Afstaða félags- og húsnæðismálaráðherra til inngöngu í Evrópusambandið

157. löggjafarþing Mál nr. 43 22. september 2025 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
1.155 orð
2 flokkar
Flokkur fólksins Miðflokkurinn

Ríkisstjórn

Inga Sæland
Flokkur fólksins
2 ræður 535 orð

Stjórnarandstaða

Snorri Másson
Miðflokkurinn
2 ræður 620 orð

Tímalína umræðunnar

22. september 2025
Snorri Másson Miðflokkurinn ræða
410 orð
Virðulegur forseti. Á sínu hnignunarskeiði sem nú stendur yfir er Evrópusambandið að verða í augum íbúanna sífellt ólýðræðislegra á flestan hátt; miðstýringin eykst, vald ókjörinna embættismanna eykst og það er minna hlustað á fólkið. Hluti af þessari ólýðræðislegu þróun er samrunaþróunin, þ.e. að þjóðríkin renna saman og hvert um sig fær þá minna að segja um það sem gerist. Þetta er þróun sem er að verða og henni verður ekki neitað. Hins vegar tala aðrir fullum fetum…

Virðulegur forseti. Á sínu hnignunarskeiði sem nú stendur yfir er Evrópusambandið að verða í augum íbúanna sífellt ólýðræðislegra á flestan hátt; miðstýringin eykst, vald ókjörinna embættismanna eykst og það er minna hlustað á fólkið. Hluti af þessari ólýðræðislegu þróun er samrunaþróunin, þ.e. að þjóðríkin renna saman og hvert um sig fær þá minna að segja um það sem gerist. Þetta er þróun sem er að verða og henni verður ekki neitað. Hins vegar tala aðrir fullum fetum um að það þurfi að verða til bandaríki Evrópu, þ.e. að við verðum ekki sjálfstæðar og fullvalda þjóðir heldur einfaldlega hluti af stóru sambandsríki, þessar gömlu Evrópuþjóðir. Þetta er hugmynd sem er stundum sögð upphátt af forystumönnum þarna, sjaldan þó, en sumir ganga mjög langt í henni og á meðal þeirra er Guy Verhofstadt sem var aðalræðumaður á landsþingi Viðreisnar nú um helgina. Þar var hann að ráða Viðreisnarmönnum heilt um það hvernig væri hægt að koma þjóðinni inn í Evrópusambandið með öllum tiltækum ráðum og á meðal vangaveltna frá honum voru þær að Íslendingar mættu ekki gera sömu mistök og bresk stjórnvöld gerðu að hans mati þegar Brexit varð. Sá harmleikur, eins og hann kallaði þetta, var það að breskir stjórnmálamenn stóðu að hans mati ekki nægilega fast á bak við Evrópuhugsjónina og hann talaði um að íslenskir stjórnmálamenn þyrftu, eins og hann orðaði það, að verja hugmyndina um Evrópusambandið, verja þessa framtíðarhugmynd um Evrópusambandið í heild sinni. Vera ekkert endilega að ræða einstaka þætti heldur einfaldlega út frá tilfinningum, út frá þessari tilfinningu um Evrópu. Þetta þyrftu stjórnmálamenn, Íslendingar, ef þetta ætti að takast, að gera.

Ég hef staðið í þeirri trú að hæstv. starfandi forsætisráðherra, Inga Sæland, sé ekki á bak við þessa hugsjón og muni ekki styðja þessar hugsjón eins og Guy Verhofstadt beinir til Viðreisnarmanna að gera. Hann talaði um þjóðaratkvæðagreiðslu 2026 eða 2027 þannig að það er ljóst að Viðreisnarmenn hafa verið að lýsa fyrir honum hugmyndum um að flýta þessari þjóðaratkvæðagreiðslu og hafa hana 2026. Ég hefði áhuga á að fá það fram frá hæstv. starfandi forsætisráðherra, félagsmálaráðherra, já, líka það, hvað henni þyki um þetta, hvort hún sé sammála því og hvort hún taki fyrir það að þjóðaratkvæðagreiðsla verði hérna 2026 en að öðru leyti hvernig hún hyggist beita sér í þessari Evrópuvegferð. Hvernig hyggst hún beita sér, gegn eða með? Ég veit hvernig ég beiti mér.

Hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra, Inga Sæland, svarar fyrirspurn og skulu allir minntir á að ræðutíminn er tvær mínútur.

Inga Sæland Flokkur fólksins ræða
319 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Snorra Mássyni fyrir afar skemmtilega fyrirspurn. Lýðræðið virðist vera í hávegum haft hjá hv. þingmanni og það er svo sannarlega líka hér hjá ríkisstjórninni þar sem við höfum allan tímann ætlað að setja það í hendurnar á þjóðinni að taka ákvörðun um það hvort við höldum áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið eða tökum upp aðildarviðræður eftir því hvernig lögspekingar ákveða, hvort við séum enn þá bara að geyma þetta niðri í skúffu og höfum aldrei sagt…

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Snorra Mássyni fyrir afar skemmtilega fyrirspurn. Lýðræðið virðist vera í hávegum haft hjá hv. þingmanni og það er svo sannarlega líka hér hjá ríkisstjórninni þar sem við höfum allan tímann ætlað að setja það í hendurnar á þjóðinni að taka ákvörðun um það hvort við höldum áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið eða tökum upp aðildarviðræður eftir því hvernig lögspekingar ákveða, hvort við séum enn þá bara að geyma þetta niðri í skúffu og höfum aldrei sagt okkur frá því eða hvort við byrjuðum alveg upp á nýtt.

