Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíð Reykjavíkurflugvallar
Ríkisstjórn
Stjórnarandstaða
Tímalína umræðunnar
Herra forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Ásamt mér eru 15 hv. þingmenn á tillögunni sem hljómar svo: „Alþingi ályktar að efnt skuli til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort flugvöllur og miðstöð innanlands- og sjúkraflugs skuli vera áfram í Vatnsmýrinni í Reykjavík. Eftirfarandi spurning verði borin upp í þjóðaratkvæðagreiðslunni: „Vilt þú að flugvöllur og miðstöð innanlands-, kennslu- og sjúkraflugs verði áfram í…
Herra forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Ásamt mér eru 15 hv. þingmenn á tillögunni sem hljómar svo:
„Alþingi ályktar að efnt skuli til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort flugvöllur og miðstöð innanlands- og sjúkraflugs skuli vera áfram í Vatnsmýrinni í Reykjavík. Eftirfarandi spurning verði borin upp í þjóðaratkvæðagreiðslunni:
„Vilt þú að flugvöllur og miðstöð innanlands-, kennslu- og sjúkraflugs verði áfram í Vatnsmýrinni í Reykjavík uns annar jafn góður eða betri kostur er tilbúinn til notkunar?
Já.
Nei.“
Í greinargerð með tillögunni kemur fram að sambærilegar tillögur hafi verið fluttar á 145., 146., 148. og 149. löggjafarþingi. Lagt er til að fram fari þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Með því fær þjóðin tækifæri til þess að segja hug sinn og hafa áhrif á það hvar flugvöllurinn og miðstöð innanlands- og sjúkraflugs verða í fyrirsjáanlegri framtíð, m.a. með tilliti til þjóðhagslegra hagsmuna. Ríkir almannahagsmunir felast í greiðum samgöngum innan lands og staðsetning flugvallarins og miðstöðvar innanlandsflugs hefur afar mikla þýðingu í því samhengi. Flugvöllurinn gegnir mjög mikilvægu öryggishlutverki fyrir almenning í landinu vegna sjúkra- og neyðarflugs, svo og sem varaflugvöllur. Þá gegnir flugvöllurinn mjög mikilvægu hlutverki í almannavarnakerfi landsins. Frekar má lesa um mikilvægi öryggishlutverks Reykjavíkurflugvallar í skýrslu Þorgeirs Pálssonar, fyrrverandi flugmálastjóra, til samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra, Hlutverk Reykjavíkurflugvallar í öryggiskerfi landsins sem Þorgeir skilaði til samgönguráðherra í ágúst 2017.
Staðsetning flugvallarins hefur verið umdeild í nokkurn tíma. Í kjölfar dóms Hæstaréttar frá 9. júní 2016 í máli nr. 268/2016 var íslenska ríkinu gert skylt að loka norðaustur/suðvestur-flugbraut Reykjavíkurflugvallar í samræmi við samkomulag þáverandi innanríkisráðherra og borgarstjórans í Reykjavík frá árinu 2013. Hefur umræddri flugbraut nú verið lokað.
Eftir sem áður ríkir ekki einhugur um framtíðarstaðsetningu Reykjavíkurflugvallar og hlutverk hans sem samgöngumiðstöðvar til framtíðar, en í aðalskipulagi Reykjavíkur er gert ráð fyrir því að flugvöllurinn víki í áföngum eftir árið 2022. Fyrir liggur að flugvöllurinn lokast í reynd þegar norður/suður-brautinni verður lokað sem Reykjavíkurborg stefnir að árið 2022. Í því sambandi þarf einnig að horfa til þess að í samgönguáætlun fyrir árin 2011–2022, sem samþykkt var með ályktun Alþingis nr. 48/140, er gert ráð fyrir því að flugvöllur verði í Reykjavík til ársins 2022 hið minnsta þótt ekki sé með skýrum hætti kveðið á um staðsetningu hans.
Þá er í samgönguáætlun fyrir árin 2019–2033, sem samþykkt var með ályktun Alþingis nr. 11/149, miðað við að Reykjavíkurflugvöllur geti áfram þjónað innanlandsflugi á fullnægjandi hátt á meðan annar jafn góður eða betri kostur er ekki fyrir hendi. Við meðferð málsins kom fram að 15–20 ár tæki að byggja upp nýjan flugvöll á öðrum stað. Það er því afar brýnt að þjóðin fái tækifæri til þess að segja hug sinn varðandi umrætt málefni og hafa þannig áhrif á endanlega niðurstöðu málsins sem gæti m.a. falist í tilfærslu á skipulagslegu ákvörðunarvaldi með lögum, að teknu tilliti til mikilvægra almannahagsmuna.
Árétta ber að Reykjavíkurflugvöllur gegnir fjölþættu hlutverki í samgöngum landsbyggðarinnar og höfuðborgarinnar. Völlurinn er óumdeilanlega miðstöð innanlandsflugs og gegnir í því sambandi lykilhlutverki. Um flugvöllinn fara að jafnaði um 400.000 farþegar á ári og hefur þeim farið fjölgandi. Tilgangur hluta ferðanna er að sækja brýna læknisþjónustu á höfuðborgarsvæðið.
Flugvöllurinn gegnir lykilhlutverki í sjúkra- og neyðarflugi og tengist þannig brýnum öryggishagsmunum almennings, en hann er óumdeilanlega ein helsta tenging landsbyggðarinnar utan suðvesturhornsins við Landspítala.
Árið 2017 voru farin 799 sjúkraflug á vegum Mýflugs innan lands með 849 sjúklinga en auk þess var nokkur fjöldi fluttur í sjúkraflugi með þyrlum Landhelgisgæslunnar. Á síðasta ári voru fluttir 733 sjúklingar í sjúkraflugi um Reykjavíkurflugvöll með flugvélum Mýflugs, frá Reykjavík 219 og til Reykjavíkur 514 sjúklingar. Við þessar tölur bætast síðan sjúkraflutningar í þyrlum Landhelgisgæslunnar. Á síðasta ári voru fluttir 138 einstaklingar í sjúkraflugi til Reykjavíkur með þyrlum Landhelgisgæslunnar. Það má reikna með að um 85% af sjúkraflutningum í lofti séu með sjúkraflugvélum og um 15% með þyrluflugi.
Stjórnvöld hafa markað þá opinberu stefnu í heilbrigðismálum að hér á landi verði aðeins byggt upp og rekið eitt hátæknisjúkrahús og það við Hringbraut í Reykjavík, í næsta nágrenni við flugvöllinn. Greiðar samgöngur milli flugvallar og sjúkrahússins eru því nauðsynlegar til að tryggja aðgengi almennings á landsbyggðinni að sjúkrahúsinu.
Flugvöllurinn gegnir einnig lykilhlutverki í tengingu landsbyggðarinnar við opinbera grunnþjónustu og mikilvægar opinberar stofnanir sem eru flestar á höfuðborgarsvæðinu og jafnframt við almenna verslun og þjónustu. Flugvöllurinn er einnig mikilvæg miðstöð kennsluflugs, eftirlits og leitar- og björgunarflugs og mikilvægur varaflugvöllur fyrir Keflavíkurflugvöll. Þá gegnir flugvöllurinn æ stærra hlutverki í tengslum við stóraukna ferðaþjónustu og tækifæri eru til að dreifa ferðamönnum betur um landið í gegnum flugvöllinn.
Öll framangreind atriði, auk almenns hagræðis sem leiðir af styrku innanlandsflugi, m.a. með tilliti til umhverfis- og öryggisþátta, eru afar mikilvæg og þess eðlis að nauðsynlegt er að flugvöllurinn verði í Vatnsmýrinni svo að hann geti með sóma sinnt hlutverki sínu þannig að landsmenn allir hafi greiðan aðgang að höfuðborginni.
Í skýrslu innanríkisráðuneytisins um félagshagfræðilega greiningu á framtíð innanlandsflugs frá 2014 kemur fram að áætlunarflug innan lands dragist að öllum líkindum mikið saman og verði jafnvel ekki fýsilegt ef það verður flutt frá Reykjavík, t.d. til Keflavíkurflugvallar. Það er því forsenda fyrir virku innanlandsflugi á Íslandi að miðstöð innanlandsflugs sé í Reykjavík og þannig í nánum tengslum við þá þjónustu sem landsmenn sækja til höfuðborgarinnar. Í skýrslunni kemur einnig fram að innanlandsflugið sé þjóðhagslega arðbært og að þjóðhagslegur ávinningur af því til 40 ára sé um 70 milljarðar kr. á virði ársins 2013.
Álykti Alþingi að fram skuli fara almenn og leynileg þjóðaratkvæðagreiðsla um tiltekið málefni eða lagafrumvarp fer um framkvæmdina samkvæmt lögum um framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna, nr. 91/2010, og er niðurstaða slíkrar atkvæðagreiðslu ráðgefandi. Öll skynsamleg rök hníga í þá átt að halda flugvellinum og miðstöð innanlandsflugs í Vatnsmýrinni en verði þar einhver breyting á er nauðsynlegt að öll þjóðin fái að koma að þeirri ákvörðun á beinan og lýðræðislegan hátt.
Við meðferð málsins á 149. löggjafarþingi var því vísað til umhverfis- og samgöngunefndar sem sendi það til umsagnar. Nefndinni barst 21 umsögn um málið. Yfirgnæfandi meiri hluti sveitarfélaga og samtök sveitarfélaga sem sendu inn umsögn studdu efni tillögunnar um að landsmenn allir fengju að hafa skoðun á framtíð Reykjavíkurflugvallar. Aðeins Reykjavíkurborg var því mótfallin. Í umsögn Félags íslenskra atvinnuflugmanna kom fram að ærið tilefni væri til að halda slíka þjóðaratkvæðagreiðslu. Reykjavíkurflugvöllur væri samgöngumannvirki sem þjónaði öllum íbúum landsins. Þá kom fram í sameiginlegri umsögn WOW air, stjórnar Íslenska flugmannafélagsins og öryggisnefndar Íslenska flugmannafélagsins að þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíð Reykjavíkurflugvallar væri þjóðþrifamál. Ekki væri um að ræða einkamál Reykjavíkurborgar, sérstaklega í ljósi þess að ríkið væri eigandi meiri hluta landsins undir flugvellinum. Þá væri hann mikilvægur út frá hagkvæmnis- og umhverfissjónarmiðum sem varaflugvöllur þar sem varaeldsneytisbirgðir væru töluvert minni ef notast væri við hann sem varaflugvöll. Landfræðilega væri Vatnsmýrin ein besta staðsetningin fyrir flugvöll á höfuðborgarsvæðinu, með tilliti til opinberra stofnana og Landspítalans.
Flutningsmenn telja því ljóst að mikil þörf er á að fram fari þjóðaratkvæðagreiðsla um þetta brýna samgöngu- og öryggismál þjóðarinnar.
Þá er ég búinn að fara í gegnum greinargerðina með málinu. Nýjustu upplýsingar sem ég aflaði mér í dag um sjúkraflug á síðasta ári í landinu voru að flug hjá Mýflugi væru 770, sjúklingar 848. Síðustu þrjú ár hafa það verið sirka þessar tölur. Um aldamótin, þegar sjúkraflugið var að byrja í þeirri mynd sem við þekkjum það í dag, voru þetta rúmlega 200 flug en eru tæplega 800 núna. Ég hef nefnt þetta á öðrum vettvangi og viljað ræða um öryggismál þjóðarinnar í stærra samhengi, gert það í þessum ræðustóli í gegnum árin, síðast með skýrslubeiðni sem var samþykkt í þinginu, sem við nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins óskuðum eftir til að taka út helstu öryggishagsmuni þjóðarinnar, hvort sem er raforkukerfi, fjarskiptakerfi eða samgönguinnviðirnir. Þetta er klárlega eitt af þeim atriðum sem ættu að koma fram í slíkri skýrslu vegna þess að þetta er meðal helstu grunninnviðanna í öryggismálum þjóðarinnar, eins og kemur fram í skýrslu Þorgeirs Pálssonar, fyrrverandi flugmálastjóra, þar sem hann skrifar fyrst og fremst um öryggishlutverkið.
Ég hef líka talað fyrir því að við tækjum upp svipaða löggjöf og við þekkjum í nágrannalöndunum þegar við ræðum þjóðaröryggismál. Í Svíþjóð er notað hugtakið riksintresse og í Noregi, Danmörku, Bretlandi, Hollandi og víðar eru flest þau samfélög sem ég þekki til og hef verið að skoða, í norðanverðri Evrópu, með slíka löggjöf. Svo virðist sem flest samfélög hafi sett þessi lög fyrir 30, 40 eða 50 árum þannig að við erum töluvert sér á parti þar sem við erum að skoða þessa helstu öryggisþætti samfélagsins.
Ég vildi rétt bæta þessu inn í umræðna vegna þess að ég tel brýnt að við í þessum sal hér förum að huga með miklu markvissari hætti að grunnöryggismálum og þörfum samfélagsins. Við höfum mörg dæmi um þetta varðandi flutningskerfið. Það er búið að seinka flutningskerfi raforku sem hefur haft mikil áhrif vítt og breitt. Það er lítið hægt að gera vegna þess að við erum í sjálfu sér ekki með almennilega mynd af því hvert öryggishlutverk flutningskerfis raforku á að vera. Hvað ætlum við að leggja fram þar?
Það sem var nýtt í veðrinu 10.–11. desember var það að flutningskerfið brást okkur, fyrst og fremst flutningskerfið. Það var nýtt í þeirri stöðu vegna þess að almennt áður hefur það verið dreifikerfi raforku. Nú er von á hugmyndum frá átakshópi um að skoða frekari hugmyndir að því hvernig við munum bregðast við því máli.
Ég vildi rétt draga þetta inn í umræðuna vegna þess að þetta er hluti af stóru umræðunni sem ég vil nálgast með skýrslubeiðninni sem var samþykkt í þinginu í síðustu viku, þessu máli og fleiri slíkum, að við gerum okkur einhverja heildarmynd til að fara í þessi mál og reyna að nálgast nágrannalöndin upp á hvernig við ætlum að takast á við þau. Ég vona að í framhaldi af skýrslubeiðninni fari þingið í frekari vinnu varðandi þessa þætti.
Ég hef skoðað það sem kom inn í umræðu í þessum þingsal fyrir þremur árum og síðan hef ég verið að velta þessu fyrir mér. Ég sé ekki fram á að ég sem stakur þingmaður geti sett slík lög eða framkvæmt þau. Þetta er risaverkefni sem allt samfélagið þarf að taka þátt í. Það sem við þurfum líka að skilgreina almennt með góðum og almennum hætti er hvert hlutverk framkvæmdarvaldsins sé, stjórnvalda og þingsins, þegar við erum að tryggja öryggishagsmunina. Ég hef bent á að mér þyki óeðlilegt þegar framkvæmdarvaldið útvistar til „oháeffa“ eða annarra stofnana sem koma að málum einstökum öryggisþáttum í samfélaginu þar sem ekki er nægilega skýrt hver raunverulega ber ábyrgðina á þessum þáttum. Þetta er eitt slíkt mál, sem ég hef margoft rætt í þessum þingsal, þar sem mér finnst íslensk stjórnsýsla og íslensk stjórnvöld hafa brugðist með því að vera ekki með skýra sýn um hvernig eigi að standa að málum til að tryggja almanna- og öryggishagsmuni íslensku þjóðarinnar.
