Fríverslunarsamtök Evrópu og Evrópska efnahagssvæðið 2024

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Ingibjörgu Isaksen fyrir góða yfirferð á skýrslu Íslandsdeildar þingmannanefnda EFTA og EES. Hv. þingmaður var formaður þessarar nefndar á síðasta kjörtímabili, að ég held, allt kjörtímabilið og hæstv. núverandi utanríkisráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, varaformaður. Ég hef verið að fara yfir þessi embætti þar sem ég hef verið kjörinn formaður þessarar nefndar, eins og fram kom í máli hv. þm. Ingibjargar Isaksen, en formaður og varaformaður taka þátt í starfi framkvæmdastjórnar þingmannanefnda. En þessar þingmannanefndir eru nú fleiri en ein og þetta er dálítið flókið mál, alla vega fyrir fólk sem kemur að þessu í fyrsta skipti. Það er EFTA-nefnd og það er EES-nefnd sem funda eiginlega saman og síðan er líka þingmannanefnd EES sem varðar samninginn og fundar þar með þingmönnum ESB og síðan er líka sameiginleg þingmannanefnd Íslands og ESB. Þetta eru allt saman verkefni sem þessi Íslandsdeild sinnir.

Frú forseti. Þeir þingmenn sem kjörnir hafa verið í Íslandsdeild EFTA núna, auk okkar hv. þm. Ingibjargar Isaksen, eru hv. þingmenn Diljá Mist Einarsdóttir, Kristján Þórður Snæbjarnarson og Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir. Það þarf kannski ekki að fara yfir það, þó að það hafi kannski verið réttara af mér að segja að Diljá Mist Einarsdóttir er auðvitað fyrir þingflokk Sjálfstæðisflokksins, Kristján Þórður Snæbjarnarson fyrir þingflokk Samfylkingarinnar og Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir fyrir þingflokk Flokks fólksins, öll háttvirt. Ritari Íslandsdeildar er Eggert Ólafsson sem jafnframt er lögfræðingur EES-mála og auk þess, þar sem hann hefur verið fjarverandi af persónulegum ástæðum, hefur Stígur Stefánsson verið okkur til aðstoðar og mér til kynningar á þessu starfi núna í upphafi þings.

Mig langar svolítið til að tæpa á þeim spurningum sem kannski var beint til hv. þm. Ingibjargar Isaksen hérna áðan af hálfu hv. þm. Bryndísar Haraldsdóttur. Það er viðbúið að í umræðum hér á þinginu á næstunni, þegar tækifæri gefst til, þá verði rætt um þá ákvörðun ríkisstjórnarinnar að láta fara fram kosningu um það hvort halda eigi áfram aðildarviðræðum að ESB. Og án þess að ég hafi nú þegar tekið þátt eða hitt þingmenn frá öðrum þjóðum sem aðild eiga að þessu samtökum sem við höfum hér farið yfir og verið að tala um, þá er það auðvitað þannig að við verðum að taka ákvörðun út frá okkar hagsmunum og getum kannski ekki verið að hafa of miklar áhyggjur af hagsmunum annarra þjóða í því sambandi. Ef hagsmunum okkar telst best borgið í ESB þá er það svoleiðis. Við erum að leggja það til að þjóðin fái að taka ákvörðun um það hvort slíkum viðræðum skuli fram haldið. Það þarf ekki að taka það fram að ef það verður til samningur um það þá mun þjóðin aftur fá að taka afstöðu til þess hvort við göngum síðan inn í Evrópusambandið.

