Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðild að ESB

152. löggjafarþing Mál nr. 443 24. mars 2022 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
1.060 orð
2 flokkar
Sjálfstæðisflokkur Viðreisn

Ríkisstjórn

Bjarni Benediktsson
Sjálfstæðisflokkur
2 ræður 600 orð

Stjórnarandstaða

Dagbjartur Gunnar Lúðvíksson
Viðreisn
2 ræður 460 orð

Tímalína umræðunnar

24. mars 2022
Dagbjartur Gunnar Lúðvíksson Viðreisn ræða
256 orð
Virðulegi forseti. Þann 16. júní 2009 ályktaði Alþingi að hefja skyldi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þjóðin var ekki spurð álits. Þann 12. mars 2015 tilkynnti þáverandi utanríkisráðherra að ríkisstjórnin hygðist hætta viðræðum. Þjóðin var ekki spurð álits. Aðild að Evrópusambandinu er gríðarlega stórt hagsmunamál fyrir íslensku þjóðina, snýst um nánara samstarf við þau ríki sem standa okkur næst menningarlega og sögulega, aðild að viðskiptasamningum við ríki utan Evrópu sem við eigum…

Virðulegi forseti. Þann 16. júní 2009 ályktaði Alþingi að hefja skyldi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þjóðin var ekki spurð álits. Þann 12. mars 2015 tilkynnti þáverandi utanríkisráðherra að ríkisstjórnin hygðist hætta viðræðum. Þjóðin var ekki spurð álits. Aðild að Evrópusambandinu er gríðarlega stórt hagsmunamál fyrir íslensku þjóðina, snýst um nánara samstarf við þau ríki sem standa okkur næst menningarlega og sögulega, aðild að viðskiptasamningum við ríki utan Evrópu sem við eigum enga slíka samninga við í dag, aðgang að efnahags- og myntbandalagi Evrópu sem getur frelsað okkur frá hinni sveiflukenndu krónu hafta og hárra vaxta og aukna lýðræðislega aðkomu að löggjöf um neytendavernd, umhverfisvernd og mannréttindi sem Evrópusambandið er í fararbroddi við að móta. Nú hefur stríð í Evrópu sýnt með skýrum hætti mikilvægi þess að við höldum nánu og sterku sambandi við þær þjóðir sem við deilum með hagsmunum og gildum.

Það er stór ákvörðun að sækja um aðild en það er líka stór ákvörðun að gera það ekki. Sú ákvörðun á heima í höndum þjóðarinnar sem hefur aldrei verið spurð álits. Skoðanakannanir sýna stóraukinn stuðning við áframhaldandi aðildarviðræður. Sú þróun á sér ekki eingöngu stað hér á landi.

Hæstv. forsætisráðherra sagði í þessum sal í síðustu viku að það hefðu verið mistök að fella niður kröfu um þjóðaratkvæðagreiðslu. Mikilvægast væri þó að meiri hluti væri á þinginu. Hæstv. ráðherrar tala um svokallaðan þjóðarvilja sem sumar þjóðir kalla lýðræði. Því vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra og formann Sjálfstæðisflokksins hvort afstaða hans sé sú að þjóðin skuli aðeins spurð álits um mál sem þegar er þingmeirihluti fyrir.

Bjarni Benediktsson Sjálfstæðisflokkur ræða
389 orð
Virðulegi forseti. Þetta er ágæt kjarnaspurning sem kemur hér fram í restina, sem ég ætla að koma inn á á eftir. En ég ætla fyrst að segja: Já, það er mikilvægt að ræða Evrópusambandsmálin, mögulega aðild, opið, alveg óhindrað, hvenær sem er hér í þinginu. Tengsl okkar við Evrópu — við létum reyndar taka saman sérstaka skýrslu um þau mál á síðasta kjörtímabili þar sem varpað var ljósi á marga góða kosti við EES-samstarfið sem á engan hátt er þó gallalaust. Því fylgja ekki bara kostir að…

Virðulegi forseti. Þetta er ágæt kjarnaspurning sem kemur hér fram í restina, sem ég ætla að koma inn á á eftir. En ég ætla fyrst að segja: Já, það er mikilvægt að ræða Evrópusambandsmálin, mögulega aðild, opið, alveg óhindrað, hvenær sem er hér í þinginu. Tengsl okkar við Evrópu — við létum reyndar taka saman sérstaka skýrslu um þau mál á síðasta kjörtímabili þar sem varpað var ljósi á marga góða kosti við EES-samstarfið sem á engan hátt er þó gallalaust. Því fylgja ekki bara kostir að ganga í Evrópusambandið, því fylgja líka miklir gallar.

Hér talaði hv. þingmaður um að við myndum njóta svo mikið góðs af allri lagasmíðinni sem kæmi frá Brussel. Ég ætla að segja það sem mína skoðun að það er orðið tímabært að menn hafi smá reisn hér á þinginu og trúi því að við getum verið sjálfbær um lagasmíð á Íslandi án þess að þurfa að afrita hana frá Brussel. Við þurfum aðeins að átta okkur á því að margt af því sem við þurfum að innleiða vegna EES-samningsins eru atriði sem hafa oft á tíðum lítið með íslenskan veruleika að gera og taka verulegan tíma í þingstörfunum. Ég er þeirrar skoðunar að við séum fullfær um að gera þetta allt saman. Við getum horft til góðra fordæma annars staðar frá en við þurfum ekki að afsala okkur stórum hluta fullveldis með því að ganga í Evrópusambandið og treysta á hina góðu lagasmiði sem hv. þingmaður hefur mikla trú á og eru oft á tíðum embættismenn með nákvæmlega ekkert lýðræðislegt umboð, sem hann gerir mikið úr. Fólk sem fær lítinn stuðning í kosningum í aðildarríkjunum þvælist inn á Evrópuþingið, á engan frumkvæðisrétt. Evrópusambandsþingmaður á engan frumkvæðisrétt, hann getur ekki einu sinni lagt fram lagafrumvarp. Lagafrumvarpið er smíðað í embættismannahöllinni í Brussel. Það er lýðræðið sem hv. þingmaður er svo hrifinn af.