Af nógu er að taka í þessu máli og ég vona að umræðan verði lífleg um málefnið og þau mál sem tengjast þessari umræðu.
Virðulegur forseti. Mig langar að spyrja hv. þingmann tveggja spurninga. Sú fyrri er: Telur hv. þingmaður að yfirvöldum beri skylda til að framfylgja og fylgja eftir niðurstöðum í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu? Tillaga hans felur í sér ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu, eins og hv. þingmaður veit þar sem hann er flutningsmaður. Ég spyr að þessu vegna þess að haldin var ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla árið 2012 um stjórnarskrá lýðveldisins Íslands en það skásta sem er hægt að segja um…
Virðulegur forseti. Mig langar að spyrja hv. þingmann tveggja spurninga. Sú fyrri er: Telur hv. þingmaður að yfirvöldum beri skylda til að framfylgja og fylgja eftir niðurstöðum í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu? Tillaga hans felur í sér ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu, eins og hv. þingmaður veit þar sem hann er flutningsmaður. Ég spyr að þessu vegna þess að haldin var ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla árið 2012 um stjórnarskrá lýðveldisins Íslands en það skásta sem er hægt að segja um flokk hv. þingmanns er að hann hefur dregið lappirnar í því máli og reyndar verið á móti því alla tíð.
Það leiðir af sér seinni spurninguna
sem er þessi: Hvað er það sem hv. þingmaður heldur að gerist ef þessi þingsályktunartillaga
verður samþykkt og kjósendur segja: Já, þeir vilji hafa flugvöllinn áfram í Vatnsmýrinni?
Hvað þá? Mun þá ráðherra allt í einu standa upp og segja: Það er
mikilvægt að við virðum beint lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur? Mun hann leggja fram frumvarp sem sviptir Reykjavíkurborg væntanlega skipulagsvaldinu?
Eða mun Reykjavíkurborg skyndilega sjá að sér og hugsa með sér: Best að hafa flugvöllinn áfram?
Hvað er það sem hv. þingmaður heldur að gerist? Ef ekkert, er þá hv. þingmaður opinn fyrir breytingartillögu sem ég hyggst leggja fram, gera hana bindandi og fela ráðherra að semja við Reykjavíkurborg um áframhaldandi veru flugvallarins í Vatnsmýri frekar en ráðgefandi skoðanakönnun sem þetta er þegar allt kemur til alls sem síðan er erfitt að sjá að flokkur hv. þingmanns og ríkisstjórnin sem hann styður muni standa við?
Herra forseti. Það kemur fram í lögunum frá 2010 um þjóðaratkvæðagreiðslur sem ég vitnaði í áðan að þær séu ráðgefandi þannig að ég reikna með að þær séu ráðgefandi og að það sé löggjafinn, við sem hér stöndum eða forverar okkar, sem samþykkti þetta 2010. Þetta er ráðgefandi þannig að þeirri spurningu sé svarað. Ef við breytum ekki lögunum um þjóðaratkvæðagreiðslur verða þau svona. Ég veit ekki hvernig breytingartillaga myndi takast á við það en þetta eru lögin sem við eigum við. Hvað…
Herra forseti. Það kemur fram í lögunum frá 2010 um þjóðaratkvæðagreiðslur sem ég vitnaði í áðan að þær séu ráðgefandi þannig að ég reikna með að þær séu ráðgefandi og að það sé löggjafinn, við sem hér stöndum eða forverar okkar, sem samþykkti þetta 2010. Þetta er ráðgefandi þannig að þeirri spurningu sé svarað. Ef við breytum ekki lögunum um þjóðaratkvæðagreiðslur verða þau svona. Ég veit ekki hvernig breytingartillaga myndi takast á við það en þetta eru lögin sem við eigum við.
Hvað gerist? Um áratugaskeið hafa í stórum skoðanakönnunum 60–80% þjóðarinnar viljað hafa flugvöllinn í Vatnsmýrinni, í fjölda skoðanakannana í sögulegu samhengi yfir langan tíma. Það finnst mér sýna svolítið hug þjóðarinnar. Það getur vel verið að það þurfi að koma frekar í gegnum svona þjóðaratkvæðagreiðslu og að það myndi virka á viðkomandi sem taka þær ákvarðanir sem koma að þessum málum en ég vek athygli á því, eins og kemur fram í greinargerðinni, að þegar málið var lagt fram í fyrra kom 21 umsögn og þar af frá fjölda sveitarfélaga. Bara umsögn Reykjavíkur var á móti tillögunni af þeim umsögnum sem komu fram.
Það sem ég kalla eftir almennt í samfélaginu, hvort sem það er þetta mál með Reykjavíkurflugvöll, raforkukerfin, samgönguinnviðina okkar eða fjarskiptin, er að þetta snýr að þjóðaröryggishagsmunum og þá geta ekki einstök sveitarfélög ákveðið að fara gegn málinu.
Gott dæmi í Svíþjóð er Bromma-flugvöllur sem Stokkhólmsborg ætlaði að loka en vegna öryggishagsmuna Svíþjóðar í gegnum „riksintresse“ stoppuðu sænsk stjórnvöld það mál. Ég nefni þetta sem dæmi.
Virðulegi forseti. Ég veit að tillagan felur í sér ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er það sem ég gagnrýni vegna þess að það er hægt að gera hana bindandi. Ég ætla að lýsa í ræðu á eftir hvernig hægt er að gera hana bindandi en það er með því að gera þingsályktunartillögu um að ráðherra sé falið að endursemja við Reykjavíkurborg um lengri veru Reykjavíkurflugvallar í Vatnsmýrinni og að þingsályktunartillagan taki gildi við samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er…
Virðulegi forseti. Ég veit að tillagan felur í sér ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er það sem ég gagnrýni vegna þess að það er hægt að gera hana bindandi. Ég ætla að lýsa í ræðu á eftir hvernig hægt er að gera hana bindandi en það er með því að gera þingsályktunartillögu um að ráðherra sé falið að endursemja við Reykjavíkurborg um lengri veru Reykjavíkurflugvallar í Vatnsmýrinni og að þingsályktunartillagan taki gildi við samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er breytingartillagan sem ég hyggst leggja fram og kannski ræði ég hana betur efnislega við hv. þingmann utan pontu.
Aftur á móti snýst þetta mál í mínum huga ekki um það í sjálfu sér hvort Reykjavíkurflugvöllur eigi að vera þar sem hann er eða ekki. Ég lít á þetta mál sem spurningu um beint lýðræði og um það hver eigi að taka ákvarðanirnar. Ég er á því að sá eigi að taka ákvörðunina sem verður fyrir henni almennt. Við skiptum því niður þannig að við ákveðum öll saman hagsmuni okkar allra og hver einstaklingur í grunninn sína eigin hagsmuni.
Við höfum sögu af ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslum. Hún er sú að yfirvöld einfaldlega hunsa þær og þess vegna ræð ég það af svari hv. þingmanns að ekkert gerist við samþykkt þessarar þingsályktunartillögu og það að kjósendur svari að meiri hluta með jái. Ég held að ekkert gerist, að ekki neitt breytist, vegna þess að það er ekkert formlegt ferli sem tekur við af henni. Ef við trúum á beint lýðræði, ef við trúum því að svona þingsályktunartillögur eigi að hafa einhverja þýðingu, þurfum við stjórnarskrárbreytingu eða í það minnsta að búa þannig um málið að það taki gildi eftir þjóðaratkvæðagreiðslu. Hins vegar er hætt við því að þegar stjórnmálamenn ákveða upp á eigin spýtur hvað fari í þjóðaratkvæðagreiðslu og hvaða niðurstöður eigi að virða og hverjar ekki sé einfaldlega ekkert farið eftir niðurstöðunni.
Undantekning er ef maður er Pírati. Ég vek athygli á því að í stefnu okkar kemur fram
að ef 10% kjósenda mótmæla máli munum við leggja fram breytingartillögu um að
það verði bindandi þjóðaratkvæðagreiðsla um það mál. Við vorum búin að undirbúa breytingartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu við þriðja orkupakkann gegn minni persónulegu sannfæringu ef
svo færi að flokkurinn hefði greitt atkvæði með því eða ef 10% kjósenda
myndu kalla eftir henni. Að mínu viti er bara einn flokkur á Íslandi sem
raunverulega virðir niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslna og kallar eftir því. Ég
vek athygli á því vegna þess að þessi þingsályktunartillaga í þessum búningi
ber engin slík merki.
Herra forseti. Ég held að efnislega hafi ég svarað í fyrra andsvari þannig að ég hef engu við svarið að bæta. Ég hef áhuga á að ræða efnislega um það mál sem snýr að Reykjavíkurflugvelli og mikilvægi hans í stóru myndinni en ekki um önnur mál tengd eða ótengd. Ég hef engu við svarið að bæta.
Herra forseti. Hér er þingsályktunartillaga um eitt þessara pólaríserandi mála samfélagsins. Ég hef gríðarlega samúð með öllum hliðum þess máls, ég hef samúð með Reykjavíkurborg og íbúum hér sem vilja sjá borgina sína stækka og þróast og ekki síst þéttast. Ég hef líka sem notandi Reykjavíkurflugvallar, bæði sem farþegi og svo flugmaður, mikinn skilning á því að það þurfi einhverja lausn sem þjónar hagsmunum þeirra sem nota flugvöllinn. Það er ágætt að fá þessa tillögu að vissu leyti. Ég er…
Herra forseti. Hér er þingsályktunartillaga um eitt þessara pólaríserandi mála samfélagsins. Ég hef gríðarlega samúð með öllum hliðum þess máls, ég hef samúð með Reykjavíkurborg og íbúum hér sem vilja sjá borgina sína stækka og þróast og ekki síst þéttast. Ég hef líka sem notandi Reykjavíkurflugvallar, bæði sem farþegi og svo flugmaður, mikinn skilning á því að það þurfi einhverja lausn sem þjónar hagsmunum þeirra sem nota flugvöllinn. Það er ágætt að fá þessa tillögu að vissu leyti. Ég er fullkomlega sammála því sem hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson setti út á tillöguna, það eru vandamál við formið. Þó að það sé gagnrýni sem á kannski ekki efnislega við umræðuna um það hvað eigi að gera við Reykjavíkurflugvöll er mikilvægt að við eigum samtal um eðli þjóðaratkvæðagreiðslna og kannski ekki síst fyrirbærið ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslur vegna þess að í gegnum tíðina hafa þær svo oft verið hunsaðar af stjórnvöldum þegar þær henta ekki.
Ég er ekki á móti þjóðaratkvæðagreiðslum en við skulum líka átta okkur á nokkrum hættum við þær. Þær eru stundum notaðar, ég tel reyndar að svo sé ekki í þessu tilfelli, til að búa til fjarvistarsönnun fyrir pólitískt skoðana- eða viljaleysi. Þær eru stundum notaðar til að afvegaleiða umræðu og þær eru stundum hafðar til að búa til núning eða skapa samningsstöðu í krafti almannaróms. Í öllum þessum tilfellum eru vandamál og því er alltaf betra að tillögur séu bindandi í þeim tilgangi að þá sé skýrt að þetta sé ekki bara pólitískur leikur.
Það er samt ekki hægt að gagnrýna þessa tilteknu tillögu eða spurninguna sem á að bera upp, það er ekki hægt að vera á móti henni vegna þess að það sem í þessu felst er að ekki sé kippt úr sambandi gríðarlega stórum og mikilvægum innviðum þjóðarinnar fyrr en eitthvað annað er komið í staðinn. Að vera á móti þessu orðalagi væri svolítið í ætt við það að vera hlynntur því að núverandi Landspítala yrði lokað áður en nýr yrði tekinn í gagnið. Kannski er það ögn ýktara dæmi en af sama meiði.
Ég held því að það þurfi ekki einu sinni þjóðaratkvæðagreiðslu til að taka afstöðu í þessu máli. Allir ættu að sjá að við þurfum einhverja endanlega lausn í Reykjavíkurflugvallarmálinu. Við þurfum eitthvert heimili fyrir innanlandsflug, kennsluflug, almannaflug og ekki síst sjúkraflug, enda er þetta mikið notað og skiptir miklu máli fyrir landsbyggðina, fyrir þjóðina í heild og öll þau mögulegu notagildi sem flugvöllurinn hefur.
Það er kjarni málsins. Það er augljóst að við getum ekki leyft flugvellinum að fara fyrr en einhver lausn er komin. Hver lausnin á að vera er það sem mér hefur fundist vanta að einhverjir leitist við að taka pólitíska ákvörðun um. Sumir nefna Hvassahraun og ég held að það sé fullkomið tilefni til að skoða Hvassahraun ítarlega í þessu samhengi. Ég hef séð veðurgögn sem benda til þess að Hvassahraun sé ekki jafn slæmt og sumir vilja meina. Sumir benda líka á aðra valkosti, t.d. minni háttar tilfærslur á flugvellinum eða annað sem myndi skapa hellingslandrými ásamt því að viðhalda því sem er. Svo hefur líka verið bent á, reyndar árum saman, að það er töluverð mengun undir flugvellinum vegna þess hvernig hann var byggður á sínum tíma. Þetta eru vandamál sem tengjast veru bandaríska heraflsins hér á sínum tíma og er mengun bæði undir Reykjavíkurflugvelli og Keflavíkurflugvelli og úti á Lönguskerjum svo eitthvað sé nefnt. Í öllum samtölum um að færa flugvöllinn eða fjarlægja hann verður að vera einhver niðurstaða um það hvernig við hreinsum svæðið og hver skuli borga fyrir það.
Þetta mál er þess eðlis að það eru hundruð eða þúsundir hagsmunaaðila úti um allt land. Margir í Reykjavík vilja sjá borgina þróast og breytast, margir á höfuðborgarsvæðinu nota flugvöllinn jafnvel vikulega, meira að segja daglega í einhverjum tilfellum, en jafnframt er fullt af fólki á landsbyggðinni sem þarf að hafa greiðan aðgang að höfuðborginni í alls konar tilfellum. Þessi tillaga þarf að skoðast í því samhengi að hún er hluti af því samtali hvað eigi að gera. Hvernig væri ef við settumst niður, tækjum ákvörðun, fjármögnuðum hana og kæmum henni í framkvæmd í staðinn fyrir að halda viðstöðulaust áfram því pólitíska þrátefli sem er núna búið að standa yfir í áratugi? Það mætti semja við Reykjavíkurborg um einhvers konar niðurstöðu til skemmri tíma, það væri jafnvel einhver sem hefði smábein í nefinu í samgönguráðuneytinu sem tæki þann kaleik að búa til einhverja framtíð. Það er það sem fólk sækist eftir. Ég held að engin eftirspurn sé eftir enn einni þjóðaratkvæðagreiðslunni þar sem niðurstaðan verður hunsuð eins og er alltaf gert hér á landi. Hins vegar er eftirspurn eftir niðurstöðu í þessu máli svo við tökum þessi endalausu þrætuepli af stjórnmálamönnum sem virðast vilja viðhalda þeim til að eiga alltaf eitthvert mál til að búa til tvístrun og pólaríseringu um þegar þannig hentar.
Ég ætla að ljúka þessu hér með þessum orðum. Ég er ekki sannfærður um að þetta sé endilega sú tillaga sem við þurfum. Sú tillaga sem við þurfum er tillaga að niðurstöðu um þetta mál. Ég kalla eftir því að sú niðurstaða verði vissulega í anda þess orðalags sem birtist í þessari tillögu en verum ekki að sóa tíma og peningum í þetta þegar við eigum að vera að nota tímann í að finna endanlega lausn.