Varðandi starfsemi þessarar Íslandsdeildar með öðrum þingmönnum þá er náttúrlega gríðarlega mikilvægt, og ég tek undir það sem hér hefur komið fram, að við tökum þátt í EFTA-samstarfinu, sérstaklega á grundvelli þeirra tvíhliða fríverslunarsamninga sem hafa verið gerðir af hálfu EFTA. EFTA hefur verið í fararbroddi í bæði tvíhliða og marghliða fríverslunarsamningum og hv. þm. Ingibjörg Isaksen fór yfir það hér áðan í nánara máli. Ef horft er til þess hvað er mikilvægast í starfi þessara nefnda þá held ég að það blasi við öllum, og það má kannski segja það um fleiri nefndir sem hafa verið til umfjöllunar hér í dag, að öryggismál í Evrópu eru auðvitað grundvallaratriði í því sem við erum að fara að huga að hér til framtíðar. Öryggismál núna, þegar Rússar hafa ráðist inn í Úkraínu, eru með þeim hætti að það þurfa allar þjóðir að horfa til þess hvernig við högum öryggis- og varnarmálum í okkar eigin ranni. Þannig að ég segi það, ef það er einhver sem hefur áhuga á að spyrja mig um það hvað ég tel vera mikilvægt í þessu, þá er það auðvitað fríverslunarsamningurinn, það er hagsmunagæsla varðandi EES-samninginn og að hafa hug á að halda vel á spilunum varðandi öryggis- og varnarmál.

Frú forseti. Stutta svarið við spurningunni sem kom í lokin, sem ég þakka hv. þingmanni fyrir, er að ég tel að hagsmunum Íslands sé best borgið með því að þjóðin fái að kjósa um það hvort hún vill halda áfram og síðan tökum við ákvörðun um það, þjóðin öll, hvort við erum í lok umsóknarferlisins tilbúin til þess að fara inn.

Það segir sig sjálft að ef við ætlum að kjósa um það í lok
umsóknarferlisins og þess ferlis sem fer í gang þá hljótum við að verða að segja já eða nei við samningi. Og jafnvel þó að þetta sé eins og lýst er, og ég aftek það ekki að svoleiðis sé það, að við verðum að taka upp reglugerðir og gerðir á meðan á þessu stendur eins og við erum að gera líka sem þátttakendur í EES, þá tel ég engu að síður að okkur sé best borgið með því að skoða þennan kost, þ.e. að ákveða hvort við viljum halda áfram með aðildarviðræður, taka þær upp — við getum væntanlega talað okkur blá í framan um það hvort við værum að fara í áframhaldandi aðildarviðræður eða nýjar aðildarviðræður. Og síðan tökum við ákvörðun, þjóðin. Og bara svona í lokin vil ég segja, af því að ég gleymdi að segja það áðan: Ég hlakka til samstarfsins við hv. þm. Ingibjörgu Isaksen og aðra í nefndinni sem nú hafa verið kjörnir.

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Ingibjörgu Isaksen fyrirspurnina. Ég held að þetta sé einmitt það sem þarf að horfa vel yfir núna á næstu misserum: Hvernig ætlum við að kynna þjóðinni þetta þannig að hún sé vel upplýst? Ég sé fyrir mér, og nú tala ég bara út frá minni eigin sannfæringu, að það verði til einhver já- og nei-samtök sem hafi styrk til þess að halda fram sínum sjónarmiðum í því sambandi. Ég held að það sé mjög mikilvægt. Ég held líka að það sé mjög mikilvægt að við séum alveg skýr á því að ef við förum í aðildarviðræður við ESB, ef það verður niðurstaða þjóðarinnar, að við erum engu — ég get ekki séð að við séum í neinu að hafna áframhaldandi veru í EES. Það verður ekkert fyrr en ef við
ákveðum að fara inn í ESB. Og það að fara inn í ESB er ekki að tjalda til einnar eða tveggja nátta. Við erum að fara þar inn til að vera þar áfram, það hlýtur að vera þannig. Það er til eitt dæmi um að þjóð hafi ákveðið að fara út úr ESB og fleiri eru dæmin ekki. Þannig að ég sé fyrir mér hreyfingar sem halda á lofti sjónarmiðum þess að segja já eða nei við áframhaldandi aðildarviðræðum, eins og ég kýs að kalla það.

Frú forseti. Ég vil þakka fyrir þessa umræðu sem hér á sér stað og auðvitað er það þannig þegar við dettum í umræðu um EES-samninginn og Evrópusambandið þá kviknar stundum í þessum sal og það er bara skemmtilegt. Þetta getur verið alvöruþrungin umræða. En ég veit að við höfum öll áhuga á þessum málum. Ég hegg alltaf eftir því að þegar er verið að greina úrslit alþingiskosninga þá virðist það stundum henta fólki að láta líta út sem svo að eina málið sem ræður afstöðu kjósenda á Íslandi sé Evrópusambandið, þegar verið er að greiða atkvæði í alþingiskosningum. Auðvitað er mengið talsvert flóknara heldur en þetta. En gott og vel.

