Umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir þingsályktunartillögu um að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu. Það er í rauninni eitthvað sem hefði átt að vera búið að gera fyrir löngu miðað við forsöguna. Tillagan felur það í sér að Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu.

Í greinargerð kemur fram að þingsályktunartillagan var lögð fram á 150. löggjafarþingi, ég er að mæla fyrir henni í annað sinn, og hún er lögð fram að nýju óbreytt. Nú er nefnilega liðinn meira en áratugur frá því að Ísland sótti um að hefja aðildarviðræður um inngöngu í Evrópusambandið og sjö ár frá því að gert var hlé á þessum sömu aðildarviðræðum. Samninganefnd Íslands var leyst upp árið 2013 og vorið 2015 sendir þáverandi utanríkisráðherra, hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson, bréf til formanns ráðherraráðs Evrópusambandsins og framkvæmdastjóra nágrannastefnu og aðildarviðræðna sambandsins þess efnis að ríkisstjórn Íslands hefði engin áform um að hefja aðildarviðræður að nýju og að ekki bæri að líta á Ísland sem umsóknarríki. En í raun ríkir þó ákveðin óvissa um stöðu aðildarumsóknar Íslands. Það ríkir alger óvissa, það sýnist sitt hverjum og ekki eru allir á eitt sáttir um það hvort við vorum raunverulega að draga umsóknina til baka eða ekki.

Í kjölfar bréfsins lýsti talsmaður stækkunardeildar Evrópusambandsins því yfir að sambandið liti ekki svo á að Ísland hefði dregið aðildarumsóknina til baka og að bréfið væri ekki ígildi uppsagnar. Á heimasíðu Evrópusambandsins er sagt að breytingar hafi verið gerðar á verklagi í kjölfar þess að ríkisstjórn Íslands hafi beðið um að ekki yrði litið á Ísland sem umsóknarríki. Ekki er þó ljóst hvort Evrópusambandið líti svo á að umsóknin hafi verið dregin til baka eða hvort sambandið hafi einungis fært Ísland af lista yfir umsóknarríki til málamynda en telji umsóknina enn fullgilda. Aðildarumsóknin liggur sem sagt einhvers staðar á ís.

Aðildarumsókn Íslands var lögð fram í kjölfar þess að Alþingi samþykkti þingsályktunartillögu þess efnis að fela ríkisstjórninni að leggja inn umsókn um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Alþingi hefur aftur á móti aldrei samþykkt tillögu um að umsóknin verði dregin til baka. Tillögur þess efnis hafa verið lagðar fram en ekki hlotið brautargengi.

Þessi þingsályktunartillaga er lögð fram til þess að tryggja að Ísland dragi til baka umsókn sína um aðild að Evrópusambandinu — ef það er það sem við viljum. Það er algerlega ástæðulaust að hafa þetta í þessu limbói. Staðreyndin er sú að ég tel og er sammála því sem fram kemur hjá fulltrúum Evrópusambandsins að auðvitað var þessi umsókn aldrei dregin til baka, burt séð frá þeim vilja sem lá að baki því bréfi sem fyrrverandi utanríkisráðherra sendi á sínum tíma. Hver svo sem sá vilji var, þá breytir það ekki þeirri staðreynd að það er Alþingis, það er löggjafans, lýðræðisins og löggjafans, að taka ákvörðun um þessi mál. Það getur ekki bara einhver einn ráðherra skrifaði bréf og sagt: Ég vil ekki sjá þetta lengur og nú er þetta á bak og burt. Sem betur fer þá virkar kerfið okkar ekki þannig þótt á því megi finna ýmsa galla.

Það er löngu tímabært að fá úr þessu skorið og ég býst við því að hv. alþingismenn, ráðherrar sem aðrir, taki því fagnandi að koma þessu út af borðinu, annaðhvort að segja að aðildarumsóknin verði dregin til baka formlega eða ekki. Hitt er svo önnur saga hvort það sé einhver almennur vilji að ganga í Evrópusambandið. Það hefur ekki verið uppi á pallborðinu hjá Flokki fólksins í það minnsta. Annars hefði ég sennilega ekki verið sú sem hefði stigið fram til þess að leggja fram þessa þingsályktunartillögu. En á meðan hlutirnir eru eins og þeir eru og við höfum í rauninni enga ástæðu til þess að kasta okkur lengra inn í fangið á Evrópusambandinu en raun ber vitni í gegnum EES-samninginn, okkar samning um Evrópska efnahagssvæðið, er ástæðulaust að þessir hlutir séu í einhverri óvissu.