Herra forseti. Mig langar að spyrja hv. þingmann eins. Vandamálið í þeirri stöðu sem nú er uppi er að í aðalskipulaginu í Reykjavík er gert ráð fyrir norður/suður-braut Reykjavíkurflugvallar, aðalflugbraut vallarins til 2022, í tvö ár í viðbót. Brautin dettur af aðalskipulagi eftir rúm tvö ár samkvæmt því skipulagi ef menn fara í það og þá mætti í sjálfu sér loka vellinum vegna þess að með einni flugbraut yrði nýtingarhlutfallið einhvers staðar á bilinu 75–80%. Hvernig eigum…
Herra forseti. Mig langar að spyrja hv. þingmann eins. Vandamálið
í þeirri stöðu sem nú er uppi er að í aðalskipulaginu í Reykjavík er gert ráð fyrir norður/suður-braut Reykjavíkurflugvallar, aðalflugbraut vallarins til 2022, í tvö ár í viðbót.
Brautin dettur af aðalskipulagi eftir rúm tvö ár samkvæmt því skipulagi ef menn fara í það og þá mætti í sjálfu sér
loka vellinum vegna þess að með einni flugbraut yrði nýtingarhlutfallið einhvers staðar
á bilinu 75–80%. Hvernig eigum við að leysa þetta?
Nú er hv. þingmaður hluti af stjórnmálaafli sem er í meiri hluta í Reykjavíkurborg, á aðkomu að meiri hluta borgarstjórnar. Það sem verið er að kalla eftir er að við fáum skýra sýn á það hvernig við ætlum að gera þetta næstu árin þannig að staða flugvallarins í Vatnsmýrinni sé tryggð þangað til við erum búin að finna jafn góðan eða betri kost.
Hv. þingmaður kom í ræðu sinni inn á Hvassahraunsflugvöll. Þeir sem gerst þekkja til tala um að það sé ferli sem taki 13–17 ár. Þarf þá ekki að koma þessu í einhvern farveg í stóru myndinni til að tryggja stöðuna meðan verið er að kanna annan kost? Ekki getum við verið með flugvöllinn án aðalskipulags, að ekki sé gert ráð fyrir honum þar eftir tvö, þrjú ár. Hvernig eigum við að vinna okkur út úr þessu á sama tíma og borgarstjóri í Reykjavík hefur varðandi umræðu um Hvassahraun talað um að ekki standi til að tryggja stöðu Reykjavíkurflugvallar með því að breyta aðalskipulagi borgarinnar? Hvernig sér hv. þingmaður þetta fyrir sér?
Herra forseti. Það er nákvæmlega þetta sem ég er að meina. Þjóðaratkvæðagreiðslan mun ekki breyta aðalskipulagi Reykjavíkur. Ef svo væri væri verið að ganga töluvert inn á skipulagsvald borgarinnar. Það vill þannig til að bæði í minni stjórnmálahreyfingu í borginni og öðrum er alveg sérstaklega viðræðuhæft fólk sem er örugglega alveg tilbúið að eiga samtal um það hvað eigi að gera til skemmri tíma, þótt það séu 13–17 ár, ef það er komin a.m.k. hugmynd um hvað skuli gera. Það sem…
Herra forseti. Það er nákvæmlega þetta sem ég er að meina. Þjóðaratkvæðagreiðslan mun ekki breyta aðalskipulagi Reykjavíkur. Ef svo væri væri verið að ganga töluvert inn á skipulagsvald borgarinnar. Það vill þannig til að bæði í minni stjórnmálahreyfingu í borginni og öðrum er alveg sérstaklega viðræðuhæft fólk sem er örugglega alveg tilbúið að eiga samtal um það hvað eigi að gera til skemmri tíma, þótt það séu 13–17 ár, ef það er komin a.m.k. hugmynd um hvað skuli gera. Það sem ég kalla eftir er að búið verði til eitthvert plan, að ekki verði bara búið til enn eitt uppþotið á pólaríserandi hátt um mál sem fólki er heitt í hamsi yfir sem kemur í veg fyrir að raunveruleg ákvörðun verði tekin. Það eru margar leiðir til að taka ákvarðanir í þessu máli, en við erum ekkert að færast nær ákvarðanatöku með þessari tillögu.
Það er fullt í þessari tillögu sem við ættum virkilega að taka mark á, t.d.
orðalagið, að við skulum ekki færa eða fjarlægja flugvöllinn fyrr en þá.
Besta leiðin til að tryggja það er að eiga samtal við Reykjavíkurborg
um það. Ég skil fullkomlega að Reykjavíkurborg ætli ekki að samþykkja
að þetta verði á aðalskipulagi sínu til skemmri tíma á meðan ekki liggur
fyrir hvað eigi að taka við. Þetta er hluti af samningsstöðu þeirra á sama
hátt og það er hluti af samningsstöðu þeirra sem nota flugvöllinn að vera
á móti því að gera nokkrar breytingar á stöðu hans.
Að vísu er búið að þrengja töluvert að starfseminni á flugvellinum. Nú má ekki lenda á flugvellinum eftir kl. 23 nema það sé neyðarástand sem er mikil þrenging frá því sem var. Eftir mörgum öðrum leiðum er verið að takmarka aðgengi að flugvellinum en kannski væri ráð að hætta þessum pólitísku leikjum, hætta að búa til pólaríserandi tillögur og fá einhvers konar kjark inn í samgönguráðuneytið til að taka endanlega afstöðu um það hvað eigi að gera á flugvellinum.
Herra forseti. Ég held að öllum sé ljóst að það er búinn að vera bútasaumur gegn vellinum í töluvert langan tíma. Ekki hefur verið hægt að sjá nokkurn vilja til samningaviðræðna af hendi borgarinnar frá 2013 þegar samkomulag var gert í október það ár. Hvað liðu margar vikur þangað til Reykjavíkurborg samþykkti deiluskipulagsbreytingar á Hlíðarenda eftir það samkomulag sem snerist um svokallaða Rögnunefnd, að skoða kosti og fara í gegnum hluti? Átta vikur liðu þar á milli. Það er…
Herra forseti. Ég held að öllum sé ljóst að það er búinn að vera bútasaumur gegn vellinum í töluvert langan tíma. Ekki hefur verið hægt að sjá nokkurn vilja til samningaviðræðna af hendi borgarinnar frá 2013 þegar samkomulag var gert í október það ár. Hvað liðu margar vikur þangað til Reykjavíkurborg samþykkti deiluskipulagsbreytingar á Hlíðarenda eftir það samkomulag sem snerist um svokallaða Rögnunefnd, að skoða kosti og fara í gegnum hluti? Átta vikur liðu þar á milli. Það er mjög erfitt að sjá fyrir sér einhvern samningsvilja í öllu þessu ferli. Kannski væri hægt að spyrja hv. þingmann: Hver er þá tillagan? Hvernig nálgumst við málið?
Ég benti í ræðu áðan á hvernig þetta er í öðrum samfélögum í kringum okkur. Þau eru með ferli yfir svona mál. Við erum ekki með það. Þess vegna kemur skýrslubeiðnin.
Við erum í einhverju ferli þar sem stjórnvöld, framkvæmdarvaldið, ráða engan veginn við ferlið gegn Reykjavíkurborg vegna þess að Reykjavíkurborg hefur undanfarin ár stöðugt bútað völlinn niður. Mér finnst sumir hv. þingmenn tala um þessi mál af mikilli einföldun, eins og ekki sé samningsvilji og annað, vegna þess að af hendi ríkisins er kannski oft búinn að vera fullmikill samningsvilji gagnvart borginni og það sjáum við skref fyrir skref. Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd lét vinna tímalínu um málið fyrir nokkrum árum og það gæti verið áhugavert fyrir hv. þingmann að skoða hvernig allt það ferli fór fram.
Herra forseti. Hv. þingmaður svarar aftur eigin spurningu. Auðvitað vantar einhvers konar ferli. Okkur vantar svo oft á Íslandi skýrt ferli um hvernig hlutirnir eiga að ganga fyrir sig. Ég skil afstöðu Reykjavíkurborgar, hún vill breyta núverandi skipulagi Vatnsmýrarinnar og henni hefur ekki orðið ágengt með að fá svör um það hvað ríkið vill gera í flugvallarmálum. Mér finnst ekki jákvætt að borgin saumi jafn mikið að flugvellinum og hefur verið gert. Ég hefði viljað að komin…
Herra forseti. Hv. þingmaður
svarar aftur eigin spurningu. Auðvitað vantar einhvers konar ferli. Okkur
vantar svo oft á Íslandi skýrt ferli um hvernig
hlutirnir eiga að ganga fyrir sig. Ég skil afstöðu Reykjavíkurborgar, hún vill breyta
núverandi skipulagi Vatnsmýrarinnar og henni hefur ekki orðið ágengt með að
fá svör um það hvað ríkið vill gera í flugvallarmálum. Mér finnst
ekki jákvætt að borgin saumi jafn mikið að flugvellinum og hefur verið gert.
Ég hefði viljað að komin væri lausn. Þegar umræðan byrjaði fyrir 20
eða 30 árum — hún byrjaði reyndar örugglega töluvert
fyrr — hefði verið gagnlegt ef einhver hefði lagt fram tillögu um hvað
skyldi gera til lengri tíma. Ég man eftir fullt af fínum tillögum en ég
man aldrei eftir því að nokkur ríkisstjórn hafi sagt: Já, þetta er það sem
við viljum.
Í staðinn eru alltaf handaveifingar og öðru hverju lögð til marklaus óbindandi þjóðaratkvæðagreiðsla, einhvers konar undirskriftasöfnun eða eitthvað sem er staðgengill fyrir ákvarðanatöku og fyrir hugmyndir um hvað skuli gera. Það sem ég vil sjá er að við ákveðum einhverja leið og búum til ferli, flott, en látum líka hæstv. samgönguráðherra fara eftir því ferli. Búum til einhverja lausn. Um leið og lausn er komin er ég nokkuð viss um að þá losni hjá Reykjavíkurborg um einhvers konar samningsvilja. Reyndar myndi ekki nokkur heilvita maður nokkurn tímann samþykkja að byrja á því að bíða endalaust eftir lausn sem enginn hefur lagt til. Ég skil það fullkomlega.
Herra forseti. Það er kannski ágætt að einhver nefndarmaður úr umhverfis- og samgöngunefnd tali hér í þessum umræðum um Reykjavíkurflugvöll. Þetta fer yfirleitt þannig að það er sama hvaða tillaga er flutt varðandi Reykjavíkurflugvöll, úr verða töluverðar umræður sem segir sína sögu. Ég lít svo á að kjarnaatriðið í öllu þessu tali um Reykjavíkurflugvöll sé hlutverk flugvallarins sjálfs. Af hverju er hann hér og til hvers er hann o.s.frv.? Það er alveg augljóst að hlutverk höfuðborgar í…
Herra forseti. Það er kannski ágætt að einhver nefndarmaður úr umhverfis- og samgöngunefnd tali hér í þessum umræðum um Reykjavíkurflugvöll. Þetta fer yfirleitt þannig að það er sama hvaða tillaga er flutt varðandi Reykjavíkurflugvöll, úr verða töluverðar umræður sem segir sína sögu. Ég lít svo á að kjarnaatriðið í öllu þessu tali um Reykjavíkurflugvöll sé hlutverk flugvallarins sjálfs. Af hverju er hann hér og til hvers er hann o.s.frv.?
Það er alveg augljóst að hlutverk höfuðborgar í samgöngum, og þar með ekki bara hvernig viðkomandi borgarstjórn lítur á það hlutverk heldur líka hvernig landsstjórnin lítur á það, er auðvitað að tryggja að til sé auðveld og greið flýtileið, alls staðar að af landinu. Sumir geta ekið þetta á hálftíma, en að til sé flýtileið fyrir fólk í ótal erindagjörðum til höfuðborgarinnar og til baka aftur. Allar höfuðborgir hafa slíkar flýtileiðir. Yfirleitt er um að ræða járnbrautarstöðvar, voru greinilega mjög oft flugvellir. Aðstæður okkar eru þær að við höfum ekki járnbrautir, við höfum flugið. Það er skylda höfuðborgar að sjá til þess að fólk geti gert nákvæmlega það sem ég var að tala um og að það taki ekki tvo klukkutíma í jafn litlu landi og Ísland er heldur eitthvað styttri tíma. Þetta er líka umhverfismál. Þetta er líka spurning um tíma fólks, að eyða ekki tíma í 8–10 klukkustundaakstur og þegar kemur að kostnaði þreytist ég aldrei á að minna á hvað það kostar raunverulega að keyra 1 km. Ég veifa þessum 100 kr., sem hægt er að komast að hjá fagmönnum, þannig að 500 km akstur kostar 50.000 kr. þegar upp er staðið í árslok.
Allt þetta skiptir máli þegar við erum að hugsa um almenningssamgöngur sem flug er í raun og veru. Flug á að vera og er að verða almenningssamgöngur. Þá þýðir ekkert að setja BSÍ upp á Kjalarnes. BSÍ verður að vera í höfuðborginni og við getum þá horft til Hvassahrauns og spurt: Er það þá ekki framtíðarstaðurinn? Jú, það er verið að kanna það.
Ég vil benda á að kostnaður við slíkan innanlandsflugvöll er 40–50 milljarðar hið minnsta og það tekur 10–20 ár að ganga frá því máli. Þess utan er flugvöllurinn til þar sem hann er. Það leiðir hugann að því hvort við gætum kannski sparað okkur þessa peninga eða hvort þessi flugvöllur er heppilegri þar sem hann er en sá sem hugsanlega yrði í Hvassahrauni. Þá ætla ég að minna á fund sem umhverfis- og samgöngunefnd átti með IATA sem lýsti þeirri skoðun sinni, og færði fyrir því mjög góð rök, að einungis gæti orðið einn alvöruflugvöllur á Íslandi, það sem þeir kalla höfn eða meginflugvöll. Allar hugmyndir um alþjóðlegan flugvöll og innanlandsflugvöll í Hvassahrauni eru að þeirra mati, og reyndar mínu líka, út í bláinn vegna þess að sá flugvöllur yrði aldrei sá varaflugvöllur sem við höfum þörf fyrir. Hann er of nálægt Keflavík til þess. Dregið hefur úr hlutverki Reykjavíkurflugvallar sem varavallar vegna þess að hann getur ekki tekið nema hluta af íslenska flugflotanum. Engu að síður er hann hér. Annað ætla ég ekki að telja upp, eins og sjúkraflug, ferjuflug og einkaflug, það væri tímasóun, en vil þó benda á að þegar við tölum um sjúkraflug eru það þessar ferðir sem hv. þm. Njáll Trausti Friðbertsson gerði grein fyrir, 700, 800 eða 900 flug fyrirsjáanleg á ári. En flug á stórum þyrlum bætist við og stórar þyrlur þurfa aðflug, þær geta ekki flogið yfir þétta byggð og lent. Þess vegna er þyrluflugpallurinn við Borgarspítalann þar sem hann er vegna þess að við höfum Fossvogsdalinn til að fljúga um eða Fossvoginn sjálfan til að fljúga yfir. Ef stóra hátæknisjúkrahúsið okkar á að vera þar sem það á að vera þarf líka að gera ráð fyrir hluta af þyrlufluginu — nú er ég ekki að tala um litlar þyrlur sem ef til vill á að reyna hér fljótlega heldur er ég að tala um stóru þyrlurnar sem þurfa aðflugsbraut eða aðflugsleið sem er í lagi. Og enn er það Reykjavíkurflugvöllur, að einhverju leyti.
