Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB

157. löggjafarþing Mál nr. 512 2. mars 2026 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
949 orð
2 flokkar
Sjálfstæðisflokkur Viðreisn

Ríkisstjórn

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Viðreisn
2 ræður 521 orð

Stjórnarandstaða

Jens Garðar Helgason
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 428 orð

Tímalína umræðunnar

2. mars 2026
Jens Garðar Helgason Sjálfstæðisflokkur ræða
274 orð
Virðulegur forseti. Verðbólga og atvinnuleysi mælast nú í hæstu hæðum og hafa ekki mælst hærri síðan í heimsfaraldrinum. Ég held að ég geti vottað að nú geisar enginn heimsfaraldur og það er ekkert útlit fyrir að vextir séu að lækka í bráð og jafnvel talið að það verði ekki fyrr en á seinni hluta þessa árs sem við getum farið að horfa fram á vaxtalækkanir. Það er alveg greinilegt að hæstv. ríkisstjórn virðist einhvern veginn vera búin að gefast upp á verkefninu, að…

Virðulegur forseti. Verðbólga og atvinnuleysi mælast nú í hæstu hæðum og hafa ekki mælst hærri síðan í heimsfaraldrinum. Ég held að ég geti vottað að nú geisar enginn heimsfaraldur og það er ekkert útlit fyrir að vextir séu að lækka í bráð og jafnvel talið að það verði ekki fyrr en á seinni hluta þessa árs sem við getum farið að horfa fram á vaxtalækkanir. Það er alveg greinilegt að hæstv. ríkisstjórn virðist einhvern veginn vera búin að gefast upp á verkefninu, að reyna að ná tökum á efnahagslífinu í landinu. Það sjá það allir að þau eru búin að kasta inn handklæðinu og vilja helst reyna að afhenda það embættismönnum í Evrópu, sem enginn kaus, og afhenda þeim lyklavöldin og stjórnina. Nú lesa Íslendingar það í erlendum fjölmiðlum að atkvæðagreiðsla eigi að fara fram í ágúst. Það á greinilega ekki að gefa þjóðinni mikið svigrúm til að ræða þetta mikilvæga mál heldur á að láta þessa þrjá mánuði sem þurfa að líða falla undir sumarið. Það á að nota sumarið í að láta þessa þrjá mánuði líða, þegar þingið er í fríi, og fara beint í atkvæðagreiðslu ef rétt reynist hjá erlendum fjölmiðlum.

Ég spyr bara: Við hvað er ríkisstjórnin hrædd? Það vakna upp þessar spurningar ef hún vill ekki fá þessa eðlilegu umræðu hjá þjóðinni. Mig langar að spyrja hæstv. utanríkisráðherra: Í staðinn fyrir að standa í þessu bjölluati við Evrópusambandið og vera með einhverjar loðnar spurningar um það að halda áfram að kíkja í pakkann er þá ekki bara hreinlegast að spyrja þjóðina hinnar einu sönnu spurningar, hinnar einu spurningar sem virðist skipta máli í þessu samhengi: Viltu ganga í Evrópusambandið?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
323 orð
Virðulegi forseti. Ég veit að hv. þingmaður hefur hlustað á fyrri fyrirspurnir og það er allt að ganga eftir plani. Við erum ekki hrædd við að taka mjög erfiðar ákvarðanir sem við þurfum að taka, ekki síst í ljósi þess hvernig mál hafa þróast á umliðnum misserum og árum. Við ætlum ekki að gera það sem fyrri ríkisstjórnir hafa gert, að senda tékkann á framtíðarkynslóðir. Við ætlum ekki að vinna þannig. Það er líka eitt sem mér finnst vera merkilegt sem er að hingað kemur…

Virðulegi forseti. Ég veit að hv. þingmaður hefur hlustað á fyrri fyrirspurnir og það er allt að ganga eftir plani. Við erum ekki hrædd við að taka mjög erfiðar ákvarðanir sem við þurfum að taka, ekki síst í ljósi þess hvernig mál hafa þróast á umliðnum misserum og árum. Við ætlum ekki að gera það sem fyrri ríkisstjórnir hafa gert, að senda tékkann á framtíðarkynslóðir. Við ætlum ekki að vinna þannig. Það er líka eitt sem mér finnst vera merkilegt sem er að hingað kemur upp varaformaður Sjálfstæðisflokksins, þess sama flokks og lofaði því í kosningunum 2013 ekki að spyrja þjóðina hvort hún vilji ganga í ESB heldur að spyrja þjóðina hvort það eigi ekki að halda áfram með aðildarviðræðurnar. Svo allt í einu er það ekki lengur rétta spurningin af því að einhverjum 13 árum síðar passar það ekki inn í vopna- og orðaforða Sjálfstæðisflokksins.

