Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir framsögu sína og vil nota þetta tækifæri til að spyrja nokkurra einlægra spurninga sem íslenska þjóðin á rétt á að fá svör við. Ráðherrann segir að hér sé aðeins verið að taka upp þráðinn á ný, að hér sé um framhald viðræðna að ræða. Gott og vel. En ef það er rétt hlýtur ráðherrann að geta upplýst Alþingi með skýrum hætti hvort samningsmarkmið Íslands séu þá enn þau sömu og áður eða hvort þau hafi breyst. Eru það sömu markmið og Alþingi lagði til grundvallar á sínum tíma um forræði yfir auðlindum, sjávarútvegi, landbúnaði, orkumálum og aðra lykilhagsmuni Íslands? Eða hefur ríkisstjórnin í hyggju að endurmeta þessa afstöðu og þá í hvaða átt? Þetta skiptir máli vegna þess að ríkisstjórnin biður nú þjóðina um að segja já eða nei við áframhaldandi viðræðum án þess að upplýsa þjóðina um hvaða skilyrði Ísland ætlar í raun að setja á borðið.

Forsætisráðherra hefur á sama tíma sagt að staða Íslands sé sterk og að við séum í sterkri samningsstöðu. Ef það er mat ríkisstjórnarinnar þá vaknar næsta spurning: Telur ríkisstjórnin sig þá geta farið fram með enn skýrari og strangari kröfur en áður? Getum við þá sett harðari skilyrði um fiskveiðiauðlindina, um yfirráð yfir orkuauðlindum, um landbúnað og um þá grundvallarhagsmuni sem skipta íslensku þjóðina mestu máli? Ef svarið er já á ráðherrann að segja okkur hér og nú í hverju sú sterkari samningsstaða felst. Hvað er það nákvæmlega sem Ísland telur sig nú geta tryggt betur en áður? Því að það er ekki nóg að biðja þjóðina um að hefja ferðalag, það verður líka að segja þjóðinni hvert við erum að fara, með hvaða skilmálum, með hvaða farartækjum, hvaða nesti við ætlum að taka með og á hvaða forsendum.

Virðulegi forseti. Ég verð nú að segja að ég er pínulítið áttavillt í málflutningi ráðherranna hér því að í málflutningi ríkisstjórnarinnar um ESB virðist vera grundvallaróvissa um hvað sé eiginlega verið að leggja til. Í sjálfri þingsályktunartillögunni stendur skýrt að þjóðin eigi að greiða atkvæði um hvort halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu en í greinargerðinni er jafnframt vísað til þess að umsóknin hafi ekki verið afturkölluð. Hæstv. forsætisráðherra hefur hins vegar talað opinberlega um þjóðaratkvæði um að hefja aðildarviðræður á næstu mánuðum að nýju — að nýju. Ég verð því að spyrja: Hvor framsetningin er rétt? Er ríkisstjórnin að kynna þjóðinni framhald á 15 ára gömlu ferli, eins og orðalag þingsályktunartillögunnar gefur til kynna, eða er verið að taka upp þráðinn með sömu kaflaskiptingum og endurvöktum viðræðum? Eða er hún að biðja um nýtt pólitískt umboð til nýrra viðræðna á nýjum forsendum? Mér er brugðið að heyra ráðherrann segja hér að það þurfi enginn að verða sérfræðingur í ESB fyrir 29. ágúst. Fólk mun kjósa að hefja aðlögun Íslands að öllu regluverki ESB. Þetta er risastór spurning. Þetta er það sem fólk verður að átta sig á og ráðherra á ekki að tala einhvern veginn léttvægt um þá spurningu. Svo nefnir hæstv. ráðherra hér að Stefan Füle sé hættur. Það er vissulega rétt, og þá spyr maður: Eru ekki bara allir hættir sem voru í þessum aðildarviðræðum á sínum tíma sem ráðherra vill halda áfram með?

Virðulegi forseti. Við stöndum hér í dag og ræðum tillögu sem hefur að geyma eina af þeim grundvallarspurningum sem snerta framtíð landsins sem sjálfstæðrar þjóðar. Þetta er stór stund og á stórum stundum þarf þingið að sinna hlutverki sínu, vera gagnrýnið og skýrt og taka málin til vandaðrar umræðu. Við Sjálfstæðismenn trúum á Ísland. Við trúum á íslenska þjóð. Við trúum á að við getum ráðið okkar málum sjálf og við treystum þjóðinni. Einmitt þess vegna viljum við að þjóðin haldi völdum sínum. Þeir sem tala um að færa vald yfir til Brussel treysta þjóðinni ekki. En það gerum við. Við treystum dómgreind fólksins í landinu. Við treystum því að Íslendingar geti tekið afstöðu til stórra mála þegar þeir fá réttar upplýsingar og þegar umræðan er upplýst og heiðarleg. En einmitt vegna þess að við treystum þjóðinni þá segjum við líka að það verði að spyrja réttra spurninga. Það sem ríkisstjórnin leggur hér fram er ekki saklaus og óskuldbindandi millileikur. Það er pólitísk ákvörðun um að setja Ísland aftur inn á aðildarbraut að Evrópusambandinu. Það er ekki hægt að slíta það úr samhengi, fegra það með orðalagi eða láta eins og hér sé aðeins verið að opna á frekara samtal.

Við höfum séð þetta allt áður. Alþingi samþykkti árið 2009 að sækja um aðild að Evrópusambandinu og að loknum viðræðum skyldi þjóðin greiða atkvæði um endanlegan aðildarsamning. Nú er hins vegar verið að leggja til ráðgefandi þjóðaratkvæði um það eitt hvort halda eigi viðræðunum áfram áður en samningsmarkmiðin liggja fyrir og áður en þjóðin veit hvaða skilyrði íslensk stjórnvöld ætla raunverulega að setja. Ráðherra sagði í andsvari hér áðan að við þyrftum að setja okkur samningsmarkmið ef þjóðin segði já. Hvers lags málatilbúningur er þetta? Þarna liggur kjarni málsins. Ef ríkisstjórnin vill umboð frá þjóðinni til að fara í þessa vegferð þá er lágmark, algjört lágmark, að hún upplýsi þjóðina um það hvað hún ætlar að semja um. Við hverju er þjóðin að segja já eða nei? Hvað eru íslensk stjórnvöld að fara að verja? Hverjar eru rauðu línurnar sem við munum ekki stíga yfir? Hvaða undanþágum telja þau sig geta náð fram? Hvað á að gerast í sjávarútvegi? Hvað á að gerast í orkumálum og hvað á að gerast í landbúnaði? Hvað á að gerast með forræði þjóðarinnar yfir eigin auðlindum? Það er ekki nóg að segja við þjóðina: Farið af stað og treystið okkur. Fólk á rétt á því að vita hvert ferðinni er heitið og á hvaða forsendum hún er farin. Enginn leggur af stað í samningaferli af þessari stærðargráðu til að sjá bara hvað gerist.

Þegar ríki fer í aðildarviðræður er það vegna þess að verið er að kanna á hvaða forsendum aðild geti orðið að veruleika. Þú stígur ekki upp í flugvél og segir svo eftir flugtak að þú sért í raun ekkert á leiðinni, bara að kíkja á aðstæður í Brussel. Fólk sér í gegnum slíka útúrsnúninga. Þjóðin veit að þegar ríki sækir um aðild og gengur inn í aðlögunarviðræður þá er það ekki gert í tómarúmi. Það er gert vegna þess að menn vilja kanna hvort aðild sé raunhæf niðurstaða og undirbúa aðlögun að regluverki Evrópusambandsins. Ríkisstjórnin reynir að stilla þessu upp þannig að þeir sem gagnrýna þessa tillögu séu að gera lítið úr vilja þjóðarinnar. Það er rangt. Þjóðaratkvæði er gott og gilt lýðræðislegt tæki en lýðræðið krefst líka heiðarleika. Það krefst vandaðrar umræðu og það krefst þess að þjóðkjörnir fulltrúar segi satt um það sem þeir eru að biðja um umboð fyrir. Við erum reyndar sammála ríkisstjórninni um eitt atriði. Hún hefur ekki umboð til að ráðast í þessa vegferð án þess að leita fyrst til þjóðarinnar. En þá verður líka að gera það af heilindum, ekki með því að búa til loðna spurningu um fyrsta skrefið inn í Evrópusambandið.

Virðulegi forseti. Það er annað sem vekur athygli mína, það er fordæmalaust að ráðast í svona vegferð án þess að þingmeirihluti hafi áður staðið skýrt og óumdeilanlega að baki sjálfri hugmyndinni um aðild. Hér er ríkisstjórn sem sjálf er klofin í grundvallarspurningum um fullveldi, forræði og framtíðarskipan landsins. Á blaðamannafundi síðastliðinn föstudag fullyrti hæstv. menntamálaráðherra, formaður Flokks fólksins, að ríkisstjórnin myndi ekki tala fyrir því að þjóðin greiði atkvæði á tiltekinn hátt. Einn stjórnarflokkur segist vera á móti inngöngu en styður þó að farið sé af stað í ferli sem á samkvæmt eðli sínu að kanna og undirbúa aðild að Evrópusambandinu. Þetta er mótsögn sem þjóðin sér. Við skulum líka rifja upp orð forsætisráðherra fyrir kosningar. Þá var talað skýrt um að forgangsmálið væri efnahagslegur stöðugleiki hér og nú, ekki ESB, ekki þessi vegferð. Talað var um húsnæðismál, heilbrigðismál, samgöngur og atvinnustefnu. Talað var um að það væri bannað að plata fólk. Talað var um að ekki yrði gengið á bak orða sinna og í áramótaávarpi um síðustu áramót var því lýst yfir að ekkert væri fjær sanni en að íslenska leiðin væri ekki lengur fær. En hvað blasir við nú tæpum tveimur og hálfum mánuði síðar? Verðbólgan er enn þrálát, vextir eru enn of háir, atvinnuleysi vex, fyrirtæki finna fyrir óvissu, heimilin finna fyrir þrýstingi og í stað þess að ríkisstjórnin horfist í augu við þessi verkefni, í stað þess að hún sýni festu í efnahagsmálum, í stað þess að hún leggi fram trúverðuga áætlun um stöðugleika, þá leitar hún skjóls í deilu um Evrópusambandið. Raunverulegur stöðugleiki byrjar nefnilega heima. Það er ekki hægt að fela skort á árangri í innanlandsmálum með því að opna nýjan og djúpstæðan ágreining um fullveldi Íslands. Það er ekki hægt að nota ESB sem pólitíska ábreiðu þegar ríkisstjórnin ræður ekki við verðbólgu, vexti og atvinnuleysi.

Og svo kemur tímasetningin. Ríkisstjórnin vill kjósa 29. ágúst. Hvers vegna liggur svona á? Hvers vegna er ekki stefnt að því að þjóðin fái lengri tíma, meiri yfirferð og heildstæðari umræðu síðar um haustið? Ef ríkisstjórnin vill raunverulega upplýsta umræðu, af hverju velur hún þá þann tíma sem er hvað verst til þess fallinn að skapa djúpa og vandaða samfélagsumræðu? Ljóst er að þessi tímasetning er ekki valin með hagsmuni þjóðarinnar í huga heldur hentisemi ríkisstjórnarinnar. Því til viðbótar rifja ég upp orð hæstv. forsætisráðherra frá því á blaðamannafundinum á föstudag, með leyfi forseta: „Fólk þarf því ekki allar upplýsingar um hvað það að tilheyra ESB endanlega myndi þýða. Maður sér að umræðan er að fara svolítið þangað. Það er ekki ráðandi afstaða um það hvort fólk vilji eyða tíma sínum í þetta eða ekki.“ Fólk þarf ekki allar upplýsingar um hvað það þýðir að tilheyra ESB, segir hæstv. forsætisráðherra. Hverjir voru það aftur sem treystu þjóðinni?

Virðulegi forseti. Stundum er því haldið fram að þessi umræða snúist um að Ísland verði sterkara með því að sitja við borðið. Ég skil þau sjónarmið. Ég skil að sumir telji að í breyttum heimi eigi Ísland að kanna hvort nánara samband við Evrópusambandið þjóni hagsmunum okkar betur. Það er réttmæt afstaða. En þá þarf líka að svara spurningunni: Hvað er það nákvæmlega sem fæst með aðild sem gerir íslenskt samfélag betra en það er í dag? Hvað fá íslensk heimili, íslensk fyrirtæki, íslenskur sjávarútvegur, íslenskur landbúnaður og íslenskir neytendur út úr þessu sem þeir fá ekki með núverandi samstarfi á grundvelli EES-samningsins? Hvað er það sem ríkisstjórnin telur að bæti líf fólks í þessu landi með afgerandi hætti? Við höfum þegar mjög víðtækan aðgang að innri markaði í Evrópu í gegnum EES. Við eigum í nánu samstarfi við Evrópuríki en við höldum um leið sjálf forræði á grundvallarsviðum. Það er stóra atriðið í þessu. Það er kjarninn í því að treysta þjóðinni og treysta Íslandi. Þjóðin á betra skilið en útúrsnúninga. Þjóðin á betra skilið en pólitíska feluleiki. Þjóðin á betra skilið en ríkisstjórn sem leitar skjóls í umræðu um ESB af því að hún ræður ekki við verkefnið heima fyrir. Og ef ríkisstjórnin vill fá umboð frá þjóðinni á hún að leggja öll spil á borðið. Hún á að segja skýrt hvaða skilyrði hún ætlar að setja, hvaða hagsmuni hún telur sig geta varið og hvaða árangri hún trúir raunverulega að hægt sé að ná. Annars er hún ekki að biðja um upplýsta umræðu um hagsmuni og framtíð okkar sem þjóðar. Þá er hún bara að biðja þjóðina um blint traust og það getum við Sjálfstæðismenn aldrei samþykkt því að við treystum þjóðinni áfram fyrir völdum á Íslandi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir spurninguna sem til mín er beint. Hún er komin aftur til ársins 2013 og líður einhvern veginn illa yfir því. Ég ætla bara að minna hæstv. ráðherra á að það aðlögunarferli sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar fór í sigldi í strand. Það steytti á skeri þannig að það var algerlega tómt mál um að tala að sú ríkisstjórn gæti klárað þetta mál. Af hverju segi ég það? Vegna þess að það var farið í 11 kafla af 37 og veigamestu kaflarnir voru aldrei hreyfðir. Það var aldrei opnað fyrir umræðu um sjávarútveg, landbúnað eða orkuna okkar. Af hverju var það ekki gert? Vegna þess að það var alveg augljóst að það var ekki um neitt að semja og það er jafn augljóst 2026 og 2013. Velkomin, hæstv. ráðherra, til ársins 2026.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að eiga hér við mig orðastað og hæstv. ráðherra segir að sú ríkisstjórn sé farin, ríkisstjórnin sem lagði af stað í þessa vegferð 2009. Því miður er þessi ríkisstjórn ekki farin, hún er endurfædd. Þessi ríkisstjórn fæddist aftur og tók til valda 21. desember 2024, ný Jóhönnustjórn. Þetta eru gamalkunnug stef sem við verðum vitni að á hverjum einasta degi í tíð þessarar ríkisstjórnar. Við erum aftur að upplifa Jóhönnustjórnina sem gat ekki klárað það verkefni sem hún lagði af stað í með aðlögunarviðræður þannig að það þýðir ekkert að vera að tala um það. Það var ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og Samfylkingarinnar sem gat ekki klárað þessa aðlögun eða viðræður og gat ekki farið með málið í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þau sprungu á limminu. En treystir Sjálfstæðisflokkurinn þjóðinni? Þú svarar ekki spurningunni. Sjálfstæðisflokkurinn treystir alltaf þjóð sinni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir sínar vangaveltur sem hann beinir til mín. Ég skil heldur ekki, virðulegi forseti, þann tvískinnung sem mér finnst vera hjá forsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar þar sem í málflutningi ríkisstjórnarinnar er talað um að halda eigi áfram viðræðum um aðild Íslands að Evrópusambandinu þegar í greinargerðinni er jafnframt vísað til þess að umsóknin hafi ekki verið afturkölluð, en síðan hefur forsætisráðherra ítrekað talað um það opinberlega að það eigi að hefja aftur aðildarviðræður á næstu mánuðum. Ég hlýt því að spyrja stjórnarmeirihlutann: Hvort á að halda áfram eða hefja nýjar viðræður? Ef það á að hefja nýjar viðræður hlýtur meiri hlutinn hér og ríkisstjórnin að ætla að koma með samningsmarkmiðin eða þau skilyrði sem við Íslendingar ætlum að setja okkur í þessum aðildarviðræðum.

Virðulegi forseti. Ég hef aldrei sagt að ekki megi spyrja þjóðina, ég hef bara aldrei sagt það og ég held að enginn Sjálfstæðismaður hafi dregið það í efa, bara alls ekki. Það sem ég hef sagt er: Hver á spurningin að vera? Spyrjið þá réttu spurninganna, afvegaleiðið ekki fólkið í landinu.

Mig langar líka að spyrja, af því að hv. þingmaður vísar til þess að hér muni allt umhverfi heimila og fyrirtækja taka miklum breytingum til hins betra ef við gerumst fullgildir aðilar að Evrópusambandinu: Hvað hefur þingmaðurinn fyrir sér í því? Mér finnst það líka vera að slá ryki í augu fólks. Ég er nýbúin að lesa hér grein eftir samflokksmann hv. þingmanns, Magnús Árna Skjöld Magnússon, þar sem hann talar í löngu máli um einmitt hvað lífið verður betra fyrir heimilin í landinu og lífið verður betra fyrir allt atvinnulífið. Það er ekki hægt að lofa þessu. Það er enginn samnefnari fyrir því að hér muni allt okkar umhverfi taka einhverjum gríðarlegum stakkaskiptum. Við höfum staðið okkur vel. Við höfum stýrt okkar landi sjálf og ég er þeirrar skoðunar að við eigum að halda á forræði okkar sjálf.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Öllum landsmönnum er ljóst að Viðreisn hefur gengið hér um með Evrópusambandsþráhyggju í mörg ár. Sú þráhyggja náði inn í ríkisstjórnarsáttmálann. Jú, það er alveg rétt sem kom fram í máli ráðherra hér fyrr í dag að það hefur legið ljóst fyrir að það er í ríkisstjórnarsáttmálanum að fara eigi í þessa vegferð. Af hverju núna? Ráðherra sagði hér fyrr í dag að það væru svo viðsjárverðir tímar og við þyrftum að auka öryggi og varnir okkar Íslendinga. Mér finnst alveg með ólíkindum ef það er vörn okkar, til að tryggja öryggi og varnir okkar Íslendinga, að hlaupa inn í tollabandalag sem Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, er nýbúinn að segja að geti ekki einu sinni varið sig sjálft. Ef þetta er öll vörnin sem við fáum að heyra um frá hæstv. utanríkisráðherra þá hef ég áhyggjur.

Virðulegi forseti. Ég held að við séum mörg hér inni sem höfum búið í Evrópusambandinu, ég bjó þar í fimm ár. Ég get fullyrt að það er hægt að lifa góðu lífi þar, bara mjög góðu lífi. Ég er mikill Evrópusinni, ég er bara ekki Evrópusambandssinni. Ef það er eitthvað sem er eitur í mínum beinum þá er það forræðishyggja og miðstýring og það er það sem mér hefur þótt Evrópusambandið hafa farið í mjög auknum mæli í átt að. Ég segi það líka, af því að hv. þingmaður nefndi það hér í fyrri spurningu til mín, að mér finnst ríkisstjórnin vera í blekkingaleik þegar talað er um að við séum með virka umsókn. Við getum farið inn á heimasíðu Evrópusambandsins og þar er okkur ekki að finna, ekki nafnið á landinu okkar. Það eru fjölmörg önnur ríki en ekki nafn Íslands og hefur ekki verið í langan tíma. Þess vegna þótti mér það mikill feluleikur og sýndarmennska, við skulum segja sýndarmennska, þegar hér var blásið í eitthvert partí í júlí í fyrra, og Ursula von der Leyen var dregin upp á dekk, í heimsókn til Íslands, eingöngu til að draga það upp úr hatti sínum að þessi umsókn væri enn þá virk en ekki týnd og tröllum gefin.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Ég ætla að fá að svara henni bara beint með því einfaldlega að spyrja réttu spurningarinnar. Rétta spurningin hlýtur að vera: Vilt þú ganga í Evrópusambandið, já eða nei? Þá fáum við skýra afstöðu þjóðarinnar til þess hvort fólk vilji ganga inn í sambandið, já eða nei. Ef meiri hluti þjóðarinnar segir já, þá getur þetta aðlögunarferli hafist og þá kemur það sem þingmenn meiri hlutans hér vilja alltaf kalla — þá kemur hér samningur og þá er hægt að kjósa öðru sinni um hann. Ég tel þetta vera einu réttu spurninguna.

Svo vil ég líka aðeins rétt í blálokin, af því að ég svaraði ekki hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni nógu vel: Það er jú mikil upplýsingaóreiða hér í gangi og erfitt að henda reiður á þessu og ég hef áhyggjur af því í aðdraganda þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu sem á að fara fram seinna á árinu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni og spyr á móti: Er Samfylkingin með einhverja kristalskúlu? Vegna þess að Samfylkingin er búin að lýsa því yfir að þau vilji ganga inn í ESB Nei. þannig að þau hljóta að eiga þessa kristalskúlu, þetta kemur fram á heimasíðu þeirra.

Mig langar að fá að svara hv. þingmanni þegar hún spyr hvort ég hafi verið oft við samningaborð. Já, það hef ég nefnilega verið. Ég hef bæði tekið þátt í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði en ég hef líka staðið í eigin rekstri. Ég hef þurft að selja vöru. Það er ekki vænlegt til árangurs að banka upp á í einhverri sjoppu í Hlíðunum eða hvar sem er og segja bara: Heyrðu, viltu fá te, 20% afslátt og þú tekur þetta inn hérna? Þú þarft fyrst að setjast niður og segja: Viltu selja vöruna mína? Langar þig að vera með þessa vöru hér í hillunum? Í framhaldinu fer síðan fram ítarlegt samtal um kaup og kjör. Alveg eins og ég sagði áðan, spurðu þjóðina fyrst: Viljið þið ganga í Evrópusambandið, já eða nei? Svo skulum við hefja þetta ferli. Þú getur ekki troðið einhverri vöru upp á fólk svona.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég veit ekki hvort ég á að hafa eitthvert samviskubit en hér kemur hv. þm. Pawel Bartoszek og er bara farinn á taugum eftir nokkrar mínútur í umræðunni og gerir í alvöru athugasemd við það að ég fari í andsvör við hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson. Af hverju má ég ekki fara í andsvör við hv. þm. Sigmund Davíð Gunnlaugsson? Ég vil fá skoðanir hv. þingmanns fram. Er það virkilega þannig, virðulegi forseti, að stjórnarliðar séu farnir þannig á taugum að þeir ætli núna að stýra því hver talar við hvern hér í þingsal Alþingis? Ég ætlaði að spyrja hv. þingmann um það að við búum í þeim veruleika að við vitum að stjórnarliðar vita hvað felst í að vera í Evrópusambandinu. Við vitum að fræðimennirnir, sem eru með álit um þetta, vita þetta. Hvernig eigum við að nálgast það að draga fram staðreyndirnar? Eða telur hv. þingmaður að við verðum í þessu alveg fram til 29. ágúst, að horfa á fólk sem við vitum að veit hvað Evrópusambandið er og hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu? Heldur hv. þingmaður að það muni reyna að vera í þessum blekkingarleik allan tímann? Og svaraðu nú.