Það liggur algerlega fyrir að Flokkur fólksins hefur aldrei verið inni á þeirri línu að við eigum að ganga í Evrópusambandið, svo það sé líka sagt. Svo var það ákveðið við stjórnarmyndunarborðið í desember 2024 af okkur sem leiðum þessa ríkisstjórn að það yrði haldin þjóðaratkvæðagreiðsla eigi síðar en árið 2027. Ég hef ekki heyrt um neinar aðrar hugmyndir hvað það varðar og það er sá skilningur sem ég legg í þessa þjóðaratkvæðagreiðslu. En ég er alveg skýr um það að það skiptir náttúrlega öllu máli að við séum í góðu sambandi við Evrópu og okkar næstu nágranna. Evrópusambandið skiptir okkur miklu máli, sérstaklega sú stoð sem við erum þar aðilar að í gegnum EES-samninginn okkar, samningurinn um hið Evrópska efnahagssvæðið, sem er hliðið okkar inn á innri markaðinn og Evrópu og er náttúrlega grundvallarsamningur fyrir okkar samfélag. En það skal líka sagt að hér hefur hagvöxtur verið hvað mestur og stöðugri og meiri á Íslandi heldur en í löndunum í kringum okkur og löndum sem eru í Evrópusambandinu þannig að við eigum sannarlega ekkert um sárt að binda með því að vera bara við sjálf. Hins vegar er spurningin alltaf um það hvað við eigum að gera við gjaldmiðilinn okkar og þá þykir mér afskaplega spennandi að geta tjáð að við munum núna vera að skoða kosti og galla íslensku krónunnar með tilliti til hagsmuna samfélagsins.

Snorri Másson Miðflokkurinn ræða
210 orð
Virðulegur forseti. Það auðvitað hljómar ætíð vel að hæstv. ríkisstjórn vilji leyfa þjóðinni að ráða. Það eru mörg önnur mál sem mjög athyglisvert væri að sjá hvernig færu í þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort við ættum að taka á móti fleiri flóttamönnum eða fjármagna stríðið í Úkraínu eða leyfa fólki að ráða því hvernig það ráðstafar útvarpsgjaldinu sínu og annað eins. Þannig að það er margt til í því, en þetta er valið. Hæstv. ráðherra talar um EES-samninginn. Í sambandi við…

Virðulegur forseti. Það auðvitað hljómar ætíð vel að hæstv. ríkisstjórn vilji leyfa þjóðinni að ráða. Það eru mörg önnur mál sem mjög athyglisvert væri að sjá hvernig færu í þjóðaratkvæðagreiðslu, hvort við ættum að taka á móti fleiri flóttamönnum eða fjármagna stríðið í Úkraínu eða leyfa fólki að ráða því hvernig það ráðstafar útvarpsgjaldinu sínu og annað eins. Þannig að það er margt til í því, en þetta er valið.

Hæstv. ráðherra talar um EES-samninginn. Í sambandi við hann er nú mjög til umræðu í þinginu bókun 35, sem við höfum furðað okkur á að sé verið að koma núna í gegn á tímum þar sem Evrópusambandið er að hóta okkur ofurtollum og öðru eins og hvort í raun og veru sé einhver bragur á því af hálfu íslenskra stjórnvalda að gera þetta núna. Hæstv. ráðherra talaði um þetta í byrjun árs 2024 og fór mjög hörðum orðum um bókun 35 á þeim tíma, sagði m.a. að þar væru stjórnvöld að leggjast kylliflöt og leyfa Brussel að valta yfir okkur. Stendur hæstv. ráðherra, undir núverandi kringumstæðum, að baki því að bókun 35 fari óbreytt í gegnum þingið eins og hún er núna og mun hún greiða henni atkvæði eða er hún sama sinnis og hún var í upphafi árs 2024?

Inga Sæland Flokkur fólksins ræða
216 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðari fyrirspurn sem er náttúrlega alveg stórkostleg fyrirspurn. Þá fæ ég tækifæri til að segja að ég er gjörsamlega algjörlega búin að skipta um skoðun hvað lýtur að bókun 35, enda var ég þar í villu og svíma og hafði ekki hugmynd um að bæði Neytendasamtökin og VR væru í málaferli gegn íslenskum bönkum sem fara eins og eldur um akur um samfélagið og alla þá sem skulda krónu. Það þekkist hvergi á byggðu bóli nema hér að hægt sé að greiða 400.000 kr.…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir síðari fyrirspurn sem er náttúrlega alveg stórkostleg fyrirspurn. Þá fæ ég tækifæri til að segja að ég er gjörsamlega algjörlega búin að skipta um skoðun hvað lýtur að bókun 35, enda var ég þar í villu og svíma og hafði ekki hugmynd um að bæði Neytendasamtökin og VR væru í málaferli gegn íslenskum bönkum sem fara eins og eldur um akur um samfélagið og alla þá sem skulda krónu. Það þekkist hvergi á byggðu bóli nema hér að hægt sé að greiða 400.000 kr. í húsnæðislánið sitt og þar af séu 395.000 kr. í vexti. Nú skilst mér að búið sé að taka til hliðar milljarða af þessum bönkum sem bíða í skelfingu og milli vonar og ótta um það hvernig Hæstiréttur muni dæma í þessum málum, hvernig bankarnir hafa verið að fara með sína lántakendur. Ef við verðum búin að innleiða bókun 35, sem í rauninni átti allan tímann að vera en var ranglega innleidd, þá eru allar líkur á því að Hæstiréttur geti dæmt neytendum í vil og bankarnir þurfi að snara út þessum milljörðum sínum. Ef ekki — þá því miður. Þannig að já, hv. þingmaður, ég hef sannarlega skipt um skoðun og kallað til alls konar sérfræðinga sem hafa fengið mig til að sjá ljósið.