Alla vega er ljóst að þessi ríkisstjórn er ekki hrædd við þjóðina. Við erum ekki hrædd við þjóðina. Við höfum sagt það mjög skýrt að við munum koma og fyrr en síðar og það verður væntanlega núna á næstu dögum að ég mun fara með þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæði um framhald viðræðna inn í ríkisstjórn. Þingleg meðferð er fram undan. Verið bara tilbúin í þá þinglegu meðferð, opnu, gegnsæju meðferð. Og í guðanna bænum sýnið líka fram á það að þið séuð ekki hrædd við að treysta þjóðinni, af því þetta er ekki flókin spurning: Eigum við að halda áfram aðildarviðræðunum sem voru byrjaðar? Eigum við að fá samning? Eigum við að sjá hvaða hagsmunir — m.a. framtíðarkynslóðir geta legið undir í slíkum samningi, að við séum til að mynda ekki alltaf með þrisvar sinnum hærri stýrivexti hér en annars staðar, alltaf með hærri verðbólgu hér en annars staðar. Skuldum við ekki heimilum landsins þetta, unga fólkinu, að reyna að afla fleiri valkosta? Þetta er mjög einföld spurning. Ég treysti þjóðinni af því að hún veit sínu viti.

Jens Garðar Helgason Sjálfstæðisflokkur ræða
154 orð
Virðulegur forseti. Það er athyglisvert að heyra hæstv. utanríkisráðherra tala í þessum tóni þegar við munum flest eftir blaðamannafundinum með þáverandi hæstv. utanríkisráðherra, Össuri Skarphéðinssyni, og Stefan Füle, stækkunarstjóra Evrópusambandsins, sem ítrekaði að það væru engar undanþágur frá því að ganga í Evrópusambandið, engar undanþágur. En mig langar að spyrja: Nú þegar hæstv. utanríkisráðherra talar um að það sé nánast klukkutímaspursmál hvenær þessi…

Virðulegur forseti. Það er athyglisvert að heyra hæstv. utanríkisráðherra tala í þessum tóni þegar við munum flest eftir blaðamannafundinum með þáverandi hæstv. utanríkisráðherra, Össuri Skarphéðinssyni, og Stefan Füle, stækkunarstjóra Evrópusambandsins, sem ítrekaði að það væru engar undanþágur frá því að ganga í Evrópusambandið, engar undanþágur. En mig langar að spyrja: Nú þegar hæstv. utanríkisráðherra talar um að það sé nánast klukkutímaspursmál hvenær þessi þingsályktunartillaga kemur hér inn í þingið; áður en við förum að ganga til atkvæða er þá ekki rétt að við vitum hver samningsmarkmiðin eru? Hver eru samningsmarkmiðin? Er ekki rétt að upplýsa íslenska þjóð og Íslendinga um það hver verður nettókostnaðurinn á ári við það að ganga í Evrópusambandið? Hver verður kostnaður íslensku þjóðarinnar að vera aðili að Evrópusambandinu? Við sem ein ríkasta þjóð Evrópu munum borga tugi milljarða á hverju ári inn í Evrópusambandið nettó. Er ekki rétt, hæstv. utanríkisráðherra, að þær tölur liggi fyrir þegar fólk gengur til atkvæðagreiðslu?

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir Viðreisn ræða
198 orð
Virðulegi forseti. Ég segi bara: Guði sé lof að þetta sjónarmið, þetta hugleysi, að mínu mati, var ekki til staðar í þingsal 1949 af hálfu meiri hluta þáverandi ríkisstjórnar. Að vera óhrædd við það að taka stórar hugrakkar ákvarðanir á örlagatímum, eins og voru eftir seinni heimsstyrjöldina, og þora að segja að Ísland, herlaus þjóð, umdeilt mál, að Ísland ætli sér að hafa sæti við borðið af því að rödd Íslands skipti máli. Ég segi einfaldlega: Guði sé lof að þessi…

Virðulegi forseti. Ég segi bara: Guði sé lof að þetta sjónarmið, þetta hugleysi, að mínu mati, var ekki til staðar í þingsal 1949 af hálfu meiri hluta þáverandi ríkisstjórnar. Að vera óhrædd við það að taka stórar hugrakkar ákvarðanir á örlagatímum, eins og voru eftir seinni heimsstyrjöldina, og þora að segja að Ísland, herlaus þjóð, umdeilt mál, að Ísland ætli sér að hafa sæti við borðið af því að rödd Íslands skipti máli. Ég segi einfaldlega: Guði sé lof að þessi sjónarmið voru ekki þá við lýði af því að þá hefðum við ekki tekið þátt í stofnaðild að Atlantshafsbandalaginu. Ég segi það enn og aftur. Það kemur reyndar ekkert á óvart að hv. þingmaður haldi að ekkert hafi breyst hjá Evrópusambandinu. Það er mjög mikið búið að breytast bara á umliðnum árum. Frá því að innrás Rússa í Úkraínu hófst hefur Evrópa gjörbreyst og tekið meiri ábyrgð á sínum vörnum, meiri ábyrgð á sínu öryggi, bæði efnahagslegu sem og hinum hefðbundnu varnarþáttum. Já, ég treysti íslensku þjóðinni. Þetta er mjög einföld spurning. Við eigum rétt á því, alveg eins og til að mynda Norðmenn hafa gerst tvisvar, þeir tóku afstöðu til samnings. Við hvað eru menn hræddir?