Virðulegi forseti. Mér finnst áhugavert — að vísu eru þetta aðeins ruglingsleg andsvör hérna af því að við erum báðir að tala við hv. þm. Pawel Bartoszek. En mér finnst þetta bara með ólíkindum. Ég vildi aðeins heyra sjónarmið hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem hefur tekið þennan sama slag og hefur að mörgu leyti sömu reynslu og sá sem hér stendur, verið fyrrverandi forsætisráðherra, blaðamaður, tekið þátt í alþjóðastarfi og þekkir þetta inn og út. Við vitum að stjórnarliðar vita hvað felst í þessu, þeir hafa jafnvel farið í áfanga þar sem þetta er kennt. Ég held hér á bók sem heitir Inni eða úti? eftir Auðun Arnórsson. Við vitum að þau eru að blekkja. Erum við í alvöru að horfa á það að ríkisstjórnarmeirihlutinn ætlar í fullri alvöru að reyna að keyra þetta í gegn þrátt fyrir að allir sem vilja vita viti nákvæmlega hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu? Allir vita það að ef þeir tala við kollega sína í Evrópu þá munu þeir ekki trúa okkur ef við segjum að umræðan sé með þessum hætti, að hér sé ríkisstjórnarmeirihluti sem segir: Ekki tala um Evrópumálin, þetta snýst ekki um að kynna sér Evrópumálin, ESB, þetta snýst um að vita meira. Ég vil bara spyrja hv. þingmann: Verður umræðan svona fram að þjóðaratkvæðagreiðslunni?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég ætla að spyrja um nokkra hluti. Í fyrsta lagi byrjaði hv. þingmaður á að tala um að við þyrftum að ganga í ESB til að sýna fram á með hverjum við stöndum. Nú erum við ekki í ESB. Er það eitthvert vafamál? Er ríkisstjórnin ekki alveg viss um hvar Ísland stendur? Það sama á við um Noreg. Vita menn ekki hvar við stöndum í heiminum?

Nú er Evrópusambandið algjörlega ósammála því, og hefur verið lengi, að þetta séu einhverjar samningaviðræður. Er Evrópusambandið að skrökva? Og svo er það hitt, sem er kannski aðalatriðið: Við vitum hvað felst í því að vera í Evrópusambandinu. Þetta er bara blekkingarleikur sem hér er á ferðinni hjá stjórnarliðum. Þetta gengur út á það að við erum að færa völd frá Íslandi til Brussel. Hv. þingmaður verður að útskýra það fyrir þjóðinni af hverju það er gott að færa völd sem við höfum frá Alþingi Íslendinga og sveitarstjórnum yfir til Brussel.

Virðulegi forseti. Ég held að hv. þingmaður sé að segja að við vitum auðvitað hvar við stöndum og ég vona að hv. ríkisstjórn sé ekki með efasemdir um það. Við þurfum ekki að ganga í Evrópusambandið til þess að vita hvar við stöndum. Það þarf ekkert ríki að ganga í Evrópusambandið, Noregur þarf þess ekki, til að vita hvar það stendur. En, virðulegur forseti, þið komist ekki upp með þetta. Þið komist ekki upp með það að segja að bækur eins og þessar, sem eru kenndar í háskólunum, bækur um það hvað felst í að vera í Evrópusambandinu, bæklingar og upplýsingagjöf frá Evrópusambandinu, séu bara einhver þvæla og að um samningaviðræður sé að ræða. Ætlar hv. þingmaður að halda því til streitu að allt það sem Evrópusambandið segir um Evrópusambandið — Evrópusambandið er búið að vera til í tugi ára — og allt það sem er kennt í háskólanum sé þvæla? Ég hef lært þetta í háskólanum og ef ég hefði svarað eins og stjórnarliðar gera þá hefði ég einfaldlega fallið. En aftur: Hv. þingmaður og stjórnarliðar þurfa að færa rök fyrir því af hverju það er gott fyrir Ísland að færa völd frá Íslandi yfir til Brussel.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Fyrra andsvar mitt snýr ekki að þessum þætti en ég ætla að biðla til hv. þingmanns að vera ekki að taka undir málflutning sumra um að EES-samstarfið feli í sér valdaframsal til Brussel. Hv. þingmaður veit betur og á ekki að vera apa upp þennan ömurlega málflutning.

En að andsvari mínu: Hv. þingmaður kom inn á það að hún treysti þjóðinni til að taka ákvörðun. Því langaði mig til að spyrja hv. þingmann, sem er nefndarmaður í utanríkismálanefnd, hvort hún telji ekki sömuleiðis mikilvægt að almenningur sé vel upplýstur í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar og að það fari fram vönduð málsmeðferð hér í þinginu og sérstaklega innan utanríkismálanefndar. Mun hún ekki beita sér fyrir þessum atriðum? Hvað finnst henni þá um dagsetningu fyrirhugaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu í þessu tilliti? Er hún hentug til að tekin verði upplýst ákvörðun og að við getum miðlað upplýsingum til almennings svo hann geti þá tekið í kjölfarið upplýsta ákvörðun?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Hvernig getum við hv. þingmenn stuðlað að þessu? Við gætum m.a. gert það inn í utanríkismálanefnd og ég hefði óskað þess að hv. þingmaður hefði verið afdráttarlausari með það að hún myndi stuðla að vandaðri og heiðarlegri málsmeðferð í nefndinni. Í ræðu sinni kom hv. þingmaður sömuleiðis inn á orðræðu hér, að því er mér skildist, í þinginu í dag um framsal fullveldis Íslands á silfurfati og var hann þá að vísa í ræðu væntanlega einhvers annars. Mig langaði til að spyrja hv. þingmann: Á hvernig fati vill Samfylkingin framselja fullveldi Íslands, ef ekki á silfurfati? Hér vísa ég í fyrirvaralausa yfirlýsingu Samfylkingarinnar á heimasíðu Samfylkingarinnar þar sem segir, með leyfi forseta: „Samfylkingin vill stefna að fullri aðild Íslands að Evrópusambandinu.“

Herra forseti. Ég þakka fyrir að komast í andsvar því að ég taldi að það væri fullt áðan. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og eldmóðinn, mikill eldmóður sem býr í hjarta hv. þingmanns til þessa máls og áhugavert að hlusta á það. En ég verð að taka undir fyrirspurn sem hv. þm. Diljá Mist Einarsdóttir kom með varðandi tímasetningu á þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Hv. þingmaður svaraði því einhvern veginn til að það væri fínt fyrir okkur að fara inn í næsta þingvetur búin að afgreiða þetta mál.

Mig langar að spyrja: Telur hv. þingmaður í alvöru að það sé hægt að kasta fram slíku, að það eigi bara að vera þægilegra fyrir okkur að vera ekki að takast á um Evrópusambandsaðild og áframhald viðræðna? Er ekki ákveðinn óskýrleiki í því fólginn og kannski ekki svo upplýst umræða í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu að ákveða að fara fram með þjóðaratkvæðagreiðslu í lok sumars þegar við vitum jú að fólk er í sumarfríum út um hvippinn og hvappinn og þessi stofnun hér, sem er með þjóðkjörna lýðræðislega fulltrúa inni, hefur ekki tækifæri til að koma að umræðu í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu? Er það ekki í rauninni ósanngjarnt að setja málið þannig upp að hér eigi sér ekki stað umræða hinna kjörnu fulltrúa, sem almennt þekkja nokkuð vel til þessara mála, í aðdraganda slíkrar atkvæðagreiðslu?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið og verð að segja að ég er algjörlega ósammála þessu mati hv. þingmanns og mati ríkisstjórnarinnar og stjórnarliða á þessari dagsetningu. Mér finnst með öllu óeðlilegt að ákveða að hafa hana 29. ágúst í lok sumars einmitt þannig að þingið sé ekki að störfum. En ég þakka hv. þingmanni fyrir kennsluna og fyrir að koma pólitískum áróðri og umræðu á laggirnar. Ég þekki það svo sem ágætlega og auðvitað eiga þingmenn og aðrir umræðu um þessi mál en engu að síður hefði mér fundist mikilvægt að hér myndu heyrast skýr skilaboð frá þjóðkjörnum fulltrúum um afstöðu þeirra til þessa risastóra máls. Það er annað og margt annað sem ég mun koma inn á í ræðu minni hér síðar, annars vegar dagsetningin og hins vegar það að þessi þingsályktunartillaga er ansi rýr, greinargerðin. Þar er til að mynda ekkert um kostnað. Mér finnst það sæta furðu því að það er auðvitað þannig að hér eiga stjórnarmál, hvort sem það eru þingsályktunartillögur eða lagafrumvörp, almennt að hafa einhvers konar kostnaðarmat. Hyggst hv. þingmaður beita sér fyrir því í nefndinni að það verði farið yfir það hvað þingsályktunartillagan sem slík kostar? Nú er það auðvitað einhver beinn kostnaður bara við þjóðaratkvæðagreiðsluna en það er ekki bara það því að mér finnst eðlilegt að þeir sem fara inn í þessa atkvæðagreiðslu átti sig líka á hvað felst í því í kjölfarið. Ef ég segi já við þessu, hvað mun það kosta?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Nú þekkir hv. þingmaður Evrópusambandið mjög vel og alþjóðamál ágætlega og hefur nú verið eini stjórnarliðinn sem fram til þessa hefur ekki tekið þátt í þessum blekkingarleik að við séum að setjast og semja við Evrópusambandið um þá væntanlega eitthvað nýtt Evrópusamband. Ég vil spyrja hv. þingmann: Er hann kominn á blekkingarvagninn? Ætlar hv. þingmaður að segja við þing og þjóð að við séum að setjast niður með Evrópusambandinu eins og hér væru tveir aðilar sem væru bara að fara að búa til eitthvað nýtt Evrópusamband? Hv. þingmaður veit og hefur sagt og skrifað að það að sækja um aðild að Evrópusambandinu felst í því er að þú ert aðili að Evrópusambandinu og þú undirgengst eðlilega lög og reglur Evrópusambandsins. Hefur hv. þingmaður skipt um skoðun? Ef hv. þingmaður hefur skipt um skoðun vil ég fá að vita hvenær Evrópusambandið breyttist. Hv. þingmaður veit að ég veit að hann veit.

Virðulegi forseti. Ég vil bara fá svör við þessu. Er hv. þingmaður að halda því fram að þetta upplegg ríkisstjórnarinnar og stjórnarliða, að við séum að setjast hér og semja við Evrópusambandið, eins og það væru tveir jafngildir aðilar — virðulegi forseti, ég fékk tvær mínútur og vil halda mig við þær.

Nei, ræðutíminn er eingöngu ein mínúta þegar fjórir fara í andsvör. Forseti viðurkennir að hún var örlítið sein að lækka það niður í eina mínútu.

Mér fannst virðulegur forseti ekkert seinn.

En ræðutíma er lokið.

Hvað sem öðru líður þá vil ég skýr svör frá hv. þingmanni og ég mun taka eftir hverju einasta orði í hans svari.

Forseti ítrekar það að þegar fjórir hv. þingmenn hafa óskað eftir því að veita andsvar er ræðutíminn aðeins ein mínúta í báðum umferðum. Það þarf að handstilla klukkuna svo það kann að birtast ræðumönnum aðeins of seint.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hreinskiptið svar en við vitum það báðir, hv. þingmenn hér, að tónninn breytir engu. Það er ekki af því að þetta sé fólk sem er með horn og hala sem segir: Heyrðu, það er bara skrifað út í samþykktum Evrópusambandsins að þið þurfið að innleiða öll lög og reglugerðir, við getum gefið ykkur einhverja aðlögun í einhver ár en þá þurfum við að breyta samþykktunum. Eins og með norræna landbúnaðinn, þú kemst ekki hjá því að vera partur af sameiginlegu landbúnaðarstefnunni. Þú kemst ekki hjá því að vera partur af sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni, ekki nema menn fari í ríkjaráðstefnu og breyti bara Evrópusambandinu. Hv. þingmaður verður auðvitað að ákveða hvernig hann hagar sínu máli. Fram til þessa hefur hv. þingmaður verið einn af sárafáum einstaklingum sem voru ESB-sinnar á Íslandi — og ég ber alveg virðingu fyrir skoðun hv. þingmanns um að vilja að Ísland gangi í ESB — en fram til þessa, og á síðustu árum, hefur hann nærri því verið einn. Það var ekki þannig. Hér áður fyrr útskýrðu íslenskir ESB-sinnar af hverju þeir vildu að Ísland gengi í ESB. En ég vona að hv. þingmaður fari ekki sömu leið og stjórnarliðar því það mun koma í bakið á þeim. Menn geta ekki breytt staðreyndum með því að tala allir einni röddu fyrir blekkingum.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Ég er ekki ein af þeim sem halda því fram að Evrópusambandið sé eina þingmál og baráttumál Viðreisnar. Mér er nú tíðrætt um jafnlaunavottun Það er rétt. og það virðist manni kannski ástæðan fyrir taugatitringi hér í dag að þegar þetta ár er á enda gætu bara bæði forgangsmál Viðreisnar verið úr sögunni, þannig að ég skil það vel.

Mig langar til að spyrja hv. þingmann og formann utanríkismálanefndar út í málsmeðferð málsins og hvort hann muni sem formaður nefndarinnar ekki beita sér fyrir því að þetta mál fái vandaða og heiðarlega umfjöllun í nefndinni. Mig langar líka að spyrja út í dagsetninguna, vegna þess að ég heyrði að hv. þingmaður sagði hér áðan að honum þætti þetta góð dagsetning af því að hún væri ekki að þvælast fyrir þingstörfum, ef ég skildi hann rétt, næstkomandi haust. En mig langar að spyrja út frá almenningi og hlutverki okkar við að miðla upplýsingum til almennings, m.a. frá stjórnvöldum, hvernig honum þyki þessi dagsetning horfa við almenningi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Honum þykir dagsetningin góð og heldur sig við það. Það er skrýtið að við skulum ekki að jafnaði ganga til kosninga á þessum tíma. Það eru allt of fáir búnir að fatta hvað þetta er frábær dagsetning, það er alveg ótrúlegt.

Mig langaði hins vegar til að vera á sömu slóðum og hv. þingmenn hér á undan mér varðandi vangaveltur hv. þingmanns um orð ráðamanna á stangli í Evrópu og Evrópusambandinu og kannski einhverjar breytingar á Evrópusambandinu. Ég er svolítið á sömu slóðum og hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson. Ég er búin að þekkja hv. þingmann lengi og hef heyrt hann tala fyrir Evrópusambandinu alveg frá því að ég kynntist honum og það eru komin yfir 20 ár síðan við sátum saman í stjórn SUS. Þá var hv. þingmaður að tala fyrir inngöngu í Evrópusambandið og hefur gert það alla tíð, a.m.k. meðan ég hef þekkt hann.

Ég var að velta fyrir mér: Af hverju er hv. þingmaður að tína til þessi huggandi orð ráðamanna í ESB á stangli? Er það til að koma til móts við einhverjar efasemdaraddir af því að væntanlega hefur afstaða hv. þingmanns ekkert breyst? Er það ekki rétt hjá mér eða hvað? Hvílir afstaða hv. þingmanns til inngöngu Íslands í Evrópusambandið þungt á orðum aðila eins og forsætisráðherra Póllands, um breytingar á Evrópusambandinu? Gerir hann það að einhvers konar skilyrði? Í hvaða formi verður það? Eða er hv. þingmaður að gelta áfram og ævinlega sem stuðningsmaður inngöngu Íslands í Evrópusambandið?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Pawel Bartoszek fyrir sína ræðu. Hann er líklegast dýpsti þingmaður Viðreisnar í þessu máli og gaman að fá að eiga orðastað við hann hér. Mig langar samt að leiðrétta hann aðeins í upphafi, þar sem hv. þingmaður talaði um skólasókn: Grunnskólabörn mæta ekki í skóla fyrr en seint í ágúst.

Það sem mig langar hins vegar að spyrja hv. þingmann um eru þessar samningaviðræður og þessi tónn sem hv. þingmaður hefur heyrt. Ég ætla að vísa hér í orð Mörtu Kos sem hv. þingmaður hefur sjálfur vísað hér í nokkrum sinnum. Í samtali við norska ríkisútvarpið, NRK, segir hún þegar hún er spurð út í ferlið og hvort hægt væri að fá varanlegar undanþágur, t.d. í sjávarútvegi eða landbúnaðarmálum, með leyfi forseta: „Þetta snýst að miklu leyti um það að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins. Almennt verða ný ríki að samþykkja allar reglurnar. En stundum er hægt að fá aðlögunartímabil.“ Engar varanlegar undanþágur. Þetta er bein tilvísun í núverandi stækkunarstjóra ESB. Um hvað er að semja ef engar varanlegar undanþágur eru í boði?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svar við andsvari mínu. Það er ágætt að heyra að hann er sammála því að það séu engar varanlegar undanþágur í boði. Það eru engar varanlegar undanþágur. Það skiptir öllu máli. Hér talar hv. þingmaður um eitthvað nýlegt. Ég held að það hafi verið í síðustu viku að Ríkisútvarpið tók viðtal við Heather Grabbe sem var áður aðalráðgjafi Olli Rehns, stækkunarstjóra ESB. Það kom skýrt fram í máli frú Grabbe, svo að ég vísi, með leyfi forseta, beint í orð hennar: „Þannig að það er svigrúm til að semja um aðlögunartíma en það eru engar varanlegar undanþágur í boði.“ Á ensku: „No ops out.“ Þetta kom fram í viðtali í annaðhvort síðustu viku eða þar síðustu viku; glænýtt. Það eru engar varanlegar undanþágur í boði þannig að hér er verið að tala um að aðlaga bæði landbúnaðinn og sjávarútveginn, orkuna og allt að regluverki ESB. Það er ekkert um að semja og þess vegna er þetta ákveðið leikrit sem er í gangi.

Virðulegi forseti. Í byrjun þessarar umræðu langar mig að nefna örstutt það sem kom fram í umræðu hér áðan. Fyrir stoltan Íslending og þjóðkjörinn þingmann var það vont að lesa fyrst um fyrirhugaða dagsetningu atkvæðagreiðslunnar í erlendum ESB-miðlum. Ásýndin er sú að hæstv. utanríkisráðherra og stjórnarliðar hafi verið að gaspra um fyrirætlanir sínar í Brussel, kannski í einni af þessum átta ferðum sem hæstv. utanríkisráðherra fór í fyrra, en hafi ekki fyrir því að ráðfæra sig við þingið og við almenning með samráði sem skylt er að viðhafa. Þetta lýsir svo vel viðhorfi þessarar ríkisstjórnar til þjóðþingsins og til íslensks almennings. Hugurinn og hjartað alltaf í Brussel, bókstaflega auðvitað eins og ferðabókhald hæstv. ráðherra sýnir. x

En hér erum við og ræðum þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB, atkvæðagreiðslu sem mun fara fram enda þingmeirihluti fyrir henni. Reyndar er ekki þingmeirihluti fyrir aðild að ESB og við skulum halda því til haga að engri heilvita ríkisstjórn hefur nokkru sinni dottið það í hug að sækja um aðild að ESB án þingmeirihluta á bak við sig. En jæja, Flokkur fólksins leggur ESB-flokkunum lið við að setja þetta mál á dagskrá, þrátt fyrir að þjóðin hafi hafnað ESB í síðustu alþingiskosningum og þrátt fyrir loforð m.a. hæstv. forsætisráðherra um að ESB færi ekki á dagskrá. Gott og vel. Þessir flokkar eiga það þá bara við sína kjósendur.

Og við hvaða aðstæður ræðum við núna ESB? Verkefnin eru sannarlega ærin innan lands og ríkisstjórnin hefur greinilega gefist upp á þeim; verðbólgu, háum vöxtum og atvinnuleysi. Ríkisstjórnin leitar hreinlega skjóls í deilum um ESB og treystir því að augu almennings fari þá af vangetu þeirra til að ráða við stjórn landsins. Svo ég vísi í orð hæstv. forsætisráðherra, með leyfi forseta:

„… forgangsmálið núna verður efnahagslegur stöðugleiki í formi aðgerða sem við getum ráðist í strax í dag, ekki í formi alþjóðlegs samstarfs. Húsnæðismálin, heilbrigðismál, samgöngur og önnur atvinnustefna. Þetta eru risamál. Þá meina ég það og ég ætla ekki að fara á bak orða minna.“

Svo mörg voru þau orð. En fyrst hæstv. forsætisráðherra vill frekar ræða ESB, skulum við ræða ESB. Byrjum á því að ræða fyrirkomulagið sem ríkisstjórnin leggur hér til við ESB-kosninguna. Sölulína ríkisstjórnarinnar er sú að nú eigi að kanna möguleikana. Umræðan um þá möguleika á þó að fara fram yfir sumarleyfistíma þings og þjóðar. Það er ástæða fyrir því að við göngum aldrei til kosninga á þessum tíma, á tíma þegar þjóðin er gjarnan með hugann við annað, reynir að nýta alltof stutta íslenska sumarið, á tíma þegar þingið er ekki að störfum og hv. þingmenn geta því ekki lagt almenningi lið við að afla nauðsynlegra upplýsinga vegna spurninga sem koma alveg örugglega upp þegar nær dregur.

Eins og fram hefur komið mun þessi atkvæðagreiðsla fara fram, um það er þingmeirihluti, en furðuleg tímasetning hennar hlýtur auðvitað að vekja athygli og umræðu hér í þinginu. Varla er það markmið í sjálfu sér að sem minnst umræða fari fram og að almenningur eigi ekki kost á því að kallað sé eftir upplýsingum og svörum ráðamanna?

