Evrópuráðsþingið 2017
Ríkisstjórn
Stjórnarandstaða
Tímalína umræðunnar
Virðulegi forseti. Ég flyt hér skýrslu Íslandsdeildar Evrópuráðsþingsins fyrir árið 2017 og vil gjarnan hafa þann háttinn á í minni ræðu að fjalla aðeins almennt um Evrópuráðið og Evrópuráðsþingið og fara örstutt yfir það sem bar hæst á vettvangi Evrópuráðsþingsins á síðasta ári. Svo held ég að fari vel á því, því mér sýnist að fráfarandi formaður Íslandsdeildarinnar, hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, sé búin að kveðja sér hljóðs og hún muni greina frekar frá þeim störfum sem…
Virðulegi forseti. Ég flyt hér skýrslu Íslandsdeildar Evrópuráðsþingsins fyrir árið 2017 og vil gjarnan hafa þann háttinn á í minni ræðu að fjalla aðeins almennt um Evrópuráðið og Evrópuráðsþingið og fara örstutt yfir það sem bar hæst á vettvangi Evrópuráðsþingsins á síðasta ári. Svo held ég að fari vel á því, því mér sýnist að fráfarandi formaður Íslandsdeildarinnar, hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, sé búin að kveðja sér hljóðs og hún muni greina frekar frá þeim störfum sem Íslandsdeildin tók að sér og þeim málum sem hún flutti á vegum Evrópuráðsþingsins á síðasta ári.
En aðeins til þess að rifja upp þá er hlutverk Evrópuráðsins að standa vörð um grundvallarhugsjónir aðildarríkjanna um mannréttindi, lýðræði og réttarríki, auk þess að stuðla að efnahagslegum og félagslegum framförum. Í þeim tilgangi beitir ráðið sér m.a. fyrir gerð og samþykkt bindandi fjölþjóðasáttmála. Ályktanir og fjölþjóðasáttmálar Evrópuráðsins hafa haft víðtæk áhrif í álfunni allri. Fjölmargir sáttmálar ráðsins á ýmsum sviðum þjóðlífsins eru mikilvægar mælistikur fyrir þjóðir sem eru að koma á lýðræði og réttarríki, en mælistikur Evrópuráðsins gilda einnig fyrir aðrar fjölþjóðastofnanir og alþjóðleg samtök. Þar ber hæst mannréttindasáttmála Evrópu og félagsmálasáttmála Evrópu.
Frá lokum kalda stríðsins hefur Evrópuráðið m.a. gegnt því veigamikla hlutverki að styðja við lýðræðisþróun í nýfrjálsum ríkjum Mið- og Austur-Evrópu, m.a. með tæknilegri aðstoð á sviði laga- og stjórnsýsluuppbyggingar auk kosningaeftirlits. Aðildarríkjum ráðsins hefur fjölgað ört síðan Berlínarmúrinn féll og eru þau nú 47 talsins. Svartfjallaland er nýjasta aðildarríkið en það sleit ríkjasambandi við Serbíu eftir þjóðaratkvæðagreiðslu í maí 2006 og varð aðili að Evrópuráðinu í maí 2007. Þar með mynda ríki Evrópuráðsins eina órofa landfræðilega heild í álfunni, að Hvíta-Rússlandi undanskildu.
Evrópuráðsþingið er vettvangur fulltrúa þjóðþinga 47 aðildarríkja Evrópuráðsins. Á þinginu sitja 324 fulltrúar og jafn margir til vara. Ólíkt ráðherranefnd Evrópuráðsins þar sem hvert ríki hefur eitt atkvæði fer fjöldi fulltrúa á þinginu eftir stærð þjóðar. Á þinginu starfa níu fastanefndir og sex flokkahópar. Þá sitja forseti, 20 varaforsetar, formenn fastanefnda og flokkahópa í framkvæmdastjórn þingsins, sem hefur umsjón með innri málefnum þess. Sami hópur skipar stjórnarnefnd þingsins ásamt formönnum landsdeilda. Þingið kemur saman ársfjórðungslega, eina viku í senn, að jafnaði í janúar, apríl, júní og október.
Evrópuráðsþingið er nokkurs konar hugmyndabanki Evrópuráðsins um stjórnmál, efnahagsmál, félagsmál, mannréttindamál, umhverfis- og orkumál og menningar- og menntamál. Síðasta ár á vettvangi Evrópuráðsþingsins, sem var nokkuð merkilegt fyrir margra hluta sakir eins og hér verður drepið á, bar hæst flóttamannavandann í Evrópu, spillingarmál á Evrópuráðsþinginu sjálfu og samskipti Rússa og Evrópuráðsþingsins. Í almennum umræðum var staða lýðræðisstofnana í Tyrklandi og deilur í Nagorno-Karabakh-héraðinu á milli Armena og Aserbaídsjana og Úkraínu einnig ofarlega á baugi.