Mig langar líka að koma inn á öryggismálin. Við verðum að gera ráð fyrir neyðarflugi á flugvöll í eða við höfuðborgina. Hér geta orðið stórfelldar náttúruhamfarir og annars konar vandamál geta komið upp. Við erum að horfa á Covid-veiruna sem gæti orðið vandamál. Þá erum við að tala um mikið flug með fólk inn á heilbrigðisstofnanir á höfuðborgarsvæðinu. Taka þarf tillit til alls þessa. Ég heyrði einhvern tímann að afleidd störf og störf sem unnin væru á Reykjavíkurflugvelli væru 1.400–1.500, og það skiptir líka máli. Auðvitað gæti það flug flust til Hvassahrauns en sá flugvöllur er ekki í hendi og ekki er víst að hann verði nokkurn tíma byggður. Allt þetta skiptir máli þegar talað er um hlutverk Reykjavíkurflugvallar. Þetta er ekki bara spursmál um skipulagsvald höfuðborgarinnar eða ekki eða lagabreytingar vegna landslaga, heldur að bæði landsstjórn og borgarstjórn taki einfaldlega tillit til þess hvert hlutverk höfuðborgarinnar er þegar kemur að samgöngumálum. Það er enginn að tala um að taka skipulagsvaldið af nokkrum manni hér í höfuðborginni. Það er einfaldlega verið að beina þeim tilmælum til borgaryfirvalda að þau höndli þetta skipulagsvald í þágu alls samfélagsins, landsbyggðarinnar jafnt sem borgarinnar sjálfrar.
Það kann vel að vera að gerðar verði breytingar á Reykjavíkurflugvelli. Við skulum muna að við erum að horfa til 50 og jafnvel 100 ára. Hver í þessum sal getur upplýst mig um hvernig flug þróast næstu 50 til 100 árin? Við verðum líka að taka það með í reikninginn. Það getur vel verið að við getum komist af með mun minni Reykjavíkurflugvöll en hann á samt að vera þar sem hann er út af því hvaða hlutverki hann gegnir. Menn ræða hér um þjóðaratkvæðagreiðslu sem er í raun ekkert annað en stór skoðanakönnun, vissulega ráðgefandi, og látið er að því liggja að hún yrði sjálfkrafa hunsuð af því að það hefur áður gerst. Mér finnst alltaf skrýtið þegar menn hugsa þannig í stjórnmálum og tala um að reynslan hræði og þar með eigi ekki að gera þetta eða hitt. Við höfum þetta lýðræðislega tæki, lýðræðislega leið, til að kanna skoðanir almennings á Íslandi á betri hátt en að ráða Gallup eða einhvern slíkan aðila til þess. Það er í lagi að farið sé í slíkt verkefni og við þurfum ekki að gera því skóna fyrir fram að niðurstaðan verði hunsuð, en það væri mjög forvitnilegt að skoða niðurstöðuna. Við vitum jú hvað þessar litlu skoðanakannanir hafa sagt okkur, að meiri hluti landsmanna vill hafa Reykjavíkurflugvöll þar sem hann er. Menn geta svo deilt um prósentur og menn geta líka deilt um hversu ráðgefandi skoðanakönnunin var hér í Reykjavík þar sem var 17% þátttaka, að mig minnir, og niðurstaðan varð að Reykjavíkurflugvöllur ætti að vera hér, sem yrði þá til samanburðar við þessa ágætu þjóðaratkvæðagreiðslu ef til kæmi.
Ég ætla ekki að orðlengja þetta mjög en hv. þm. Smári McCarthy leiddi að því rökum að mjög mikil mengun væri undir Reykjavíkurflugvelli. Ég hef aldrei nokkurn tíma séð nokkra rannsókn fara fram á því. Ég dreg það stórlega í efa án þess að einhverjar rannsóknir séu þar að baki. Ákvörðunin um framtíð Reykjavíkurflugvallar verður auðvitað tekin hér í þessum sal. Ástæðan fyrir deilunum er ólíkur skilningur á hlutverki Reykjavíkurflugvallar, sem ég minntist á í upphafi, þar sem hann er núna. Stór hluti landsmanna vill ekki lúta ákvörðun Reykjavíkurborgar eins og hún kemur fram. Það er ástæðan fyrir þessum umræðum á þingi og þannig verður það þar til þingið kemst að annarri sameiginlegri niðurstöðu.
Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir fróðlega umræðu um þessa tillögu sem er um margt ágæt að mínum dómi og þarna kemur margt áhugavert fram. Eins og kemur fram í tillögunni hefur ekki ríkt einhugur um framtíðarstaðsetningu Reykjavíkurflugvallar eins og við þekkjum öll og löngu orðið tímabært að hætta átökum um Reykjavíkurflugvöll og reyna að finna einhverja sáttaleið í þessum efnum. Ég minni á að árið 2001 var skoðanakönnun eða svokölluð þjóðaratkvæðagreiðsla meðal Reykvíkinga, ef…
Herra forseti. Ég vil byrja á að þakka fyrir fróðlega umræðu um þessa tillögu sem er um margt ágæt að mínum dómi og þarna kemur margt áhugavert fram. Eins og kemur fram í tillögunni hefur ekki ríkt einhugur um framtíðarstaðsetningu Reykjavíkurflugvallar eins og við þekkjum öll og löngu orðið tímabært að hætta átökum um Reykjavíkurflugvöll og reyna að finna einhverja sáttaleið í þessum efnum. Ég minni á að árið 2001 var skoðanakönnun eða svokölluð þjóðaratkvæðagreiðsla meðal Reykvíkinga, ef svo má að orði komast, hjá Reykjavíkurborg, þar sem niðurstaðan varð að 49% sem tóku þátt vildu að flugvöllurinn færi burt. Þá var haft eftir þáverandi borgarstjóra, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, að flugvöllinn ætti að fara burt árið 2016. Þátttaka var mjög dræm.
Þá kemur að því sem maður veltir fyrir sér varðandi þessa tillögu og bara kosningaþátttökuna almennt, hvort það sé áhugi meðal landsmanna á að kjósa um þetta. Það er þess virði að velta því fyrir sér. Auk þess er einnig áhugavert að velta fyrir sér hvað gerist ef niðurstaðan úr þessari könnun verður nei, þ.e. að flugvöllurinn verði ekki áfram í Vatnsmýrinni. Hér hefur flugvöllur í Hvassahrauni verið nefndur og ég held að það sé nauðsynlegt að koma inn á það í þessari umræðu. Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra og borgarstjóri undirrituðu samkomulag um rannsóknir á möguleikum á byggingu flugvallar í Hvassahrauni í lok nóvember á síðasta ári. Samkomulagið felur í sér að ríki og borg hefji samstarf um rannsóknir á möguleikum á byggingu nýs flugvallar með því markmiði að fullkanna kosti á því að reisa og reka völl til að gegna hlutverki varaflugvallar, innanlandsflugvallar og flugvallar fyrir æfingakennslu og einkaflug. Rannsóknin kostar ríkissjóð u.þ.b. 100 millj. kr.
Það sem er kannski athyglisverðast við þetta frá pólitísku sjónarmiði er að samgönguráðherra, formaður Framsóknarflokksins, skrifaði undir þetta samkomulag þrátt fyrir að Framsóknarmenn hafi haft það á stefnuskrá sinni að flugvöllurinn ætti áfram að vera í Vatnsmýrinni. Þeir ályktuðu þess efnis árið 2018 á flokksþingi og mig minnir að yfirskrift ályktunarinnar hafi verið „Hvassahraun er ekki framtíðarflugvallarstæði“. Þrátt fyrir þessa afdráttarlausu ályktun Framsóknarmanna var þetta samkomulag gert. Það er áhugavert að sjá hver niðurstaðan verður úr þessu. Það er áætlað að það taki u.þ.b. 15–17 ár að gera flugvöll á þessum slóðum. Hinn valkosturinn er að halda áfram með Reykjavíkurflugvöll í Vatnsmýrinni og bæta úr ýmsu sem þarf í þeim efnum. Það er talað um að það geti kostað um 25 milljarða kr. en hins vegar allt að 40–45 milljarða að byggja nýjan flugvöll í Hvassahrauni. Áætlað er að áframhaldandi uppbygging á Keflavíkurflugvelli kosti um 160 milljarða kr.
Bæjarstjórn Reykjanesbæjar hefur ályktað um þessi mál og vakið athygli á nokkrum atriðum varðandi flugvöll í Hvassahrauni. Frá því að flugvöllur í Hvassahrauni var nefndur sem ákjósanlegur valkostur fyrir staðsetningu innanlandsflugs í niðurstöðum nefndar um flugvallakosti á höfuðborgarsvæðinu frá því í júní 2015 hefur þessi umræða komið reglulega upp, segja þeir hjá Reykjanesbæ, og þrátt fyrir að nú séu liðin rétt fimm ár frá því að niðurstaða nefndarinnar var birt virðist þeim spurningum ekki hafa verið svarað hvort æskilegt sé að byggja flugvöll á þessu svæði í miðju óröskuðu hrauni sem jafnframt liggur ofan á og er nærri vatnsverndarsvæði Suðurnesja, svokölluðu fjarsvæði. Í svæðisskipulagi Suðurnesja, sem samþykkt hefur verið af öllum sveitarfélögum svæðisins, er ekki gert ráð fyrir flugstarfsemi í Hvassahrauni. Þá beindi bæjarstjórn Reykjanesbæjar því til svæðisskipulagsnefndar Suðurnesja að hún tæki afstöðu til þess hvort og hvaða afleiðingar slíkur flugvöllur myndi hafa fyrir svæðið og jafnframt skoraði bæjarstjórn á stjórnvöld að sjá til þess að fulltrúar Suðurnesja hefðu aðkomu að þeim starfshópum og nefndum sem fjalla um flugmál þar sem flugsamgöngur ráða miklu um stöðu þess svæðis og aðkomu þeirra sem þar búa. Það hefði að sjálfsögðu eflt og einfaldað alla umræðu hefði verið horft til þeirra hagsmuna í vinnu nefndar um flugvallarkosti á sínum tíma. Bæjarstjórn Reykjanesbæjar telur einkennilegt að telja Hvassahraun besta kostinn fyrir nýjan flugvöll og fyrrum framkvæmdastjóri Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar sagði á sínum tíma, í tengslum við þessa umræðu, að flugvöllur í Hvassahraun myndi þrengja að þróun byggðar á höfuðborgarsvæðinu, það að staðsetja flugvöll 5 km frá jaðri byggðar þýði að byggðin verði búin að færa sig svo nálægt svæðinu að þá verði umræðan komin á sama stað og um Vatnsmýrina. Landvirðið undir flugvellinum verði meira en flugvöllurinn getur gefið frá sér.
Hér hefur verið komið inn á svokallaða Rögnunefnd sem fjallaði um flugvallarstaðsetningu og var með fjóra valmöguleika á sínum tíma, þ.e. Bessastaðahraun, Hólmsheiði, Löngusker og Hvassahraun. Þar var flugvöllur í Vatnsmýrinni og á Keflavíkurflugvelli ekki til skoðunar. Niðurstaðan var sú að Hvassahraun væri besti kosturinn en helsti ókosturinn við staðinn væri hins vegar nálægðin við Keflavíkurflugvöll.
Ég verð að segja það, herra forseti, að ég sé það ekki alveg fyrir mér að ríkið, ríkissjóður, fari að fjármagna framkvæmdir af þessu tagi fyrir u.þ.b. 40 milljarða kr. Það má heldur ekki gleyma því að Hvassahraun er virkt gossvæði og við vorum minnt á það nú í janúarmánuði þegar mikil jarðskjálftahrina hófst nálægt Grindavík og þar eru enn jarðskjálftar og landris var töluvert mikið. Við sjáum að þessi flugvallarkostur sem menn hafa horft til er engan veginn einfaldur og margt sem þarf að huga að í þeim efnum. Persónulega tel ég að þessi kostur sé ekki vænlegur. Ég vísa til vatnsverndarsvæða á Suðurnesjum, til kostnaðar og þess hve stutt er í Keflavíkurflugvöll. Nær væri að þeir fjármunir sem ættu að fara í þetta verkefni færu í frekari uppbyggingu á Keflavíkurflugvelli.
Verði niðurstaða þeirrar skoðanakönnunar sem lagt er upp með í þessari tillögu sú að flugvöllurinn eigi ekki að vera áfram í Vatnsmýrinni teldi ég nærtækast að horfa til Keflavíkurflugvallar. Hins vegar tel ég að flutningsmenn þessarar tillögu hafi fært mjög góð rök fyrir því að flugvöllurinn eigi að vera áfram í Vatnsmýrinni. Hér eru mikilvægar tölur tilgreindar um sjúkraflug o.s.frv. og eins og segir í tillögunni þá hníga öll skynsamleg rök í þá átt að halda flugvellinum og miðstöð innanlandsflugs í Vatnsmýrinni. Verði einhver breyting á er nauðsynlegt að þjóðin komi að þeirri ákvörðun og ég tek heils hugar undir að það er nauðsynlegt. Ég vil taka undir það sem hv. þm. Ari Trausti Guðmundsson kom inn á í sínum málflutningi áðan þegar hann ræddi um skyldu höfuðborgarinnar í þessum efnum. Það eru að sjálfsögðu mjög veigamikil rök. Það að allir landsmenn geti sótt þjónustu í höfuðborginni með tiltölulega einföldum og þægilegum máta skiptir verulegu máli þannig að þetta er ekki einkamál þeirra sem búa í Reykjavíkurborg heldur mál sem snertir alla landsmenn. Að því leyti til tel ég þessa tillögu góða og styð hana.
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Þórarinssyni fyrir ræðuna og þá umræðu sem hér hefur verið. Til að árétta það hélt ég að við værum fyrst og fremst í umræðum um þjóðaratkvæðagreiðslu varðandi framtíð Reykjavíkurflugvallar, og myndum tryggja að hann yrði hér. Hv. þingmanni varð tíðrætt um Hvassahraun og fyrirhugaðar framkvæmdir þar. Í fyrri spurningu minni til hv. þingmanns óska ég eftir því að förum aðeins yfir söguna. Á sínum tíma, þegar menn voru að velta fyrir sér framtíð…
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Þórarinssyni fyrir ræðuna og þá umræðu sem hér hefur verið. Til að árétta það hélt ég að við værum fyrst og fremst í umræðum um þjóðaratkvæðagreiðslu varðandi framtíð Reykjavíkurflugvallar, og myndum tryggja að hann yrði hér. Hv. þingmanni varð tíðrætt um Hvassahraun og fyrirhugaðar framkvæmdir þar.