Ég vona að það verði tekið vel utan um þetta mál og þingheimur sjái ástæðu til að eyða allri óvissu um það. Hitt er svo önnur saga að einhverjum gæti þótt það óþægilegt og kannski verður það eins og með málin okkar í Flokki fólksins og fleiri flokka hér að þetta fer bara í ruslið. En hvað um það.

Virðulegi forseti. Við erum að fjalla um þingsályktunartillögu Flokks fólksins um að draga til baka umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu, sem er alveg frábær tillaga og löngu tímabært að við förum út í. Við getum bara horft á það hvað Bretar hafa engst lengi við að reyna að komast út úr þessu bandalagi. Ég held að það sé nóg til að við áttum okkur á því að þangað inn höfum við ekkert að gera. Bretar voru stórþjóð þar inni en við erum smáþjóð. Því miður verður bara að segjast eins og er að Evrópusambandið tekur smáþjóðir og gleypir þær í einum bita í morgunmat. Þær eiga engan séns þarna inni, það er ekki möguleiki að eiga við þetta bákn.

Við verðum líka að átta okkur á því að ein aðalástæðan fyrir því að Bretum gengur svo illa að komast út úr Evrópusambandinu er baráttan um fiskimiðin þeirra. Við getum ímyndað okkur hvernig staðan væri á okkar fiskimiðum miðað við Breta. Þeir fá ekki nema eitthvað um 30% af sínum fiskimiðum. Þjóðirnar í kring eru arfabrjálaðar yfir því að Bretar séu að fara út og þær geti ekki fengið að arðræna fiskimið þeirra áfram. Síðan horfum við líka upp á það hvernig Tékkar, Ungverjar, Spánverjar, Portúgalar og Grikkir engjast þarna og hvernig þeir fóru út úr bankahruninu, verandi inni í þessum óskapnaði sem Evrópusambandið er.

Ég hef einu sinni kynnst þessu blessaða batteríi og komið að Evrópubyggingunni í Brussel. Það sem sló mig mest var að þá var ég á fátæktarráðstefnu í gylltri konungshöll. Það sýndi nú hvernig þeir hugsa um fátækt að þeir vildu halda fátæktarráðstefnuna í gulli og öllu eins flottu og hægt væri að hafa sem er auðvitað algjör andstæða við málefnið. Þarna var tekin ákvörðun um að mótmæla fátækt fyrir utan höfuðstöðvar Evrópusambandsins. Ég hef aldrei séð aðra eins skelfingu vegna þess að fólk uppgötvaði allt í einu að gleymst hefði að biðja um leyfi fyrir því að mótmæla fyrir utan Evrópusambandsbygginguna. Ég horfði á það með forundran: Að fá leyfi til að mótmæla fátækt? Og ég hugsaði með mér: Í hvaða fangelsi er þetta fólk komið? Innan við helmingur þorði að fara að mótmæla án þess að hafa leyfið. Niðurstaðan varð sú að það varð nú engin uppákoma. Við fengum að mótmæla og maður þurfti ekkert að óttast það en þessi ótti sem ég sá stakk mig mikið vegna þess að þarna var jú fólk sem lifði í fátækt og var að berjast fyrir sínum málum. Þetta sýndi mér að það óttaðist ósköp þessa valdastofnun.

Það segir okkur líka að við eigum að forðast þá valdastofnun eins og heitan eldinn. Við höfum ekkert þangað inn að gera og eigum bara að draga burt þessa aðildarumsókn, ef hún er til staðar, og sjá til þess í eitt skipti fyrir öll að þangað séum við ekki að horfa. Núna getum við líka bara horft til Breta og fengið þá í lið með okkur fyrir utan Evrópusambandið ásamt fleiri þjóðum eins og Noregi sem eru þar fyrir utan. Við erum, held ég, í miklu betri félagsskap fyrir utan Evrópusambandið en inni í því og við getum leyft þeim sem þar vilja engjast inni að vera þar áfram. Ég vona heitt og innilega og veit að meiri hluti þingmanna myndi samþykkja þetta hér í þinginu ef verið væri að greiða atkvæði um það. Einungis fáir eru enn þá með hugann við að komast inn í Evrópusambandið. Ég held að þjóðin hafi fyrir löngu áttað sig á að þangað eigum við ekkert erindi.