Málefni flóttamanna voru til umræðu á öllum þingfundum ársins 2017. Í tilmælum þingsins um heildstæð viðbrögð við flóttamannastraumnum til Evrópu hvatti þingið aðildarlönd til að viðurkenna að fólksflutningar milli landa héldu áfram að aukast og að þeir væru grundvöllur fyrir endurnýjun og þróun Evrópu. Í ályktun um mannréttindi í ljósi viðbragða Evrópuríkja við fólksflutningum yfir Miðjarðarhafið kemur fram að í kjölfar samnings Evrópusambandsins við Tyrkland og lokunar landamæra hafi komum flóttafólks til Balkanskaga og Ungverjalands fækkað um 83%. Þessi aðgerð hafi hins vegar ekki haft áhrif á komu flóttafólks sjóleiðis frá Norður-Afríku. Þingið skoraði á ESB að hafa viðveru á Miðjarðarhafinu við leit og björgun, að herða aðgerðir sínar gegn fólkssmyglurum og að auka samstarf við líbísk stjórnvöld. Fjallað var um slæman aðbúnað flóttafólks á stærstu móttökustöðvum í Evrópu, á Ítalíu og Grikklandi, og Evrópuríki hvött til þess að axla í auknum mæli sameiginlega ábyrgð á móttöku flóttafólks. Talsvert var rætt um viðkvæma hópa flóttafólks, sérstaklega aðbúnað og öryggi fylgdarlausra barna.
Fréttir af spillingu þingmanna Evrópuráðsþingsins settu svip sinn á starf þingsins. Fregnir bárust af því á árinu að nokkrir þingmenn hefðu þegið mútur frá stjórnvöldum í Aserbaídsjan í tengslum við eftirlit með mannréttindamálum og kosningum þar í landi. Forseti Evrópuráðsþingsins, Pedro Agramunt, þingmaður landsdeildar Spánar, þótti ekki taka nógu hart á málum og var orðaður við spillingu sjálfur, en hann hefur gegnt kosningaeftirliti í Aserbaídsjan fyrir hönd þingsins. Á vormánuðum fór Agramunt svo í umdeilda ferð til Sýrlands með aðstoð Rússa og hitti Bashar al-Assad forseta. Í kjölfar Sýrlandsheimsóknarinnar lýstu flokkahópar á þinginu því yfir að forsetinn nyti ekki lengur trausts þeirra. Samkvæmt þingsköpum Evrópuráðsþingsins var hins vegar ekki hægt að leggja fram formlega vantrauststillögu til atkvæðagreiðslu. Framkvæmdastjórn Evrópuráðsþingsins kom hins vegar saman á aprílfundinum og svipti Agramunt rétti sínum til að fara í opinberar heimsóknir fyrir hönd þingsins. Á þingfundi í júní var reglum þingsins breytt þannig að unnt er að setja forseta þingsins, varaforseta og formenn nefnda af í kjölfar vantrausts. Vantrauststillaga var lögð fram á sumarþingi en samkvæmt hinum nýju þingsköpum Evrópuráðsþingsins eru vantrauststillögur teknar á dagskrá á næsta þingfundi, nema yfirgnæfandi meiri hluti þingheims skrifi undir þær. Formleg vantrauststillaga var því á dagskrá fundarins í október en daginn áður en hún var tekin til umræðu sagði Agramunt af sér og gaf þá útskýringu að um heilsufarslegar ástæður væri að ræða. Stella Kyriakides, þingmaður landsdeildar Grikklands og meðlimur í flokkahópi íhaldsmanna, var kjörin forseti út árið 2017.