Virðulegi forseti. Svo aftur sé vísað í orð hæstv. forsætisráðherra þá hefur hún auðvitað reynt að halda því fram að þessi atkvæðagreiðsla snúist ekkert um ESB, að fólk þurfi ekki allar upplýsingar um hvað það þýði að tilheyra ESB, fyrir þessa atkvæðagreiðslu. Hæstv. utanríkisráðherra var með sömu línur í framsögu sinni hér áðan. Einhverjir myndu nota orð hv. þm. Dagbjartar Hákonardóttur um að reynt sé að þagga umræðuna niður. Ég skil vel að ríkisstjórnin vilji ekki ræða hvað það þýði að tilheyra ESB. Ég skil það bara fullkomlega enda þeirrar skoðunar eins og svo margir Íslendingar að ESB aðild henti ekki Íslandi.

Ríkisstjórnin vill ræða öryggis- og varnarmál. Hún vill ræða breyttan veruleika á alþjóðavettvangi, óstöðugleika, stríð. Hún vill ræða verndarhyggju og aðra frasa í alþjóðastjórnmálum. Hún vill hræða þjóðina, ekki bara með svartagallsrausi um óstöðugleika og um aflsmun sem ráði úrslitum í heiminum, heldur líka með því að rifja upp harðræði sem ESB hefur nýlega beitt þjóðina; tolla á mikilvægan íslenskan iðnað, undir því yfirskyni að framkoman hefði verið öðruvísi við bandalagsríki, því skjólið í ESB sé svo gott, svo öruggt. En ríkisstjórnin vill ekki ræða hvað það þýðir að vera aðildarríki í Evrópusambandinu sem er þó auðvitað heila málið. Ég hlakka til að ræða ESB enda þekki ég vel til. Ég hefði þó heldur kosið að við eyddum dýrmætum tíma þingsins í að ræða hvernig við bregðumst við erfiðum efnahagsaðstæðum hér innan lands, aðstæðum sem eru greinilega farnar að vaxa ríkisstjórninni í augum.

Ég verð að valda ríkisstjórninni vonbrigðum því ég er hingað komin og við í stjórnarandstöðunni til að ræða Evrópusambandið. Og við hlökkum til og við treystum þjóðinni til að taka þátt í umræðum hvað það þýðir að ganga inn í ESB. En til þess að þessi atkvæðagreiðsla og niðurstaðan verði ekki fullkomlega merkingarlaus hlýtur þjóðin að fá að vita áður en hún er spurð hver skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu eru. Til þess að þjóðaratkvæðagreiðsla sé það lýðræðislega tæki sem ætlunin er, þá þarf að spyrja réttra spurninga og þjóðin þarf að hafa allar nauðsynlegar upplýsingar. Þar eru skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu í ESB algjört lykilatriði.

Hér er nefnilega komin upp frekar ótrúleg staða. Það er ekki þingmeirihluti á Alþingi fyrir aðild að Evrópusambandinu, það voru niðurstöður síðustu alþingiskosninga. Hæstv. forsætisráðherra kemur síðan hér upp í dag og lýsir því yfir að hún treysti sér ekki til að segja hvað Evrópusambandið sé, hvað aðild að ESB feli í sér og þess vegna beiti hún sér fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta finnst mér vera heldur veikburða tilraun ESB-sinna til að slá ryki í augu fólks. Ég hvet fólk til að fara á heimasíðu Samfylkingarinnar og lesa þar stefnumál hennar, m.a. um fulla aðild Íslands að Evrópusambandinu. Talað um það sem markmið, markmið sem þurfi að ná. Þetta samband, þessi aðild sem er svo mikil óvissa um er samt eitt helsta stefnumál Samfylkingarinnar og auðvitað aðalstefnumál Viðreisnar, sérstaklega eftir að jafnlaunavottunin var lögð til hliðar.

Virðulegi forseti. Ráðamenn sem hafa svo veikt umboð þjóðarinnar til að tala fyrir ESB-aðild, segjast jafnvel ekki vita hvað í henni felist, eru þeir sem þurfa að sannfæra þjóðina og, að mínu mati, á tíma þegar hægt er að kalla eftir nauðsynlegum upplýsingum fyrir hana. Og til þess að atkvæðagreiðslan og niðurstaðan sé ekki markleysa þarf að upplýsa um það hver skilyrði ríkisstjórnarinnar eru í viðræðunum sem hún óskar eftir umboði til að fara í. Við sjáum það á heimasíðum þeirra að Samfylking og Viðreisn vilja fara í ESB án tillits til þess hvort og hvað Evrópusambandið kann eða kann ekki að bjóða. Flokkur fólksins lætur sér það í léttu rúmi liggja enda fengið ýmislegt fyrir sinn snúð í skiptum fyrir stuðninginn.

Virðulegi forseti. Það er ekkert launungarmál hvað ESB er, það geta allir kynnt sér það á heimasíðu þess. Ég treysti þjóðinni fyllilega til þess. En ég geri samt athugasemdir þegar ríkisstjórnin reynir að blekkja þjóðina og talar um ESB eins og óskrifað blað. Spáið aðeins í þetta: Finnst okkur ekkert skrýtið að þeir sem mest tala um það að við þurfum að skoða möguleikana, kíkja í pakkann, eru flestir einarðir stuðningsmenn þess að við göngum í ESB? Hvernig má það vera? Hvernig kemur það eiginlega heim og saman? Að þykjast ekkert vita en hafa samt þá yfirlýstu stefnu að ganga í ESB? Fyrrum utanríkisráðherra Danmerkur stafaði það ofan í Íslendinga 2017, með leyfi forseta „Vitanlega er ESB ekki lokaður pakki. Þið vitið hvað þið væruð að fara út í.“ Fyrrum stækkunarmálastjóri ESB sagði við síðustu viðræður, með leyfi forseta: „Ef ég nota myndlíkingu þína þá eru spil Evrópusambandsins þegar á borðinu, fyrir allra augum.“ Á heimasíðu ESB segir einfaldlega, með leyfi forseta:

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið og gera það að hluta af landslögum sínum. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið í heild.“

Virðulegi forseti. Við Sjálfstæðismenn studdum og styðjum gæfurík spor í alþjóðasamstarfi; aðildina að NATO, varnarsamninginn við Bandaríkin, aðildina að EFTA og aðildina að EES. En við styðjum ekki inngöngu í Evrópusambandið og ekki skref í átt að aðild. Og ég er sammála hæstv. utanríkisráðherra þegar hún segir að þetta snúist um hvort við treystum þjóðinni. Við Sjálfstæðismenn nefnilega treystum þjóðinni. Við treystum þjóðinni og viljum þess vegna að hún ráði áfram sínum málum sjálf. Framselji ekki fullveldi sitt og ákvörðunarvald til Brussel. Við treystum þjóðinni. Ég hvet ríkisstjórnina til að láta af þessar vanmáttarkennd og dugleysi og treysta líka íslensku þjóðinni.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið og takk fyrir þessi líkindi á upprifjun varðandi Reykjavíkurborg. Ég var nú að velta þessu fyrir mér í ræðu minni varðandi tímasetninguna, hvort það gæti mögulega verið markmið í sjálfu sér að það færi ekki fram eiginleg umræða hér og það væri ekkert þing að störfum þar sem þjóðkjörnir fulltrúar gætu gegnt mikilvægu hlutverki fyrir almenning við að kalla fram upplýsingar og svör við spurningum sem hljóta að vakna þegar nær dregur. Vegna líkingar hv. þingmanns þá rifjast auðvitað upp fyrir manni og blasir við að þetta eru auðvitað svolítið sömu leikendur sem hafa verið að stýra Reykjavíkurborg og stýra núna landsmálunum. Þetta er bara áhugaverð ábending.

Varðandi viðskiptagjaldmiðil, jú, það er rétt og hefur sömuleiðis komið fram í skýrslum, a.m.k. þeim sem hv. þm. Guðlaugur Þór Þórðarson lét útbúa þegar hann var utanríkisráðherra. Langmikilvægasti viðskiptagjaldmiðill Íslands, sem er auðvitað útflutningsþjóð eins og við þekkjum, er dollarinn. Þegar við erum að skoða meira að segja tölurnar varðandi evruna þá villir það svolítið um, og það hafa verið gerðir fyrirvarar við það, að þar er auðvitað Rotterdam inni sem er uppskipunarhöfn.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar. Það er rétt hjá hv. þingmanni að myndin sem ég dró upp í ræðu minni er bara einfaldlega myndin sem Evrópusambandið sjálft teiknar upp. Þessar upplýsingar eru aðgengilegar á heimasíðu Evrópusambandsins og varða vinnuna sem fer af stað ef svarið er já, varðandi það hvort að farið skuli af stað í aðlögunarviðræður við Evrópusambandið. Þá segir Evrópusambandið einfaldlega, með leyfi forseta:

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. Hversu hratt viðræðurnar gangi fyrir sig fari eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagist regluverki sambandsins.“

Einhverjir vilja kannski koma hér á eftir mér og halda því fram að Evrópusambandið sé að ljúga þegar það heldur því fram á heimasíðu sinni að mælikvarði á hraða viðræðna og hversu vel gangi sé einfaldlega hversu fljótt ríki geti tekið upp og aðlagast regluverki sambandsins. En þeir verða þá að gera það, ekki ætla ég að gera það.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Það er merkilegt með hv. stjórnarþingmenn að þeir vilja aldrei ræða um daginn í dag, bara árið 2026, það mætti bara vera árið. Það er ýmist verið að ræða um það sem gerðist 1973 eða eitthvað, í einhverjum viðræðum hjá Danmörku, eða í einhverjum kosningum 2013 eða hvernig sem það er. Ég myndi bara vilja einbeita mér að þeirri umræðu sem er í gangi í dag. Ég heyri að hv. stjórnarþingmenn eru strax farnir að kvarta undan lengd umræðunnar. Hún er bara rétt að hefjast hér. Ég ætla bara að fá að hlusta á umræðurnar og taka virkan þátt í þeim, eins og ég hef verið að gera. Síðan á þetta mál eftir að koma inn í utanríkismálanefnd, hvar ég á sæti. Ég væri til í að heyra frá hv. þingmanni hvort hann muni ekki beita sér fyrir því og tala fyrir því að innan nefndarinnar fari fram vönduð og heiðarleg málsmeðferð, góð málsmeðferð, þannig að við getum komist að einhverri niðurstöðu áður en til þess kemur að við þurfum að ýta á takkann hér í þingsal.

Virðulegi forseti. Það er gott að heyra hv. þingmann og virðulegan varaforseta tala fyrir vönduðum vinnubrögðum hér í þinginu. Maður er svolítið að safna í sarpinn loforðum hv. stjórnarþingmanna, að fenginni reynslu, þannig að það er gott að heyra það. Við eigum auðvitað öll að stefna að því að við séum ekki stimpilpúði fyrir framkvæmdarvaldið heldur rækjum hlutverk okkar og skyldur alvarlega hér í þinginu.

Varðandi það til hverra hefur verið vísað í umræðunum hér — ja, hv. þingmaður hefur kannski misst af prýðisgóðu andsvari hv. þm. Jóns Péturs Zimsen sem vísaði, ef mér skjátlast ekki, einmitt í núverandi stækkunarstjóra Evrópusambandsins. Það hefur því verið nóg af tilvísunum í allar áttir hér í þingsal. Ég ítreka bara það sem ég sagði áðan: Ég hlakka til umræðunnar og held áfram að safna í sarpinn fyrirheitum stjórnarliða um vandaða málsmeðferð hér í þinginu.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég tek undir það að þögn og fjarvera hv. þingmanna Flokks fólksins er algerlega ærandi. Nú gengur inn í salinn Já. hv. þingmaður og varaformaður utanríkismálanefndar. Hann var ekki kominn á mælendaskrá síðast þegar ég gáði en við bíðum spennt eftir því. Hann er a.m.k. kominn mjög nálægt hæstv. forseta, e.t.v. til að skrá sig á mælendaskrá. Annars lýsi ég auðvitað eftir afstöðu og máli hv. þingmanna Flokks fólksins, ekki síst varaformanns nefndarinnar sem er hér í þingsal sem stendur. Það er auðvitað augljóst, og ég kom inn á það í ræðu minni hér áðan, að það er ekki þingmeirihluti fyrir þessari vegferð. Þessu máli var hafnað í síðustu kosningum. Það er auðvitað stórundarlegt að vera í þeirri stöðu að við séum að þrasa um þetta mál hér á Alþingi þegar verkefnin eru ærin. En það er nú eins og það er. Flokkur fólksins hefur auðvitað fengið ýmislegt fyrir sinn snúð í skiptum fyrir stuðninginn við þetta þing- og stefnumál Samfylkingar og Viðreisnar. En ég tek undir umkvartanir hv. þingmanns og auglýsi hér með eftir ræðumönnum frá Flokki fólksins.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðara andsvar. Það væri óskandi að hv. þingmenn Flokks fólksins kæmu bara í pontu og stæðu fyrir sínu máli í stað þess að vera pískra við hv. þingmenn hér í salnum eða frammi á gangi og ég þá hvet eindregið til þess.

Varðandi það sem hv. þingmaður spyr um þá lagði ég á það þunga áherslu í minni ræðu — og er engu nær eftir svör hæstv. forsætisráðherra hér fyrr í dag og ræðu hæstv. utanríkisráðherra — hvort og þá hvaða skilyrði séu hjá ríkisstjórninni fyrir þessari vegferð sem á núna að reyna að draga íslensku þjóðina í. Hv. þm. Pawel Bartoszek var bara hreinskilinn í ræðu áðan, eins og hann er nú gjarnan, og greindi frá því að í hans huga væri þetta ekki aðalatriðið, hann gekkst við því sem ég vissi; hann hefur alltaf stutt inngöngu Íslands í Evrópusambandið og einhverjar undanþágur eða aðlaganir eru honum ekki mjög ofarlega í huga. En annað hafa hæstv. forsætis- og utanríkisráðherra sagt og auðvitað eigum við að fá að vita það, sjá það svart á hvítu, og fá að heyra það úr þeirra munni hvaða skilyrði þetta eru. Það hefur m.a. verið óskað eftir fundi með hæstv. forsætisráðherra í utanríkismálanefnd um þetta efni. Við hefðum sömuleiðis getað rætt þetta við hæstv. utanríkisráðherra á fundi nefndarinnar í morgun ef hún hefði orðið við kröfu minni um að mæta þangað í morgun sem hún ekki gerði.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið sem ég er hreinlega ekki viss um að hafi átt algjörlega við mína ræðu. Ég kannaðist ekki við fjölmargt sem hv. þingmaður fór hér yfir. Varðandi það að það sé gert tortryggilegt að það sé farið í heimsóknir til Evrópulanda, ég bara kannast ekki við að hafa farið yfir það. Ég var sjálf aðstoðarmaður utanríkisráðherra og þekki það mætavel hversu mikilvægt það er að viðhafa góð samskipti við vini okkar í Evrópu. Hins vegar finnst mér ómaklega vegið að hæstv. forsætisráðherra. Ég geri ráð fyrir að hv. þingmaður hafi verið að vísa í orð hennar varðandi það hvort og hvenær verður tímabært að setja Evrópumálin á dagskrá. Að henni fjarstaddri finnst mér ómaklega vegið að henni hér. Varðandi það af hverju eigi ekki að fara í svokallaðar samningaviðræður eða aðlögunarviðræður við Evrópusambandið þá bendir hv. þingmaður á ákveðna mótsögn. Afstaða Sjálfstæðisflokksins er hreinlega skýr. Við vitum allt um það hvað Evrópusambandið er. Það er ekkert leyndarmál og ég fór yfir það í ræðu minni hér áðan og þess vegna viljum við ekki ganga þangað inn og ekki taka eitt einasta skref í þá átt, m.a. með því að fara í aðlögunarviðræður.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið sem mér heyrist þó að hafi ekki verið beint um mig. Mig langar að benda hv. þingmanni á að fyrirkomulagið er að farið sé í andsvar við hv. þingmann um efni ræðunnar. En gott og vel. Hv. þingmaður biður mig um að rökstyðja það af hverju ég vilji ekki fara í erindisleysuna sem aðlögunarviðræður við Evrópusambandið eru. Ég ætla að segja það að ég er sömu skoðunar og meiri hluti þingmanna hér á Alþingi. Ég er andvíg inngöngu Íslands í Evrópusambandið eins og meiri hluti Alþingis er. Það er ykkar sem setjið þetta mál á dagskrá og gerið þá kröfu að útskýra fyrir okkur og færa fyrir því rök og fyrir íslensku þjóðinni af hverju við eigum að leggja af stað í þessa erindisleysu. Það þýðir ekki að snúa þessu upp á okkur sem erum kýrskýr í okkar afstöðu og málflutningi. Útskýrið þið fyrir okkur og fyrir þjóðinni af hverju eigi að halda af stað í þessa vegferð.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Sigríði Á. Andersen fyrir ágætisræðu. Hér hefur verið rætt aðeins um þingið, þjóðina, fallegt samtal og ýmislegt þannig. Mér hefur fundist ákveðinn hópur þingmanna tala þingið niður með því að segja að þingið þurfi í rauninni ekki að vera starfandi fyrir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu, að þingmenn séu einhvers konar elíta sem skipti ekki máli. Hér eigum við sem sagt ekki að geta verið og kallað eftir upplýsingum sem þingmenn heldur eigum við bara að láta sigla í sumar og kjósa í sumar. Hér eru engin samningsmarkmið komin fram eins og hv. þm. Sigríður Á. Andersen nefnir. Það er sérstakt að kjósa — sjálfur vil ég kjósa og koma þessu máli frá en þá þarf að liggja fyrir um hvað er verið að kjósa. Mín spurning til hv. þingmanns er þessi: Á hvaða stað verður íslensk þjóð komin ef það verður meiri hluti fyrir jái 29. ágúst í sumar? Hvert erum við komin í vegferðinni? Er þetta eitthvað meira en að segja bara já og hefja aðildarviðræður? Erum við komin lengra en það? Ég held að fólk sem kýs núna í sumar eigi rétt á því að vita — kannski getur þingmaður ekki alveg svarað því fullkomlega en vonandi getur hann það: Á hvaða stað erum við komin 29. ágúst í sumar ef það verður sagt já?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágæt svör og grunaði að ég kæmi ekki að kofanum tómum þar. En í ræðu sinni nefndi hv. þingmaður samningsmarkmið. Mig langar að fá að vitna í orð núverandi stækkunarstjóra ESB, Mörtu Kos. Hún var spurð um ferlið, hvort það væri hægt að fá varanlegar undanþágur, t.d. í sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum, þegar Noregur var í samtali við ESB. Þá hefst tilvitnun, með leyfi forseta:

„Þetta snýst að miklu leyti um það að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins. Almennt verða ný ríki að samþykkja allar reglurnar. En stundum er mögulegt að fá aðlögunartímabil.“

En það eru engar varanlegar undanþágur. Því spyr ég hv. þingmann um samningsmarkmið: Er hægt að vera með samningsmarkmið í einhverju þegar það eru engar varanlegar undanþágur sem hægt er að sækja um þegar maður gengur inn í sambandið? Er hægt að vera með einhver samningsmarkmið? Jú, vissulega getum við samið um einhverjar sértækar tillögur sem síðan er hægt að strika út með einu pennastriki hjá stóru þjóðunum. En er hægt að tala um samningsmarkmið þegar það er ekkert um að semja?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Höllu Hrund Logadóttur fyrir prýðisgóða ræðu. Ég hjó sérstaklega eftir punkti sem hefur verið mér hugleikinn varðandi þá þjóðaratkvæðagreiðslu sem hér er gerð tillaga um, þ.e. varðandi markmiðin með þeim viðræðum. Í rauninni hefur ekki verið sett í nein efnisleg orð eða orð með efnislegu inntaki, ef ég mætti orða það sem svo, hvað þau markmið ættu að fela í sér, hvað ætti að vera í þágu þjóðar, hvar væru einhvers konar efnislegar, varanlegar undanþágur sem Ísland myndi vera sammála um að væru, eins og hv. þingmaður orðaði það svo ágætlega, einhvers konar rauð lína í þeim samningaviðræðum. Ég heyri hv. þingmenn stjórnarliðsins segja: Við ætlum núna að setjast að samningaborðinu. En þá verð ég, frú forseti, að fá að staldra við og fá að bera undir hv. þingmann að nú blasir við staða sem er sú að það er ekki eining um þessar viðræður. Þótt það sé eining um að þjóðin sé spurð er ekki eining um viðræðurnar eða inngöngu í ESB í ríkisstjórninni, svo þegar talað er um að setjast að samningaborðinu hljótum við að spyrja: Ja, það verður sest að samningaborðinu af hálfu ríkisstjórnarinnar, af hálfu embættismanna á vegum ríkisstjórnarinnar. Mig langar því að fá að spyrja hv. þingmann: Finnst henni í rauninni heiðarlegt gagnvart þjóðinni, lýðræðislegt og sanngjarnt, að spyrja þjóðina þessarar spurningar 29. ágúst þegar ekkert af þessum atriðum liggur fyrir?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég heyri að við deilum ákveðnum áhyggjum af því að það eigi að spyrja þjóðina hvort það sé vilji til að setjast við samningaborðið þótt ekki liggi fyrir hverjar kröfur okkar eru við það samningaborð, sem vekur ákveðnar áhyggjur.

Mig langar í mínu seinna andsvari að spyrja hv. þingmann. Mér finnst, svona af þessum meiði líka, í þessu samhengi hlutanna, hafa farið lítið fyrir kostnaðinum við þessa vegferð. Það er svolítið látið að því liggja að við höfum engu að tapa en það er auðvitað kostnaður við að leggja út í þetta, bæði í beinhörðum peningum og kostnaður þess að alls konar ráðuneyti og alls konar aðilar víða í samfélaginu eyði kröftum sínum í þessa vegferð frekar en að gera eitthvað annað fyrir land og þjóð. Það var komið inn á það í dag að ríkisstjórnin í rauninni brýtur eigin reglur með því að fara ekki í hefðbundið samráð, t.d. að spyrja þau ráðuneyti hver kostnaðurinn myndi vera, hvað myndi þurfa að leggja til o.s.frv. Mig langar að fá að spyrja hv. þingmann: Telur hún að það væri þess virði að í þinglegri meðferð málsins yrði reynt að fara í þetta samstarf fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, svona ef hún sér ekki sóma sinn í því að gera það sjálf áður en málið kemur hér til 2. umræðu?