Ég hjó eftir því að hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir talaði svolítið um öryggis- og varnarmál í þessu samhengi og ég dreg enga fjöður yfir það að ég tel hagsmunum Íslands betur borgið innan Evrópusambandsins en utan. En það er hins vegar ekki einhver afstaða sem er endalaust meitluð í stein. Þetta er bara ákveðið hagsmunamat sem bæði flokkar, einstaklingar og þjóðir eru endalaust í. Mitt hagsmunamat í þessu hefur snúist talsvert mikið um gjaldmiðilinn, eins og ég hygg að hv. þingmaður hafi heyrt mig tala um einu sinni eða tvisvar, en mér hefur raunverulega fundist á síðustu dögum nákvæmlega þessi þáttur sem snýr að öryggis- og varnarmálum hafa meira vægi en áður. Fyrst auðvitað eftir innrás Rússa í Úkraínu en síðan eftir ummæli Bandaríkjaforseta að undanförnu og líka áður þegar hann tiltók að hann liti ekkert endilega svo á að hann væri skuldbundinn sem leiðtogi Bandaríkjanna að koma öðrum NATO-ríkjum til varnar á meðan þau væru ekki að greiða nægilega mikið framlag inn í NATO. Þar með var hann auðvitað yfirgefa hryggjarstykkið í NATO, þessu sameiginlega varnarbandalagi.

Mig langar bara að fá það skýrt fram hjá hv. þingmanni: Er það ekki þannig að bara núna á síðustu vikum og síðustu mánuðum þá hefur öryggis- og varnarþátturinn í öllu þessu þegar kemur að mögulegri aðild að Evrópusambandinu eða ekki, miklu meira vægi heldur en bara fyrir fáeinum mánuðum síðan?

Frú forseti. Ég þakka hv. þm. Bryndísi Haraldsdóttur fyrir svarið. Ég er auðvitað, eins og ég held að hv. þingmaður viti, svo sannarlega ekki að leggja það til að við sláum eitthvað af kröfum okkar til verunnar í NATO, svo sannarlega ekki. Aðildin að NATO og varnarsamningurinn er hryggjarstykki í okkar öryggis- og varnarmálum. Mér finnst samt þessi öryggis- og varnarþáttur mikilvægur af því að það er auðvitað bara verið að ræða hann mikið innan Evrópusambandsins og það er auðvitað fullt af ríkjum sem eru bæði í Evrópusambandinu og í NATO. Ég er kannski aðeins að reyna að nálgast þetta þannig, eins og þetta hefur stundum verið orðað, að Evrópusambandið er ekki markmið í sjálfu sér. Evrópusambandið er leið að einhverju markmiði. Í efnahagslegu tilliti er það kannski meiri stöðugleiki út frá nýjum gjaldmiðli og öðru slíku, umræða sem við þekkjum. Ég er ekki sammála hv. þingmanni í því að það sé ekki hægt að taka einhvers konar stöðumat á hverjum tíma með tilliti til heimsmyndarinnar sem blasir við hverju sinni þegar við erum að ræða um þessa hluti. Þessir hlutir eru einmitt alltaf á fleygiferð. Það kemur upp stríð þarna, það kemur upp einhver krísa, það koma heimsfaraldrar og allt þetta og einmitt þess vegna, vegna þess að umheimurinn er svo margbreytilegur og alþjóðakerfið er alltaf að sveiflast fram og til baka, þá tel ég að þéttara samband við Evrópuríkin væri vænlegra heldur en að standa þar utan.

Að öðru leyti er ég svo sem ekki með neina sérstaka spurningu á hv. þingmann, ég vildi bara halda því til haga að ég er að sjálfsögðu ekki að tala fyrir því að það verði eitthvað slegið af kröfum gagnvart veru okkar í NATO eða varnarsamningnum.

Ég bið ræðumenn að virða ræðutímann.

