Tollar ESB og hagsmunagæsla Íslands

Virðulegur forseti. Mig langar að eiga orðastað við hæstv. fjármálaráðherra, m.a. í ljósi þess sem gerðist hér fyrir nokkrum dögum er Evrópusambandið ákvað að setja verndartolla á járnblendi. Ríkisstjórnin virðist hafa haft þá trú að þau myndu geta snúið Evrópusambandsríkjunum. Ég spyr því þegar í ljós kemur að það tókst ekki: Var ekkert plan B? Hvernig hyggst ríkisstjórnin bregðast við núna?

Í ljósi þess að Evrópusambandið notar þau rök og varnagla að þau séu að vernda sig frá því að járnblendið sem komi frá Noregi og Íslandi hafi umtalsverð áhrif á markaðinn og löndin í Evrópusambandinu, þá má spyrja hvort ekki sé rétt að nota tækifærið í ljósi þess að við gerðum tollasamning við Evrópusambandið vegna matvæla fyrir nokkrum árum þar sem allar forsendur hafa breyst. Við höfum ekki getað nýtt okkur þær útflutningsheimildir sem fólust í þeim tollasamningi. Bretar gengu úr Evrópusambandinu og tóku með sér þann hluta. Evrópusambandið hefur hins vegar ekki verið tilbúið til að aðlaga samninginn að þessum breyttu forsendum. Það er líka ljóst að við getum augljóslega notað þau rök sem Evrópusambandið notar, að tollfrjáls innflutningur á matvælum frá Evrópusambandinu hafi umtalsverð áhrif á innlenda matvælaframleiðslu. Við þekkjum lífskjör sauðfjárbænda og alls konar aðra hluti. Því vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort það komi til greina, ekki sem bein viðbrögð við þessum járnblenditollum heldur einfaldlega á grunni sömu hugsunar, ef það má túlka EES-samninginn með þessum hætti og nýta þá varnagla sem fyrir eru, hvort ekki sé skynsamlegt núna einfaldlega að hækka tolla á matvæli til að vernda innlenda framleiðslu með sama hætti og Evrópusambandið verndar sitt járnblendi.

Virðulegur forseti. Nú var það ekki tillaga mín að við værum að svara í sömu mynt heldur værum við einfaldlega að nota sömu rök og Evrópusambandið notar, að það sé fullgilt og EES-samningurinn standi eftir sem áður og það sé bara eðlilegt að þjóðir geti nýtt þennan varnagla í EES-samningnum og tekið til varna þegar áhrif innflutnings á innlenda framleiðslu þeirra eru óþarflega mikil. Það er augljóst að það er þannig í dag í sambandi við innlenda matvælaframleiðslu. Við í Framsókn hyggjumst nú engu að síður — þó að viðbrögð ráðherrans séu frekar neikvæð og plan B hafi bara verið að reyna að fresta ákvörðun Evrópusambandsins nógu lengi, það plan B hljómar ekki mjög sannferðugt — leggja fram þingsályktunartillögu um þetta efni, að hækka tolla. Samhliða því, vegna þess að ég veit að fjármálaráðherra vill ná niður verðbólgunni, gæti auðvitað verið skynsamlegt að boða á sama tíma tímabundna lækkun á virðisaukaskatti á matvælum til að koma til móts við þá hækkun sem hugsanlega gæti orðið vegna hækkunar á tollum og þannig slá tvær flugur í einu höggi, koma til móts við tekjulág heimili og koma með alvörusleggju á verðbólguna. Bara gera eins og Svíar gerðu, tímabundin lækkun á virðisaukaskatti.