Virðulegi forseti. Hæstv. ráðherra kallar eftir heiðarleika. Ég held að við ættum að byrja heima hjá okkur, ef ég væri hæstv. ráðherra. Það að við tökum upp 80% af regluverki Evrópusambandsins eru hrein og klár ósannindi. Við tökum upp 13–15% á ári. Hæstv. utanríkisráðherra talar hér eins og það sé bara eitthvert samningsmál að sækja um aðild og það sé bara einhver tónn og breyttur veruleiki sem geri það að verkum að þetta er allt öðruvísi en nokkurn tímann áður. Að vísu segir hæstv. ráðherra: Jú, jú, auðvitað er þetta byggt á samningum og reglum. Hvaða reglur hafa breyst að undanförnu? Það hafa ekki verið neinar ríkjaráðstefnur þar sem samþykktum var breytt sem náttúrlega þarf að gera til að breyta reglunum sem Evrópusambandið starfar eftir. Hvaða reglur hafa breyst? Hvað hefur gerst, hvaða ríkjaráðstefna hefur verið sem gerir það að verkum að hæstv. ráðherra getur talað hér eins og það sé bara ekkert mál fyrir hana að mæta á vettvang og semja um allt milli himins og jarðar? Hvenær urðu þessar breytingar?

Virðulegur forseti. Við erum að upplifa það að hæstv. ráðherra kallar eftir heiðarleika en er að skrökva hér að þingi og þjóð. Við erum ekki að taka nein 80% upp. Það eru engar tölur sem bakka það upp, engar. Hæstv. ráðherra getur ekki sagt okkur hvar í regluverkinu þetta er, að við getum fengið varanlegar undanþágur. Það dugar ekki að vísa í einhver ummæli hér og þar. Það eru reglur í Evrópusambandinu, það er Evrópudómstóll. Sérlausnirnar hafa falist í því, eins og með norræna landbúnaðinn, að Evrópusambandið samþykkir það að breyta sameiginlegu stefnunni og hæstv. ráðherra kemst ekki undan því að við verðum í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Úr því að við vitnum í ný viðtöl þá er hægt að vitna í það að núverandi stækkunarstjóri sagði í viðtölum við norska fjölmiðla að það væru engar varanlegar undanþágur og reyndar var sá sem var í viðtali núna í síðustu viku að segja okkur frá því í íslenska Ríkisútvarpinu að við fengjum ekki að veiða hval. Nú geta menn haft allar skoðanir á hvalveiðum en staðreyndin er þessi: Evrópusambandið mun ráða því hvort við veiðum íslenskan hval, ekki Ísland, ef við göngum inn. Hæstv. ráðherra getur reynt að halda áfram þessum blekkingarleik, hann getur reynt það. Hann getur hlaupið en hæstv. ráðherra getur ekki falið sig því að þetta eru staðreyndir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Því miður fer hann ekki með rétt mál og óheppilegt að nefna Schengen sem einhverja varanlega undanþágu. Það var val á sínum tíma hjá Evrópusambandsríkjunum hvort þau færu inn í Schengen eða ekki, t.d. gerðu Bretar og Írar það ekki. Það er svolítið áhugavert, af því að hv. þingmaður fer hérna yfir alla þessa kosti, að það liggur ekkert til grundvallar, virðulegi forseti, þegar á að taka þessa ákvörðun. Það á ekki að koma með neinar úttektir eða skýrslur fyrir þjóð eða þing áður en þessi ákvörðun er tekin. Og reyndar hafa stjórnarliðar verið svo grófir og hæstv. forsætisráðherra hefur sagt að við ætlum ekkert að ræða ESB. Nú er ESB til. Það eru til margar úttektir hér sem gerðar hafa verið þar sem menn hafa verið að greina nákvæmlega hvað felst í því að vera í ESB, enda er það ekkert leyndarmál. Það eru útúrsnúningar og látið að því liggja að það sé kominn nýr tónn í forystumenn ESB en það breytir engu um það að það eru lög og reglur í ESB og þeim hefur ekki verið breytt.

Ég ætla að spyrja hv. þingmann, vegna þess að formaður hans flokks, hæstv. utanríkisráðherra, hefur hvað eftir annað komið og sagt það að við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af sjávarútvegsmálum, það verði fullt forræði yfir þeim út af einhverjum samningum sem enginn veit hverjir eru. En látum það liggja á milli hluta. Ég spyr því hv. þingmann skýrt, vegna þess að hæstv. ráðherra hefur ekki svarað því og það er mjög mikilvægt að í dag komi svar við þessari spurningu. Orð hæstv. utanríkisráðherra geta ekki þýtt annað en það að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Þetta getur ekki þýtt annað en það að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Ég bið hv. þingmann að staðfesta að svo sé; að orð utanríkisráðherra verði ekki skilin öðruvísi en svo að það verði skilyrði af hálfu Íslands að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni. Er þetta ekki örugglega rétt, hv. þingmaður?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ef ég skil það rétt þá er hv. þingmaður að segja: Ég er bjartsýnn á að við fáum undanþágu frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins. Ef við fáum það ekki þá ætla ég ekki að greiða atkvæði með aðild. Og hv. þingmaður kinkar kolli. Þetta eru fréttir fyrir fréttamenn og þjóð. Mér finnst þetta bara áhugavert og skýrara en hjá hæstv. ráðherra, en við munum auðvitað ganga á hann.

Nú er því mikið haldið fram, sem er svolítið nýstárlegt, að það sé gild umsögn, að við séum í rauninni umsóknarríki og höfum verið það allan tímann. Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur af því að Evrópusambandið er búið að skrökva að öllum allan þennan tíma? Það er ákveðin staða að vera umsóknarríki en við erum það ekki. Höfum ekki verið það. Það er alveg skýrt þegar þú flettir upp hjá Evrópusambandinu að Ísland er ekki tilgreint sem umsóknarríki. Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur, úr því að Evrópusambandið skrökvaði þessu, að þeir skrökvi einhverju fleiru, stórmálum?

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir sína ræðu og hann kemur hér að nokkru leyti hreint fram. Ég deili því með hv. þingmanni að vilja vernda íslenskan sjávarútveg og auðlindir Íslands og að með engum hætti sé þeim fórnað fyrir inngöngu í ESB. En sjálfur hef ég velt því fyrir mér um hvað er að semja. Hver ráðamaðurinn í ESB hefur komið fram og sagt að það séu engar varanlegar undanþágur í boði og ekkert umsóknarríki, ekkert, hefur fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB, ekkert umsóknarríki. Það þýðir að það þarf að semja um t.d. sjávarútveg og landbúnað og orkumálin. Spurning mín til hv. þm. Ingvars Þóroddssonar er: Hvers vegna ætti Ísland að verða fyrsta umsóknarríkið sem fengi varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB? Hér er ég ekki að tala um einhverjar sérlausnir. Hér er ég að tala um varanlegar undanþágur umsóknarríkis. Ég fullyrði að ekkert þannig ríki hefur fengið varanlegar undanþágur þannig að spurningin er af hverju Ísland ætti að fá þær.

Við vitum að Norðmenn reyndu að semja við ESB um ákveðnar veiðar norðarlega í Noregi, þar sem strandlengja Noregs er langt norðarlega og þar eru stofnar sem ESB var ekki að veiða úr. Þeir fengu nei við því. Þannig að mín spurning er: Hvers vegna ætti Ísland að vera fyrsta umsóknarríkið sem fengi varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB?

Herra forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir andsvar sitt en hér opinberast og afhjúpast í rauninni það að hv. þingmaður hefur ekki kynnt sér málið nógu vel því að allar þær sérlausnir og mögulegar undanþágur — vissulega eru undanþágur, t.d. Danir með danska krónu, en það eru þá allt ríki sem voru í Evrópusambandinu þegar það gerðist. Ekkert umsóknarríki hefur fengið undanþágur. Þess vegna eru þetta engar rangfærslur hér í pontu, hér er það sem er rétt. Í svokölluðum samningaviðræðum ESB og umsóknarríkis er það þannig að menn hafa ekki samið um varanlegar undanþágur. Menn hafa samið um örlitlar smugur, sérlausnir fyrir fram, sérlausnir sem er hægt að strika út eins og kvóta Íra, en varanlegar undanþágur hafa ekki verið í boði. Það hafa verið varanlegar undanþágur en það er þegar ríki er komið inn í Evrópusambandið, ekki sem umsóknarríki.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hv. þingmaður lagði gríðarlega áherslu á að Flokkur fólksins vildi beint lýðræði í stórum málum. Af hverju flutti þá Flokkur fólksins, ekki einu sinni, ekki tvisvar, ekki þrisvar heldur sex sinnum þingsályktunartillögu um að draga til baka aðildarviðræðurnar án þess að spyrja þjóðina?

Svo er það hitt að hv. þingmaður talaði ekkert efnislega um málið í rauninni en eftir því sem ég best veit er hann varaformaður í utanríkismálanefnd. Ég er með tvær spurningar: Mun hv. þingmaður tryggja að það fari fram eðlileg umræða í þingnefndinni, þar með talið að almenningur hafi aðgang að fundargerðum frá því að við vorum í síðustu aðlögunarviðræðum? Og síðan varðandi sjávarútvegsstefnuna sem við erum að reyna að fá svör við frá ríkisstjórnarflokkunum. Það er ekki hægt að túlka orð hæstv. ráðherra öðruvísi en þannig að við eigum ekki að vera aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni og ég vil gjarnan fá svör hv. þingmanns um það: Er það eitthvað sem skiptir einhverju máli? Hvernig á að túlka orð forystumanna ríkisstjórnarinnar?

Virðulegi forseti. Með mestu vinsemd, er hv. þingmaður til í að svara spurningunum? Svara? Spurningunum. Ég spurði hv. þingmann: Úr því að Flokkur fólksins er svona fylgjandi þjóðaratkvæði, af hverju flutti hann þá sex sinnum mál um að draga aðildarviðræður til baka án þess að spyrja þjóðina — sex sinnum? Síðan er hitt að það er ekki hægt að túlka orð hæstv. utanríkisráðherra og forsætisráðherra öðruvísi en að það sé inni í þessu skilyrði af hálfu ríkisstjórnarflokkanna um að við séum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni og ég spyr þess vegna hv. þingmann: Er það ekki örugglega svo? Er það ekki forsenda? Það getur ekki verið þegar menn segjast ætla að halda forræði yfir sjávarútveginum að menn ætli að vera í sameiginlegri stefnu sem er stýrt frá Brussel. Það er útilokað. Er það ekki örugglega þannig að skilyrði ríkisstjórnarflokkanna er að við verðum ekki aðilar að sameiginlegri sjávarútvegsstefnu?

Frú forseti. Ríkisstjórnin hefur sem kunnugt er ákveðið að hér fari fram þjóðaratkvæðagreiðsla um inngöngu í Evrópusambandið 29. ágúst næstkomandi. Ég segi að hér sé stefnt að inngöngu í ESB og er með því að vísa í orðalag sambandsins sjálfs í gögnum þess um umsóknarferli. Það kemur skýrt fram að markmiðið með umsókn er innganga í ESB.

Frú forseti. Það er nefnilega ekkert til sem heitir að kíkja í pakkann eða kanna hvað sé í boði. Pakkinn er í öllu falli þá algjörlega opinn. Þetta hefur margoft komið fram hjá forystumönnum innan sambandsins og öðrum pólitískum áhrifamönnum þar. Við getum tekið dæmi af Uffe heitnum Ellemann-Jensen, fyrrverandi utanríkisráðherra Danmerkur og formanni Venstre, sem er systurflokkur Viðreisnar. Þegar hann var spurður um málflutninginn hér á landi um lokaðan pakka, í viðtali 6. mars 2017, sagði hann, með leyfi forseta:

„Vitanlega er Evr­ópusambandið ekki lokaður pakki. Þið vitið hvað þið væruð að fara út í. Og ef þið eruð ekki reiðubúin til þess, haldið ykkur þá fyrir utan sambandið. Það er það besta sem þið getið gert.“

Jensen er ekki einn um þetta. Olli Rehn, fyrrverandi stækkunarstjóri sambandsins, hefur sagt, með leyfi forseta:

„Ef ég nota myndlíkingu þína þá eru spil Evrópusambandsins þegar á borðinu, fyrir allra augum. Það er að segja regluverk Evrópusambandsins og meginreglur þess.“

Hvers vegna ættu þessir herramenn að segja ósatt í þessum efnum, pólitískir forystumenn innan ESB og þar á meðal fulltrúar sambandsins, skoðanabræður íslenskra ESB-sinna?

Frú forseti. Hér er ekki um viðræður að ræða heldur umsóknarferli. ESB segir annað og það segir reynsla annarra ríkja sem hafa sótt um inngöngu í sambandið. Við getum tekið upplýsingabækling sem ESB hefur gefið út til að útskýra umsóknarferlið, með leyfi forseta:

Viðfangsefni samningaviðræðna um inngöngu [í Evrópusambandið] er geta umsóknarríkis til þess að standa undir þeim skuldbindingum sem fylgja veru í sambandinu. Hugtakið „samningaviðræður“ getur verið villandi.“

Þetta kemur fram í efni ESB og ég held áfram:

„Viðræðurnar snúast um skilyrði og tímasetningar upptöku, innleiðingar og framkvæmdar umsóknarríkis á reglum Evrópusambandsins […] sem eru ekki umsemjanlegar.“

Ég vil árétta það, frú forseti, að þetta er úr upplýsingabæklingi ESB sjálfs. Og það er meira af þessu í spurt og svarað kaflanum á heimasíðu ESB, með leyfi forseta:

„Umsóknarríki verða að samþykkja regluverkið áður en þau geta gengið í Evrópusambandið og gera það að hluta af landslögum sínum. Upptaka og innleiðing regluverksins er grundvöllur viðræðnanna. […] Hversu hratt viðræðurnar ganga fyrir sig fer eftir því hversu fljótt hvert ríki kemur á umbótum og aðlagast regluverki sambandsins. […] Markmið viðræðnanna er að umsóknarríkið taki upp regluverkið …“ — eins og það leggur sig enda er það eðli sambanda sem þessara.

Með öðrum orðum, það er svo sannarlega ekki um að ræða einungis einfaldar viðræður heldur umsóknarferli sem gengur fyrst og fremst út á það að aðlagast regluverki ESB, réttnefndar aðlögunarviðræður.

Tökum eitt dæmi enn, orð Mörtu Kos, sem menn hafa ítrekað vitnað í hér, en Marta Kos er núverandi stækkunarstjóri ESB. Hún talaði við norska ríkisútvarpið 21. maí í fyrra þar sem hún var spurð út í ferlið og hvort það væri hægt að fá varanlegar undanþágur, t.d. í sjávarútvegi og landbúnaðarmálum. Hún sagði, með leyfi forseta:

„Þetta snýst að miklu leyti um það að aðlaga löggjöf umsóknarríkisins að löggjöf Evrópusambandsins. Almennt verða ný ríki að samþykkja allar reglurnar en stundum er mögulegt að fá aðlögunartímabil.“

Sem sagt, engar undanþágur. Þetta snýst að miklu leyti um aðlögun, frú forseti. Hvers vegna segja þá ESB-sinnar hér á landi, með hæstv. ráðherra í broddi fylkingar, að ekki sé um aðlögunarferli að ræða þegar forystumenn ESB segja það og þegar gögn sambandsins segja það og þegar reynsla annarra ríkja sýnir það? Hæstv. ráðherrar eru skíthræddir við upplýsingar og þjóðina.

Frú forseti. Fyrir helgi sagði Heather Grabbe, sérfræðingur í málefnum ESB og fyrrverandi aðalráðgjafi Olli Rehn, við RÚV, með leyfi forseta:

„95% af regluverki Evrópusambandsins er ekki umsemjanlegt vegna þess að það hefur þegar verið samþykkt af 27 ríkjum, önnur ríki hafa gengið í sambandið og orðið að samþykkja það allt. En ríki sem vill inngöngu getur alltaf samið um tímalínuna fyrir innleiðingu regluverks Evrópusambandsins. […] Þannig að það er svigrúm til þess að semja um aðlögunartíma en það eru engar“ — ég endurtek, engar — „varanlegar undanþágur í boði lengur.“

Hægt er að semja um tímalínuna, hvenær farið er undir vald ESB, en ekki hvort. Þetta er einmitt reynsla bæði Noregs og Möltu. Stjórnvöld beggja landa vildu halda yfirstjórn sjávarútvegsmála innan sinna vébanda og fóru fram á varanlega undanþágu í þeim efnum. Báðar þjóðir fengu nei. Norðmenn óskuðu meira að segja aðeins eftir því að fá stjórn á eigin fiskimiðum norðan 62.° norðlægrar breiddar, einkum með þeim rökum að þar væru fiskstofnar sem þeir deildu ekki með ESB og einnig að þar væru byggðir sem væru mjög háðar fiskveiðum. Nei, sagði sambandið. Sambandið sagði nei. Norðmenn fengu aðeins tímabundna aðlögun til tæplega fjögurra ára. Eftir það færi sjávarútvegur þeirra undir stjórn ESB. Eyjan Malta vildi einnig halda yfirstjórn sinna sjávarútvegsmála en fékk að sama skapi nei. Niðurstaðan var sérstök aðlögun en ESB-sinnar hér á landi hafa kosið að kalla það sérlausn. Norska Stórþingið hafnaði á dögunum með miklum meiri hluta þingsályktunartillögu Venstre, systurflokks Viðreisnar, um að ríkisstjórninni yrði falið að taka inngöngu í ESB til skoðunar, þar á meðal með atkvæðum þingmanna Verkamannaflokksins, systurflokks Samfylkingarinnar. En Sjálfstæðisflokks? Norðmenn eru augljóslega ekki á leiðinni í sambandið.

Frú forseti. Hæstv. ráðherrum hefur einnig orðið tíðrætt um að treysta þjóðinni en það er augljóst að þeir treysta henni ekki fyrir sannleikanum. Þeir treysta henni ekki fyrir þessum upplýsingum, að menn viti hvað þeir fara út í ef þeir segja já í ágúst. Þeir treysta henni ekki fyrir staðreyndum málsins. Þeir vilja ekki að þjóðin viti hvað það þýðir í raun og veru að segja já í ágúst. Þeir vilja að hún haldi einungis að hér sé um einfaldar viðræður að ræða þegar bókstaflega allt segir annað. Þetta rímar einnig við dagsetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar sem hefur vakið ákveðna furðu. Hvers vegna í lok sumars? Kosningabaráttan mun fara fram um sumar þegar flestir eru í sumarfríi og þingið ekki starfandi. Hvers vegna var ekki hægt að seinka þessu um mánuð? Skiptir mánuður virkilega öllu til og frá?

En, frú forseti, það er einungis ein rökrétt skýring á þessu. Ríkisstjórnin veit að meiri tími og meiri upplýsingar þýða meiri andstöðu við inngöngu. Það sýna dæmin og það sýnir reynsla. Viðreisn liggur á. Tíminn vinnur ekki með henni. Hitt málið hennar er að fara í vaskinn.

Frú forseti. Ég vil nefna eitt til viðbótar undir lokin. Það er hið svokallaða sæti við borðið eins og ESB-sinnar vilja gjarnan orða það. Það er blekkjandi málflutningur. Kíkjum aðeins undir húddið. Á þingi ESB fengi Ísland sex þingmenn af vel yfir 700. Yfirfært yfir á okkar virðulega Alþingi væri það u.þ.b. hálfur þingmaður. Staðan yrði enn verri í ráðherraráði sambandsins, valdamestu stofnun þess. Þar er alfarið miðað við íbúafjölda og þá yrði vægi Íslands aðeins 0,08%. Fræðast má um þetta allt saman sem ég hef rætt hér á vefsíðum ESB. Þetta er ekki eitthvað sem sá sem hér stendur er að kokka upp. Þetta er ESB að segja. Þar má t.d. sjá að til að hafa sama vægi og Þýskaland eitt þyrfti 17 fámennari ríki ESB, 17 af þeim 27 í heildina, flestar milljónaþjóðir. Ekki er hægt að samþykkja neitt í ráðinu nema alla vega fjórar af fjölmennustu þjóðunum samþykki það. Stærstu ríkin ráða algerlega ferðinni.