Í fyrri spurningu minni til hv. þingmanns óska ég eftir því að förum aðeins yfir söguna. Á sínum tíma, þegar menn voru að velta fyrir sér framtíð vallarins, var tryggt að hann yrði hér til 2022, eins og komið hefur fram, og mig minnir að þáverandi formaður Framsóknarflokksins, hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, hafi gengið frá því samkomulagi; hv. þingmaður leiðréttir mig ef ég fer með rangt mál í því. Varðandi þann þátt sem komið var inn á með samkomulagið milli ríkis og borgar, þ.e. það sem samgönguráðherra og borgarstjóri gerðu, var verið að tryggja að flugvöllur yrði í Vatnsmýrinni næstu 20 árin. Það hefur svo sem líka komið fram í ræðum frá öðrum að farið hafi verið í að kanna hvort hugsanlega yrði hægt að færa völlinn. Ég held að sagan hafi verið svona.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni. Ég held að það sem hv. þingmaður er þarna að ræða um sé í raun og veru aðdragandi þess að málið fer fyrir svokallaða Rögnu-nefnd. Ég man nú ekki nákvæmlega hverjir komu að þeirri ákvörðun og í sjálfu sér finnst mér það kannski ekki aðalatriðið heldur að þar var tekin ákvörðun um að skoða þá flugvallarkosti sem ég nefndi í ræðu minni áðan. Það sem mér finnst hafa vantað í þá umræðu og þau störf þeirrar ágætu nefndar er að ekkert var rætt um…
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni. Ég held að það sem hv. þingmaður er þarna að ræða um sé í raun og veru aðdragandi þess að málið fer fyrir svokallaða Rögnu-nefnd. Ég man nú ekki nákvæmlega hverjir komu að þeirri ákvörðun og í sjálfu sér finnst mér það kannski ekki aðalatriðið heldur að þar var tekin ákvörðun um að skoða þá flugvallarkosti sem ég nefndi í ræðu minni áðan. Það sem mér finnst hafa vantað í þá umræðu og þau störf þeirrar ágætu nefndar er að ekkert var rætt um Keflavíkurflugvöll, hvort það væri fýsilegur kostur að byggja upp innanlandsflug á Keflavíkurflugvelli. Auk þess var ekki rætt um flugvöllinn í Vatnsmýrinni, hver uppbygging hans þyrfti að vera og hver kostnaðurinn yrði í þeim efnum. Þarna var því svolítið verið að stýra störfum þessarar nefndar frá tveimur kostum sem hefðu kannski verið skynsamlegastir að því leyti til að þeir hefðu ekki verið eins kostnaðarsamir og þar eru þegar til staðar flugvellir og mannvirki. Hins vegar var ákveðið að fara að skoða nýja möguleika og niðurstaðan varð Hvassahraun sem kom mér persónulega töluvert á óvart. Löngusker voru t.d. einn möguleiki sem mörgum hefur þótt áhugaverður kostur. En þetta var niðurstaða nefndarinnar og ég taldi rétt að ræða það í þessu samhengi vegna þess að horft er til þessarar staðsetningar ef niðurstaðan yrði sú í svona könnun að meiri hlutinn vildi að flugvöllurinn færi héðan og þá er nauðsynlegt að ræða það í því samhengi.
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Þórarinssyni fyrir andsvarið. Svo að það sé alveg skýrt, hvað varðar vilja Framsóknarmanna, þá vilja menn fyrst og fremst hafa flugvöllinn í Vatnsmýri, við skulum alveg hafa það á hreinu. Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni varðandi formann flokksins, hæstv. samgönguráðherra, þegar hann undirritaði þetta samkomulag við borgarstjóra, að fyrst og fremst var verið að tryggja næstu 20 árin a.m.k. Fram hefur komið í umræðunni fyrr í dag að menn…
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Birgi Þórarinssyni fyrir andsvarið. Svo að það sé alveg skýrt, hvað varðar vilja Framsóknarmanna, þá vilja menn fyrst og fremst hafa flugvöllinn í Vatnsmýri, við skulum alveg hafa það á hreinu. Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni varðandi formann flokksins, hæstv. samgönguráðherra, þegar hann undirritaði þetta samkomulag við borgarstjóra, að fyrst og fremst var verið að tryggja næstu 20 árin a.m.k. Fram hefur komið í umræðunni fyrr í dag að menn greinir verulega á, það eru öfl innan borgarinnar sem vilja vissulega að flugvöllurinn fari í burtu. Menn hafa líka talað um skipulagsvaldið og þess háttar. En það er mjög mikilvægt að hafa það alveg á hreinu í umræðunni að með þessu samkomulagi verður flugvöllurinn hér alla vega næstu 20 árin, hvað svo sem gerist í Hvassahrauni eða hvernig það verður nú allt saman. Sú tillaga sem við fjöllum um hér um þjóðaratkvæðagreiðslu gerir að mínu mati ekkert annað en að tryggja það.
Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann geti ekki verið sammála mér um að það samkomulag sem var gert hafi verið ágætt skref í því að tryggja að völlurinn verði hér áfram því að með því samkomulagi er líka opnað á að menn fari í framkvæmdir og uppbyggingu á mannvirkjum á flugvallarsvæðinu.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni. Eins og ég rakti í ræðu minni er þessi ályktun flokksþings Framsóknarmanna mjög skýr. Flokkurinn ályktar um að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni. Þá hefði ég talið það eðlilegt að formaður flokksins hefði reynt að koma í kring einhvers konar samkomulagi við borgaryfirvöld þess efnis að hann verði áfram í Vatnsmýrinni. Það hefði maður talið rökrétt framhald af því sem flokksmenn höfðu ályktað. Þess vegna kom það mér sérstaklega á óvart að hæstv.…
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni. Eins og ég rakti í ræðu minni er þessi ályktun flokksþings Framsóknarmanna mjög skýr. Flokkurinn ályktar um að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni. Þá hefði ég talið það eðlilegt að formaður flokksins hefði reynt að koma í kring einhvers konar samkomulagi við borgaryfirvöld þess efnis að hann verði áfram í Vatnsmýrinni. Það hefði maður talið rökrétt framhald af því sem flokksmenn höfðu ályktað. Þess vegna kom það mér sérstaklega á óvart að hæstv. samgönguráðherra skyldi hafa skrifað undir samkomulag um að rannsaka Hvassahraun sérstaklega. Það þýðir náttúrlega að ætlunin er þá að flytja flugvöllinn þangað og vissulega er það rétt hjá hv. þingmanni að 2022 á greinilega að vera einhver vendipunktur í þessu.
Þá minni ég bara á að Reykjavíkurborg hefur ákveðnum skyldum að gegna í þessum efnum og getur ekki tekið slíka einhliða ákvörðun eftir tvö ár, að flugbraut verði lokað sem gerir það að verkum að flugvöllurinn muni loka. Það er ábyrgðarhluti af hálfu borgarinnar gagnvart landsmönnum öllum að tryggja að innanlandsflug sé með eðlilegum hætti. Þetta hefði veruleg áhrif á ferðaþjónustu og alla þá þjónustu sem landsmenn þurfa að sækja til höfuðborgarsvæðisins. Að því leyti til hefði ég talið að samgönguráðherra hefði þá reynt að knýja fram einhvers konar niðurstöðu í því að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni en ekki farið í ítarlegar rannsóknir sem kosta peninga. Ég hefði viljað sjá þessa peninga nýtta í annað. Það eru 200 milljónir af opinberu fé sem fara í þessar rannsóknir. Rannsóknir voru gerðar fyrir mörgum árum í Hvassahrauni og niðurstöður voru ekki jákvæðar. Þess vegna tel ég að menn hafi ekki staðið nægilega vel að þessu máli.
Herra forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu og tækifærið til hennar. Mér dettur enn og aftur í hug, manni líður svolítið svoleiðis, að sum mál séu oftar rædd en önnur hér á þinginu. Og full ástæða til, þetta er risavaxið mál sem er hér undir, hvort innanlandsflugið eigi að eiga heimavöll á Reykjavíkurflugvelli eða einhvers staðar annars staðar. Það hefur margt gott komið fram í þessari umræðu og ég hef stutt það að flugvöllurinn verði þar sem hann er. Ég tek undir þegar talað er um…
Herra forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu og tækifærið til hennar. Mér dettur enn og aftur í hug, manni líður svolítið svoleiðis, að sum mál séu oftar rædd en önnur hér á þinginu. Og full ástæða til, þetta er risavaxið mál sem er hér undir, hvort innanlandsflugið eigi að eiga heimavöll á Reykjavíkurflugvelli eða einhvers staðar annars staðar. Það hefur margt gott komið fram í þessari umræðu og ég hef stutt það að flugvöllurinn verði þar sem hann er. Ég tek undir þegar talað er um hlutverkið varðandi öryggismálin. Framsögumaður kom ágætlega inn á hlutverk ríkisins í öryggismálum þjóðarinnar og það er alltaf þessi spurning um það hvort verið er að tala um að rífa skipulagsvaldið af Reykjavíkurborg; málið snýst ansi oft um það hjá þeim sem hafa talað fyrir því að völlurinn fari úr borginni. Hvað varðar landsskipulag má spyrja hvað eigi að vera þar undir. Eru það t.d. flugvellir? Eru það einhverjir tilteknir vegir sem við þurfum að hafa undir í slíku skipulagi frekar en að sveitarfélögin geti hvert og eitt alfarið ráðið einhverju sem getur jafnvel haft gríðarleg áhrif á líf landsmanna? Þetta finnst mér vera eitt af því sem við þurfum að skoða og kannski er ástæða til að ræða það frekar hér á þingi hvort það er eitthvað sem við þyrftum að taka upp og hvort við getum það og þá með hvaða hætti.
Ég hef alltaf talið verðmæti fólgin í því að hafa völlinn þar sem hann er fyrir borgina og hvað varðar þjóðhagslega hagkvæmni af svo ótalmörgum hlutum, fyrir utan þjónustuna sem við höfum verið að byggja upp í kringum flugvöllinn og það að hann sé partur af almenningssamgöngum. Nú erum við að tala um skosku leiðina og sjáum fyrir okkur að það þróist áfram, ég tala nú ekki um þegar nýja borgarlínan verður orðin að veruleika. Ég ætla að vona að við verðum búin að komast að einhverri niðurstöðu fyrir þann tíma. Það er jú eitt af því sem við þurfum að byggja upp samhliða því hvernig við ætlum að hafa þetta innra skipulag. Ég hef haft miklar efasemdir um Hvassahraun í ljósi þess sem maður hefur lesið um það. Ég verð að segja að ég hélt að það hefði verið búið að afskrifa það. Nú skelfur jörð á Reykjanesi og maður hefur áhyggjur af því að þarna sé ekki besti kosturinn. En verður Reykjavíkurflugvöllur þar sem hann er um aldur og ævi? Ég hef ekki hugmynd um það og geri ekki endilega ráð fyrir því. Því miður er staðan samt þannig að okkur hefur ekki tekist að leysa þetta mál. Þessi tillaga er komin hér inn þess vegna, ég skil það. Einhvern veginn höfum við ekki borið gæfu til að leysa þetta mál. Ég hef miklar áhyggjur af því að eftir tvö ár verði staðan sú að norður/suður-brautin verði lögð af. Eins og komið hefur fram hér tekur það fjöldamörg ár að koma upp nýjum velli. Það breytir því ekki að skammur tími er til stefnu hvað þessa braut varðar og eins og hér hefur verið rakið skiptir það gríðarlega miklu máli hvað varðar stöðu vallarins, í hvað við erum að nota hann.
Ég held að við leysum þetta aldrei öðruvísi en með samtali, ég held að það sé bara niðurstaðan. Þrátt fyrir að okkur hafi ekki gengið betur en svo fram til þessa held ég að það sé það eina sem við getum gert. Borg hefur ákveðnu hlutverki að gegna, þess vegna er hún borg. Við eigum bara eina, Akureyri hefur ekki enn fengið hlutverk sitt. En ég vænti þess að ríkið og Reykjavíkurborg nái niðurstöðu innan þessa tíma vegna þess að við þurfum líka, alveg sama hvernig þetta breytist til framtíðar og hversu langan tíma það tæki okkur að koma upp nýjum velli, að geta byggt upp einhverja aðstöðu þarna á meðan. Það verður að vera hægt að byggja upp einhverja þjónustu og annað slíkt á þessu svæði. Allsherjar- og menntamálanefnd fór í morgun í heimsókn í Háskólann í Reykjavík, sem er á þessu svæði, og það var áhugavert. Þar eru menn með mikil áform um byggingar, eru nú þegar að byggja stúdentaíbúðir og eru með mikil áform um kjarna þarna sem yrði mjög fjölbreyttur. Hæstv. forseti, sem situr í stól núna, spurði einmitt spurningar sem áhugavert væri að fá svar við þegar rektor sagði okkur að öll þeirra uppbygging miðaðist við að flugvöllurinn yrði áfram á sínum stað, ekki yrðu breytingar þar á. Einhverjir a.m.k. telja að til næstu framtíðar, til 20 ára framtíðar, sé það það sem er undir.
Þetta klýfur fólk í herðar niður og ég er ekki sannfærð um að þjóðaratkvæðagreiðsla breyti nokkru um ástandið. Hún getur auðvitað skilað niðurstöðu á báða vegu þrátt fyrir að við höfum séð, eins og hér hefur verið rakið, í smærri könnunum að meiri hluti landsmanna sé fylgjandi því að Reykjavíkurflugvöllur sé þar sem hann er og verði áfram með óbreyttu sniði. Af því að þetta er ráðgefandi atkvæðagreiðsla þá breytir það engu gagnvart borginni. Þess vegna held ég að við verðum annaðhvort að velta því fyrir okkur hverju landsskipulag eigi að þjóna — myndi það frekar vera eitthvað sem við þyrftum að gera — eða, og ekkert eða, það þarf alltaf að vera líka undir, að við þurfum að tala betur saman og reyna að horfa raunsætt á málin. Við þyrftum þá að horfa a.m.k. 20 ár fram í tímann og segja: Ókei, það losnar ekkert land hér næstu 20 árin til annarra nota en undir flugvöll og byggingar sem þurfa að vera til staðar til að þjóna þessum flugvelli og út frá því eigum við að miða. Ég vona að við getum tekið þetta lengra en gert hefur verið og að ráðherrar sem að þessum málum koma geri það líka. Það býr til gjá á milli borgar og landsbyggðar að vera sífellt að karpa um þetta og þess vegna held ég að við verðum að ná lendingu. Tíminn er núna af því að svo stutt er þar til næsta ákvörðun verður tekin sem hefur gríðarlegar afleiðingar hvað varðar völlinn og notkun hans.
Það er áhugavert sem rakið er í greinargerðinni með þessu, þar er farið svolítið í gegnum söguna sem við þekkjum kannski, en bent er á að á síðasta þingi hafi þetta mál verið flutt og 21 umsögn hafi borist þar sem yfirgnæfandi meiri hluti sveitarfélaga og samtök þeirra studdu tillöguna sem hér er reyndar borin fram, þ.e. að landsmenn gætu og ættu að hafa skoðun á þessu. Það var bara Reykjavíkurborg sem var á móti því. En ég er ekki viss um að þetta sé samt sem áður besta leiðin af því að hún býr ekki til til neitt nýtt „platform“ fyrir okkur. Við erum áfram í sömu stöðu, eiginlega alveg sama hvernig sú þjóðaratkvæðagreiðsla fer. Jafnvel þó að niðurstaðan yrði afgerandi þá er það samt sem áður þannig að það breytir engu um viðræðurnar, hvort þær ganga vel eða illa.
Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka fyrir þá mikilvægu umræðu sem hér á sér stað um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Ég vil sérstaklega þakka hv. þm. Njáli Trausta Friðbertssyni fyrir hans einlæga og mikla áhuga á þessu máli, að öðrum ólöstuðum sem eru á þessari ágætu þingsályktunartillögu. Margt hefur verið sagt og komið fram í umræðunni. Ég ætlaði aðeins að koma inn á það sem tengist fyrst og fremst landsbyggðinni í þessu máli. Við höfum nú einu sinni byggt upp hlutina þannig að…
Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka fyrir þá mikilvægu umræðu sem hér á sér stað um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Ég vil sérstaklega þakka hv. þm. Njáli Trausta Friðbertssyni fyrir hans einlæga og mikla áhuga á þessu máli, að öðrum ólöstuðum sem eru á þessari ágætu þingsályktunartillögu.
Margt hefur verið sagt og komið fram í umræðunni. Ég ætlaði aðeins að koma inn á það sem tengist fyrst og fremst landsbyggðinni í þessu máli. Við höfum nú einu sinni byggt upp hlutina þannig að hér í borg er öll eða næstum öll opinber stjórnsýsla sem tilheyrir íslenskri þjóð og við eigum að reyna eftir fremsta megni að auðvelda íbúum landsins að geta sótt þessa þjónustu með ýmsu móti. Í mínum huga er flugið einna helsti og mikilvægasti þátturinn í því að sem flestir landsmenn geta nýtt sér þá þjónustu sem hér er í boði. Við getum horft til þess að á næstu grösum eða nú í haust á hin svokallaða skoska leið að koma til framkvæmdar. Hún er hugsuð fyrst og fremst til þess að þeir sem búa á landsbyggðinni geti nýtt sér samgöngur í flugi. Þar af leiðandi er mjög mikilvægt að við séum með flugvöllinn sem næst þeirri stjórnsýslu sem er hér í borg, þ.e. í Vatnsmýrinni.
Í þessari umræðu hefur verið rætt um það samkomulag sem samgönguráðherra og borgarstjóri gerðu nýverið þar sem framtíð flugvallarins er tryggð næstu 20 árin og samhliða því verði farið í rannsóknir á fyrirhuguðu flugvallarstæði í Hvassahrauni. Ég lít þannig á að með þessu samkomulagi sé verið að festa enn frekar í sessi framtíð flugvallarins í Vatnsmýrinni. Það opnar á þann möguleika að loksins sé hægt að hefja uppbyggingu á mannvirkjum í Vatnsmýrinni, sem er vissulega ekki vanþörf á. Þessi þingsályktunartillaga fær vonandi framgang hér innan þingsins og ég trúi því, eins og fram kemur í greinargerð með tillögunni, að meiri hluti þjóðarinnar sé sammála framsögumanni og þeim sem á málinu eru um að við reynum að tryggja flugvöllinn sem lengst í Vatnsmýrinni.
Hv. þm. Njáll Trausti Friðbertsson kom inn á það í framsögu sinni og fór aðeins út fyrir efnið, ef við getum sagt það, þegar hann fór að ræða um innviðauppbyggingu. Flugvellir landsins eru náttúrlega stór þáttur í innviðauppbyggingu samgangna og þá getum við horft til flugvallanna úti á landi sem eru þó nokkrir. Ef við byrjum á Akureyri, við hv. þingmaður búum báðir við Eyjafjörðinn, þá eigum við að tengja þetta í sjálfu sér allt saman. Við eigum að gera enn meira og fara enn kröftugra í það að tryggja uppbyggingu á þessum flugvöllum, landsmönnum til heilla og einnig þeim sem vilja sækja landið heim.
Hv. þm. Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir kom inn á það áðan að það hafa verið deilur um það hvort flugvöllurinn eigi að vera í Vatnsmýrinni eða ekki og vissulega þurfum við að taka það samtal og við þurfum að eiga það við borgaryfirvöld einnig um að þetta geti orðið svona. Ég trúi því nú að þegar meiri hluti þjóðarinnar vill hafa hann þar áfram — ég vona að ég hafi rétt fyrir mér og geti gefið mér það, ef þessi þingsályktunartillaga kemur til framkvæmda — þá taki menn mark á því. Það er mjög mikilvægt í öllu því sem fram undan er. Við sjáum hvernig þetta þróast, allir þessir þættir sem við erum með, fólk er á ferðinni og væntanlega verður það þannig í framtíðinni að menn koma til með að nýta sér flugið enn meira, t.d. með tilkomu skosku leiðarinnar, því að flug er öruggasti ferðamáti sem til er. Þó svo að veður geti verið válynd og annað eins þá hefur það oftar en ekki komið fyrir í vetur að eina leiðin sem er fær á milli t.d. Reykjavíkur og Akureyrar er flugleiðin. Sama má segja um Egilsstaði. Þetta undirstrikar það hversu framtíð flugvallarins í Vatnsmýrinni er mikilvæg í ljósi alls þess sem við þurfum að sækja hér, allrar þeirrar þjónustu sem við erum búin að byggja upp á þessu landi.
Síðan getum við vent okkar kvæði í kross og horft til þess að sumir segja: Förum burt með völlinn. Þá höfum við landsbyggðarmenn sagt, í hálfkæringi að vísu: Allt í lagi, flytjið flugvöllinn en þá skuluð þið líka flytja alla opinbera þjónustu sem næst þeim flugvelli. Ég held að þá komi til með að heyrast eitthvað annað hljóð í þeim sem vilja flugvöllinn í burtu ef þjónustan sem óhjákvæmilega er hér myndi t.d. fara með flugvellinum. Ég á nú ekki von á því að það verði en aftur á móti er það sjónarmið uppi að nálægðin við uppbygginguna á Landspítalanum er svo mikilvæg, og hv. þingmaður kemur ágætlega inn á það í greinargerðinni, varðandi sjúkraflugið. Þetta þarf allt að haldast í hendur. Ég ætla bara enn og aftur, þó að mér sé ekkert sérstaklega ljúft að hæla Njáli Trausta Friðbertssyni en ætla samt að gera það, að hæla vini mínum fyrir að hafa komið þessu máli áfram. Það eru margir góðir hv. þingmenn á þessu máli og ég vona svo innilega að það komist áfram og fari í þinglega meðferð og við tökum næsta skref og vinnum þetta áfram. Það er búið að tryggja flugvöllinn í Vatnsmýrinni næstu 20 árin. Höldum áfram og tökum fleiri skref.
Virðulegi forseti. Ég vil eins og nokkrir aðrir þingmenn þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram. Auðvitað hefur hún strangt til tekið ekki öll verið um efni tillögunnar í þrengsta skilningi heldur hefur hún að mörgu leyti farið um víðan völl, snúist um almenningssamgöngur, flugsamgöngur í landinu yfirleitt, skosku leiðina o.fl. Margt skynsamlegt hefur verið sagt og ég er ekki sammála því öllu en það er allt í lagi. Það er eitt sem vekur athygli mína þegar maður horfir yfir lista…
Virðulegi forseti. Ég vil eins og nokkrir aðrir þingmenn þakka fyrir þá umræðu sem hér hefur farið fram. Auðvitað hefur hún strangt til tekið ekki öll verið um efni tillögunnar í þrengsta skilningi heldur hefur hún að mörgu leyti farið um víðan völl, snúist um almenningssamgöngur, flugsamgöngur í landinu yfirleitt, skosku leiðina o.fl. Margt skynsamlegt hefur verið sagt og ég er ekki sammála því öllu en það er allt í lagi. Það er eitt sem vekur athygli mína þegar maður horfir yfir lista flutningsmanna þessarar tillögu, þ.e. að flutningsmenn eru fyrst og síðast þingmenn sem ekki eru þingmenn Reykjavíkurkjördæmanna utan einn, og síðan er þarna slangur af þingmönnum úr Suðvesturkjördæmi. Annars eru þetta upp til hópa þingmenn landsbyggðarkjördæmanna og í því felast vissulega ákveðin skilaboð. Það er eins og þarna endurspeglist einhvers konar togstreita, skulum við segja, milli höfuðborgar og landsbyggðar.
Ég hef talið mig og er vinur flugvallarins í Vatnsmýri. Ég vil gjarnan að þar sé flugvöllur áfram. Þetta get ég meira að segja sagt þrátt fyrir að hafa búið undir aðflugslínu hans síðastliðin 20 ár og geta haldið nokkuð nákvæma tölu um það hve margar flugvélar fljúga yfir á dag, sérstaklega á þeim dögum sem ég er ekki í vinnunni. Ég er einn af þeim sem þetta truflar ekki neitt. Ég veit að sumir nágranna minna hafa af þessu nokkurt angur en það er nú bara eins og það er, fólk er mismunandi.
Mér þykir mikilvægt að það sé flugvöllur í Reykjavík en það þýðir ekki að ég vilji þvinga sveitarfélagið Reykjavík til að hafa flugvöllinn nákvæmlega á þessum stað. Það skapast ákveðin togstreita milli skipulagslaga og skipulagsvalds sveitarfélaganna og kannski að öðru leyti laga um málefni sveitarfélaga. Ég spyr: Ef við sem samfélag seildumst að þessu leyti inn á skipulagsvaldið með þessum hætti, hvar ættum við þá að stoppa í því? Væru menn til að mynda sáttir við að við segðum að Reykjavík yrði að byggja þjóðarleikvang á einhverjum tilteknum stað eins og Laugardalshöll? Hún yrði að byggja nýjan þjóðarleikvang vegna þess að þetta væri nú leikvangur allrar þjóðarinnar og allir þyrftu að komast þangað til að horfa á íþróttaviðburði o.s.frv., væri það sanngjarnt? Vegna þess að það er svo mikilvægt fyrir samgöngur út úr borginni, og mikilvægt fyrir tengslin norður í land, að Sundabraut verði byggð, eins og sumum finnst, ættum við þá að beina borginni í þá átt? Ættum við að láta það gilda um útivistarsvæði Reykvíkinga, Heiðmörk? Þannig mætti lengi telja og ég veit að hv. þingmenn sjá alveg hvað ég er að fara, að umræðan er í mínum huga stærri en það sem snýr að flugvellinum.
Kannski aftur varðandi það mál: Ég man raunar að þegar atkvæðagreiðslan — hvað má kalla hana, ætli hún hafi ekki talist vera íbúakosning í Reykjavík — fór fram árið 2001 fannst mér og mörgum nágrönnum mínum það sérkennilegt, þar sem við bjuggum undir aðflugslínunni, að við höfðum ekki atkvæðisrétt af því að það vill svo til að við búum hinum megin við Fossvoginn. En við sættum okkur við það. Jú, vegna þess að verið var að kjósa um skipulagsmál í Reykjavík. Þannig var það bara og við verðum að horfast í augu við það. Það er hins vegar kannski aðeins öðruvísi þegar við hugsum um svæði sem við myndum kalla þjóðlendur. Tökum óspillt víðerni einhvers staðar, þá má velta því fyrir sér hvort íbúar annars staðar af landinu ættu að koma meira að málum, væntanlega vegna þess að það eru engir íbúar á þeim svæðum. Tökum Vatnajökul sem dæmi. Það býr enginn á Vatnajökli en Reykjavíkurflugvöllur er þannig staðsettur að hann er inni í miðri íbúðabyggð og íbúðabyggðinni í kring hafa í gegnum tíðina verið sett takmörk vegna flugvallarins.
En aftur: Ég er fylgjandi því að hafa völlinn þar sem hann er. Mér finnst það skipta máli. En ég held að niðurstaðan í því máli fáist kannski ekki endilega með þessari atkvæðagreiðslu. Ég held að niðurstaðan í því máli fengist miklu fremur í samtali á milli stjórnvalda og Reykjavíkurborgar. Telji menn að ríkisvaldið sé ekki nægilega nestað í þær viðræður, með öllum þeim skoðanakönnunum sem hafa verið gerðar í gegnum tíðina um vilja landsmanna í heild, þá veit ég ekki alveg hvað hefur breyst svona mikið í samfélaginu. Þessar viðræður þurfa að fara fram. Ríkið getur ekki stigið á skipulagsvald sveitarfélaganna nema brýn nauðsyn búi að baki. Það eru reyndar til leiðir í lögum til þess. Ég er algjörlega á því að völlurinn eigi að vera í Reykjavík en um það þarf að semja á milli þeirra aðila sem um það eiga að fjalla.
Herra forseti. Hv. þingmaður kom inn á kosninguna í Reykjavík 2001 um Reykjavíkurflugvöll þar sem tölfræðin var þannig að 37% kosningarbærra tók þátt í þeim kosningum. 19% vildu að völlurinn færi 2016 og 18% að völlurinn væri áfram. Það voru 300 atkvæði þarna á milli. Þetta var eiginlega bara jafntefli. Það sem breytti í leikreglunum var að það voru ákveðnar grunntölur á bak við það ef hún ætti að vera gild; þá þyrfti ákveðna þátttöku og ákveðin hlutföll. Síðan var þeim leikreglum breytt…
Herra forseti. Hv. þingmaður kom inn á kosninguna í Reykjavík 2001 um Reykjavíkurflugvöll þar sem tölfræðin var þannig að 37% kosningarbærra tók þátt í þeim kosningum. 19% vildu að völlurinn færi 2016 og 18% að völlurinn væri áfram. Það voru 300 atkvæði þarna á milli. Þetta var eiginlega bara jafntefli. Það sem breytti í leikreglunum var að það voru ákveðnar grunntölur á bak við það ef hún ætti að vera gild; þá þyrfti ákveðna þátttöku og ákveðin hlutföll. Síðan var þeim leikreglum breytt eftir á, svo að því sé haldið til haga í sögulega samhenginu. Það er mikilvægt að þessu sé haldið til haga vegna þess að raunverulega hefur það ekki komið fram hvernig gengið var til kosninga, á hvaða forsendum. Svo hafa menn spilað sig frá því og breytt leikreglum eftir á.
Mig langar að spyrja hv. þingmann: Ég hef aldrei náð því að vera að bera saman grunninnviði í öryggislegu tilliti og svo þjóðarleikvang eða aðra hluti sem ekki hafa sömu vigt út frá öryggissjónarmiðum. Það er ekki hægt að bera þetta tvennt saman. Ég get bent hv. þingmanni á að ég skoðaði fyrir einhverjum árum hvernig fólk ferðaðist á milli Akureyrar og Reykjavíkur. Það var mjög áhugavert. Hátt í 40% fljúga á milli en hin 60% keyrðu ef horft var yfir árið. En það sem var áhugaverðast er að yfir vetrarmánuðina fjóra til fimm, þegar veður er sem verst, þegar það er myrkur, þá fljúga 65% en 35–40% keyra. Þetta er bara til að sýna fram á hve mikilvægir þessir þættir eru fyrir landsbyggðina.
Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Njáli Trausta Friðbertssyni andsvarið. Ég kom ekki mikið inn á niðurstöðurnar í íbúakosningunni sem fór fram í Reykjavík, enda var hún haldin fyrir 20 árum. Mér finnst það gamlar fréttir, liggur mér við að segja. Ef við ætlum að byggja eitthvað á því núna erum við kannski ekki alveg að vinna í nútímanum. En varðandi það sem þingmaðurinn spurði um, þetta með sjúkraflugið og öryggisinnviðina, þá er ég alveg sammála þingmanninum um það. Það er ein af…
Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Njáli Trausta Friðbertssyni andsvarið. Ég kom ekki mikið inn á niðurstöðurnar í íbúakosningunni sem fór fram í Reykjavík, enda var hún haldin fyrir 20 árum. Mér finnst það gamlar fréttir, liggur mér við að segja. Ef við ætlum að byggja eitthvað á því núna erum við kannski ekki alveg að vinna í nútímanum. En varðandi það sem þingmaðurinn spurði um, þetta með sjúkraflugið og öryggisinnviðina, þá er ég alveg sammála þingmanninum um það. Það er ein af ástæðunum fyrir því að ég tel mjög mikilvægt að flugvöllurinn verði áfram í Reykjavík.
