Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðild að ESB

152. löggjafarþing Mál nr. 384 21. mars 2022 Sjá á Alþingi.is ↗
4 ræður
2 þingmenn
802 orð
2 flokkar
Samfylkingin Vinstrihreyfingin - grænt framboð

Ríkisstjórn

Katrín Jakobsdóttir
Vinstrihreyfingin - grænt framboð
2 ræður 491 orð

Stjórnarandstaða

Logi Einarsson
Samfylkingin
2 ræður 311 orð

Tímalína umræðunnar

21. mars 2022
Logi Einarsson Samfylkingin ræða
163 orð
Herra forseti. Árið 2015 var lögð fram þingsályktunartillaga á þingi um að fela ríkisstjórninni að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi viðræður við ESB, um fulla aðild Íslands. Formaður VG, Katrín Jakobsdóttir, mælti fyrir tillögunni í fjarveru formanns Samfylkingarinnar, sem var fyrsti flutningsmaður, og sagði m.a. í flutningsræðu, með leyfi: „Í þessu tilviki tel ég að lýðræðisrökin vegi þyngst, að málið sé af þeirri stærðargráðu og á því séu svo margar hliðar að eðlilegt sé að…

Herra forseti. Árið 2015 var lögð fram þingsályktunartillaga á þingi um að fela ríkisstjórninni að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi viðræður við ESB, um fulla aðild Íslands. Formaður VG, Katrín Jakobsdóttir, mælti fyrir tillögunni í fjarveru formanns Samfylkingarinnar, sem var fyrsti flutningsmaður, og sagði m.a. í flutningsræðu, með leyfi:

„Í þessu tilviki tel ég að lýðræðisrökin vegi þyngst, að málið sé af þeirri stærðargráðu og á því séu svo margar hliðar að eðlilegt sé að við leitum leiðsagnar þjóðarinnar og föllumst á að hlíta lýðræðislegri leiðsögn hennar.“

Ég er hjartanlega sammála orðum formanns VG og núverandi hæstv. forsætisráðherra. En nú var sams konar þingsályktunartillögu dreift hér í dag af þremur stjórnarandstöðuflokkum. Því leikur mér einfaldlega forvitni á að vita hvort hæstv. forsætisráðherra sé ekki örugglega enn þeirrar skoðunar að málið sé af þeirri stærðargráðu að eðlilegt sé að leita leiðsagnar þjóðarinnar.

Spurningin er því sáraeinföld: Styður ráðherra endurflutta þingsályktunartillögu Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu?

Katrín Jakobsdóttir Vinstrihreyfingin - grænt framboð ræða
289 orð
Herra forseti. Hv. þingmaður lítur um öxl og rifjar upp sögu okkar allt frá því að sótt var um aðild að Evrópusambandinu 2009. Raunar tel ég að sú vegferð hefði verið farsælli ef ráðist hefði verið í þjóðaratkvæðagreiðslu áður en sú umsókn var lögð fram. Ég ætla að segja það hér í þessum stól, og ég held raunar að ég hafi sagt það áður, að ég held að það hafi verið mistök hjá mér og öðrum þeim sem greiddu atkvæði gegn þeirri tillögu að ráðast í þjóðaratkvæðagreiðslu áður en sótt var um aðild.…

Herra forseti. Hv. þingmaður lítur um öxl og rifjar upp sögu okkar allt frá því að sótt var um aðild að Evrópusambandinu 2009. Raunar tel ég að sú vegferð hefði verið farsælli ef ráðist hefði verið í þjóðaratkvæðagreiðslu áður en sú umsókn var lögð fram. Ég ætla að segja það hér í þessum stól, og ég held raunar að ég hafi sagt það áður, að ég held að það hafi verið mistök hjá mér og öðrum þeim sem greiddu atkvæði gegn þeirri tillögu að ráðast í þjóðaratkvæðagreiðslu áður en sótt var um aðild. En þannig var það. Þá var það lykilatriði, í þáverandi stjórnarsamstarfi Vinstri grænna og Samfylkingar, að þessi umsókn yrði lögð fram og að ekki yrði ráðist í þjóðaratkvæðagreiðslu áður og við stóðum við það. Ég hef svo sem ekki skipt um skoðun á því að ég tel mjög mikilvægt að leita leiðsagnar þjóðarinnar í slíkum stórum málum. Ég tel, eins og ég sagði, að það hefði betur verið gert þannig 2009. En ég vil líka segja að mér finnst mikilvægt að hér á Alþingi liggi fyrir hver afstaða meiri hluta þingmanna er gagnvart því að fara í slíka vegferð, að sækja um aðild að Evrópusambandinu.