Tíminn er liðinn, frú forseti, en mig langar að ljúka þessu með þessu: Við Sjálfstæðismenn treystum þjóðinni fyrir upplýsingum þó að ríkisstjórnin geri það augljóslega ekki. Við munum leggja okkar af mörkum til að tryggja að upplýst umræða fari fram um málið þrátt fyrir augljósa viðleitni ríkisstjórnarinnar til að reyna að lágmarka svigrúm í þeim efnum. Við treystum þjóðinni.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar. Ég held að allir sem fylgdust með í aðdraganda kosninganna hafi gert sér fulla grein fyrir því að Samfylkingin ætlaði ekki að setja þetta mál á dagskrá á þessu kjörtímabili. Það kom algjörlega skýrt fram. Það kom líka skýrt fram hjá Flokki fólksins og hjá alla vega sumum þingmönnum Viðreisnar. Ég minnist þess að sá sem hér stendur var í Silfrinu einhvern tíma rétt fyrir kosningar þar sem þingmaður Viðreisnar var. Ég talaði um að það væri ekki ráðlegt að fara inn í brennandi hús þar sem bæði Þýskaland og Frakkland skulduðu gríðarlega fjármuni og að orkan í Evrópu væri ekki á góðum stað og margt annað. Þá sagði sá þingmaður Viðreisnar að ég ætti ekki að skilgreina þann flokk eins og ég var að gera og tala um Evrópuflokk, heldur væru þau eitthvað allt annað. Ég held að enginn flokkur hafi í raun ætlað að tala um þetta hér, en hér er smjörklípa á ferð.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni fyrir sitt seinna andsvar. Það er alveg ljóst að hæstv. forsætisráðherra sagði fyrir kosningar að Samfylkingin væri ekki á leiðinni inn í þetta ferli og að menn ættu ekki að plata. Hæstv. forsætisráðherra gerði annað; hann talaði opinskátt um innflytjendamál, að hér færu ekki saman opin landamæri og velferðarkerfi. Þessar tvær yfirlýsingar, þá fyrri sem hv. þm. Þorgrímur Sigmundsson nefnir og hina, sem voru örugglega umdeildar að einhverju leyti í baklandi ráðherrans, ollu því að fylgið virtist aukast a.m.k. Hvort sem það eru beinar afleiðingar þess þá lítur það þannig út. Ég vil meina, og þá sérstaklega með Evrópusambandið, að hér sé hreinlega verið að blekkja kjósendur.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Þórarni Inga Péturssyni fyrir mjög gott andsvar. Það heyrist ekki oft hér í salnum að menn hlusti á það sem ég hef að segja: Ekkert umsóknarríki, ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur. Hér eru menn að gaspra um hitt og þetta, talandi um Írland, talandi um dönsku krónuna, talandi um snusið í Svíþjóð, talandi um surströmming í Svíþjóð. Hér hlæja menn í hliðarsal og ég hlæ með; þetta er pínkufyndið en þetta eru ekki varanlegar undanþágur. Hvorki snusið né surströmming í Svíþjóð eru varanlegar undanþágur. Ég get fært sterk rök fyrir því, ég hef bara ekki tíma í það núna, en það er ekkert umsóknarríki sem hefur fengið varanlega undanþágu áður en samningur er kominn. Menn hafa fengið örlitlar undanþágur eftir að þeir hafa gengið í sambandið. Þetta þarf að komast á hreint í þinginu því að hér eru stjórnarþingmenn sem bara vita þetta ekki og segja þetta, þannig að það er engin leið að semja um eitthvað varðandi sjávarútveginn hjá okkur enda er það þannig að hæstv. ráðherra — afsakið, ég verð bara að klára svarið næst. Ég veð hér yfir tímann.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar. Auðvitað þarf þjóðin að vita áður en hún kýs í sumar — þetta er ekki haust, hv. þm., ágúst er sumar. Ef hún kýs í sumar um það hvort menn ætli að halda aðildarviðræðum áfram eða ekki verðum við að vita hvert framhaldið verður, hverju við þurfum að fórna til þess að komast inn í sambandið. Þetta er ekki bara eitthvert „kíkja-í-pakkann“ eins og menn hafa frasað sig í gegnum hér endalaust. Það eru ekki fordæmi fyrir því að umsóknarríki hafi fengið varanlegar undanþágur frá samningum og regluverki ESB. Það eru ekki undanþágur fyrir því þrátt fyrir að ýmislegt sé sagt hér um það og sá sem hér stendur vændur um rangfærslur. Það er ekki rétt. Ég legg bara til að menn fari í sína heimavinnu hjá stjórnarliðunum og skoði aðeins hvað stendur á heimasíðu Evrópusambandsins til að átta sig á þessu.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Örnu Láru Jónsdóttur fyrir ágætisandsvar. Fyrir það fyrsta talar þingmaður um að hún heyri mig segja eitthvað hér og að svo heyri hún eitthvað annars staðar. Allt sem ég talaði um hér er frá ESB. Mér þætti vænt um það þegar hv. þingmaður fer í ræðu seinna að hann tali þá um það sem hann heyrir annars staðar frá, því það er ekki nóg að segja að einn segi að jörðin sé flöt og annar segi að hún sé kúla. Ef þetta eru jafngild sjónarmið, er jörðin þá á ská? Fyrir þessu er ekki hægt að færa þau rök. Ég treysti þjóðinni fullkomlega en þjóðin þarf að vita það — ég vil kjósa um málið því að ég vil fá þetta mál út af borðinu þannig að hitt þingmál Viðreisnar sé þá bara farið og grundvöllur þess flokks sé í raun brostinn. Það sem ég vil almennt er að þjóðin fái að kjósa en að það sé þannig að þjóðin viti hvað hún er að kjósa. Og ég vil að hún viti það að ef hún tekur skref frá A til B þá sé næsta skref C.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ágætisandsvar. Hv. þingmaður spyr um tímasetninguna í lok sumars, í lok ágúst. Fyrir mig og held ég fyrir þjóðina og kjörna fulltrúa — við erum í vinnunni fyrir fólkið í landinu. Við vorum kosin hér fyrir fólkið í landinu. Þetta heitir fulltrúalýðræði. Við verðum að geta sinnt okkar vinnu í kringum þetta. Ef það er ekki þing í gangi — það getur ýmislegt komið upp á í millitíðinni. Við getum gripið til aðfanga sem aðrir geta ekki, sem spjallþáttastjórnendur geta ekki nýtt sér. Við getum beðið um upplýsingar og höfum rétt og kröfu til þess. Þess vegna er þetta algerlega ótæk dagsetning. Hvers vegna er ekki hægt að seinka þessu um mánuð, þegar þingið er við störf? Við getum fylgst með því í aðdraganda kosninga hvað er að gerast, við getum sótt upplýsingar fyrir almenning. Ríkisstjórnin og hv. þingmenn meiri hlutans eru greinilega skjálfandi á beinunum yfir að þær upplýsingar berist og yfir því að tíminn líði vegna þess að reynslan sýnir að því meiri tími og því meiri upplýsingar, þeim mun meiri andstaða.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir gott andsvar. Ég vil meina það að hann skjálfi á beinunum, hvort sem það er vegna meiðsla eða ekki. En já, ég hef kynnt mér það sem Marta Kos sagði við NRK og það er alveg ljóst að hún er algerlega á sama máli og heimasíður ESB og bæklingar ESB, sem eru talaðir hér niður af meiri hlutanum. Einhverjir bæklingar og einhver heimasíða, sagði þingmaður meiri hlutans hér áðan. Einhverjir og einhver — þetta eru heimasíður stofnunarinnar sem ríkisstjórnin vill ganga til liðs við. Þannig að já, ég hef lesið þetta. Það kemur alveg fram hjá Mörtu Kos að það þurfi að ganga að þessu regluverki ESB og það er þannig, enda er það eðli sambanda sem gengið er í, það geta ekki allir verið með varanlegar undanþágur. Menn geta samið um tímabundnar undanþágur eða einhvers konar sérlausnir sem hægt er að trompa með einu pennastriki.

Frú forseti. Svar mitt við spurningunni um þjóðaratkvæðagreiðslu og að seinka henni þannig að þingið sé að störfum yrði já. Ég vil halda þjóðaratkvæðagreiðslu um þetta, ég vil bara að upplýsingarnar komist til skila. Ég get upplýst hv. þingmann um að afi minn var norskur og ég skil norsku prýðisvel og hef lesið þetta viðtal við Mörtu Kos. Þar er hún að tala um það sem er hinn mikli ruglingur hér hjá stjórnarmeirihlutanum. Menn eru að tala um undanþágu fyrir einhvers konar sérlausnir, tímabundnar lausnir eins og Írar fengu að kenna á. Þeir voru með hlutfallskvóta í fiskveiðum sínum þegar stóru ríkin ákváðu, þegar það átti að skera niður kvóta, að Írar yrðu með í því. Þeir áttu ekki að vera með í því og þá var kvótinn skorinn niður hjá Írum. Það er ekkert sem heldur varðandi varanlegar lausnir, bara svo að það sé á hreinu, svo að þjóðin viti það. Við munum ekki geta fengið varanlegar lausnir. Við munum mögulega geta fengið undanþágu til einhverra ára en á endanum mun Evrópusambandið gleypa okkur. Fullveldi og sjálfstæði þjóðarinnar mun minnka og það er ekki eitthvað sem Sjálfstæðisflokkurinn stendur fyrir.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hennar sem fjallaði þó minnst um það sem er hér til umræðu. En gott og vel. Mig langaði að spyrja hv. þingmann út í staðhæfingu sem hann viðhefur í skrifum í Morgunblaðið, sýndist mér, á Facebook-síðu sinni og endurtók sumpart hér í umræðu fyrr í dag um störf þingsins þar sem hann staðhæfir að við höfum þegar tekið upp 75% af regluverki Evrópusambandsins. Samhliða því gagnrýnir hann umræðu um aukaatriði og í rauninni bara umgjörð umræðunnar. Mig langaði til að spyrja hv. þingmann: Hvaðan kemur þessi útreikningur hans sem hann ber á borð sem sannindi og staðreyndir? Mig langaði til þess að benda honum á í leiðinni og spyrja hann hvort hann hafi lesið þessa skýrslu utanríkisráðuneytisins, Gengið til góðs, frá árinu 2018 þar sem er einmitt fjallað ítarlega um það sem við höfum tekið upp í gegnum EES-samninginn og það sem við höfum ekki tekið upp í gegnum EES-samninginn. Það væri gaman að heyra frá hv. þingmanni hvaðan þessi vísindi koma.

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Vísindin sem hann byggir á eru hlaðvarpsviðtal við prófessor í Evrópurétti, ef ég skil hann rétt. Sú sem hér stendur er reyndar ekki prófessor í Evrópurétti en er vissulega með framhaldsmenntun, viðbótarmastersgráðu, í Evrópurétti. Mig langar til þess að benda hv. þingmanni aftur á það að opinberar upplýsingar um það sem við höfum tekið og ekki tekið upp hér í okkar löggjöf gegnum EES-samstarfið er hægt að finna á heimasíðu utanríkisráðuneytisins. Sú skýrsla er skrifuð og byggð á upplýsingum frá EFTA-skrifstofunni. Dregur þá hv. þingmaður í efa opinber gögn og skýrslur frá utanríkisráðuneytinu og vísar frekar til einhvers hlaðvarpsviðtals, einhvers þáttar sem ég á reyndar eftir að hlusta á? Það er númer eitt.

Í öðru lagi langar mig að spyrja hv. þingmann að því hvort hann geri þá fyrirvara varðandi inngöngu Íslands í Evrópusambandið að sett séu ákveðin skilyrði? Værum við þá upplýst um þau skilyrði? Hv. þingmaður vísaði hér í ræðunni sinni til skilyrða, eða markmiða, sem voru sett árið 2009 en á heimasíðu Samfylkingarinnar segir, með leyfi forseta, „Samfylkingin vill stefna að fullri aðild Íslands að Evrópusambandinu“, án nokkurra fyrirvara að því er virðist.

Virðulegi forseti. Þvílík málefnafátækt. Hér kemur hv. þingmaður og útskýrir fyrir okkur að það sé bara einn einstaklingur sem er fremstur öllum og hann trúir honum eftir að hafa hlustað á hlaðvarp. Opinber gögn skipta engu máli. Annað: EES-samningurinn var samþykktur af Sjálfstæðisflokki og Alþýðuflokki. Alþýðubandalagið var á móti sem er nú burðarásinn og burðarstoðin í Samfylkingunni. Ef hv. þingmaður — ekki það, hann hefur einstakt lag á því að fara rangt með það sem gerst hefur í sögunni en það er ágætt að hafa það til hliðsjónar að þetta liggur fyrir. Alþýðubandalagið var stóri aðilinn þegar Samfylkingin var stofnuð, miklu stærri en Alþýðuflokkurinn. Þannig að hv. þingmaður þarf að tala við sitt heimafólk.

Síðan segir hv. þingmaður að við fáum skjól í ESB í varnarmálum. Er hv. þingmaður að grínast eða? Og tollarnir og tollabandalagið. Hvernig gekk ESB að semja við Trump um tollana? Af því að öll hans röksemdafærsla gengur út á hræðsluáróður út af Trump-stjórninni: Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur af því að við séum varanlega að færa völd til Evrópusambandsins? Núna fer þar maður mikill, sem er Orban. Kannski verður einhver slíkur í forystu með þau völd yfir því sem við höfum völd núna? Hefur hv. þingmaður ekki áhyggjur af því?

Virðulegi forseti. Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, benti réttilega á að Evrópa gæti ekki varið sig sjálf. Evrópusambandsríkin eru með jafnmikið framlag til NATO eins og sameiginlegt framlag Tyrklands og Bretlands. Evrópusambandið mun ekki verja neinn. Þegar Evrópusambandið settist niður með Donald Trump, Usrula von der Leyen gerði það, og sagði: Heyrðu, nú hækkar þú ekki tolla á okkur, var niðurstaðan sú að Evrópusambandið gekk að öllum kröfum Bandaríkjanna. Að vera með þennan botnlausa hræðsluáróður til þess að koma þeim völdum sem við höfum yfir til Evrópusambandsins, og við munum aldrei fá þau aftur, er ekki sannfærandi málflutningur. Hann er reyndar stórhættulegur. Ef hv. þingmaður getur ekki komið með neitt annað en að hræða okkur hér vegna núverandi stjórnvalda í Bandaríkjunum þá sýnir það svart á hvítu, sem við öll vitum, að þetta er algerlega innihaldslaus málflutningur um að það sé gott fyrir okkur að ganga í ESB. Ég vek athygli á því, virðulegi forseti, að hv. þingmaður hefur á öllum tímum talað fyrir því ganga í Evrópusambandið, ekki bara þegar Trump er forseti, heldur alltaf. Það er alltaf tími til að færa völd frá Íslandi til Brussel.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir sína ræðu, mjög afhjúpandi og upplýsandi að mörgu leyti. Hv. þingmaður hélt því fram hér í ræðustól að stjórnarandstaðan vildi ekki þjóðaratkvæðagreiðslu. Það hefur enginn hér í stjórnarandstöðunni sagt það. En þetta er aðferðin, að búa til strámenn og ráðast á þá. Þetta er því miður lýsandi fyrir málflutning meiri hlutans. Það sem mig langar að spyrja hv. þingmann um er að nú hefur ekkert umsóknarríki fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB, ekkert. Hvernig ætlar hann með ríkisstjórninni að semja um eitthvað sem er ekki í boði þegar viðræður við Evrópusambandið fara í gang ef niðurstaðan verður já í lok ágúst?

Frú forseti. Þetta var virkilega aumt svar við andsvari mínu og kom ekkert fram í því, akkúrat ekkert. Það hefur enginn stjórnarandstöðuþingmaður lýst því yfir að hann sé á móti þjóðaratkvæðagreiðslu, hvernig sem lesskilningur hv. þingmanns er, en ég spyr hann aftur: Um hvað ætlar hann að semja þegar ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur frá yfirstjórn ESB? Ekkert. Þetta er spurning sem liggur í loftinu og enginn stjórnarliði getur svarað eða hefur svarað en ekkert umsóknarríki hefur fengið varanlegar undanþágur. Nú erum við með allar auðlindir undir, framsal fullveldis og sjálfstæðis. Um hvað ætlar hv. þingmaður að semja þegar engu öðru ríki hefur tekist sem umsóknarríki að semja um nokkrar varanlegar undanþágur?

Virðulegi forseti. Nú eru auðvitað fullt af fordæmum fyrir því að forseti hafi gert athugasemdir við ræður þingmanna. Ef það eru ekki forsendur til að gera athugasemdir við það þegar hér er ráðist að öðrum þingmönnum fjarstöddum, því hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson var ekki í salnum þegar við fengum þessa óhróðursræðu í umræðum um þetta mál, þá veit ég ekki alveg hvenær er tilefni til þess að gera athugasemdir. En eitt er víst, virðulegur forseti, eftir þessa ræðu hv. þm. Dags B. Eggertssonar er enginn trúverðugleiki í málflutningi ríkisstjórnarliða þegar þeir segja að þeir vilji fá málefnalega umræðu um þessi mál. Það er enginn trúverðugleiki.

Frú forseti. Ég verð að stíga hér upp í pontu og ræða einkennilega þróun í máli sem birtist fyrst í ræðu hv. þm. Dags B. Eggertssonar. Þegar menn reyna að bera blak af sjálfum sér, frú forseti, hér í ræðustól undir fundarstjórn forseta, þegar menn eru þvingaðir til að neita hlutum sem eru bornir upp á þá, þá forherðast hinir, þeir forherðast. Og svo er verið að tala um virðingu Alþingis. Þetta er með ólíkindum og ég hefði ekki trúað því að slík umræða færi fram í þessari pontu. Menn eru þvingaðir til að bera af sér sakir í pontu en þá forherðast hinir.

Frú forseti. Þetta gengur ekki.

Virðulegur forseti. Lengi getur vont versnað. Eitt eru viðbrögð hv. þm. Dags B. Eggertssonar en svo kemur þingflokksformaður Samfylkingarinnar, sem ég verð nú að viðurkenna að ég hélt að ætlaði að koma hér og bera klæði á vopnin vegna þess að þetta er algerlega komið út í tóma þvælu. Það að koma hér, virðulegi forseti, og tala um það eins og eðlilegasta hlut í heimi og bera upp á þingmann saknæmt athæfi eins og það sé algjörlega sjálfsagt — og reyndar er þannig að fyrstu ásakanir eru bornar fram þegar hv. þingmaður er ekki í salnum eins og stundum gerist. Nú þarf hver að gera það upp við sig hvernig viðkomandi bregst við, bæði hv. þingmaður og sömuleiðis formaður þingflokks Samfylkingarinnar og stjórnarliðar og virðulegur forseti. Ég held að þurfi ekki að rökstyðja það að ef við höldum áfram með þessum hætti þá sér hver maður hvert það fer. Ég hvet virðulegan forseta til þess að setjast yfir þetta. Ef ekki nú, þá veit ég ekki hvenær.

Forseti vill ítreka að ræðutíminn er ein mínúta undir þessum lið.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og hennar umfjöllun hér. Mig langar til að eiga hér aðeins orðastað við hana vegna þess að mér gengur illa að skilja af hverju þessi tillaga er hér núna og ég velti því raunar fyrir mér af hverju hún er ekki annaðhvort fyrr fram komin eða borin upp í aðdraganda næstu kosninga. Ef við rifjum upp, frú forseti, — er þetta réttur tími sem ég hef?

Já.

Þá held ég að ég hætti nú öllu kjaftæði. Mig langar til að inna hv. þingmann eftir því hvort ráðherraskipan í þessari ríkisstjórn hafi mögulega einhver áhrif á niðurstöðu úr því hvernig unnið verði með þessi markmið sem stendur til að setja og hvort þingmaðurinn geti kannski aðeins varpað ljósi á það fyrir okkur hverjar hennar hugmyndir eru í þeim efnum.

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið og ætla kannski að forma spurningu mína aðeins betur að því leyti til að nú er algerlega augljóst í mínum huga, ef við segjum að það verði sagt já við því að halda áfram aðildarviðræðum að Evrópusambandinu, þá kemur væntanlega til kasta ráðherranna að vinna með það í sínum ráðuneytum. Þá eru auðvitað þau atriði sem þar undir heyra og ég vil nefna í því sambandi að Viðreisn heldur á atvinnuvegaráðuneytinu þar sem eru undir auðlindir er varða sjávarútveginn. Síðan eru landbúnaðarkaflinn og orkumálin, sem eru jafnframt auðlindamál, á hendi Samfylkingarinnar. Ætli það sé tilviljun að þessi röðun hafi orðið? Það er alveg augljóst í mínum huga að Flokkur fólksins ætlar að skila auðu það sem eftir er af þessu kjörtímabili og ætlar í rauninni að ganga gegn öllum sínum yfirlýsingum um að það eigi ekki að taka þátt í Evrópusamstarfinu.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Þórarni Inga Péturssyni fyrir afbragðsgóða ræðu. Ég tek undir með hv. þingmanni að það er erfitt að reyna að koma sjónarmiðum sínum fram hér á tíu mínútum og svo fimm mínútum í þessu risavaxna máli.

Hv. þingmaður talar um þjóðaratkvæðagreiðsluna og þá langar mig að spyrja hv. þingmann: Finnst honum ekki í fyrsta lagi að það þurfi að liggja fyrir hver skilyrðin eru? Hvaða skilyrði setjum við fyrir því að ganga í Evrópusambandið? Hver eru samningsmarkmið og skilyrði okkar Íslendinga? Þarf ekki að liggja fyrir hver áætlaður kostnaður er við að fara í þessar samningaviðræður? Seinustu samningaviðræður kostuðu á verðlagi þess tíma 900 milljónir, sem eru um 1,5 milljarðar í dag. Þarf ekki þjóðin að vita það ef hún er að fara í 1,5 til 2 milljarða kr. ferðalag? Þarf í öðru lagi ekki að liggja fyrir hver verður nettókostnaður Íslands af því að vera í Evrópusambandinu?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans fyrra svar og mig langar að koma inn á annað. Í fréttum núna í dag, á visir.is, kom Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, fram — af því að hér hefur oft verið talað um það að íslenska krónan sé aðalvandamálið. Eins og kemur fram hjá aðalhagfræðingi Íslandsbanka hefur íslenska krónan ekki áhrif á verðbólguna á Íslandi. Síðastliðin sex ár hefur íslenska krónan sveiflast minna heldur en evra, dollari og pund. Finnst ekki hv. þingmanni stundum, hvað skal segja, eins og ekki sé verið að fara alltaf rétt með þegar því er haldið fram og krónan gerð að einhverjum blóraböggli þegar tölurnar tala í raun sínu máli? Við sjáum flöktið á öðrum gjaldmiðlum og það kemur fram að verðbólgan er ekki hér út af krónunni heldur er hún heimatilbúinn vandi ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Þessi ræða kom nokkuð á óvart, og þakka fyrir hana, vegna þess að það er stefna Samfylkingarinnar að ganga í Evrópusambandið. Hv. þingmaður vísaði hér til nokkurra hluta. Evrópusambandið er til. Það eru til margar bækur um það. Þetta er kennt í háskólanum og vanalega byrja menn að ræða kosti og galla áður en menn stíga einhver skref. Það er engin trygging fyrir stöðugleika að fara inn í Evrópusambandið eins og við sjáum í þeim ríkjum sem þar eru. Tollabandalagið, það er alveg niðurstaða úr því úr fyrri aðildarviðræðum að það myndi hækka verð á ýmsum vörum sem eru lægri núna því að tollar Íslendinga eru lægri en tollar Evrópusambandsins fyrir utan landbúnaðinn. Byggðastyrkirnir, við erum alltaf að borga meira með okkur og landbúnaðurinn okkar er mest styrktur í heimi, miklu meira heldur en í Evrópusambandinu.

Ég spyr hv. þingmann einfaldlega: Er ekki nær að hv. þingmenn kynni sér þessi mál sérstaklega ef það er stefna flokkanna þeirra? Hvernig má það vera að hv. þingmaður þekki ekki kosti og galla Evrópusambandsins því það er stefna Samfylkingarinnar að ganga inn í Evrópusambandið? Og sömuleiðis: Hefur hv. þingmaður engar áhyggjur af þeim völdum sem við færum til Brussel, að það verði erfitt að fá þau til baka ef þetta gengur ekki vel?