Eins og hv. þingmaður veit væntanlega hef ég búið nokkur ár úti á landi og starfað þar, og hef m.a. lent nokkrum sinnum á Reykjavíkurflugvelli í sjúkraflugi. Ég þekki því mjög vel hvað völlurinn getur verið gríðarlega mikilvægur í því tilliti. Afstaða mín til vallarins mótast auðvitað að hluta til af því. En sú afstaða mín leyfir mér samt ekki að vilja stíga á tær sveitarfélaganna eða alla vega ekki nema sýnt sé að samkomulag náist ekki. Hingað til höfum við getað náð samkomulagi milli ríkis og sveitarfélagsins Reykjavíkur í þessu máli og kannski má velta því fyrir sér hvort það samráð ætti að ná yfir allt svæðisskipulag höfuðborgarsvæðisins. Í stóra samhenginu skiptir það alla höfuðborgarbúa og allt skipulag höfuðborgarsvæðisins máli hvar þessi blessaði flugvöllur er. En það er önnur saga.
Herra forseti. Ég hef rætt hér í dag þetta öryggishlutverk almennt í samhengi við sjúkraflugið en lítið hefur verið rætt um varaflugvelli. Það má leiðrétta það sem hv. þm. Ari Trausti Guðmundsson sagði í fyrri ræðu en það getur verið að það hafi ekki komið nægilega skýrt fram að öryggisnefnd Félags íslenskra atvinnuflugmanna hefur reynt að koma því á framfæri að það er ekki rétt að draga úr gildi Reykjavíkurflugvallar sem varaflugvallar fyrir ákveðnar vélartegundir eins og gert hefur…
Herra forseti. Ég hef rætt hér í dag þetta öryggishlutverk almennt í samhengi við sjúkraflugið en lítið hefur verið rætt um varaflugvelli. Það má leiðrétta það sem hv. þm. Ari Trausti Guðmundsson sagði í fyrri ræðu en það getur verið að það hafi ekki komið nægilega skýrt fram að öryggisnefnd Félags íslenskra atvinnuflugmanna hefur reynt að koma því á framfæri að það er ekki rétt að draga úr gildi Reykjavíkurflugvallar sem varaflugvallar fyrir ákveðnar vélartegundir eins og gert hefur verið. Það er búið að endurreikna það þannig að það hlutverk er á nýjan leik komið inn í þá sviðsmynd. Það er svolítil lausung í umræðunni um varaflugvelli. Við höfum ekki rætt það mikið í vetur en stundum áður að við erum með gríðarlega umfangsmikinn flugrekstur og væntanlega koma 14–15% af gjaldeyristekjum þjóðarinnar í gegnum flugreksturinn í dag. Þá vekur það undrun hversu litla athygli þetta fær í stóra samhenginu þegar maður skoðar öryggismálin. Það var umræðan um Max-vélarnar sem kom þessu af stað, þ.e. að Reykjavíkurflugvöllur gæti ekki komið til móts við þær sem varaflugvöllur en öryggisnefnd Félags íslenskra atvinnuflugmanna hefur reynt að koma því til skila að hann gegnir mikilvægu hlutverki fyrir þær vélar. Þó að þær hafi lítið flogið undanfarið ár er hlutverkið stórt og í stórum hluta, mig minnir 80%, flugtaka Icelandair í Keflavík notast við Reykjavíkurflugvöll sem varavöll. Þetta er í öllum flugplönum. Við höfum ekkert rætt þetta en fyrst við erum að ræða þetta efnislega skín það svo víða í gegn í stóra samhenginu hve mikilvægt þetta er. Í greinargerðinni er minnst á skýrslu Þorgeirs Pálssonar, fyrrverandi flugmálastjóra, frá árinu 2017. Þar er talað um mikilvægi þess að tveir flugvellir séu á suðvesturhorni landsins, að það sé öryggismál.
Herra forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það er mikilvægt að við séum ekki með varaflugvöll einhvers staðar hinum megin á landinu. Ég held að það sé hárrétt hjá þingmanninum. Enda hefur þingmaðurinn af visku sinni einmitt orðað spurninguna á þá vegu, þ.e. uns annar jafn góður eða betri kostur er tilbúinn til notkunar. Þetta er kannski lykilatriðið í þessum þankagangi hv. þingmanns. En eins og ég nefndi í ræðu minni áðan þá er ég ekki sannfærður um að þetta nesti þurfi í…
Herra forseti. Ég tek undir það með hv. þingmanni að það er mikilvægt að við séum ekki með varaflugvöll einhvers staðar hinum megin á landinu. Ég held að það sé hárrétt hjá þingmanninum. Enda hefur þingmaðurinn af visku sinni einmitt orðað spurninguna á þá vegu, þ.e. uns annar jafn góður eða betri kostur er tilbúinn til notkunar. Þetta er kannski lykilatriðið í þessum þankagangi hv. þingmanns. En eins og ég nefndi í ræðu minni áðan þá er ég ekki sannfærður um að þetta nesti þurfi í samningaviðræðurnar við borgina, að það þurfi endilega að nesta ríkið eða stjórnvöld almennt inn í þær samningaviðræður með þessu, með þjóðaratkvæðagreiðslu. Þær skoðanakannanir hafa ítrekað sýnt að verulegur meiri hluti þjóðarinnar vill að þessi flugvöllur sé í Reykjavík, það er ekkert flóknara en það. Það á að vera það meginspil sem ríkið hefur á hendi þegar það er að semja við borgina eða höfuðborgaryfirvöld eins og kannski væri skynsamlegra í þessu máli. Ef svo færi að flugvöllurinn flytti úr Vatnsmýrinni á annan stað í nágrenni Reykjavíkur veit hv. þingmaður jafn vel og ég að við erum býsna fljótt komin út fyrir sveitarfélagamörk Reykjavíkur um leið og við hreyfum okkur eitthvað hér í nágrenninu og þá þyrftu önnur sveitarfélög að koma að.
Virðulegur forseti. Ég ætla að reyna að forðast að fjalla efnislega um það hvort flugvöllur ætti að vera áfram í Vatnsmýrinni eða ekki vegna þess að mig langar að ræða um beint lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur, samanber tillöguna sem við ræðum hér í dag. Fyrst vil ég segja að ég mun styðja tillöguna að þrennu gefnu: Í fyrsta lagi að hún verði gerð bindandi en ekki ráðgefandi, hún verði útfærð og hún verði í samræmi við sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga. Nú verð ég að nefna enn og aftur í…
Virðulegur forseti. Ég ætla að reyna að forðast að fjalla efnislega um það hvort flugvöllur ætti að vera áfram í Vatnsmýrinni eða ekki vegna þess að mig langar að ræða um beint lýðræði og þjóðaratkvæðagreiðslur, samanber tillöguna sem við ræðum hér í dag. Fyrst vil ég segja að ég mun styðja tillöguna að þrennu gefnu: Í fyrsta lagi að hún verði gerð bindandi en ekki ráðgefandi, hún verði útfærð og hún verði í samræmi við sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga.
Nú verð ég að nefna enn og aftur í dag, því miður, þriðja orkupakkann. Það var mjög heitt umræðuefni sem hér var rætt mjög lengi eins og þingmenn muna og það var eitthvað um undirskriftir gegn því máli og ákall í samfélaginu um þjóðaratkvæðagreiðslu. Hjá Pírötum, flokknum, var lagt til að við myndum halda slíka þjóðaratkvæðagreiðslu um þriðja orkupakkann og vegna þess að við á þingi vissum ekki hvort hún yrði samþykkt eða ekki undirbjuggum við breytingartillögu við það þingmál ef ske kynni að sú tillaga yrði samþykkt. Ef flokkurinn ákveddi að það ætti að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um þriðja orkupakkann myndum við leggja breytingartillöguna fram. Það var þrátt fyrir að þingmenn Pírata voru aldeilis ekki allir á því að það ætti að halda slíka þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég er t.d. ekki þeirrar skoðunar að það hefði átt að gera það en ég hefði lagt fram í eigin nafni breytingartillögu við þriðja orkupakkann um að það skyldi halda bindandi þjóðaratkvæðagreiðslu ef flokkurinn hefði ákveðið að það væri leiðin sem við vildum fara. Nema hvað, tillagan var felld hjá flokknum þannig að við lögðum breytingartillöguna ekki fram. Í kjölfarið settum við okkur stefnu sem er þannig að ef 10% kjósenda leggja fram undirskriftir þess efnis að þeir vilji þjóðaratkvæðagreiðslu um eitthvert efni mun þingflokkur Pírata leggja fram og/eða styðja við breytingartillögu þess efnis að tillaga eða frumvarp sem er til meðferðar á þingi verði sett í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þetta er núna samþykkt stefna flokksins.
Ég tel að við höfum sannað það að við stöndum með beinu lýðræði og við stöndum með þjóðaratkvæðagreiðslum, viljum að þær séu framkvæmdar af ábyrgð og við viljum að þjóðarviljinn sé virtur. Allt þetta er beinustu leið komið úr frumvarpi til nýrrar stjórnarskrár sem ég ætla að fjalla aðeins um á eftir, nánar tiltekið 67. gr. þess, sem byggir á frumvarpi stjórnlagaráðs, því góða frumvarpi.
Í þessu máli hafa verið lagðar fram u.þ.b. 70.000 undirskriftir fyrir því að flugvöllurinn verði áfram í Vatnsmýrinni. Það er samkvæmt vefsetrinu lending.is. Þar er farið yfir það hvernig þessar undirskriftir hafa verið staðfestar. Nú er ég sem hér stend ekki í aðstöðu til að ákveða endanlega hvort slík söfnun fari rétt fram eða ekki, enda er ekkert formlegt ferli til þess í dag, þ.e. utan þeirra stofnana sem ákveða að safna sjálfar, í þessu tilfelli samtökin Hjartað í Vatnsmýrinni. En þetta er það skásta sem við höfum. Ég fæ ekki betur séð en að þessar undirskriftir séu lögmætar, 70.661 stykki sem eru komin samkvæmt vefsetrinu og það þykir mér nægur lýðræðislegur stuðningur við þjóðaratkvæðagreiðslu til að styðja þetta mál, framkvæmd þess, að gefnum þeim lagfæringum sem ég mun leggja til hér á eftir og í sjálfstæðri breytingartillögu.
Vandinn við málið eins og það stendur núna er þríþættur. Í fyrsta lagi er það ekki bindandi. Yfirvöld munu hunsa niðurstöðuna. Við vitum það vegna þess að yfirvöld hafa hingað til hunsað niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu þegar þau langar til þess. Þegar yfirvöld langar ekki til að framfylgja niðurstöðunni þá hunsa þau niðurstöðuna. Það er kannski vegna þess að við tökum lýðræðinu sem sjálfsögðum hlut hérlendis meðan eins og í konungsríkinu Bretlandi kemur ekki til greina að hunsa niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu, jafnvel þegar jafn mikið er í húfi og aðild að ESB eins og við þekkjum.
Í öðru lagi fylgir þessari þingsályktunartillögu engin leiðsögn um næstu skref. Það er gott og blessað að vera þeirrar skoðunar að flugvöllur eigi áfram að vera í Vatnsmýrinni, sömuleiðis gott og blessað að vera þeirrar skoðunar að hann skuli fara en það þarf að vera einhver leiðsögn um næstu skref. Hvað á að gera? Hvað á ráðherrann að gera? Hvað á Alþingi að gera? Hvað á Reykjavíkurborg að gera? Á einhver að gera eitthvað? Og hvað er það? Það vantar alfarið í þingsályktunartillöguna. Raunveruleikinn er sá að það þarf annaðhvort að fela ráðherra að semja við Reykjavíkurborg um áframhaldandi ótímabundna veru flugvallarins eða það þarf að svipta Reykjavíkurborg skipulagsvaldinu yfir þessu svæði. Það leiðir mig að þriðja vandanum sem er nákvæmlega sjálfsákvörðunarréttur Reykjavíkurborgar. Hann er enn þá til staðar og enginn hér hefur lagt fram frumvarp um að svipta Reykjavíkurborg honum, enda væri það nú aldeilis havaríi, held ég, sér í lagi frá flokkum sem hafa haldið digurbarkalegar ræður um mikilvægi sjálfsákvörðunarréttar sveitarfélaga. Þar held ég að hnífurinn standi í kúnni. Það held ég að sé vandinn við þetta mál og þess vegna held ég að þetta mál sé lagt fram sem þingsályktunartillaga um þjóðaratkvæðagreiðslu frekar en að markmiðið sé einfaldlega að svipta Reykjavíkurborg sjálfstæðinu. Menn vita alveg um leið og þeir skoða málið að það þarf að gera það eða semja við Reykjavíkurborg. Það eru bara þessir tveir valmöguleikar.
Ég er á móti því að svipta sveitarfélög sjálfsákvörðunarrétti almennt. Ég get alveg ímyndað mér einhverjar aðstæður þar sem það gæti verið réttlætanlegt. Mér þykir Reykjavíkurflugvöllur engan veginn komast nálægt því, ekki síst vegna þess að þetta svæði og nýting þess felur líka í sér stórkostlega hagsmuni Reykjavíkurborgar, ekki einungis þeirra sem nota flugvöllinn og búa úti á landi, sér í lagi hvað varðar þéttingu byggðar. Meðan ég man: Þétting byggðar er ekki gæluverkefni, það er mjög mikilvægt, m.a. fyrir öryggi fólks, umhverfi og fleira í þeim dúr sem ég myndi nú reyndar láta borgarstjórnarflokki Pírata eftir að útskýra hér í lengra máli enda, eins og fram hefur komið, snýst ákvörðunin á endanum um það hvað Reykjavíkurborg ákveður, samanber sjálfsákvörðunarrétt hennar.
Þetta er ástæðan fyrir því að ég vil ekki hafa efnislega skoðun á því hvort flugvöllurinn eigi að vera eða ekki. Þetta tilheyrir Reykjavíkurborg. Við erum ekki hér að fjalla um það hvort flugvöllurinn verði áfram í Reykjavík, í Vatnsmýrinni, eða ekki. Þetta þingmál snýst ekki einu sinni um það. Þetta snýst um að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um þá spurningu og er, eins og ég segi, ekki ráðgefandi, hún er óútfærð og á skjön við sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga ef hún á að þýða eitthvað yfir höfuð. Það er gallinn.
Ég vil samt ekki halda enn eina ræðu með eintómum bölmóð og kem því með lausnir. Það er í raun og veru mjög lítið vandamál að laga tillöguna þannig að hún uppfylli öll þessi grunnskilyrði að mínu mati, að hún sé bindandi, útfærð og virði sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga. Það er með því að breyta henni eitthvað á þá leið að Alþingi álykti að fela samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra að semja við Reykjavíkurborg um ótímabundna áframhaldandi veru flugvallarins í Vatnsmýri. Ályktunin taki gildi við samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu sem skuli haldin samkvæmt lögum sem fjalla um þjóðaratkvæðagreiðslu, þrátt fyrir lokamálslið 1. mgr. 1. gr. þeirra laga.