Ég sé að þetta mál er komið aftur á dagskrá, ekki síst vegna þróunar í alþjóðamálum. En ég ætla að líka að upplýsa það alveg heiðarlega að ég er þeirrar skoðunar að Íslandi sé vel borgið þar sem það er, að við eigum ekki að ráðast í það að fara inn í Evrópusambandið. Þá afstöðu hef ég mótað með mér í töluvert langan tíma vegna þess að ég tel einfaldlega að gallarnir séu miklu fleiri en kostirnir, þótt ég sé fyrsta manneskjan til að viðurkenna að þetta er ekki svart/hvítt mál.

Logi Einarsson Samfylkingin ræða
148 orð
Herra forseti. Sama hvaða skoðun menn hafa á aðdragandanum síðast er aðildarumsókn, sem lögð var fram á Alþingi á sínum tíma, í fullu gildi. Hún hefur aldrei verið dregin til baka af Alþingi. En það er áhugavert að hæstv. ráðherra segi: Jú, það er mikilvægt að spyrja þjóðina en við þurfum samt að heyra hvað meiri hluta þingheims finnst um aðild. Þar er hún væntanlega að vísa til hins pólitíska ómöguleika sem hæstv. fjármálaráðherra hefur talað mikið um. Sjálf hlýtur hæstv. forsætisráðherra…

Herra forseti. Sama hvaða skoðun menn hafa á aðdragandanum síðast er aðildarumsókn, sem lögð var fram á Alþingi á sínum tíma, í fullu gildi. Hún hefur aldrei verið dregin til baka af Alþingi. En það er áhugavert að hæstv. ráðherra segi: Jú, það er mikilvægt að spyrja þjóðina en við þurfum samt að heyra hvað meiri hluta þingheims finnst um aðild. Þar er hún væntanlega að vísa til hins pólitíska ómöguleika sem hæstv. fjármálaráðherra hefur talað mikið um. Sjálf hlýtur hæstv. forsætisráðherra einhvern veginn að hafna svoleiðis kenningum vegna þess að hennar flokkur, sem er á móti þjóðaröryggisstefnunni og á móti aðildinni að NATO, gerir það samt að hluta af stjórnarsáttmálanum. Ég hlýt að ítreka spurningu mína. Spurningin er sáraeinföld og við hljótum, herra forseti, að geta krafist svara: Mun hæstv. forsætisráðherra styðja það að þjóðin fái að greiða atkvæði um hvort við höldum áfram aðildarviðræðum? Heyr, heyr.

Katrín Jakobsdóttir Vinstrihreyfingin - grænt framboð ræða
202 orð
Herra forseti. Í fyrsta lagi finnst mér reyndar ekki sambærilegt það sem hv. þingmaður segir hér um aðildina að Atlantshafsbandalaginu og aðildina að Evrópusambandinu því að sá er munurinn á að Ísland er aðili að Atlantshafsbandalaginu og hefur verið það frá stofnun þess. En hitt er allt önnur ákvörðun, að ákveða að fara aftur af stað í að sækja um aðild að ESB. Það er alveg rétt hins vegar sem hv. þingmaður benti réttilega á, að Alþingi dró aldrei þá umsókn til baka og var það mjög umdeilt á…

Herra forseti. Í fyrsta lagi finnst mér reyndar ekki sambærilegt það sem hv. þingmaður segir hér um aðildina að Atlantshafsbandalaginu og aðildina að Evrópusambandinu því að sá er munurinn á að Ísland er aðili að Atlantshafsbandalaginu og hefur verið það frá stofnun þess. En hitt er allt önnur ákvörðun, að ákveða að fara aftur af stað í að sækja um aðild að ESB. Það er alveg rétt hins vegar sem hv. þingmaður benti réttilega á, að Alþingi dró aldrei þá umsókn til baka og var það mjög umdeilt á sínum tíma, m.a. af mér. Mér hefði þótt betri bragur á því að það hefði verið gert á þeim tíma og raunar er það svo, ef ég man rétt, að það er annar flokkur í stjórnarandstöðu beinlínis með tillögu um að draga umsóknina til baka af hálfu Alþingis og ef mig misminnir ekki er það Flokkur fólksins. Ég vil bara segja það heiðarlega hér að að mínu viti tel ég mikilvægt að það sé meiri hluti á þinginu til að fylgja eftir aðildarumsókn að Evrópusambandinu. Ég hefði lagt á það áherslu ef sá meiri hluti er fyrir hendi hér á þingi að sá meiri hluti leitaði leiðsagnar þjóðarinnar áður en fram væri haldið.