leigustýrðar íbúðir, miðlægar félagslegar íbúðir og þarf kannski að bíða í áratug eftir að komast inn í slíkt kerfi af því að það er ekki valkostur að kaupa sér íbúð.

Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki sammála því að svona hluti þurfum við líka að skýra og að þeir þurfi að vera á hreinu gagnvart fólki áður en það fer að kjósa.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fína ræðu um það sem snýr að varnar- og öryggismálum og hvernig málið er sett fram í kafla 3 í þingsályktunartillögunni. Það mætti kannski dýpka einmitt umræðuna sem snýr að þessu, mér finnst þessi umræða ekki hafa verið allt of mikil. Það er einhvern veginn búið að setja málið í þann búning að þetta sé farið að snúast um varnar- og öryggismál okkar Íslendinga. Ég vildi því fá frá hv. þm. Ingibjörgu Davíðsdóttur hvernig hún nálgast það sem snýr að þessu og er skrifað inn í þingsályktunartillöguna. Nú eru örfáar vikur í að það verði 75 ár liðin, núna 5. maí, frá því að skrifað var undir tvíhliða varnarsamning við Bandaríkjamenn og 4. apríl verða 76 ár síðan við undirrituðum stofnsáttmála NATO. Nú virðist þetta allt saman vera svolítið tengt og eiga að snúast um að Evrópusambandið eigi einhvern veginn að fara að tryggja varnir og öryggi okkar Íslendinga. Það hefur verið bent á 7. mgr. 42. gr. Lissabon-sáttmálans, grein sem sá sem hér stendur segir að sé í raun ekkert um varnar- og öryggismál, hún snýst um allt annað, a.m.k. sögðu bæði Finnar og Svíar árið 2022: Þótt við séum í Evrópusambandinu myndi sú grein í Lissabon-sáttmálanum, 7. mgr. 42. gr., ekki tryggja okkur. Er þetta ekki bara eitthvað svona húmbúkk, þessi nálgun sem snýr að varnar- og öryggismálunum, að leggja þessa mikla áherslu á þetta eins og kemur þarna, einhvern veginn gefið í skyn að þetta snúist um varnar- og öryggismál?