Virðulegur forseti. Ég var ekkert að biðja hv. þingmann að treysta öðrum þingmönnum. Það er bara stefna hennar flokks að ganga inn í Evrópusambandið. Og hvernig má það vera að forystumenn Samfylkingarinnar viti ekki hvað felst í að vera í Evrópusambandinu en eru með það á stefnuskránni að fara inn? Hvernig má það vera? Í ofanálag hafði hv. þingmaður áhyggjur af auðlindamálum. Bara svo ég viti það, sleppum öðru, er það ekki alveg örugglega rétt, af því að hv. þingmaður styður þessa ríkisstjórn og það er stefna þessarar ríkisstjórnar að fara í þessa vegferð, hv. þingmaður segir að ráðherrarnir séu mjög harðir á þessu: Er það ekki öruggt að það er þá væntanlega skilyrði hjá ríkisstjórninni að við verðum ekki aðilar að sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni? Vegna þess að sameiginlega sjávarútvegsstefnan heitir sameiginlega sjávarútvegsstefnan af því að hún er sameiginleg og þá færum við völdin sem við höfum núna yfir til Evrópusambandsins.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hennar ræðu. Þingmanninum verður tíðrætt um, eins og flestir úr stjórnarmeirihlutanum sem hafa komið hér upp síðustu daga, að okkur beri að treysta þjóðinni og að þegar komin sé niðurstaða í þjóðaratkvæðagreiðslu, um þær spurningar sem þarna eru lagðar fram, sé hægt að ganga lengra. Hvað finnst þingmanninum um þá gagnrýni eða um þau viðbrögð sem höfð eru uppi um það að með því að fara af stað í þetta, ef það verður samþykkt að halda viðræðunum áfram, þá sé verið að stíga mjög stórt skref og það sé í raun verið að undirbúa aðildarviðræður og aðlögunarviðræður, ef svo má segja. Hefði ekki verið hreinlegra að bæta bara við spurninguna hvort þjóðin vilji halda áfram viðræðum um aðild Íslands að ESB með það að markmiði að ganga þar inn? Hefði það ekki verið hreinlegra?

Virðulegur forseti. Ég þakka andsvarið. Þarna getum við verið ósammála um hvort þetta sé rétta spurningin; hvort það ætti ekki, ef það er verið að fara út í þjóðaratkvæðagreiðslu, að gera grein fyrir þeim skilyrðum sem ríkisstjórnin ætlar að setja fyrir framhaldið.

Mig langar að fá fram viðhorf hv. þingmanns í seinna andsvari, af því að mönnum verður tíðrætt um, eins og ég sagði hér áðan, að treysta þjóðinni. Í aðdraganda síðustu kosninga og eftir kosningar sagði hæstv. forsætisráðherra ítrekað að þetta væri ekki brýnasta verkefnið hér á landi. Hvað finnst hv. þingmanni um þá breytingu á afstöðu sem hefur orðið með því að þetta mál er nú lagt fram á þinginu? Er hægt að treysta slíkum málflutningi sem kemur úr ranni hæstv. ráðherra? Það er sífellt talað um að treysta þjóðinni en getum við treyst ráðherrum sem fullyrða eitt en fara skömmu síðar á einhvern allt annan stað?

Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þm. Ásu Berglindi Hjálmarsdóttur fyrir einlæga ræðu. Hún fór hér nokkuð víða. Hún nefndi m.a. í ræðu sinni bændur og húsnæði. Mig langar til að forvitnast aðeins og horfa t.d. á bændastéttina. Það birtist í morgun, ef ég man rétt, ágætisgrein frá Ernu Bjarnadóttur sem hefur aðeins fjallað um landbúnaðarmál og ESB, og var held ég líka á Bylgjunni, og hún varpaði upp þeirri stöðu að miðað við hvernig smásölu háttar á Íslandi gæti einn erlendur aðili ákveðið að koma hér inn, t.d. í eggjaframleiðslu, og vera hér með lægstu verðin yfir einhvern ákveðinn tíma sem þyrfti til þess að slátra íslenskum eggjabændum. Við erum svo lítil í stóra samhenginu. Ég spyr því hv. þingmann: Hefur hann engar áhyggjur af því að í smæð okkar felist ákveðin vandamál tengt því, t.d. eins og hér var nefnt með stóra framleiðendur?

Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég held reyndar að við höfum kannski ekki séð lausnina í svarinu varðandi — er þetta tíminn?

Þetta er svona.

Ég er ekki viss um að þetta gangi upp eins og hv. þingmaður nefndi. Hér var líka rætt um húsnæðiskostnað ungs fólks eða húsnæði hjá ungu fólki. Af því að ég veit að hv. þingmaður býr nú í Ölfusi langar mig til að benda á að það er kannski ofmælt að það sé húsnæðisvandi hér á Íslandi varðandi unga fólkið. Nú vil ég t.d. benda viðkomandi þingmanni á það að hann býr í sveitarfélagi þar sem hefur orðið 55% fjölgun íbúa núna á örfáum árum og meðalaldur íbúa er 38 ár. Getum við ekki bara sagt það í rauninni að það sé ákveðinn vandi varðandi húsnæði sem sé mjög afmarkaður á Íslandi og bundinn við höfuðborgarsvæðið? Kannski er það bara þannig að hv. þingmaður gæti leitað orsakanna í einhverju öðru en því að hér sé eitthvað erfitt að byggja húsnæði eða koma upp húsnæði fyrir fólk? Snýst þetta í rauninni bara um það að við höfum skynsamlega stefnu í því að hér sé hægt að byggja, eins og t.d. í Reykjavík þar sem flokkur hv. þingmanns hefur verið við völd mjög lengi?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanninum fyrir sína yfirferð. Þingmaðurinn vitnar talsvert í nokkurra mánaða gömul ummæli hæstv. forsætisráðherra, þar sem hún getur í raun ekki verið skýrari í afstöðu sinni til málsins; þetta væri mál sem væri ekki á dagskrá í nánustu framtíð. Þá langar mig að fá aðeins fram frá þingmanninum hvað hann telji að búi þarna að baki því að þetta mál sé að koma fram núna. Við vitum um andstöðu eins ríkisstjórnarflokksins í þessu máli. Forsætisráðherra, formaður Samfylkingarinnar, hefur verið á annarri vegferð og svo sannarlega í aðdraganda síðustu kosninga þar sem mátti sjá að fylgi við flokkinn snarjókst þegar slík afdráttarlaus yfirlýsing var gefin út um að þetta væri ekki brýnasta málið hjá þjóðinni. Mig langar því að fá fram frá þingmanninum hvað hann telji að búi þarna að baki akkúrat núna. Við vitum að það eru ærin verkefni hér heima við, vextir, verðbólga, atvinnuleysi og ýmislegt sem er að vaxa og verða okkur ofviða eða þeim sem ráða ríkjum. Getur verið að verið sé að drepa málum á dreif með því að setja þetta mál á dagskrá og láta umræðuna á næstu mánuðum snúast um það? Er verið að leita einhvers konar skjóls gegn því sem raunverulega þarf að taka á? Eða hvað telur þingmaðurinn að búi að baki því að koma með þetta akkúrat núna? Er þetta flótti frá hinum raunverulegu vandamálum sem við ættum að vera að takast á við?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir hans andsvar. Ég heyri að hann tekur undir þær vangaveltur að hér sé verið að drepa málum á dreif vegna ýmissa vandamála, bæði innan ríkisstjórnarinnar sjálfrar, samstarfsins þar, og vegna þessara gríðarstóru mála sem ætti að leggja áherslu á innan lands.

Í seinna andsvari langar mig að fá viðbrögð þingmannsins við því sem ég kom aðeins inn á fyrr í dag í störfum þingsins. Nú eru einungis átta vikur í sveitarstjórnarkosningar og það hefur verið hefð fyrir því að þingið hafi reynt að haga málum og umræðunni á þann veg að sveitarstjórnarmálin og málefni íbúa sem kjörnir fulltrúar eru að fjalla um í samfélaginu og íbúar og fyrirtæki í nærsamfélögunum — að gefa sveitarstjórnarstiginu dálítið næði til að einbeita sér að þeim málum. Þingmenn fara meira að segja í frí frá hefðbundnum þingstörfum í tvær vikur. Hvað finnst hv. þingmanni um það að nú sé í raun verið að kljúfa þjóðina í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga og láta alla samfélagsumræðu snúast um ESB, algjörlega í trássi við það sem hefð er fyrir hér hjá okkur? Ég kallaði nú hér í dag að mér finnst þetta vera mikil vanvirðing við sveitarstjórnarstigið. Hér eru þessi tvö stjórnsýslustig og sveitarstjórnarstigið er bara gríðarlega mikilvægt stjórnsýslustig. Það eru kosningar eftir átta vikur og út um allt land eru íbúar og kjörnir fulltrúar sem vilja ræða sín málefni í nærsamfélaginu og aðstæður á hverjum stað. En þá gengur forsætisráðherra á bak þeirra orða að við eigum ekki að kljúfa þjóðina, sem sannarlega er verið að gera núna örstuttu fyrir kosningar.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki S. Svavarssyni fyrir hans mjög svo góðu yfirferð hérna og ég verð að segja það, virðulegur forseti, að umræðurnar hér heilt yfir hafa verið mjög góðar og efnismiklar og mörgum spurningum velt upp og ekki ástæða til annars enda málið stórt og mikilvægt fyrir íslenska þjóð. En það er alveg greinilegt að núna er tímalínan svolítið að raðast upp og við sjáum hvernig hún er að púslast saman. Við þingmenn höfum svo sem nefnt það hér í mörgum ræðum að við sjáum að ákveðin mál hafa verið keyrð í gegn í offorsi, í gegnum þingið, og hér hafa verið haldnar ræður um fundarstjórn forseta og annað af því að þetta eru mjög óvönduð vinnubrögð. Ég nefni grásleppuna og ekki síst launavísitöluna. Þá áttar maður sig á því að hér er verið að klára ákveðin mál fyrir Flokk fólksins til þess að það fáist meiri hluti fyrir því í ríkisstjórninni og vilyrði fyrir því að koma með þessa þjóðaratkvæðagreiðslu og Flokkur fólksins leggist á sveif með henni. Ég er alveg viss um það að Flokkur fólksins hefði líklega ekki samþykkt að þessi þingsályktunartillaga yrði lögð fram fyrr en það væri búið að keyra þeirra helstu baráttumál í gegn, enda gengu stjórnarþingmenn, sérstaklega Viðreisnar, með veggjum og vildu helst ekki kannast við þessi mál. En svona gerast nú kaupin á eyrinni eða réttara sagt, virðulegur forseti, hrossakaupin á eyrinni hjá hæstv. ríkisstjórn.

Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann sé ekki í rauninni sammála mér um að við sjáum núna þessa tímalínu og vil kannski líka spyrja um þessi hrossakaup en sérstaklega það að koma með þetta núna rétt ofan í sveitarstjórnarkosningar, að þetta fari að lita hér pólitíska umræðu rétt fyrir sveitarstjórnarkosningarnar. Í öðru lagi er það tímasetningin 29. ágúst þegar þjóðin er rétt að koma úr sumarfríi.

Virðulegur forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að þetta er í hæsta máta sérstök tímalína. Hér er greinilega alveg uppgefin ríkisstjórn. Hæstv. ríkisstjórn er uppgefin á verkefninu. Hún er búin að kasta inn handklæðinu og hún vill að við tölum um eitthvað annað heldur en það sem plagar heimilin í dag. Það er bara þannig. Ég held að akkúrat út frá þeim forsendum vilji ríkisstjórnin að við séum að tala um Evrópusambandið, við séum ekki að tala um það sem plagar heimilin í dag.

En það sem mig langar að spyrja hv. þm. Eirík S. Svavarsson er: Þarf ekki að liggja fyrir kostnaður? Nú vitum við það að beinn kostnaður síðustu vinstri ríkisstjórnar var um 900 millj. kr., á verðlagi dagsins í dag um 1,8 milljarðar. Þarf ekki að liggja fyrir einhvers konar áætlun um það hvað þessi vegferð muni kosta okkur? Við getum gert ráð fyrir því að það séu 1–2 milljarðar. Þarf það ekki að liggja fyrir áður en við förum að leggja út í þennan kostnað? Við erum að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu sem kostar í dag milli 500 og 600 milljónir og við erum að fara að kjósa um það hvort við eigum að fara í vegferð sem kostar kannski 1–2 milljarða. Þarf fólk ekki að fá að vita það í dag og það liggi fyrir áður en það fer að kjósa, hver verður nettókostnaður Íslands við aðildina að Evrópusambandinu? Hv. þm. Pawel Bartoszek sagðist, í Spursmálum á mbl.is, halda að þetta gætu verið kannski um 30 milljarðar, nettókostnaður af því að vera í Evrópusambandinu. Eru þetta ekki tölur sem þurfa að liggja fyrir m.a. þegar þjóðin gengur að kjörborðinu, hvað það muni kosta okkur að vera í Evrópusambandinu og hvort þessi vegferð borgi sig?

Virðulegur forseti. Ég er búinn að vera að velta því fyrir mér hvaða efnistök ættu að vera í tíu mínútna ræðu til viðbótar við það sem fram hefur komið, en hér kom fram virkilega áhugaverð ræða og ég vil þakka hv. þingmanni fyrir hana. Sjálfstæðisbaráttan fæddist nefnilega ekki af sjálfu sér og það að tryggja síðan sjálfstæðið í sessi, að verða þjóð meðal þjóða, kom heldur ekki af sjálfu sér og er nærtækast að nefna þar þorskastríðin. Úr örbirgð í velmegun á grundvelli þess sem við höfðum og réðum yfir.

Mig langar aðeins að spyrja hv. þingmann út í þá stöðu sem við erum í ef það verður að veruleika að við verðum aðildarþjóð að Evrópusambandinu. Þeim stoðum sem eru undir efnahagslífinu á Íslandi hefur vissulega fjölgað á undanförnum árum og það er vel. Stóriðjan kom inn á sjöunda áratugnum. Svo höfum við fengið hugbúnaðinn og við erum með ferðaþjónustuna og þetta hefur dreifst. Eggjunum hefur fjölgað í körfunni, sem er gríðarlega mikilvægt. En það hefur ekki breytt neinu um það að sjávarútvegurinn er áfram grunnstoð í íslensku samfélagi og hann er nátengdur getu okkar til að geta verið þjóð meðal þjóða. Fjárfesting erlendra aðila í sjávarútvegi er óumflýjanleg ef við verðum aðilar að Evrópusambandinu með afleiðingum sem við þekkjum ekki alveg í dag en segir okkur samt að þau fyrirtæki, evrópsk fyrirtæki sem munu fjárfesta hér og jafnvel eignast íslenskt sjávarútvegsfyrirtæki munu reyna að reka það með sem hagkvæmustum hætti. Það er erfitt að reka sjávarútveg hagkvæmt á Íslandi í því launaumhverfi sem við erum í og því getum við augljóslega misst úr landi einhverjar stoðir í íslenskum sjávarútvegi, eins og vinnsluna. Hvað þýðir það fyrir sjálfstæði okkar að gelda til að mynda slíka stoð?

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki Svavarssyni fyrir svarið. Þá vekur þetta upp hugsanir og pælingar um þær yfirlýsingar sem hér eru gefnar af þingmönnum meirihlutaflokkanna, Viðreisnar og þeirra fáu þingmanna Samfylkingarinnar sem taka þátt í þessu. Þingmenn Flokks fólksins eru hvergi sjáanlegir hér svo talist geti. En þetta vekur upp vangaveltur og ég tek undir það með hv. þingmanni að þessi undirbúningur er í skötulíki og algerlega óboðlegur. Vinna nefndarinnar mun taka mjög langan tíma og ég held að 30 dagar, sem hv. þingmaður nefndi, sé varlega áætlað. En hvers virði eru þær yfirlýsingar sem koma hér fram sem eru algerlega óljósar um að það verði staðin varðgæsla um þessa hagsmuni Íslendinga þegar kemur að sjávarútvegi? Þetta eru yfirlýsingar sem eru lítið útskýrðar og eru einhver orð sem eru sögð í þingsal en eru að mínu mati gríðarlega matskennd þegar kemur að alvöru málsins. Þetta veit ég að hv. þingmaður, sem er lögmaður og vanur málflutningsmaður, þekkir vel og langar mig aðeins að fá skoðun hans á þessu.

Herra forseti. Ég vil nú byrja á því að þakka hv. þm. Eiríki Svavarssyni fyrir mjög góða ræðu og athyglisverða. Ég get tekið undir mjög margt af því sem þar kom fram. Sérstaklega vil ég nefna að mér finnst eins og þessi þingsályktunartillaga sé bara ekki nægilega vel unnin. Það eru í rauninni ansi margar spurningar sem eru skildar eftir hérna. Ég vil t.d. meina að það sé verið að reyna að halda því að fólki og að þingmönnum að þetta snúist í rauninni bara akkúrat um orðalag spurningarinnar og eiginlega ekkert annað. Því hlýtur maður eiginlega velta fyrir sér hvað hæstv. ráðherra hafi hreinlega haft í huga þegar verið var að semja hérna. Ef maður rifjar upp það sem gerðist hér 2009–2013 held ég að eitt af því sem menn lærðu á þeim tíma var að til að svona ferli gæti farið af stað með einhverri skynsemi þyrftu menn að vera samstiga í því og það þyrfti að vera vilji til staðar um það að ganga í Evrópusambandið. Hann þarf hreinlega að vera til staðar af því að það er algerlega augljóst mál að ef menn eiga síðan að fylgja því eftir að reyna að ná einhverjum samningum, þá ætla ég að leyfa mér að segja að það sé undarlegt ef þetta snýr í rauninni ekki að því að ná sem hagkvæmustum samningi til að vera inni. Ég vil meina að ef við horfum t.d. á erindi Viðreisnar í þessu máli, þar sem þetta hefur í rauninni verið eina málið þeirra, hafi ég ekki orðið var við, ekki eina einustu mínútu, t.d. í kosningabaráttunni, að verið væri að halda þessu máli á lofti. Það er svo áberandi þegar maður sér að nú þegar Flokkur fólksins er í rauninni búinn að fá sitt þá breytist takturinn. Mig langar til að forvitnast um það hjá hv. þingmanni: Hvernig í ósköpunum ætla menn t.d. að forma þetta sem varðar íslenskan landbúnað í þessum áherslum sem hér liggja fyrir? Miðað við nýjasta búvörulagafrumvarpið virðist alla vega eins og ráðherrann sé í engum takti við íslenskan landbúnað.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Eiríki Svavarssyni fyrir prýðisgott svar og vangaveltur. Já, maður hlýtur eiginlega að velta fyrir sér hvað það er sem rekur ríkisstjórnina áfram í þessu máli. Ég hef ekki heyrt um, þótt maður hafi nú hlustað ágætlega, þá hef ég ekki heyrt kallað eftir því að það væri óskað eftir því að hér færi fram skoðanakönnun, við skulum leyfa okkur að segja um það hvort þjóðin vildi fara í Evrópusambandið eða ekki. Ég bara átta mig ekki á hvaðan þetta er komið. Maður hefur skilning á því að við séum alltaf á hverjum tíma að horfa til hagsmunagæslu fyrir Ísland og það geta auðvitað verið tímar sem kalla á að það mat verði gert jafnvel ítarlegar; kannski viljum við fórna einhverju til að fá þá niðurstöðu og leggja jafnvel í staðinn í eitthvert langt ferðalag. En ég átta mig ekki á af hverju það er núna þegar augljóst er, ef við horfum bara t.d. á stöðu Íslands á hinum ýmsu lífskjaramælikvörðum, að þá er ljóst í mínum huga að við erum ljósárum á undan Evrópusambandinu í mjög mörgum tilfellum. Þess vegna veltir maður fyrir sér: Af hverju er verið að fara þessa vegferð? Nú er það þannig að hér hafa menn verið að glíma við, og það hefur auðvitað verið helsta verkefni ríkisstjórnarinnar, að glíma við verðbólgu og vexti. Maður spyr sig: Hvað mun breytast við það að sækja um aðild að Evrópusambandinu? Erum við ekki bara í nákvæmlega sömu stöðunni hvað það varðar? Við verðum að leysa þetta mál hér heima fyrst og ef við náum að leysa það mál hér heima og ríkisstjórnin nær að axla þá ábyrgð að klára það mál kemur aftur upp spurningin: Verður einhver áhugi á þeim tímapunkti, þarna næst, til að fara í Evrópusambandið eða ekki? Ég ætla að leyfa mér að segja að svo sé ekki. Þegar maður horfir á hvað gerðist 2009–2013 nýttu menn tækifærið við efnahagshrunið, þegar íslenska þjóðin lá vel við höggi, til að reyna að smygla henni inn í Evrópusambandið. Það var bara nákvæmlega þannig sem það var.

Virðulegur forseti. Ég þekki ágætlega til hv. þm. Gríms Grímssonar. Hann er vanur rannsóknarmaður. Hann hefur notið mikillar virðingar í því starfi. Slíkt er áunnið, það er ekki eitthvað sem er keypt úr hillu. Rannsókn snýr yfirleitt að því að afla upplýsinga svo að saksóknari og dómstólar hafi sem gleggstar upplýsingar til að byggja mögulega málsókn á og síðan niðurstöðu. Hann kom inn á það þegar tekin var ákvörðun um það, einmitt af okkur saman, ég fyrir hans áeggjan og fleiri, að senda fulltrúa til Europol til að vanda betur til rannsókna. Þetta hefur skilað sér vel. Í ljósi reynslu hv. þingmanns verð ég að spyrja, virðulegur forseti, hvort honum finnist ekki eðlilegt og nauðsynlegt að krefjast frekari upplýsinga og að þingið skili gleggri upplýsingum úr sinni vinnu til þjóðarinnar um hvað hér er undir, um hvað Evrópusambandið snýst um og hverjar staðreyndir mála eru.