Virðulegi forseti. Ég tek til máls um skýrslu Íslandsdeildar þingmannanefnda EFTA og EES fyrir árið 2024 og ætla að ræða um ýmis tengd mál eins og forseti hefur leyft að sé gert í tengslum við þetta. Engu að síður finnst mér mikilvægt að við tölum aðeins um næstu verkefni þessarar nefndar og hvað sé fram undan. Hér í umræðunni var Úkraína t.d. nefnd og það getur auðvitað vel farið svo að niðurstaðan verði, hver veit nema á næstu vikum, að taka þurfi afstöðu til vangavelta um með hvaða hætti Úkraína muni tengjast Evrópu.

Hér áðan var nefnd hugmyndin um hvort Úkraína gæti farið inn í EFTA eða hve tengd Úkraína gæti orðið Evrópusambandinu. Ég held að við ættum ekki að eyða allt of miklum tíma í að ræða þá hugmynd að Úkraína fari inn í EFTA. Ég held að á því séu tveir vinklar. Í fyrsta lagi er Evrópusambandið í rauninni tvíþætt. Það er annars vegar hið pólitíska bandalag og síðan sameiginlegir markaðir og allt sem því tengist. Við á Íslandi höfum ákveðið í gegnum tíðina að taka þátt í þessum sameiginlega markaði en standa eins mikið og hægt er utan við hið pólitíska bandalag sem Evrópusambandið er. Ég hygg að það sem Úkraínumenn vilja sé hið þveröfuga. Ég held að raunin sé svolítið að hugur þeirra standi í fyrsta lagi til þess að taka þátt í því pólitíska bandalagi sem Evrópusambandið er — auðvitað líka efnahagsbandalaginu en staðsetningin sem þau eru að hugsa um er að vera partur af Vesturlöndum og tengd þeim eins sterkum böndum og hægt er. Þess vegna finnst mér afar ólíklegt að niðurstaða einhverra samtala yrði sú að Úkraína myndi falast eftir því að ganga til liðs við EFTA og gerast aðili að Evrópska efnahagssvæðinu en fallast á að standa utan við stofnanir Evrópusambandsins. Sú umræða sem ég hef heyrt undanfarna daga innan úr álfunni bendir frekar til annarrar lausnar, að Úkraínu verði mögulega boðið að ganga hratt til liðs við einhvers konar pólitískt bandalag án þess að þurfa strax að undirgangast allt það sem snýr að innri markaðinum. Aukaaðildin myndi þá fela í sér aðild að hinu pólitíska bandalagi frekar en fulla samvinnu við efnahagslega bandalagið, hinn frjálsa markað.

Hin hliðin er svo: Ættum við að vilja það? Ættum við að vilja falast eftir því að Úkraína myndi ganga inn í EFTA og taka upp EES-samninginn án þess að ganga í Evrópusambandið? Ef við tölum um hagsmuni Íslands skal ég segja að ég sé ekki alveg að hagsmunir okkar myndu liggja þar. Ef við værum t.d. að gera fríverslunarsamninga við þriðja ríki þá sé ég ekki alveg að íslensk staða væri sterkari ef við hefðum ekki bara Noreg og Liechtenstein í herberginu heldur væri Úkraína þar líka, sem er ríki sem hefur dálítið öðruvísi hagsmuni þegar kemur að framleiðslu eða öðrum þáttum. Síðan má auðvitað velta því fyrir sér að ef við segjum að hugmyndin yrði að Úkraína myndi ganga inn í EFTA og EES-samninginn þá hlytu Úkraínumenn að taka upp öll tæknilega erfiðu skrefin sem nauðsynleg eru til að vera aðili að hinum sameiginlega markaði, sem sagt sameiginlega löggjöf um hvíldartíma, framleiðslu á hinu og þessu og hverju öðru. Og þá veltir maður fyrir sér af hverju fólk í þeirri stöðu, sem er búið að uppfylla öll lagalegu skilyrðin sem felast í EES-samningum, ætti síðan að velja: Nei, við ætlum ekki að vera með í pólitíska bandalaginu. Mér fyndist það mjög skrýtið. Ég held að það sé ekki ástæða til að eyða miklum tíma í þessa sviðsmynd. Ég held að það sé mjög ólíklegt að Úkraína myndi vilja ganga inn í EFTA en ekki Evrópusambandið og ég sé ekki endilega að við myndum sjá hag okkar í því að berjast fyrir því að það gæti orðið niðurstaðan.