Líkt og síðustu ár var aðild Rússlands að átökunum í Úkraínu og stjórnmálaástandið á Krímskaga og Austur-Úkraínu ofarlega á blaði í störfum Evrópuráðsþingsins á síðasta ári. Til upprifjunar þá var landsdeild Rússlands í apríl 2014 svipt atkvæðisrétti í Evrópuráðsþinginu vegna aðkomu Rússlands að átökunum. Rússar hafa ekki skipað landsdeild síðan og hafa því ekki tekið þátt í störfum Evrópuráðsþingsins síðastliðin þrjú ár. Á októberfundi þingsins 2016 fordæmdi þingið enn og aftur aðkomu Rússlands að átökunum og ólöglega innlimun landsins á Krímskaga. Sumarið 2017 versnuðu samskipti Rússa og Evrópuþingsins enn þegar Rússar tilkynntu að þeir myndu ekki greiða framlög sín til Evrópuráðsins fyrr en landsdeild þeirra fengi skilyrðislausan atkvæðisrétt í Evrópuráðsþinginu. Rússar eru ein þeirra þjóða sem greiða hvað hæst fjárframlög til Evrópuráðsþingsins og Evrópuráðsins. Á haustþingi samþykkti þingið tilmæli þar sem kallað var eftir því að reglur ráðherranefndarinnar og Evrópuþingsins um þátttöku aðildarlanda Evrópuráðsins yrðu samræmdar. Tilmælin voru samþykkt með miklum meiri hluta en í kjölfarið tekist á um það hvort eigi að breyta reglum Evrópuráðsþingsins þannig að þinginu sé ekki fært að svipta landsdeild atkvæðisrétti sínum. Rússar myndu þá geta skipað nýja landsdeild án þess að eiga á hættu að missa atkvæðisréttinn.
Eins og þingmenn hér í salnum heyra er líf og fjör á vettvangi Evrópuráðsþingsins. Þess má geta, eins og ég kom að í inngangi, að þingfundir Evrópuráðsþingsins eru haldnir fjórum sinnum á ári en árið 2017 sótti Íslandsdeildin aðeins tvo þingfundi af fjórum vegna kosninga hér í október 2016 og svo aftur 28. október 2017.
Ég læt þetta gott heita í bili, forseti, enda held ég að fráfarandi formaður Íslandsdeildarinnar geti sagt okkur ýmislegt um þau málefni sem þingmenn deildarinnar komu á framfæri inni í þinginu, þau eru fjölmörg og mjög áhugaverð. Ég þakka fyrir.
Herra forseti. Ég þakka þessa kórréttu kynningu enda er ég fráfarandi formaður Íslandsdeildar Evrópuráðsþingins og þakka núverandi formanni fyrir sína framsögu. Eins og komið hefur verið inn á var líf og fjör á fundum Evrópuráðsþingsins liðinn vetur og virðist ekkert lát ætla að verða þar á. Þar kennir ýmissa grasa, eins og sagt er. Tyrkland og Rússland eru kannski stærstu þemun þessa dagana hvað það varðar hvernig landsdeildir standa sig í að standa vörð um þessi helstu gildi…
Herra forseti. Ég þakka þessa kórréttu kynningu enda er ég fráfarandi formaður Íslandsdeildar Evrópuráðsþingins og þakka núverandi formanni fyrir sína framsögu.
Eins og komið hefur verið inn á var líf og fjör á fundum Evrópuráðsþingsins liðinn vetur og virðist ekkert lát ætla að verða þar á. Þar kennir ýmissa grasa, eins og sagt er. Tyrkland og Rússland eru kannski stærstu þemun þessa dagana hvað það varðar hvernig landsdeildir standa sig í að standa vörð um þessi helstu gildi Evrópuráðsþingsins sem eru mannréttindi, lýðræði og réttarríki.
Það hefur gengið á mjög svo ýmsu hvað þessi tvö lönd varðar og þeirra áframhaldandi samstarf við Evrópuráðsþingið vegna víðtækra mannréttindabrota og skerðinga í þeim löndum og innrásarstríðs í þokkabót.
Aðeins hefur verið tæpt á því hvað Íslandsdeildir hafa verið að gera en ég ætla að fara yfir hverjir voru í Íslandsdeildinni í fyrra, með mér sem formanni þá. Katrín Jakobsdóttir og Vilhjálmur Árnason voru aðalmenn og varamenn þeirra Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir og Birgir Ármannsson, og Ásta Guðrún Helgadóttir sat sem varamaður fyrir mig.
Eins og kannski öllum landsmönnum er kunnugt hafa verið tíðar kosningar hér þannig að ný Íslandsdeild var kosin 14. desember 2017 og nú eru aðalmennirnir Rósa Björk Brynjólfsdóttir formaður, Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, ég, varaformaður og Bergþór Ólason frá Miðflokknum. Varamennirnir eru Ólafur Þór Gunnarsson frá Vinstri grænum, Halldóra Mogensen frá Pírötum og Birgir Þórarinsson frá Miðflokknum.