Virðulegur forseti. Nú finnst mér hv. þingmaður vera að gefa afslátt af vönduðum vinnubrögðum í anda þess sem ríkisstjórnin og ríkisstjórnarflokkarnir bjóða okkur upp á í þessu máli. Þegar við fórum í þessa vegferð á sínum tíma, í tíð vinstri stjórnarinnar 2009–2013, voru samningsmarkmiðin skýr. Þá lögðum við Sjálfstæðismenn reyndar til að það yrði þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort það ætti að fara í þessar viðræður á grundvelli þeirra samningsmarkmiða eða hvort við ættum bara að leyfa fólki að velja um það hvort við gerumst aðilar að Evrópusambandinu eða ekki. Því var hafnað þá. En samningsmarkmiðin voru skýr. Í dag eru þau mjög óljós. Í greinargerðinni kemur fram að það sé vitnað til þeirra samningsmarkmiða sem sett voru en það er líka komið að því að þau séu ekkert endilega þessarar ríkisstjórnar. Er ekki alger lágmarkskrafa fyrir hönd þjóðarinnar að hún sé upplýst um það með hvaða samningsmarkmið þessi ríkisstjórn ætlar að fara í þá vegferð sem farin verður, verði þetta samþykkt? Sem snýr að grundvallarhagsmunum íslensks samfélags og er alveg klárlega það sem ræður öllu því sem á eftir kemur.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Grími Grímssyni fyrir ræðuna. Mig langar til að vera aðeins með vangaveltur varðandi hvað það felur í sér í rauninni að ákveða að fara í samtalið við Evrópusambandið. Er einhver áhætta í því fólgin, hugsar væntanlega kjósandinn, að segja já? Ég á alltaf kost á því að segja nei síðar. Ef ég er ekki ánægður með samninginn þá get ég hreinlega neitað. Er kjósandi í rauninni að hætta einhverju? Fær hann upplýsingar t.d. um það hver kostnaðurinn er? Hvaða líkur eru á því að þessi samningur muni t.d. ekki vera þannig úr garði gerður að við þyrftum að sjá á eftir, eins og hjá okkur, auðlindunum okkar? Skiptir það endilega máli fyrir Jón og Gunnu hérna í Reykjavík því að hann eða hún eru að velta fyrir sér bara nákvæmlega sínu lífi? Ég leyfi mér að spyrja hv. þingmann: Þyrfti ekki að vera svolítið meira undir í raun til þess að fólk taki þessari atkvæðagreiðslu af einhverju öðru en léttúð?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svarið. Ég vil leyfa mér að segja að það geta hreinlega verið margar ástæður fyrir því. Við getum nefnt hérna, af því að við ræddum auðlindir, íslenskan landbúnað. Hvað er hátt hlutfall af þjóðinni sem stundar landbúnað? Það er örugglega ekki hátt hlutfall þjóðarinnar. Það er auðvitað hægt að telja fólki trú um að t.d. séu í boði einhverjar varanlegar lausnir. Ég hef alla vega ekki heyrt annað en að menn vilji alla vega skoða þann möguleika, þeir sem hafa talað fyrir þessu, að reyna að fá fram einhverjar varanlegar lausnir og undanþágur. Við höfum engin dæmi þess að það hafi verið veittar varanlegar undanþágur. Það er hins vegar alveg hægt að láta hlutina líta þannig út að menn geri eitthvað yfir eitthvert árabil en séu engu að síður háðir þeirri ákvörðun að Evrópusambandið eða meiri hluti þar gæti t.d. ákveðið að breyta hlutunum fyrirvaralaust eins og gerðist t.d. núna varðandi Írana. Þeir sem munu væntanlega kjósa í þessari atkvæðagreiðslu eru ekkert endilega að taka tillit til þessa, eru ekki einu sinni að velta þessu fyrir sér. Það er það sem ég á við þegar ég segi léttúð. Mér finnst sérkennilegt að við skilum alla vega ekki gleggri upplýsingum til fólks um nákvæmlega hvað það þýðir að segja já og hvað það þýðir að segja nei.

Virðulegur forseti. Við erum búin að vera að ræða eitt stærsta mál sem er að koma inn í þennan sal núna, líklega á þessu kjörtímabili, risastórt mál sem, eins og fram hefur komið, er að kljúfa þjóðina í tvennt. En af hverju er þetta mál að koma hér inn rétt ofan í sveitarstjórnarkosningar þar sem kjósa á fljótlega eftir að sumarfríum landsmanna lýkur? Jú, af því að hér er á ferðinni uppgefin ríkisstjórn. Ríkisstjórn sem er búin að missa tökin á verðbólgunni, á því að lækka vexti, á hækkandi atvinnuleysi, og þá er gott að reyna að beina kastljósinu og beina umræðunni á önnur mið og fá þingmenn til að tala um eitthvað annað en efnahagsástandið og fá þjóðina til að reyna að tala um eitthvað annað í heitu pottunum og á kaffistofunum en síðustu skilaboð frá Skattinum varðandi kílómetragjald. Það er reyndar gaman að sjá að Viðreisn virðist hafa vaknað til lífsins af því nú er komið hér inn í salinn eina mál Viðreisnar fyrir utan jafnlaunavottunina. Loksins hafa Viðreisnarmenn vaknað til lífsins, sem hafa ekki komið í umræður um risastór efnahagsleg mál eins og t.d. að setja fimmtung af ríkisútgjöldum á sjálfstýringu. Þá hurfu þeir úr salnum „med det samme“.

Það er mikið af rangfærslum í gangi og mig langar að nefna nokkrar — eða rangfærslum, ég myndi segja villandi málflutningi. Hér er mikið talað um samstöðu Evrópuríkjanna. Ég vil bara minna á það hvernig þetta var í Covid. Hvernig var samstaða Evrópuríkjanna í Covid? Við munum öll fréttirnar þegar þjóðir héldu að sér að deila með sér súrefnisvélunum og bóluefnunum og annað. Þá var bara hver og einn fyrir sig. Því er oft haldið fram að krónan sé vandamálið. Jón Bjarki Bentsson segir á Vísi í dag að síðustu sex árin hafi íslenska krónan oftar en ekki sveiflast minna en ýmsir gjaldmiðlar, þar á meðal dollari, evra og breska pundið. Íslenska krónan hefur því ekki verið stór áhrifavaldur í því verðbólguástandi sem Íslendingar fást við í dag heldur hefur hún sinnt hlutverki sínu vel sem fljótandi gjaldmiðill sem nýtir hagsveiflur. Ég held að það sé mikilvægt að þetta komi fram af því að verðbólgan í dag er manngerð, verðbólgan í dag er í beinu boði og einungis í boði ríkisstjórnar Íslands og ákvarðana hennar. Það er nefnilega málið, virðulegi forseti, að ef þú ert óreiðumaður með fé eða í tilfelli ríkisstjórnarinnar óreiðumaður með almannafé, þá skiptir ekki máli hvort Visa-reikningurinn kemur í krónum, evrum eða dollurum.

Svo er verið að blanda saman alls konar frösum um öryggis- og varnarmál og að þetta sé svo mikilvægt út frá öryggis- og varnarsjónarmiðum. Við erum í NATO. Við erum með tvíhliða varnarsamning við Bandaríkin, öflugasta herveldi í heimi, og aðalfælingarmáttur Íslands felst í þessum varnarsamningi sem verður 75 ára núna í maí. Í því felast varnir landsins.

Því er haldið fram að Sjálfstæðisflokkurinn sé á móti þjóðaratkvæðagreiðslu, að Sjálfstæðisflokkurinn treysti ekki þjóðinni, Sjálfstæðisflokkurinn af öllum flokkum. Það er ekkert fjær sannleikanum, virðulegur forseti. Sjálfstæðisflokkurinn treystir þjóðinni fullkomlega til að standa vörð um fullveldi Íslands. Við treystum þjóðinni fullkomlega til þess að kjósa það að völd Íslendinga yfir örlögum sínum verði áfram í höndum Íslendinga. Mín skoðun er hins vegar sú að hæstv. ríkisstjórn ætti í rauninni að spyrja hinnar einu sönnu spurningar í haust og það er: Viltu ganga í Evrópusambandið? Það er mín skoðun.

Því er líka haldið fram að heimurinn sé svo breyttur. Í hvaða heimi urðum við sjálfstæð þjóð? 129.000 manns, ein fátækasta þjóð Evrópu var búin að berjast fyrir því í áratugi að verða sjálfstæð þjóð. Og í hvaða andrúmi, þegar allir eru að tala um breyttan heim, varð þessi fátæka þjóð sjálfstæð? Jú, Evrópa og Asía voru rústir einar, rústir einar. Við erum búin að vera sjálfstæð þjóð og reka sjálfstæða utanríkisstefnu og utanríkisverslun á mörgum óvissutímum, í köldu stríði, í alls konar stríðum hér og þar í heiminum. Við höfum alltaf getað staðið keik sem sjálfstæð þjóð og verið sjálfstæð meðal þjóða. Maður veltir því fyrir sér með einmitt þá forfeður og formæður okkar í huga sem stóðu í stafni og báru í hjarta eld fullveldis og svo sjálfstæðis þessarar fátæku þjóðar hvort þetta fólk, stæði það hér í dag, velti þá fyrir sér: Til hvers var barist? Af því að það að ganga í Evrópusambandið er fullveldisafsal. Það er risastórt mál að við séum að ræða hér, Alþingi Íslendinga, orðin ein ríkasta þjóðin í dag, og velta fyrir okkur fullveldisafsali. Það er risastórt mál og ég treysti Íslendingum til þess að standa vörð um fullveldi landsins. Það er nefnilega þannig, virðulegur forseti, að á lýðveldishátíðinni 1944 stóð Jóhannes úr Kötlum í ræðustól og flutti ljóðið Land míns föður. Í lokaerindinu segir:

Hvort sem krýnist þessi þjóð þyrnum eða rósum, hennar sögur, hennar ljóð, hennar líf vér kjósum. Ein á hörpu ísa og báls aldaslag síns guðamáls æ hún leiki ung og frjáls undir norðurljósum.

Virðulegur forseti. Ég treysti Íslendingum til að kjósa um það að þjóðin verði áfram ung og frjáls, undir norðurljósum, og ráði sínum örlögum áfram í framtíðinni.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni kærlega fyrir hans fyrri spurningu. Ég er þeirrar skoðunar að eina rétta spurningin sem eigi að spyrja þjóðina sé: Viltu ganga í Evrópusambandið? En ríkisstjórnin vill fara í einhvers konar vegferð sem verður ábyggilega þannig að umræðan nú í sumar og í aðdraganda kosninganna verður öll í einhverju skötulíki. Það er það sem ég hef áhyggjur af. Og hver eru samningsmarkmiðin? Hvað mun þetta kosta? Það veit enginn.

Virðulegur forseti. Í mínum huga, persónulega, snýst stóra spurningin um fullveldi, þ.e. að við Íslendingar ráðum örlögum okkar sjálf eins og við höfum gert. Við höfum ekki bara ráðið þeim sjálf síðastliðin 82 ár, okkur hefur farnast svo vel að við erum ein ríkasta og farsælasta þjóð heims. Við erum með gjaldmiðil sem tekur mið af því hvernig efnahagsástandið er á Íslandi, hvernig það er heima fyrir en er ekki miðaður við það hvernig efnahagsástandið er í öðrum löndum. Þetta er stóra spurningin. Og ég verð að segja: Ég treysti þjóðinni til að hafa þetta á bak við eyrað þegar þjóðin gengur að kjörborðinu. En ég tek undir með hv. þingmanni, það er mjög skrýtið hvernig til þessarar þjóðaratkvæðagreiðslu er boðað og hvernig samningsmarkmiðin, eins og hv. þingmaður segir, eiga öll að koma í ljós einhvern tímann. En um hvað erum við þá að kjósa?

Virðulegur forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni, það er mjög villandi umræða að segja að hér sé komið eitthvert nýtt ástand. Við urðum sjálfstæð þjóð áður en seinni heimsstyrjöldinni lauk. Við vorum hér með kalt stríð, kjarnorkuflaugar á leiðinni til Kúbu. Við vorum með styrjaldir í Miðausturlöndum. Við vorum með Evrópu sem leit þá þannig út að það var einræði í Portúgal, á Spáni, í allri Austur-Evrópu og svo Sovétríkjunum og herforingjastjórn í Grikklandi. Við erum búin að vera með stríð í Víetnam og við erum búin að búa við alls konar. Í áratugi höfum við búið við alls konar ástand í heiminum og hefur okkur eitthvað farnast illa við það? Nei. Hvar höfum við lagt traust okkar í öryggis- og varnarmálum? Í NATO með tvíhliða varnarsamningi við Bandaríkin. Það er eina þjóðin sem getur komið okkur til varnar ef á okkur verður ráðist, við skulum bara hafa það algerlega á hreinu: Eina þjóðin sem getur komið okkur til varnar ef á okkur verður ráðist.

Virðulegur forseti. Jú, ég tel að það sé alveg augljóst að auðvitað á að upplýsa þjóðina um það. Stefan Füle sagði á fundi með Össuri Skarphéðinssyni að það væru engar varanlegar undanþágur. Það var árið 2012. Hæstv. utanríkisráðherra sagði hér að nú væri staðan breytt; Evrópa væri allt öðruvísi og það væri allt breytt. Nokkrum dögum seinna kom Heather Grabbe, held ég að hún heiti, einn helsti sérfræðingur í stækkunarmálum Evrópusambandsins, og sagði að 95% af regluverkinu væri ekki hægt að fá varanlegar heimildir fyrir í dag. Það hefur margt breyst í heiminum, en það hefur ekkert breyst hjá Evrópusambandinu um það að fá undanþágur og ég held að það sé bara rétt að þjóðin verði upplýst um það. Þjóðin verði líka upplýst um það ef í einhverjum samtölum úti í Evrópu hafi komið fram að Ísland eigi allt í einu að fara að fá einhverjar undanþágur sem aðrar þjóðir hafa ekki fengið. Ég held að það væri bara allt í lagi að upplýsa okkur um það ef einhver samtöl í Brussel hafa leitt til þess.

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þm. Ingvari Þóroddssyni fyrir hans fyrri spurningu. Mig langar nú bara að benda á — auðvitað fáum við bara tíu mínútur og það hefði verið hægt að fara yfir vítt svið — að ef við tölum bara um efnahagsástandið í Evrópu þá segja 80% af fyrirtækjum í Evrópu í könnun að samkeppnishæfni álfunnar fari hríðversnandi. Það er vegna regluverks Evrópusambandsins. Frakkland er svo gott sem gjaldþrota ríki. Atvinnuleysi ungs fólks í mörgum af Evrópusambandslöndunum er slíkt að vaxtastigið skiptir engu máli af því að það hefur enginn efni á því að kaupa íbúðir og svona er hægt að halda lengi áfram. En ég held að hv. þm. Ingvar Þóroddsson átti sig á því að hér þarf að breyta stjórnarskrá Íslands. Við erum að afsala okkur hluta af fullveldi Íslands með því að ganga í Evrópusambandið. Við þurfum ekki að gera breytingar á stjórnarskrá ef við gerum fríverslunarsamninga við önnur lönd. Þetta er ekki fríverslunarsamningur. Við erum að ganga í ríkjasamband þar sem utanríkisráðherra Evrópusambandsins mun mæta og semja fyrir hönd Íslands en ekki utanríkisráðherra Íslands.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Ingvari Þóroddssyni fyrir hans spurningu. Hann gleymdi líka að nefna að í þessu sama viðtali segir hagfræðingurinn að ábatinn sé meiri en kostnaðurinn. Hér er verið að tala um Króatíu, svolítið gaman að það sé verið að tala hérna um Króatíu þegar við tölum um lífskjör og hvar þjóðir standa. Ísland er nr. 1, 2 og 3 á listanum en þegar Króatía gekk inn þá held ég að hún hafi verið nr. 43 á listanum. Þetta er akkúrat málið. Hverjir yrðu meðreiðarsveinar okkar inn í Evrópusambandið? Það er Norður-Makedónía, Moldóva og mögulega Úkraína og aðrar þjóðir. Hverjir haldið þið að séu að fara að borga fyrir innviðauppbyggingu í Moldóvu eða Norður-Makedóníu? Eru það ekki ríkustu þjóðirnar? Yrði það ekki ein ríkasta þjóðin, Ísland, sem þyrfti að borga þann reikning og leggja sitt af mörkum? Hér hefur verið vitnað í seðlabankastjóra lands sem var tugum sæta á eftir okkur í lífskjörum. Ég hefði gaman af að sjá hv. þingmann taka þessa ræðu við t.d. Svisslendinga.

Forseti. Þetta eru skemmtilegir orðaleikir hér frá þingmönnum stjórnarflokkanna, að velta því fyrir sér hvort Ísland eða Þýskaland sé fullvalda ríki og hvað sé að vera fullvalda ríki. Við myndum fá sex þingmenn á Evrópuþinginu, sex þingmenn. Það er lágmarkið. Við ættum líklega að vera með 0,03 þingmenn ef farið yrði eftir höfðatölu en það eru sex þingmenn sem við fáum að lágmarki. Írar eru með 14 þingmenn og við sjáum hvernig stóru þjóðirnar brutu á Írum eftir 50 ára samning. Írski flotinn situr bundinn við kajann og horfir á Hollendinga og Pólverja veiða írskan makríl. Þetta er Evrópusambandið og menn velta því fyrir sér hvort Þýskaland sé fullvalda ríki. Ef Þýskaland væri að ganga í Evrópusambandið í dag þá þyrfti Þýskaland líklega líka að breyta stjórnarskrá sinni til þess að aðlaga hana þessu ríkjasambandi.

Virðulegur forseti. Þjóðverjar hafa afsalað sér ákveðnum völdum yfir til Evrópusambandsins, alveg eins og við munum þurfa að gera. Í þeim skilningi, miðað við Íslendinga, er Þýskaland ekki jafn fullvalda ríki og Ísland, enda þurfum við að gera breytingar á stjórnarskránni. Ég held að hv. þingmaður sé sammála mér um að við þurfum að gera breytingar á stjórnarskránni. Þetta er ekki fríverslunarsamningur, þetta er ekki fríverslunarsamningur við Taíland eða einhver önnur lönd. Við erum að ganga í ríkjabandalag sem hefur það jafnvel á stefnuskrá sinni að stofna her. Þyrftu íslensk ungmenni að skrá sig í her? Ég velti því fyrir mér þegar við erum komin inn í þetta ríkjabandalag og erum orðin hluti af Evrópusambandinu sem ætlar að stofna her. Þetta er stóra málið. Við þurfum að afsala okkur ákveðnum hluta af sjálfstæði okkar og fullveldi og við skulum bara tala hreint út um það og ekki vera að blekkja þjóðina með einhverjum orðaleikjum. Við skulum bara tala hreint út við þjóðina.

Frú forseti. Við ræðum hér þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Ég ætla að byrja á því að lýsa minni afstöðu til Evrópusambandsins svo að við þurfum ekki að eyða tíma í andsvörum í það hér á eftir. Hún liggur alveg ljós fyrir. Afstaða Sjálfstæðisflokksins er skýr hvað það varðar að við teljum hagsmunum Íslands betur borgið utan Evrópusambandsins en við viljum þétt og gott samstarf við Evrópusambandið. EES-samningurinn er einn af okkar allra mikilvægustu viðskiptasamningum og þegar kemur að öryggis- og varnarmálum er NATO og varnarsamningurinn við Bandaríkin stærsta málið.

Virðulegur forseti. Þess vegna þarf engan að undra að hér er ekki mikil hrifning við einhvers konar vegferð ríkisstjórnarinnar inn í Evrópusambandið. Ég verð að segja, virðulegur forseti, að það kemur mér mjög á óvart að ríkisstjórnin vilji leggja í þá vegferð þegar ljóst er að það er ekki meiri hluti á Alþingi Íslendinga fyrir því að ganga í Evrópusambandið. Það hefur heldur ekki verið meiri hluti hjá almenningi í skoðanakönnunum sem birtar hafa verið en í flestum löndum hefur það nú verið kannski fyrsta skrefið að það sé almennur vilji, bæði hjá íbúum þess lands og hjá þjóðkjörnum fulltrúum. Yfirleitt er þetta kosningamál en það er nú ekki langt síðan við gengum til kosninga á Íslandi. Þá lagði formaður Samfylkingarinnar það mál svolítið til hliðar þó að það standi alveg skýrt á heimasíðu Samfylkingarinnar að þau vilji ganga í Evrópusambandið. Viðreisn var stofnuð sérstaklega utan um það að ganga í Evrópusambandið og afstaða þess flokks hefur verið skýr til inngöngu í Evrópusambandið. Afstaða Flokks fólksins kom líka skýrt fram í aðdraganda þessara kosninga, þau vildu ekki ganga í Evrópusambandið. Afstaða Sjálfstæðisflokksins er alveg skýr. Við höfum ekki áhuga á inngöngu í Evrópusambandið og það sama hafa Framsókn og Miðflokkurinn sagt skýrt. Bara fyrir rúmlega ári síðan var kosið og það er ekki meiri hluti fyrir því að ganga inn í Evrópusambandið á Alþingi Íslendinga vegna þess að það var heldur ekki meiri hluti hjá þjóðinni fyrir því að ganga inn í Evrópusambandið. En engu að síður, virðulegur forseti, erum við stödd hér að ræða þingsályktunartillögu um það að halda áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið, eins og það er hér kallað.

Virðulegur forseti. Ég ætla bara aðeins að fara í gegnum þetta plagg sem hér er. Fyrst verð ég að segja að mér finnst það býsna rýrt, sérstaklega í ljósi þess að það var samið um þetta í stjórnarsáttmálanum og er eitt af allra stærstu málum Viðreisnar. Þá fyndist mér hefði verið hægt að ganga betur til verks, vera hér með ítarlegri greinargerð þar sem væri þá ljóst hvað felst í þessum spurningum. Skýrleikinn er nefnilega ekki nægjanlegur og það er ekki hægt að segja: Þetta snýst bara um það hvort fólk vilji vita meira með eða ekki. Það er blekkingarleikur hjá þjóðkjörnum fulltrúum, sem þekkja málið vel, að ganga fram með þeim hætti að setja sig bara rosalega einfalt mál: Viltu vita meira eða ekki? Hvað þýðir að segja já í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu sem hér er boðuð? Hvað þýðir það? Er það sagt í greinargerðinni? Hvað kostar það? Hvaða tíma tekur það? Hver eru samningsmarkmið? Ekkert af þessu er sagt.

Virðulegur forseti. Eins og svo oft áður, oft í stærstu málum þessarar ríkisstjórnar, er auðvitað ákveðið að hunsa allt sem heitir verklagsreglur ríkisstjórnar; samráðsgáttin var virt að vettugi og hér kemur hæstv. utanríkisráðherra upp og segir: Hér er fallegasta samráð sem hægt er að hugsa sér og það er þjóðaratkvæðagreiðsla. En af hverju var þá ekki hægt að fara með þetta plagg í samráðsgátt? Lá þetta ekki ljóst fyrir að stjórnarflokkarnir ætluðu að fara í þessa vegferð? Hefði kannski verið skynsamlegt að hlusta þá á þjóðina í því? Bíddu, eru þetta skýrar spurningar? Finnst almenningi og sérfræðingum úti að þetta sé skýrt? Að kjósendum sé þá gert grein fyrir því hvað felst í já-inu og hvað felst í nei-inu? Hefði mögulega, frú forseti, verið bent á það að sú dagsetning sem hér er teiknuð upp, 29. ágúst, væri óskynsamleg? Sumir gætu jafnvel notað orðið ólýðræðislegt, að þing væri ekki að störfum þegar þjóðaratkvæðagreiðsla ætti að fara fram í lok sumars. Ég hygg að það höfðu komið allmargar athugasemdir um þetta.