Mig langar aðeins að nefna nokkra hluti sem snúa t.d. að hagsmunagæslu. Allt þetta snýst vissulega um hagsmunagæslu og það er rétt að við þurfum að gæta hagsmuna okkar. Ég held reyndar að það sé engin þversögn í því að vera annars vegar að sækja um aðild að Evrópusambandinu, að fara þá leið, og síðan að gæta hagsmuna okkar. Ef við værum t.d. í einhverju því ferli að tengjast Evrópusambandinu sterkari böndum með aðildarviðræðum þá myndum við af praktískum ástæðum hafa fleira fólk á staðnum og þá myndum við hafa betri aðgang að stofnunum Evrópusambandsins. Á sínum tíma heimsótti ég Brussel skömmu eftir að við höfðum sent inn bréf og í rauninni sagt, með leyfi forseta, „we were on a break,“ að við værum sem sagt að taka einhvers konar hlé frá þessum viðræðum. Öll þau sem voru á staðnum sögðu mér að það hafi verið mikill munur á því hvernig okkur gekk að fá fundi, að fá samtal við ráðafólk á staðnum á meðan við vorum í aðildarferli. Þú talar aðeins öðruvísi við einhvern sem er í þann mund eða hefur gefið út að hann hyggist ganga inn í einhvern klúbb — af því að hann er þá væntanlega bandamaður þinn í einhverjum atkvæðagreiðslum og einhverjum samningum í því bandalagi — heldur en þegar þú talar við einhvern sem er bara fyrir utan að reyna að gæta sinna hagsmuna. Ég held að það sé alls ekki svo að það sé erfiðara að gæta hagsmuna okkar ef við erum á sama tíma að falast eftir því að ganga inn í Evrópusambandið eða höfum alla vega gefið út að það sé okkar vilji.

Ég vil samt taka það fram að það er ekkert álitamál hvort umsókn okkar sé enn þá virk. Evrópusambandið hefur tekið af öll tvímæli um það. Það var ágætis diplómatískur árangur í Brussel hjá hæstv. utanríkisráðherra að talsmaður Evrópusambandsins hafi gefið það skýrt út að umsókn okkar væri gild og virk. Fólk þekkir ekki stofnanir Evrópusambandsins ef það segir: Maður getur ímyndað sér að vegna þess að þetta er einhver talsmaður, einhver blaðafulltrúi, þá skipti rödd hans engu máli. Það er þannig með Evrópusambandið að talsmenn eru í raun þeir einu sem hafa leyfi til að gefa út skuldbindandi yfirlýsingar varðandi afstöðu Evrópusambandsins. Það að talsmaður Evrópusambandsins gefi það út að umsóknin sé gild og virk þýðir einfaldlega að að mati Evrópusambandsins er umsókn okkar gild og virk.

Hér nefndi fólk sjónarmið annarra þingmanna í öðrum löndum sem hafa sagt að við ættum að ganga inn eða ekki. Ég hef heyrt þingmenn frá öðrum löndum sem hafa hvatt okkur til að ganga í Evrópusambandið en auðvitað eru skoðanir misjafnar. Við í Viðreisn fengum um daginn heimsókn frá systurflokkum okkar, nokkrum þingmönnum systurflokka á Evrópuþinginu, úr Alde, og ræddum við þau og þau voru frekar á því að hvetja okkur til að fara í þessa vegferð og voru jákvæð í þess garð. Auðvitað fer það líka svolítið eftir því við hvern þú talar. Mér fannst skilaboðin núna, samanborið við áður, raunar miklu meira á þá leið að fólk sæi einhver tækifæri til að ræða opinskátt um ýmsar lausnir, vegna þess að Evrópusambandið er á þannig stað að það vill gjarnan sýna fram á að það sé enn þá bandalag sem fólk hefur áhuga á að ganga í og enn þá bandalag sem sé virkt og virt.