Þetta er að mínu mati snyrtileg lausn sem myndi gera það að verkum að hægt væri að samþykkja tillöguna hér á þingi og skilja valdið alfarið eftir í höndum kjósenda um næsta skref og næsta skref væri vel skilgreint. Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra væri falin sú skylda að ganga til þessara samninga við Reykjavíkurborg.
Eins og ég nefndi áðan er eina leiðin önnur sem ég sé sú að svipta Reykjavíkurborg skipulagsvaldinu yfir þessu svæði. Gangi mönnum vel við að reyna að koma því í gegn, segi ég samt í kaldhæðni því að ég held að það myndi ganga illa. Ég myndi reyndar vona að það gengi illa vegna þess að sjálfsákvörðunarréttur sveitarfélaga á að vera mikill og hann á að vera virtur og ekki bara þegar það er þægilegt og ekki bara þegar það hentar öllum, heldur er það ákveðið grundvallaratriði sjálfsákvörðunarréttarins sem sveitarfélög njóta að mínu mati samkvæmt stjórnarskránni.
Á lokamínútunni vil ég fjalla aðeins um það að í rauninni er lausnirnar á þessu öllu saman að finna í frumvarpi til nýrrar stjórnarskrár, nánar tiltekið 67. gr. þess frumvarps sem er það nýjasta, frumvarpinu sem er grundvallað á frumvarpi stjórnlagaráðs. Þar er fjallað um þingmál að frumkvæði kjósenda. Þar kemur fram að 2% kjósenda geti lagt fram frumvarp eða tillögu til þingsályktunar á Alþingi. Það þyrfti ekki 70.000 undirskriftir, það þyrfti 2%. Síðan fengi það væntanlega bara sína þinglegu meðferð. En ekki nóg með það heldur geta 10% kjósenda lagt fram frumvarp til laga á Alþingi. Svo er fjallað um hvernig málsmeðferðin yrði á því. Þá er hægt að kveða á um þjóðaratkvæðagreiðslu um það frumvarp samkvæmt þeim skilyrðum sem þar eru útlistuð. Við erum oft hérna að ræða einhver vandamál sem við ætlum að leysa með einhverri umræðu, einhverjum tillögum eins og þessum þegar lausnirnar eru beint fyrir framan okkur, hafa verið það lengi og það eina sem við þurfum að gera til að leysa svona mál er að hlusta á það sem kjósendur sjálfir hafa sagt okkur.
Virðulegur forseti. Við ræðum þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Ég er ekki einn af flutningsmönnum þingsályktunartillögunnar og styð hana ekki, einfaldlega vegna þess að ég held að hún sé ekki til þess gerð að leysa það vandamál sem uppi er þegar kemur að framtíð flugvallarins í Vatnsmýrinni. Ég held reyndar að hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson sem talaði á undan mér sé heldur ekki með svarið, að segja að ný stjórnarskrá sé einhvern veginn til…
Virðulegur forseti. Við ræðum þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð Reykjavíkurflugvallar. Ég er ekki einn af flutningsmönnum þingsályktunartillögunnar og styð hana ekki, einfaldlega vegna þess að ég held að hún sé ekki til þess gerð að leysa það vandamál sem uppi er þegar kemur að framtíð flugvallarins í Vatnsmýrinni. Ég held reyndar að hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson sem talaði á undan mér sé heldur ekki með svarið, að segja að ný stjórnarskrá sé einhvern veginn til þess fallin að leysa þau vandamál sem uppi eru um framtíð flugvallarins í Vatnsmýri.
Ég stóð lengi vel í þeirri meiningu að flugvöllur á höfuðborgarsvæðinu gæti hvergi annars staðar verið en einmitt í Vatnsmýrinni. En ég hef sætt mig við það að flugvöllurinn verði ekki í Vatnsmýrinni til allrar framtíðar. Það er einfaldlega búið að ákveða það. Í mínum huga snýst því málið um að tryggja að flugvöllurinn sé starfhæfur í Vatnsmýrinni þar til annar jafn góður eða betri kostur er tilbúinn til notkunar. Nú vísa ég beint í orðalagið í spurningunni sem hv. þingmenn leggja til með þessari þingsályktunartillögu og ég held að stóra málið snúist í rauninni um það. Því hefur verið lýst hér, og ég held að allir þekki þann ágreining sem uppi hefur verið um flugvelli milli Reykjavíkurborgar og stjórnvalda um framtíð innanlandsflugs og framtíð flugvallarins. Því miður hefur okkur ekki tekist annað en að vera á öndverðum meiði um hvar flugvellinum væri best niður komið, en engu að síður er ótrúlega mikil vinna sem hefur farið í það að reyna að leita að nýjum stað fyrir flugvöllinn. Kannski erum við ekki endilega komin til botns í því en þó er verið að stíga ákveðin skref til að fullreyna það.
Það er alveg rétt, eins og hv. þm. Njáll Trausti Friðbertsson sem fer fyrir þessari tillögu hefur komið inn á með mikilli þekkingu sinni á flugmálum, að nýr flugvöllur getur aldrei tekið til starfa nema eftir mikinn undirbúning og verulega mikla undirbúnings- og framkvæmdavinnu og hvað varðar kostnað eins og hann liggur fyrir er. Þess vegna held ég að það sé auðvitað mikilvægt að sá aðili sem vill losna við flugvöllinn frá sér, sem er í þessu tilfelli í Reykjavíkurborg, verði líka að átta sig á því að hann kunni að þurfa að kosta einhverju til við uppbyggingu á flugvelli einhvers staðar annars staðar.
Ég vildi koma hingað upp og lýsa þeirri skoðun minni að þrátt fyrir að ég styðji ekki tillöguna, vegna þess að ég held að hún myndi ekki færa okkur einhverja lausn í þessu vandamáli, er hún engu að síður mjög góður vettvangur til að vekja upp umræðuna um stöðu málsins. Við sjáum það best á þeirri umræðu sem átt hefur sér stað hér í dag og kannski ekki síst að benda á mikilvægi þess að tryggt verði að flugvöllurinn í Vatnsmýrinni virki þar til annar kostur er tilbúinn til notkunar. Ég hef staðið í þeirri meiningu að samkomulag hæstv. samgönguráðherra við Reykjavíkurborg tryggi það. En það er alveg rétt sem bent hefur verið á að aðalskipulag Reykjavíkurborgar gerir ráð fyrir að flugvöllurinn víki. Þar af leiðandi er algjörlega nauðsynlegt fyrir Reykjavíkurborg að bregðast við og breyta aðalskipulagi í samræmi við það samkomulag.
Mig langar líka að lýsa því yfir, vegna þess að mikil umræða hefur verið um það hvort hér sé verið að taka með einhverjum hætti skipulagsvald af sveitarfélaginu, að ég hef lengi talað fyrir því að mikilvægir grunninnviðir, sem skipta þjóðina alla máli og hægt er að flokka sem þjóðaröryggismál, séu með einhverjum hætti tryggðir í landsskipulagi. Þess vegna er ég einn af flutningsmönnum á skýrslubeiðni sem hv. þm. Njáll Trausti Friðbertsson fór líka fyrir um einmitt úttekt á því hvaða mannvirki eða framkvæmdir það eru sem skipta okkur miklu máli út frá þjóðaröryggi. Þrátt fyrir það að virða skipulagsvald sveitarfélaganna og sjálfstæði sveitarfélaganna mikils þá held ég engu að síður að það séu einhverjar framkvæmdir, einhver mannvirki sem eru þess eðlis að hjá því verður ekki komist að þau verði mörkuð í landsskipulagi eða ákvörðuð með einhverjum öðrum hætti en að þau séu bara inni á borði hjá viðkomandi sveitarfélagi. Ég hef sérstaklega nefnt í þessu alls konar samgöngumannvirki. Það kunna að vera vegir eða hafnir og það kunna að vera flugvellir, ég er ekki með þessu að segja að svo sé, en það kunna að vera einhverjir flugvellir, og er t.d. svo með alþjóðaflugvöllinn okkar, og ekki síður raflagnir. Þetta eru svona mannvirki sem flæða oft milli sveitarfélaga og yfir sveitarfélög og sveitarfélögum er oft nauðin ein engu að síður að samþykkja það. Samráð þarf auðvitað að vera í kringum slíkt á ákveðnu stigi, en ég hef talað fyrir því að lausnin til að tryggja mikilvæga grunninnviði sem hafa með þjóðaröryggismál að gera sé að festa það í landsskipulagi. Ég efast ekki um að það kunni að vera flókið og fólk hafi á því mismunandi skoðanir og það þarf þá bara að taka þann slag í eitt skipti fyrir öll og festa slíkt niður.
Þrátt fyrir góðan vilja til að koma með umræðu um þetta mikilvæga mál, sem er flugvöllurinn í Vatnsmýrinni og framtíð hans, þá ætla ég að leyfa mér að efast um að þjóðaratkvæðagreiðsla væri til þess fallin að leysa það mál sem er í hnút, en ítreka engu að síður þá afstöðu mína að mikilvægt er að við tryggjum það að flugvöllurinn í Vatnsmýri fari hvergi fyrr en annar kostur er tilbúinn. Í mínum huga þarf ekki þjóðaratkvæðagreiðslu um það. Það er þjóðaröryggismál að svo sé. Við þurfum að standa vörð um það.
Herra forseti. Mig langar rétt að klára með nokkrum punktum sem snúa að þessari umræðu. Það var komið inn á undirskriftasöfnunina Hjartað í Vatnsmýrinni 2013 rétt áðan þar sem söfnuðust 70.000 undirskriftir. Um 22% Reykvíkinga skrifuðu undir, 28% kosningarbærra Íslendinga rituðu nafn sitt á það mál á sínum tíma. Það hafa aldrei safnast jafn margar undirskriftir jafn hratt í nokkurri undirskriftasöfnun, þetta voru bara fimm vikur. Ég er tala um, hvort sem er í þessu máli eða skýrslubeiðni…
Herra forseti. Mig langar rétt að klára með nokkrum punktum sem snúa að þessari umræðu. Það var komið inn á undirskriftasöfnunina Hjartað í Vatnsmýrinni 2013 rétt áðan þar sem söfnuðust 70.000 undirskriftir. Um 22% Reykvíkinga skrifuðu undir, 28% kosningarbærra Íslendinga rituðu nafn sitt á það mál á sínum tíma. Það hafa aldrei safnast jafn margar undirskriftir jafn hratt í nokkurri undirskriftasöfnun, þetta voru bara fimm vikur.
Ég er tala um, hvort sem er í þessu máli eða skýrslubeiðni um grunninnviði og öryggishagsmuni landsins, þjóðaröryggishagsmuni, að við þurfum raunverulega að setja upp þetta skipulag. Svíarnir eru með sitt landsskipulag, þess vegna set ég grunninnviðina inn í það, og svo eru þeir með þetta hugtak „grundriksintresse“ sem þeir settu inn í löggjöf sína að mig minnir á sjöunda áratug síðustu aldar.
Það er búið að fara vítt og breitt í þessari umræðu en það vantar svolítið af lausnum, ef menn geta ekki sætt sig við þessa. Hér er ákveðin tilraun til að fá vilja þjóðarinnar fram. Það var undirskriftasöfnun á sínum tíma og ég held að svona margar undirskriftir á jafn skömmum tíma endurspegli mjög skýran vilja. Skoðanakannanir sem hafa verið í fjölmiðlum eru mjög skýrar og hafa verið það í ár og áratugi. Hér er farið fram með ákveðinn sáttatón með því að tala um að flugvöllurinn verði á sínum stað þangað til jafn góður eða betri kostur finnist. Þannig er tillagan um þjóðaratkvæðið og er heilmikill sáttatónn í henni.
Það sem er hins vegar vandamálið núna er að vera vallarins í Vatnsmýrinni er aðeins tryggð í aðalskipulagi til ársins 2022, sem er bara að renna upp. Það hefur komið fram í þessari umræðu að það tæki 13–17 ár að kom upp nýjum velli í Hvassahrauni með öllu sem því fylgir. Þarna eru því andstæður.
Það sem ég hef áhyggjur af varðandi samkomulagið sem var gert um Hvassahraun, að skoða kosti þar og hvort það væri mögulegt í þeirri stöðu að koma upp flugvelli þar, er að komið hefur fram að ekki er vilji hjá Reykjavíkurborg til að tryggja veru vallarins áfram í aðalskipulagi. Það á sem sagt ekki að breyta aðalskipulaginu. Ég sem gamall sveitarstjórnarmaður hef staðið í skipulagsmálum og veit að þá yrði uppi ófremdarástand. Ef það næst ekki fram veit ég ekki hvað menn ætla að gera eftir tvö ár til að taka þau skref. Þetta verður að skýra í allri þessari umræðu. Það er stóri punkturinn og vandamál þessa máls, að menn geti ekki náð utan um þetta og þau samkomulög sem hafa verið gerð undanfarið um að reyna að ná sátt um eitthvert ferli og annað hafa bara ekki staðist. Þess vegna hefur verið ákveðinn bútasaumur gegn flugvellinum öll þessi ár, ekki síst síðustu sex, sjö ár. Það er stöðugt farið gegn honum. Á sama tíma þekkjum við öll mikilvægi hans, hvort sem það er sjúkraflugið eða bara út frá samgöngum. Það hefur verið áætlað að ef innanlandsflugið yrði t.d. flutt á Keflavíkurflugvöll yrði fækkun um 30–40%. Þar með væru allar forsendur fyrir innanlandsflugi eins og við þekkjum það í dag brostnar. Að innanlandsflugið brysti væri þyngsta höggið sem landsbyggðin gæti orðið fyrir. Það yrði svakalegt högg fyrir landsbyggðina ef innanlandsflugið dytti niður.
Þegar ég er á þingi bý ég í Vesturbæ Reykjavíkur. Ég er í miðborginni í sjálfu sér,
Miðbæjarrotta. miðbæjarrotta eins og þingmaðurinn segir. Ég er átta mínútur að ganga niður á þing. Ég var búinn að gera þetta í tvær, þrjár vikur þegar ég fór að skynja af hverju margir sjá ekki mikilvægið í stóru myndinni. Þegar ég geng þessar átta mínútur meðfram Tjörninni, gamla kirkjugarðinum og um Vesturbæinn er allt á sömu torfunni. Ég er með Háskóla Íslands við hliðina á mér og meira og minna alla stjórnsýslu landsins. Ég er með sjúkrahúsið sem tekur öll erfiðustu tilvik landsins í 10–15 metra göngufæri frá mér. Öllu er klínt á sömu torfuna. Það er þetta sem maður er oft að reyna að benda á í umræðunni þannig að fólk skilji þær gjörólíku aðstæður sem þeir sem búa á þessari torfu búa við samanborið við fólk sem býr annars staðar. Í undirskriftasöfnun okkar á sínum tíma kom líka í ljós að það var gríðarlegur munur innan borgarinnar á því hverjir skrifuðu undir og hverjir ekki. Í hverfum í Grafarvogi og lengra frá var miklu meiri stuðningur við flugvöllinn. Á þeirri torfu sem ég bý sjálfur á í dag var stuðningurinn einna minnstur, enda er maður þar í göngufæri við alla þjónustu. Ég held að skilningurinn á stóra samhengi hlutanna sé bara ekki alveg til staðar.
Það er hægt að ræða þetta endalaust en rétt í lokin vil ég þakka fyrir umræðuna. Vonandi leiðir hún okkur áfram og vonandi verður málinu vísað til umhverfis- og samgöngunefndar til frekari umfjöllunar.