Evrópskir áhættufjármagnssjóðir og evrópskir félagslegir framtakssjóðir

Virðulegi forseti. Fyrir mörgum er þetta eflaust bara eitthvert mál sem fjallar um einhverja skammstafanir og annað frá Evrópusambandinu. Menn halda eflaust að hér séum við bara að fylgja eftir einni reglugerð. En sannleikurinn er sá að það er mjög mikilvægt að við búum til það umhverfi sem þarf til að taka við og vera hér með slíka sjóði. Þetta á sér í lagi við þegar kemur að því sem kallað hefur verið græn fjárfesting, eða því að fjárfesta á ábyrgan, samfélagslegan hátt. Við eigum eftir að sjá mjög mikinn vöxt í slíkum sjóðum. Þau okkar sem fylgst hafa með nýsköpun og því sem er að gerast á þeim því sviði vitum að hún er einn af þeim hlutum fjárfestingarheimsins sem vaxa hvað mest. Ef við ætlum að gera Ísland að landi þar sem við höfum mikið af grænni fjárfestingu, þar sem við reynum að fá erlent fjármagn inn til að fjármagna verkefni tengd grænni nýsköpun, þá er mikilvægt að við innleiðum þetta lagaumhverfi og þetta eftirlitsumhverfi og annað sem þetta frumvarp fjallar um. Ég fagna því að farið hafi verið í það að þýða og vinna alla þá vinnu sem þarf að inna af hendi til að koma fram slíku frumvarpi, að búa til allar þessar skemmtilegu skammstafanir og þýða þær, sem hæstv. ráðherra hnaut að sjálfsögðu um vegna þess að þær eru endalausar hjá Evrópusambandinu. En þarna er verið er að fjalla um hluti sem eiga eftir að skipta sköpum til að byggja upp Ísland sem fjárfestingarland í grænni nýsköpun.

Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Guðrúnu Hafsteinsdóttur fyrir framsögu nefndarálitsins. Mig langaði að koma hingað upp og lýsa því yfir að ég tel að það sé mjög mikilvægt að við séum að setja þetta regluverk. Við höfum þegar tekið fyrir reglugerðina sem kom frá Evrópusambandinu um þetta. Ég ræddi að það er mjög mikilvægt, sérstaklega varðandi þessa félagslegu framtakssjóði, að það sé gott regluverk í kringum þá vegna þess að á þeim tímum sem við lifum er fjárfestingarumhverfið að breytast mikið
og það til hvers fjárfestar horfa. Nýjar kynslóðir, yngra fólk, vilja að ekki sé bara verið að fjárfesta í hlutum sem skapa gróða heldur líka í hlutum sem skila samfélaginu einhverju og að það séu sjóðir sem hugsi um samfélagslega ábyrgð þegar þeir gera sínar fjárfestingar. Gott dæmi um þetta er að vera með sjóði sem fjárfesta t.d. ekki í olíu eða öðrum slíkum mengandi iðnaði. Þá er gott að það sé til regluverk sem hjálpar okkur að skilgreina hvað það er í rauninni að vera félagslegur framtakssjóður: Í hverju mega slíkir sjóðir fjárfesta og hvað eiga þeir að vera samfélaginu og því umhverfi og því svæði sem þeir vinna í? Hvernig geta þeir tryggt að verið sé að horfa í réttar áttir? Það hafa svo sem komið upp ábendingar varðandi það að Evrópusambandsskilgreiningin á því hvað er samfélagslega gott og ekki gott sé kannski aðeins of víð enn þá. En ég treysti á að ef einhver göt eru í þeim skilgreiningum þá verði þau löguð sem fyrst. Það er von mín að við sjáum einmitt svona félagslega, evrópska framtakssjóði koma hingað til lands eða að þeir séu stofnaðir hér á landi og að þessir sjóðir séu að horfa á það að fjárfesta í hlutum sem skila okkur ekki bara gróða í peningum heldur líka því hvernig við hugsum um umhverfið, hugsum um samfélagið og það hvernig framtíðin mun verða fyrir þær kynslóðir sem erfa það eftir okkur. Það er von mín að þetta fari, eins og annað, hratt í gegn vegna þess að þetta er frumvarp af hinu góða sem mun gera góða hluti, ekki bara fyrir fjárfesta heldur umhverfið og samfélagið.

