Endurmat túlkunar mannréttindasáttmála Evrópu

156. löggjafarþing Mál nr. 472 2. júní 2025 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
763 orð
2 flokkar
Samfylkingin Sjálfstæðisflokkur

Ríkisstjórn

Guðrún Hafsteinsdóttir
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 349 orð

Stjórnarandstaða

Kristrún Frostadóttir
Samfylkingin
2 ræður 414 orð

Tímalína umræðunnar

2. júní 2025
Guðrún Hafsteinsdóttir Sjálfstæðisflokkur ræða
216 orð
Virðulegi forseti. Í síðustu viku birtu þjóðarleiðtogar í Evrópu, þar á meðal forsætisráðherra Danmerkur, Ítalíu, Póllands, Austurríkis og Tékklands, sameiginlega yfirlýsingu um að nú sé tímabært að endurmeta hvernig túlkun mannréttindasáttmála Evrópu samræmist þeim raunverulegu áskorunum sem ríki Evrópu standa frammi fyrir. Yfirlýsingin snýst ekki um að hafna mannréttindum heldur hitt, að tryggja að lýðræðislega kjörnir fulltrúar hafi raunverulegt svigrúm til að verja…

Virðulegi forseti. Í síðustu viku birtu þjóðarleiðtogar í Evrópu, þar á meðal forsætisráðherra Danmerkur, Ítalíu, Póllands, Austurríkis og Tékklands, sameiginlega yfirlýsingu um að nú sé tímabært að endurmeta hvernig túlkun mannréttindasáttmála Evrópu samræmist þeim raunverulegu áskorunum sem ríki Evrópu standa frammi fyrir. Yfirlýsingin snýst ekki um að hafna mannréttindum heldur hitt, að tryggja að lýðræðislega kjörnir fulltrúar hafi raunverulegt svigrúm til að verja sínar þjóðir gegn öryggisógnum og misnotkun kerfa. Þetta eru ekki jaðarríki sem sendu þessa yfirlýsingu. Þetta eru ríki sem hafa tekið við miklum fjölda innflytjenda, staðið frammi fyrir alvarlegum áskorunum og orðið vitni að því hvernig túlkun dómstóla á sáttmálum getur komið í veg fyrir brottvísun grófra afbrotamanna. Yfirlýsingin er leiðtogaleg. Hún er römmuð inn af virðingu fyrir mannréttindum en kallar á nauðsynlega umræðu um hvar mörkin liggja.

Því spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Hvers vegna var Ísland ekki með? Var það pólitísk ákvörðun? Höfðu íslensk stjórnvöld tækifæri til að taka þátt? Ef svo er, af hverju var því hafnað? Er ráðherrann ósammála því að endurskoða eigi hvernig túlkun alþjóðlegra reglna hefur í sumum tilvikum komið í veg fyrir að hægt sé að vísa afbrotamönnum úr landi? Og loks: Hvers vegna kýs íslensk ríkisstjórn að þegja þegar önnur Evrópuríki rísa upp og tala með ábyrgð um það sem flestir þora ekki að nefna upphátt?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
257 orð
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Þær áskoranir sem við hér á Íslandi höfum verið að takast á við í þessum málaflokki hafa ekki komið til vegna þess að við höfum verið að lenda í vandræðum með umræddan mannréttindasáttmála. Ég held að hv. þingmaður sem fyrrum hæstv. dómsmálaráðherra viti að það er mikið sem er hægt að gera hér með innlendri löggjöf sem snertir ekkert á þessum mannréttindasáttmála og sem gæti verið bragarbót á því hvernig við höldum á þessum málaflokki.…

Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Þær áskoranir sem við hér á Íslandi höfum verið að takast á við í þessum málaflokki hafa ekki komið til vegna þess að við höfum verið að lenda í vandræðum með umræddan mannréttindasáttmála. Ég held að hv. þingmaður sem fyrrum hæstv. dómsmálaráðherra viti að það er mikið sem er hægt að gera hér með innlendri löggjöf sem snertir ekkert á þessum mannréttindasáttmála og sem gæti verið bragarbót á því hvernig við höldum á þessum málaflokki. Þessi ríkisstjórn er til að mynda með frumvarp núna í meðförum þingsins, sem við stefnum að því að afgreiða, sem snýr að því að taka á hvernig er haldið utan um alþjóðlega vernd hjá þeim einstaklingum sem fremja alþjóðleg brot. Við erum núna að reyna að fara þá leið að fá allar upplýsingar varðandi þá farþega sem koma til landsins, eitthvað sem hefur hingað til ekki tekist. Þannig að þetta er ekki víglínan, ef svo má segja, og hefur ekki verið. Það barst engin sérstök beiðni til íslenskrar ríkisstjórnar um vilja okkar til að vera með á þessari beiðni, enda eru fjöldamörg Evrópuríki og þau ríki sem við teljum okkur tilheyra þegar kemur að svona útlendingapólitík eða gildum ekkert á þessari beiðni. Þetta er ekki orðinn neinn meginstraumur núna í Evrópu að gefa sér það að þessi sáttmáli sé að stoppa allar umbætur í útlendingamálum. Þessi ríkisstjórn er bara með nóg í fanginu við að gera bragarbót þar á og við munum koma með mál líka áfram í haust sem munu styrkja kerfið okkar.