Ég held að við eigum mikið eftir ólært í framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Og já, ég er þeirrar skoðunar að það geti skapast tóm vandræði af því að leggja fyrir þjóðina spurningar sem fyrir fram liggur fyrir að meiri hluti þingsins er á móti. Ég býð ekki í það hvað þingmeirihlutinn á að segja við starfsbræður sína í Brussel þegar þeir ætla að fara að handsala samninginn og þingmennirnir og ráðherrarnir segja: Takk fyrir viðræðurnar. Ég ætla að fara heim og berjast gegn niðurstöðunni.

Dagbjartur Gunnar Lúðvíksson Viðreisn ræða
204 orð
Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra talaði um að lýðræðisins væri ekki best gætt með inngöngu í Evrópusambandið. Nú þegar innleiðum við þær reglur og þau lög sem varða fjórfrelsið en við höfum enga lýðræðislega aðkomu að því að smíða þau lög. Það myndi breytast ef við hefðum okkar eigin kjörnu fulltrúa á því þingi sem við af einhverri ástæðu treystum í dag til að smíða þessi mikilvægu lög fyrir okkur. Þar liggur hin aukna lýðræðislega aðkoma okkar með inngöngu í Evrópusambandið. …

Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra talaði um að lýðræðisins væri ekki best gætt með inngöngu í Evrópusambandið. Nú þegar innleiðum við þær reglur og þau lög sem varða fjórfrelsið en við höfum enga lýðræðislega aðkomu að því að smíða þau lög. Það myndi breytast ef við hefðum okkar eigin kjörnu fulltrúa á því þingi sem við af einhverri ástæðu treystum í dag til að smíða þessi mikilvægu lög fyrir okkur. Þar liggur hin aukna lýðræðislega aðkoma okkar með inngöngu í Evrópusambandið.

Hæstv. fjármálaráðherra hefur endurtekið þá möntru að Íslandi sé best borgið utan Evrópusambandsins. Ég fagna því að hann sé opinn fyrir því að ræða það betur því að endurtekningin gerir þessa möntru ekki sanna. Ég ítreka að innganga í Evrópusambandið er stór ákvörðun en það er jafn stór ákvörðun að hafna henni. Alvarlegast er þó að ætla ekki einu sinni að leyfa þjóðinni að taka afstöðu til málsins. Víða erlendis hafa þjóðaratkvæðagreiðslur sýnt fram á eina niðurstöðu og ráðherrar sem fallast ekki á hana hafa sagt af sér vegna þess að þeir njóta ekki lengur stuðnings hjá meiri hluta þjóðarinnar.

Því spyr ég hæstv. ráðherra: Hvers vegna vill hann ekki leyfa þjóðinni að eiga aðkomu að þessari stóru ákvörðun? Hvað hefur hann að óttast?

Bjarni Benediktsson Sjálfstæðisflokkur ræða
211 orð
Virðulegi forseti. Stóra spurningin er: Hvers vegna stakk Viðreisn ESB-málinu í rassvasann fyrir kosningar? Hvers vegna var ekki hægt að flagga málinu? Hvers vegna var þetta mál ekki sett efst á stefnuskrána ef það er svona mikilvægt? Við vorum jú að kjósa. Við vorum að framkvæma lýðræðið, við vorum að leita til fólks. Hvers vegna gerði Samfylkingin ekki það sama? Það er stóra spurningin. Það var tækifæri þjóðarinnar til að lýsa eindreginni afstöðu. Ég segi það sama með mál eins og…

Virðulegi forseti. Stóra spurningin er: Hvers vegna stakk Viðreisn ESB-málinu í rassvasann fyrir kosningar? Hvers vegna var ekki hægt að flagga málinu? Hvers vegna var þetta mál ekki sett efst á stefnuskrána ef það er svona mikilvægt? Við vorum jú að kjósa. Við vorum að framkvæma lýðræðið, við vorum að leita til fólks. Hvers vegna gerði Samfylkingin ekki það sama? Það er stóra spurningin. Það var tækifæri þjóðarinnar til að lýsa eindreginni afstöðu. Ég segi það sama með mál eins og stjórnarskrána, sem Píratar sögðu að væri stærsta málið og ætluðu að gera að úrslitaatriði við stjórnarmyndun. Hver var niðurstaðan í því? Voru ekki lýðræðislegar kosningar? Ég held að við getum lesið það út úr fylginu sem viðkomandi flokkar tóku með sér úr kosningunum.

Já, ég er þeirrar skoðunar að okkur sé best borgið utan Evrópusambandsins, ekki einangraðir frá Evrópusambandinu heldur einmitt í góðu og þéttu samstarfi við Evrópusambandið, og að Evrópska efnahagssvæðið tryggi mjög vel mjög mikilvæga hagsmuni okkar. Það er ekki gallalaust, eins og ég sagði, eftir sem áður. En við erum með eina nýja sönnun þess að okkur er vel borgið utan Evrópusambandsins. Það er lífskjararannsóknin sem er nýkomin út. Hún mælir það hver lífskjörin eru. Og um hvað annað snýst þetta á endanum en lífskjör? Heyr, heyr.