Frú forseti. Mig langaði einfaldlega að koma hérna upp því þetta er mál sem er mér mjög hugleikið. Mig langaði að lýsa því yfir að ég tel það mjög mikilvægt að við séum að setja þetta regluverk. Þetta kom upphaflega til þingsins fyrr í vetur sem reglugerð frá Evrópusambandinu og ég ræddi einmitt þá um það hvað það er mikilvægt að við setjum regluverk í kringum skilgreininguna á því hvað sé félagslegur framtakssjóður. Og af hverju er það mikilvægt núna? Jú, það er af því að við lifum á tímum þar sem fjárfestingarumhverfið allt og það hvar verið er að fjárfesta er að breytast mikið. Fjárfestar eru farnir að horfa á meira en bara það að fjárfesta í einhverju sem skilar fjárhagslegum hagnaði heldur líka í hagnaði, ef svo er hægt að komast að orði, sem felst í því að við séum að bæta umhverfið eða það samfélag sem við lifum í. Það er sérstaklega athyglisvert að yngsta kynslóð fjárfesta horfir mjög mikið til þessara mála og eitt algengasta starfið sem auglýst er orðið hjá fyrirtækjum og fjárfestingarfyrirtækjum eru störf aðila sem eiga að sjá til þess að þeir valkostir sem fjárfestar eru að fá séu skilgreindir sem umhverfisvænir eða sem samfélagslegar fjárfestingar. Við erum líka að sjá þetta í því að það eru að koma fleiri sjóðir og ég sá bara síðast í morgun tilkynningu um það að hér væri verið að setja á stofn vísifjárfestingarsjóð sem ætlaði að einbeita sér að því að fjárfesta í umhverfisvænum lausnum. En þetta getur gengið lengra heldur en bara það að vera með fjárfestingar í nýsköpun. Það er t.d. þannig að sjóðir sem fólk er að velja að fjárfesta í eru sumir hverjir farnir að passa upp á það að innan þeirra fjárfestinga séu ekki hlutir sem eru tengdir mengandi iðnaði eða olíu. Þá er einmitt gott að hafa regluverk sem skilgreinir það hvað við teljum vera umhverfisvænt, samfélagslega vænt á móti því að vera það ekki. Það er einmitt hluti af því sem kom inn með reglugerðinni frá Evrópusambandinu, að hjálpa okkur að skilgreina þetta. Það hafa reyndar komið fram ábendingar um að þær skilgreiningar séu ekkert alltaf alveg 100% þannig að eitthvað sé umhverfisvænt. Sumir vilja meina að kannski hafi Evrópusambandið verið aðeins of opið gagnvart því að hleypa sumum hlutum þarna inn. En þetta er alla vega fyrsta skrefið og við vonum náttúrlega og treystum á það að ef það eru einhver göt í þeim skilgreiningum þá verði þau löguð sem fyrst. En þetta er mikilvægt mál og það er von mín að við sjáum félagslega framtakssjóði setta á stofn hér á landi sem uppfylli þessar kröfur auk þess að sjóðir sem eru þegar skilgreindir erlendis í Evrópu með þessa skilgreiningu komi hingað og fjárfesti í hlutum hér á landi. Við vorum nú hér í gær, ég og hv. 4. þm. Suðurk., Vilhjálmur Árnason, að ræða mikið um mikilvægi þess að byggja upp hér nýsköpun á sviði loftslagsmála. Ein af forsendunum fyrir því að við getum dregið til okkar fjármagn og nýsköpunarfyrirtæki á því sviði er einmitt að við klárum þetta frumvarp og það regluverk sem þar kemur. Það er því von mín að hv. þingmenn, þegar kemur að afgreiðslu þessa máls í atkvæðagreiðslu, horfi á þetta frumvarp með jákvæðum augum og tryggi ekki bara að hér sé hægt að stunda fjárfestingar heldur að hér sé hægt að stunda fjárfestingar sem eru góðar fyrir umhverfið og samfélagið.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Já, ég trúi því sannarlega að hér muni koma félagslegir framtakssjóðir. Mig langar að taka smá líkingu við annað mál. Það er nefnilega þannig að það er voða auðvelt að segja græn skuldabréf eða græn fjárfesting. En hvað þýðir það í raun? Ef við horfum aðeins aftur í tímann þá var það þannig að þegar við byrjuðum að tala um lífrænar vörur þá gat eiginlega hver sem er sagst vera með lífræna vöru vegna þess að það var engin skilgreining á því hvað væri lífrænt. Við erum einmitt að ræða hér frumvarp annaðhvort seinna í dag eða á morgun sem tengist lífrænni framleiðslu. Af hverju? Jú, vegna þess að það er búið að setja skilgreiningar og jafnvel vottanir á því hvað sé lífræn vara og lífræn framleiðsla og hvað þarf að uppfylla til að geta kallað vöruna lífræna framleiðslu. Við erum í rauninni að gera nákvæmlega það sama hér. Við erum að skilgreina það hvað er félagsleg eða græn fjárfesting og fjárfestingarvalkostur. Það hjálpar okkur þannig að ef þeir sjóðir sem við erum að búa til uppfylla þær kröfur sem búið er að skilgreina af Evrópusambandinu og við erum að fylgja þeim, þá erum við komin með þennan stimpil, nákvæmlega eins og lífrænu vörurnar fá ákveðinn stimpil um að vera lífrænar vörur. Þetta er í rauninni nákvæmlega sama hugsun nema hér erum við að tala um fjármálagerninga eða mat. En með svona stimpil þá veit ég sem neytandi að þetta er hlutur sem ég get treyst að sé grænn eða samfélagslega arðbær.

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni seinna andsvarið. Já, ég held við séum jafnvel byrjuð að sjá slíka fjárfesta hér á landi. Aðilar eins og Davíð Helgason og það sem hann er að gera í kringum fyrirtæki sem var kynnt fyrir nokkrum vikum síðan undir nafninu Transition Labs. Hann hefur sjálfur verið að fjárfesta í loftslagstengdum verkefnum. Það sem svona reglugerð gerir er að hún hjálpar slíkum fjárfestum að skilgreina betur verkefnin og fá jafnvel fjármagn frá öðrum fjárfestum til að vinna í svona verkefnum. Það að geta skilgreint sjóðina er tiltölulega ný breyting, hefur gerst á undanförnum árum, en það er eldri breyting sem við þurfum kannski að skoða hér á landi hvort þurfi að taka upp. Nú hafa hlutafélög í raun bara eitt markmið. Þau hafa það markmið að skila arði til sinna hluthafa. Ef þau gera eitthvað samfélagslegt þá mætti að vissu leyti segja að þá væru þau að brjóta gegn því hlutverki sínu, sem er að skila fjárhagslegum arði. Það form sem við höfum fyrir hlutafélög og einkahlutafélög í dag er mjög svipað hlutafélögum erlendis. En bæði í Bretlandi og Bandaríkjunum og fleiri löndum hafa verið skilgreind svokölluð B eða „benefit“-fyrirtæki, samfélagsleg fyrirtæki sem eru þá annað fyrirtækjaform. Þar stendur sérstaklega að fyrirtækin mega skila arði; fjárhagslega, samfélagslega og umhverfislega.