Ég tek auðvitað undir með þeim sem hafa sagt, og vísa til sögunnar, að oftast nær hafi fulltrúar Íslands í þessari nefnd talað einum rómi í mikilvægum málum og varðandi hagsmuni Íslands. Ég tek að einhverju leyti undir það en það snýr auðvitað í báðar áttir. Nú hefur ríkisstjórn Íslands t.d. ákveðið að þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhald viðræðna við Evrópusambandið muni fara fram. Þá er kannski bara ágætt að við tölum öll svolítið einum rómi um það og útskýrum þegar við hittum kollega okkar erlendis að þetta sé núna stefna Íslands. Hér glotta einhverjir þingmenn en það eru auðvitað líka hagsmunir okkar að rödd íslensku þjóðarinnar sé tekin alvarlega, að ef íslenska þjóðin ákveður í þjóðaratkvæðagreiðslu að sækja um aðild að Evrópusambandinu sé það tekið alvarlega, að þjóðir sem hlusta á það taki það alvarlega. Óháð því hvaða skoðanir menn hafa á því þá finnst mér mikilvægt að við útskýrum þessa vegferð, útskýrum hvað í henni felst og öflum fylgis við þá hugmynd að sama hver niðurstaðan verður, og sérstaklega auðvitað ef hún verður jákvæð, þá muni fólk taka vel í þessar hugmyndir.

Og talandi um hagsmunagæslu þá er það auðvitað líka þannig og ég finn það sjálfur að það er miklu meiri áhugi meðal samstarfsflokka okkar erlendis t.d. á að heimsækja Ísland og ræða við okkur um þetta ferli. Ég hvet í rauninni þingmenn í öðrum flokkum, jafnvel þá sem myndu kannski flokkast með flokkum sem eru efins um aðild að Evrópusambandinu — það eru auðvitað mikil tækifæri. Það er áhugi á Íslandi út af þessum skrefum.

Þannig að ef fólk er í EPP — sem Sjálfstæðisflokkurinn er loksins kominn aftur í eftir þessa skrýtnu vegferð inn í þennan flokkahóp sem var stofnaður í kringum íhaldsmennina, sem fór síðan svolítið á hliðina — þá er bara kjörið tækifæri að hafa samband við systurflokka í EPP og eiga gott samtal við þá um þessi mál og afla stuðnings við þá hugmynd að aðildarferli okkar verði þá bara hratt og gott þegar og ef íslenska þjóðin ákveður að stíga það skref.

Ég þakka annars kærlega fyrir góða umræðu, mér fannst hún vönduð og skemmtileg, og hvet síðan nefndina til dáða og til að gæta hagsmuna Íslands og gæta hagsmuna íslensku þjóðarinnar í því ferli sem fram undan er.

Virðulegi forseti. Ég tek fram að ég hef setið yfir öllum þessum umræðum og fylgst vel með þeim, svo að það sé skýrt, og ætla að gera það í tengslum við allar nefndir sem fjalla um utanríkismál og öll mál sem þar eru. Ég geri mér vel grein fyrir greinarmuninum á EFTA og EES-samningnum og tengslunum þar á milli. Ég held hins vegar að það sé auðvitað líka þannig að ef við erum að ræða um möguleika EFTA til að gera samninga við þriðju ríki þá gildi margt af því sem ég sagði. Ég svona velti fyrir mér hagsmunum Íslands og Úkraínu í þeim efnum en eins og þingmaður nefndi þá hefur ekki komið til tals að Úkraína sækist sérstaklega eftir aðild að EFTA þannig að við þurfum kannski ekki að eyða mörgum orðum í það ef ég hef skilið þingmanninn rétt, að það sé ekki eitthvað sem hún hefur sérstaklega talað fyrir að leggja áherslu á. Ef Úkraína myndi sækjast sérstaklega eftir aðild að EFTA þá þyrftum við að skoða það en við þyrftum auðvitað að hugsa um íslenska hagsmuni í því samhengi. Við þyrftum að hugsa um hagsmuni Íslands og hvaða áhrif það myndi hafa. Ég held að það sé fyrir alla farsælla að Úkraína stígi skref inn í Evrópusambandið og ég held og ég játa að ég fylgist nú nokkuð með umræðunni þar í landi og ég hef ekki séð marga ljá máls á þessu sem einhvers konar varaleið þar fram hjá.