Guðrún Hafsteinsdóttir Sjálfstæðisflokkur ræða
133 orð
Virðulegi forseti. Svar forsætisráðherra var alveg skýrt. Á meðan stór og öflug Evrópuríki eins og Pólland, Danmörk, Ítalía og Austurríki leggja á borðið nýja sameiginlega sýn í útlendingamálum, sýn sem byggir á hugrekki, raunsæi og ábyrgð, þá kýs íslenska ríkisstjórnin að sitja hjá. Það kemur ekki á óvart. Það sem áður var mótuð stefna fyrri ríkisstjórnar er nú kynnt sem persónulegur árangur nýs ráðherra. En orð breyta ekki staðreyndum. Skortur á kjarki til að horfast í augu við…

Virðulegi forseti. Svar forsætisráðherra var alveg skýrt. Á meðan stór og öflug Evrópuríki eins og Pólland, Danmörk, Ítalía og Austurríki leggja á borðið nýja sameiginlega sýn í útlendingamálum, sýn sem byggir á hugrekki, raunsæi og ábyrgð, þá kýs íslenska ríkisstjórnin að sitja hjá. Það kemur ekki á óvart. Það sem áður var mótuð stefna fyrri ríkisstjórnar er nú kynnt sem persónulegur árangur nýs ráðherra. En orð breyta ekki staðreyndum. Skortur á kjarki til að horfast í augu við raunveruleikann hefur leitt til stefnu sem er, eins og ríkisstjórnin, meira ímynd en innihald. Það er engin skýr stefna. Þetta er pólitísk sjálfsbjargarviðleitni í skjóli umræðunnar sem önnur ríki leiða. Því spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Hvers vegna er Ísland ekki hluti af þessari yfirlýsingu leiðtoganna? Er það vegna þess að ríkisstjórnina skortir hugrekki, skortir sýn?

Kristrún Frostadóttir Samfylkingin ræða
157 orð
Frú forseti. Eigum við ekki bara að byrja á að klára þau mál sem við getum klárað áður en við förum í að segja okkur frá mannréttindasáttmálum? Ég bara spyr. Byrjum á því að klára þau mál sem eru t.d. í atkvæðagreiðslu í dag. Byrjum á að klára farþegaupplýsingar. Byrjum á að klára afturköllun um alþjóðlega vernd. Byrjum að klára mál sem ríkisstjórnin er einhuga um. Ríkisstjórnin er einhuga um greiningarmiðstöð á landamærunum, brottfararmiðstöð sem hefur komið í veg fyrir að við séum að geyma…

Frú forseti. Eigum við ekki bara að byrja á að klára þau mál sem við getum klárað áður en við förum í að segja okkur frá mannréttindasáttmálum? Ég bara spyr. Byrjum á því að klára þau mál sem eru t.d. í atkvæðagreiðslu í dag. Byrjum á að klára farþegaupplýsingar. Byrjum á að klára afturköllun um alþjóðlega vernd. Byrjum að klára mál sem ríkisstjórnin er einhuga um. Ríkisstjórnin er einhuga um greiningarmiðstöð á landamærunum, brottfararmiðstöð sem hefur komið í veg fyrir að við séum að geyma fólk í fangelsum hér á meðan það er að bíða eftir því að fara úr landi. Það eru næg verkefni og ég kalla bara til þingsins, komið með okkur í þau. Klárum þessi mál saman. Við þurfum ekki að byrja á því að segja okkur frá alþjóðlegum sáttmálum til að gera eitthvað í útlendingamálum hér á landi. Það er ekki vandamálið. Við skulum klára þessi mál. Gerum það saman. Næg eru verkefnin.