Reglur ríkisstjórnar ganga út á það að meta áhrif þeirra mála sem hér eru lögð fram á Alþingi, það á við bæði um lagafrumvörp og þingsályktunartillögur. En hér er ekkert áhrifamat. Það er ekki áhrifamat á ríkissjóð. Ég meina, hvað kostar þetta? Ég get með einhvers konar gúgli komist að því að beinn kostnaður við viðræðurnar 2010–2012 var um 300 milljónir, þýðingar voru um 590 milljónir og svo er þetta endalaust óbeinn kostnaður í ráðuneytum og stofnunum. Þetta jafngildir einhverjum mörgum milljörðum króna í dag. En það er ekki minnst einu orði á það í þessari þingsályktunartillögu, ekki einu orði. Fyrir utan það auðvitað að við vitum hvað þjóðaratkvæðagreiðslan sjálf kostar. Það hefði kannski verið minnsta málið fyrir hæstv. ráðherra að koma því inn í þetta plagg, í það minnsta.

Ég nefndi aðeins tímasetninguna á þessu. Fyrir það fyrsta þá finnst mér framlagning þessa máls og kynning þess fyrir íslensku þjóðinni síðasta föstudag — reyndar aðeins fyrr fyrir einhverjum í Brussel því að þar voru búnar að birtast fréttir af þessu. Það var blásið til blaðamannafundar síðasta föstudag og kynnt að þetta plagg hér væri komið út úr ríkisstjórninni. Það er örstutt í sveitarstjórnarkosningar. Ég hef sjálf starfað á því sviði og veit hversu mikilvægt það er fyrir sveitarfélögin í landinu að fá rými til að ræða um málefni sveitarstjórnanna. Mér finnst þetta móðgun. Mér finnst þetta móðgun við sveitarstjórnarstigið að hæstv. ríkisstjórn skuli ákveða að koma inn með þetta á þessum tímapunkti. Það var búið að boða þetta, við vissum það, en mér datt ekki í hug að ríkisstjórnin myndi ákveða að koma með þetta inn í þingið fyrir sveitarstjórnarkosningar, enda er nægur tími til að gera það eftir sveitarstjórnarkosningar.

Í stjórnarsáttmálanum var talað um í síðasta lagi 2027. Ég verð að segja að ég held að þessi dagsetning hafi verið einstaklega illa hugsuð, þ.e. fyrir þjóðina og lýðræðislega umræðu. En ég átta mig á því að þessi tímasetning gæti gagnast ríkisstjórninni ágætlega. Það gagnast ríkisstjórninni að því leytinu til að nú erum við að ræða ESB, og væntanlega þjóðaratkvæðagreiðslu um aðlögunarviðræður við það, en ekki stóru málin sem hæstv. forsætisráðherra lofaði í aðdraganda kosninga, stóru málin; efnahagsmálin, sleggjuna, vextina, verðbólguna nú eða heilbrigðiskerfið, menntakerfið eða innviði okkar. Nei, nú ræðum við um ESB og það gagnast ríkisstjórninni því auðvitað er ekkert af því sem ríkisstjórnin lofaði hér, eða flokkarnir sem hana mynda, fyrir kosningar náð fram að ganga, ekki neitt.

Það að hér séum við að ræða þessa hluti þegar ekki er meiri hluti fyrir því á Alþingi. Ég verð að viðurkenna það, frú forseti, að ég er nýlega komin frá Brussel og er í töluverðu alþjóðlegu samstarfi við aðra þingmenn. Þegar ég var í Brussel og heyrði vini mína í Norðurlandaráði segja: Jæja, Bryndís, eru þið að fara að kjósa um aðild að Evrópusambandinu? Því það er í fyrsta lagi það sem fréttir sögðu og í öðru lagi það sem öll hin ríkin halda auðvitað að sé að fara að gerast hér. Það þarf auðvitað að útskýra það mjög vel fyrir fólki. Nei, nei, nú ætlum við bara að spyrja: Viljið þið halda áfram eða taka upp þessar viðræður eða ekki? Svo síðar greiðum við atkvæði um sjálfa inngönguna ef til þess kæmi einhvern tímann. Þetta er auðvitað, talandi um svona villu í málflutningi, alveg augljóst. Ég sá nú bara að systurflokkar Samfylkingarinnar í Evrópuþinginu fögnuðu þessu mjög og töldu að verið væri að fara að kjósa um inngöngu í Evrópusambandið. Það er einn flokkur sem setti ESB-vegferð svo sannarlega á dagskrá fyrir síðustu kosningar. Sá flokkur fékk ekkert rosalega mikið fylgi hér í síðustu alþingiskosningum.

Virðulegur forseti. Það er af svo mörgu að taka og ég hefði viljað fara miklu víðar. Ég verð að óska eftir því að fá að koma því að í annarri ræðu. En í mínum huga er stóra spurningin þessi: Höfum við eitthvað að sækja inn í Evrópusambandið? Af hverju ætti land eins og Ísland, sem er ríkt af auðlindum, hefur gengið býsna vel í alþjóðlegri samkeppni um fólk og fyrirtæki, þar sem hagvöxtur hefur verið mikill og velmegun með því besta sem þekkist að sækja inn í Evrópusambandið? Það er alla vega áhugavert að sjá það af þeim ríkjum innan Evrópu sem vegnar hvað best eru þau ríki sem ekki eru innan ESB.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið og jú, við verðum að treysta á það núna að utanríkismálanefnd kalli eftir þessum gögnum. Auðvitað hefði verið miklu betra að þetta hefði allt legið fyrir fyrir fram. Ef hæstv. utanríkisráðherra hefði haft eðlilegt samráð við nefndina við vinnu þessa máls hefði nefndin væntanlega kallað eftir því á slíkum fundum og það lægi fyrir núna. Ég hygg líka að utanríkismálanefnd, svo og samráð við þjóðina í gegnum samráðsgátt, hefði bætt þessa greinargerð til mikilla muna en hér hefur verið tekist á um hvort hægt sé að semja um eitthvað eða ekkert. Þau gögn sem ég hef lesið í gegnum tíðina ganga út á að um afskaplega lítið sé að semja því Evrópusambandið gengur út á sameiginlegt regluverk. Það er það sem þetta gengur út á. Það virðist eins og hæstv. utanríkisráðherra og forsætisráðherra séu hér að ræða um að það séu einhverjar miklar breytingar í vændum hjá Evrópusambandinu og mikil opnun fyrir ríki eins og Ísland að ganga inn í það. Það hafa ekki verið lögð fram nein gögn sem færa rök fyrir því að svo kynni að vera, ekki nein.

Virðulegur forseti. Ég kom inn á skýrleikann hérna áðan. Auðvitað þurfa að vera samningsmarkmið. Þjóðin þarf að vita þegar hún gengur til kosninga: Ef ég segi já, hvað á að fara að ræða við ESB? Hér í greinargerðinni er vísað í samningsmarkmið Jóhönnustjórnarinnar en þeir sem horfðu á blaðamannafundinn síðasta föstudag, þegar blaðamaður spurði um þetta, þá var formaður Flokks fólksins fljót að segja nei, nei, nei, þannig að það er mjög óskýrt hver samningsmarkmiðin eru og hér hefur verið gengið eftir sumum stjórnarliðum og ráðherrum í því að ræða nákvæmlega það og við því fást mjög mismunandi svör, mjög mismunandi. Þess vegna hefði þetta átt að standa í greinargerð þingsályktunartillögunnar sjálfrar. Í það minnsta hvet ég hv. utanríkismálanefnd til að kalla eftir öllum þessum gögnum og gera þetta skýrara þannig að nefndarálitið verði þó alla vega skýrt hvað þetta varðar.

Frú forseti. Ég bara get ekki sagt það nógu oft að þetta er ekki nógu skýrt í þessu plaggi sem hér liggur fyrir, þ.e. út frá þeirri kröfu að þegar farið er í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi að vera skýrleiki. Fólk þarf að vita hvað það er að kjósa um. Hvað þýðir það sem ég er að fara að kjósa? Auðvitað erum við upptekin af okkar auðlindum, eðlilega, þessi litla þjóð í þessu frábæra landi sem er svo ríkt af auðlindum. Í samningsmarkmiðunum síðast, hjá síðustu ríkisstjórn, er t.d. talað um að það eigi að hafa eins víðtækt forsvar í hagsmunagæslu í sjávarútvegi í alþjóðasamningum og hægt er. Fyrir mér er þetta ekki nóg, alls ekki nóg.

Virðulegur forseti. Eitt eru sjávarútvegsauðlindirnar en nú hef ég líka mikinn áhuga á norðurslóðamálum. Þar kunna að vera ýmsar auðlindir sem við jafnvel vitum ekki af í dag. Hvaða áhrif hefur það ef við göngum í Evrópusambandið? Hver er okkar réttur til að eiga og nýta þær auðlindir sem finnast á okkar landgrunni og í okkar umsjá?

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið og einmitt ágætt að koma með orðið hræðsluáróður því stjórnarliðar hafa sakað stjórnarandstæðinga um mikinn hræðsluáróður í dag. Ég er sammála hv. þingmanni hvað það varðar að í greinargerðinni er 1. kaflinn inngangur, sem er bara örstuttur, svo er aðkoma þjóðarinnar að viðræðuferlinu í kafla 2, og í kafla 3 er staða Íslands og áskorun í breyttum heimi – samstarf ríkja. Þetta er nefnilega í rauninni fyrsti efnislegi punkturinn þar sem þessi ríkisstjórn er að færa rök fyrir mikilvægi þess að fara í þessar viðræður. Það er að mínu viti hræðsluáróður. Ég er búin að segja það nokkrum sinnum í þessari pontu í gegnum þetta ár að við eigum að fræða en ekki hræða. Hér hafa þingmenn Samfylkingarinnar, ég nefni sérstaklega hv. þm. Dag B. Eggertsson, komið hingað upp einmitt með þessa rökræðu, að nú séu tímar þannig í alþjóðasamskiptum að nú þurfum við að sækja undir verndarvæng Evrópusambandsins. Því er ég algjörlega ósammála, algjörlega ósammála. Með því er ég ekki að segja að við eigum að loka á Evrópusambandið og ekkert að vinna með Evrópusambandinu, alls ekki. Við eigum mjög víðtækt og gott samstarf við Evrópusambandið, bæði í gegnum EES-samninginn en líka ýmislegt annað og ég vil halda því áfram.

Virðulegur forseti. Ég hjó líka eftir því í þessum kafla einmitt sem heitir Staða Íslands og áskoranir í breyttum heimi að þar segir í lokin, með leyfi forseta:

„Um það snýst þjóðaratkvæðagreiðslan sem hér er lögð til. Einungis með niðurstöðu í aðildarviðræðum, sem kjósendur taka svo afstöðu til, verður leitt í ljós hvernig aðild að ESB getur hjálpað okkur að takast á við þessi brýnu viðfangsefni.“

Ég spyr: Voru þingmenn Flokks fólksins og ráðherrar þeirra með í þessu? Taka þau undir þetta? Flokkurinn sem hefur lýst því yfir að þau vilji alls ekki ganga í Evrópusambandið. Formaðurinn sem sagði nei, nei, nei við samningsmarkmiðunum sem þó eru skrifuð inn í þessa þingsályktun? Voru þau meðvituð um þessa setningu sem hæstv. utanríkisráðherra setur inn, um að það þurfi að fara í þessa kosningu og einungis með niðurstöðu í aðildarviðræðum komi í ljós hvort ESB geti hjálpað okkur með þessi brýnu viðfangsefni?

Virðulegur forseti. Ég tek heils hugar undir það með hv. þingmanni að þetta er þunnur þrettándi. Þetta er ekkert alvöru þingsályktunartillaga, greinargerð um svona risastórt mál. Ég fæ ekki skilið af hverju flokkur hæstv. utanríkisráðherra, sem hefur haft þetta á stefnuskránni í svona langan tíma, vandar ekki betur til verks. Ég bara skil það ekki, að hafa ekki farið í stórt samtal einhvern veginn við þjóðina eins og hér er lýst t.d. hvernig þetta var gert á sínum tíma. Ég hjó eftir því að hv. þm. Dagur B. Eggertsson kom sérstaklega inn á það hvað þetta hefði verið gert með frábærum hætti síðast að marka þessi samningsmarkmið sem er svo eina sem vísað er í hér. Ég bara skil ekki af hverju ekki var ákveðið að forvinna þetta mál betur og koma með skýrari þingsályktunartillögu inn í þingið. Það eina sem við getum gert í þeirri stöðu í dag við að fá þetta mál svona í fangið er að vona að hv. utanríkismálanefnd takist að vinna málið með þeim hætti að þessir kostir verði skýrari, að spurningarnar verði skýrar, að ljóst sé hver samningsmarkmiðin eru þannig að kjósendur, þegar þeir ganga í þessa atkvæðagreiðslu, viti nákvæmlega hvað það þýðir að segja já eða nei.

Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Eins og ég fór yfir í ræðu minni þá er alveg ljóst að öllu sem var lofað fyrir kosningar frá flokki hæstv. forsætisráðherra — að ekkert af því hefur gengið eftir. Ekkert. Engin sleggja. Vextir og verðbólga hafa ekkert farið niður, ekkert vegna aðgerða þessarar ríkisstjórnar heldur akkúrat í öfuga átt. Hér hefur ríkisstjórnin aukið á verðbólguna og hún stöðvaði vaxtalækkunarferli Seðlabankans sem þó var hafið í tíð síðustu ríkisstjórnar. Það er því alveg augljóst að hér er ekki verið að standa við neitt af þeim loforðum sem gefin voru fyrir kosningar og þá er farið í það að horfa út fyrir landsteinana. Það er auðvitað, virðulegur forseti, mjög þekkt í pólitík að þegar erfitt er heima fyrir þá er ágætt að fara að ræða um alþjóðamálin. Það er alveg ljóst að hæstv. forsætisráðherra, Kristrún Frostadóttir, sagði nákvæmlega þetta þegar hún tók við Samfylkingunni. Það var reyndar tvennt sem ég minnist að hæstv. forsætisráðherra hafi ákveðið að leggja til hliðar, það var Evrópusambandsumræðan og stjórnarskrárbreyting. Hvað er boðað í þessari þingsályktunartillögu? Bæði þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB og í kjölfarið auðvitað stjórnarskrárbreyting. Hér er því verið að tala algjörlega þvert á það sem stefna Samfylkingarinnar var.

Virðulegur forseti. Ég kom því ekki að áðan en hann er svo áhugaverður þessi viðsnúningur hjá Flokki fólksins sem nú styður þetta mál á þeim forsendum að þjóðin eigi að ákveða og það sé beint lýðræði. Ég hef ekki enn heyrt svör frá þingmönnum eða ráðherrum Flokks fólksins um það hvernig þau muni greiða atkvæði í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu. Út frá þeim rökum hljóta þau líka að segja: Já. Út af því að þá fáum við einhvers konar samning og það sé þá hægt að kíkja í einhvern pakka og þá sé það þjóðarinnar að ákveða. Þá segi ég: Viðsnúningurinn er nú víðar en bara hjá Samfylkingunni, en þar er hann augljós.

Virðulegur forseti. Svarið við síðustu spurningunni er nefnilega já. Ég held að það sé nákvæmlega sá leikur sem ríkisstjórnin er að spila hér. Það er nú aldeilis búið að ganga á í þessum þingsal þar sem við í aðdraganda fjárlaganna vorum að vara við aðgerðum ríkisstjórnar og vorum að segja hvað þær myndu þýða. Það var ekki bara okkar skoðun í Sjálfstæðisflokknum eða þeirra sem mynda hér stjórnarandstöðuna, heldur kom þetta fram í umsögnum eftir umsögnum til fjárlaganefndar. Þegar við höfum svo gengið á ríkisstjórnina og ráðherrana um hvað eigi að gera, hvernig eigi að bregðast við, þá var fyrsta svarið að það ætti ekki að gera neitt. Nú hefur reyndar hæstv. fjármálaráðherra boðað einhvers konar aðgerðir — ég sá hann í þinghúsinu í dag og væri nú gaman ef hann færi í ræðu um þetta mál — en við vitum ekkert hverjar þær eru. En ég held að þetta sé nákvæmlega það að ríkisstjórnin er að kaupa sér tíma til að reyna að finna út úr því hvernig hún ætlar að takast á við þessi vandamál. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að minna mig á það að það eru tvö mál sem Samfylkingin var kosningar eftir kosningar búin að reyna að bera á borð fyrir kjósendur. Það var stjórnarskrárbreyting og það var ESB, en kjósendur vildu það ekki. Það var annars vegar það og hins vegar það að Samfylkingin tók upp stefnu Sjálfstæðisflokksins í útlendingamálum og reyndar orkumálum líka sem gerði þeim líklega kleift að mynda núna ríkisstjórn.

Virðulegur forseti. Í fyrri ræðu minni fór ég yfir þessa furðulegu stöðu sem við erum í á Alþingi þar sem ekki er þingmeirihluti fyrir ESB-aðild en ríkisstjórnin hefur þó sett aðildina á dagskrá fullum fetum. Engri heilvita ríkisstjórn hefur nokkru sinni dottið þetta í hug en við getum þakkað Flokki fólksins fyrir þetta. Ég ræddi ærin verkefni innan lands sem ég vildi miklu frekar ræða hér, verðbólgu, háa vexti og vaxandi atvinnuleysi. Hæstv. forsætisráðherra ætlar mögulega að taka snúning á því eftir páska, mögulega. ESB-aðildin er í forgangi hjá þessari ríkisstjórn. Ég ræddi tímasetningu atkvæðagreiðslunnar, að í fyrsta sinn sé lagt til að við göngum til atkvæða yfir sumarleyfistíma þings og þjóðar. Það þykir mér fráleitt enda geta hv. þingmenn ekki lagt almenningi lið við að afla nauðsynlegra upplýsinga vegna spurninga sem koma alveg örugglega upp þegar nær dregur. Er það kannski markmið í sjálfu sér að sem minnst umræða fari fram og að almenningur eigi ekki kost á því að kallað sé eftir upplýsingum og svörum ráðamanna? Og talandi um upplýsingar og svör ráðamanna þá er tvennt sem ég ætla að undirstrika hér í þessari ræðu minni.

Í fyrsta lagi: Til þess að þessi atkvæðagreiðsla og niðurstaðan verði ekki fullkomlega merkingarlaus hlýtur þjóðin að þurfa að vita áður en hún er spurð — áður en hún er spurð — hver skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu eru. Til þess að þjóðaratkvæðagreiðsla sé það lýðræðislega tæki sem ætlunin er þarf að spyrja réttra spurninga og þjóðin þarf að hafa nauðsynlegar upplýsingar. Þar eru skilyrði ríkisstjórnarinnar fyrir inngöngu í ESB algjört lykilatriði.

Hvað finnst þjóðinni annars sanngjarnt og eðlilegt? Er eðlilegt að ríkisstjórnin fari fram á óútfyllt umboð frá þjóðinni í þessari atkvæðagreiðslu? Treystir þjóðin hæstv. utanríkisráðherra til að ganga til viðræðna fyrir hennar hönd?

Í því samhengi bendi ég á að flokkur hennar, Viðreisn, vill að Ísland gangi í ESB. Það er yfirlýst stefna flokksins. Það er reyndar yfirlýst stefna Samfylkingarinnar líka. Þar eru engir fyrirvarar gerðir, engin skilyrði. Ég bendi bara á heimasíður flokkanna. Þar stendur þetta svart á hvítu. Með leyfi forseta, segir á heimasíðu Viðreisnar:

„Evrópusambandið er réttur vettvangur fyrir frjálslynt Ísland“.

Og líka: „Full aðild að Evrópusambandinu stuðlar að aukinni hagsæld á Íslandi.“

Er það þá nema von að þingsályktunartillagan sé jafn efnislítil og raun ber vitni, að þar séu ekki sett fram markmið eða skilyrði þessarar ríkisstjórnar? Þar er aðeins almenn tilvísun í markmið ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Orðin „forræði þjóðarinnar“ koma aðeins fyrir tvisvar sinnum í þessari tillögu, einmitt með tilvísun í þennan 16 ára gamla texta, gömlu greinargerðina. Ekkert um full og varanleg yfirráð. Er það ekki skilyrði sem þjóðin vill setja og þá ræða til grundvallar í þessari atkvæðagreiðslu?

Að mínu mati er það þess vegna mikilvægt hlutverk okkar í stjórnarandstöðu að skýra þessa spurningu ríkisstjórnarinnar, að fá svör við fyrirætlunum og skilyrðum hennar og miðla þessum upplýsingum til þjóðarinnar. Við nefnilega treystum þjóðinni. Við treystum henni reyndar svo vel að við viljum að hún ráði áfram sínum málum. Við viljum ekki framselja ákvörðunarvald um málefni þjóðarinnar til Brussel. Við treystum þjóðinni en við vantreystum þessari ríkisstjórn og við viljum að allar upplýsingar séu uppi á borðum, m.a. upplýsingar um samtöl sem hafa þegar átt sér stað og skilyrði ráðamanna fyrir inngöngunni. Það er eðlilegt og sanngjarnt. Það er lýðræðislegt.

Í öðru lagi þarf ríkisstjórnin að svara því hvaða þýðingu það hafi að segja já í þessari atkvæðagreiðslu. Það er með ólíkindum að fylgjast með undanbrögðum hæstv. utanríkisráðherra og hæstv. forsætisráðherra við að svara þessari einföldu spurningu: Fela viðræður í sér aðlögun að ESB-reglum? Ef þjóðin segir já í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu, verða þá stigin einhver skref til aðlögunar á regluverki Íslands að ESB? Verða stigin skref inn í ESB áður en síðari atkvæðagreiðsla mun fara fram? Þessu vilja hæstv. ráðherrar ekki svara og það er óboðlegt en við gefumst ekki upp á því að fá þessi svör fyrir íslensku þjóðina. Í því felst ekki vantraust, nema þá helst á hæstv. ráðherrum.

Virðulegi forseti. Við Sjálfstæðismenn munum vinna af fullum heilindum fyrir íslensku þjóðina við að reyna að skýra þessi mál með hagsmuni Íslands að leiðarljósi.