Virðulegur forseti. Ég held alla vega að það gæti verið kostur, þegar við tökum einhverja ákvörðun, hvort sem það er ákvörðun um að sækja um aðild að Evrópusambandinu eða reyndar ákvörðunin þar á undan, sem er að kjósa um áframhald aðildarviðræðna, að við gætum sem flest talað einum rómi um þá ákvörðun, alla vega reynt að útskýra hana á svona tiltölulega hlutlausan hátt ef við erum ekki þeim mun meira ósammála henni. Ég geri mér engar væntingar um að þingmenn sem eru á móti aðild að Evrópusambandinu tali fyrir henni á alþjóðavettvangi en mér fyndist kannski allt í lagi að þegar við tölum út á við sýnum við stefnu þjóðarinnar, eða stefnu sem hefur verið mótuð í heild sinni, skilning. Það hef ég svo sem gert þegar ég fer erlendis. Ef ég hef farið erlendis hef ég sagt: Ég er persónulega fylgjandi aðild að Evrópusambandinu. En ef fólk hefur spurt mig af hverju Ísland hefur ekki sótt um aðild þá hef ég reifað þau sjónarmið sem hafa verið notuð hér innan lands varðandi auðlindir og síðan áhyggjur af fullveldi sem sumir hafa. Þannig að mér finnst í rauninni alveg eðlilegt að við tölum um þannig hluti út á við og ég hef svo sem gert það. Þingmanninum er auðvitað í sjálfsvald sett með hvaða hætti hún kýs að haga sínum málflutningi út á við en ég hjó bara eftir því að það kom fram hér í umræðunni að við hefðum alltaf verið mjög sameinuð út á við og þá velti ég bara fyrir mér: Slær það ekki í báðar áttir? Þýðir það ekki líka að ef Ísland hefur tekið — af því að með þessari ríkisstjórn erum við að gefa til kynna að við séum alla vega tilbúin að skoða fleiri skref í átt að Evrópusambandinu. Þá er kannski með sömu rökum hægt að segja að það væri eðlilegt að allir þingmenn sem væru í þeirri nefnd myndu alla vega geta útskýrt þá afstöðu fyrir þeim sem spyrja, af því að það er heldur ekki gott að við tölum út og suður í utanríkismálum.

Virðulegi forseti. Það er í fljótu bragði erfitt annað en að vera sammála hv. þingmanni um að auðvitað er farsælla að hafa sem best og víðtækast samráð um þetta mál, bæði varðandi hagsmunagæslu okkar í núverandi samningafyrirkomulagi sem við komum okkur fyrir í í gegnum EFTA og EES og síðan líka í þeim hugsanlegu viðræðum sem myndu fara fram ef íslenska þjóðin ákveður að ljá á því máls. Nú er það auðvitað þannig að Evrópusambandið er ágætt að því leyti að það hefur komið þessum hagsmunamálum fyrir í einhvers konar stofnunum, bæði þá í svæðaráðinu, sem eru sveitarstjórnir og svæðisbundin samtök, og síðan annarri fastastofnun, sem ég kann í fljótu bragði ekki nafnið á, sem er svona meira í kringum aðila vinnumarkaðarins og þannig félög.

Ég held að Evrópusambandið kunni þetta reyndar ágætlega og einn kostur við það ef við myndum gerast umsóknarríki að nýju, og þá formlega og með virkum hætti, væri að við gætum þá fengið, eftir því sem ég skil alla vega, einhvers konar áheyrn hjá þeim stofnunum til að gæta hagsmuna okkar þar. Og það er líka svolítið nauðsynlegt að hljóð fylgi máli. Mér finnst mörg hérna tala um að það sé auðvitað rosalega mikilvægt að efla hagsmunagæslu og við erum sammála um það en það þýðir auðvitað líka að við þurfum þá að senda fleira fólk til Brussel. Við þurfum að hafa fleira fólk á svæðinu. Við þurfum að hafa fleiri hendur til að lesa yfir skjöl og fleiri hendur til að rétta upp hendur á fundum sem haldnir eru, ég er sammála því. En við skulum þá líka vera sammála um að setja fé í þá hagsmunagæslu þegar þar að kemur.