Eins og áður hefur komið fram voru þingfundir Evrópuráðsþingsins sem Íslandsdeildin sótti einungis tveir og var það vegna kosninga, þ.e. ekki var búið að stilla upp Íslandsdeildinni fyrir fyrsta þingið í janúar í fyrra og nú síðast kom kosningabarátta í veg fyrir að við sæjum okkur fært að fara. Fyrsti þingfundurinn sem Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins sótti var fundur Evrópuráðsþingsins í Strassborg 24.–28. apríl 2017 og af hálfu Íslandsdeildar sóttu fundinn ég sjálf, Vilhjálmur Árnason og Katrín Jakobsdóttir, auk Jörundar Kristjánssonar, starfandi ritara.
Helstu mál á dagskrá voru umræður um virkni lýðræðisstofnana í Tyrklandi, staða mannréttinda í Norður-Kákasus, umræður um vaxandi misskiptingu, aðgerðir til að vernda flóttakonur fyrir kynbundnu ofbeldi, 25 ára starf Evrópunefndar um forvarnir gegn pyndingum, misnotkun á kerfum Interpol, vernd trúarlega minnihlutahópa og leiðir til þess að bæta fjármögnun aðstoðar við flóttamenn í neyð og samhengi gervigreindar og mannréttinda.
Þingið gerði alvarlegar athugasemdir við stöðu mála í Tyrklandi og virkni lýðræðislegra stofnana. Í kjölfar valdaránstilraunar sumarið 2016 voru sett neyðarlög í Tyrklandi sem framlengd hafa verið, lög sem veita stjórnvöldum ríkar heimildir á grundvelli neyðarástands. Í ályktun þingsins var lýst miklum áhyggjum af þróun mála, m.a. því að kjörnir fulltrúar á tyrkneska þinginu hefðu verið hnepptir í varðhald. Tyrkland virðist stefna á að endurupptaka dauðarefsinguna. Tyrkjum hefur því verið bent á að það sé ekki samrýmanlegt aðild að Evrópuráðsþinginu.
Í ályktuninni voru tyrknesk yfirvöld hvött til þess að aflýsa neyðarástandi hið fyrsta og Tyrkir voru hvattir til þess að fylgja ráðum Feneyjanefndarinnar um breytingar á stjórnarskrá.
Í ræðu sinni um vaxandi misskiptingu rakti Katrín Jakobsdóttir áhrif frjálshyggju á efnahagslega misskiptingu og lagði áherslu á nýja nálgun í hagfræði og styrkingu velferðarkerfisins. Þingið samþykkti ályktun þar sem m.a. var hvatt til aðgerða til að berjast gegn launamun kynjanna.
Í sérstökum umræðum um vaxandi útlendingaandúð, einkum gegn gyðingum og múslimum, var Katrín Jakobsdóttir framsögumaður flokkahóps sameinaðra evrópskra vinstri manna og rakti hún m.a. orsakir aukinnar útlendingaandúðar til efnahagskreppunnar og hvernig lýðhyggja hefði fengið byr undir báða vængi með vaxandi misskiptingu.
Ég flutti einnig ræðu undir þessum dagskrárlið og vakti athygli á því að það væri ekki einungis efnahagskreppan heldur einnig, og ekki síður, opinber orðræða og hugtakanotkun sem væri olía á eld útlendingaandúðar og vísaði þar með til þess að sífellt og alltaf væri verið að tala um flóttamannavandamálið, eins og þetta væri einhver óþekkt stærð sem væri vandamál í okkar lífi en ekki manneskjur í leit að friði og öryggi á ströndum Evrópu.
Í umræðum um skýrslu Evrópunefndar um forvarnir gegn pyndingum kvaddi ég mér enn og aftur hljóðs og fagnaði sérstaklega tillögum um aukið samráðsferlið nefndar laga- og mannréttindanefndar, nefndarinnar sjálfrar, CPT-nefndarinnar svokölluðu, og laga- og mannréttindanefndar Evrópuráðsins. Ég benti líka á að ríki eins og Ísland sem hefur almennt góða ímynd fylgir ekki til fulls tilmælum nefndarinnar, sérstaklega ekki þegar kemur að nauðungarvistun og framkomu við fólk með geðraskanir og geðfatlanir sem vistað er á íslenskum stofnunum.
Í umræðum um misnotkun kerfa Interpol var Vilhjálmur Árnason framsögumaður flokkahóps íhaldsmanna. Hann sagði löggæslu mikilvægan hornstein samfélagsins og traust milli löggæslustofnana og borgara vera lykilatriði. Því væri afar mikilvægt að einstök aðildarríki misnotuðu ekki Interpol-kerfin til handtöku og framsalsbeiðna og að fyrir utan órétt gegn borgurunum kæmi það niður á trausti til stofnunarinnar.
Fyrir utan hefðbundna dagskrá þingsins var staða forseta þess í brennidepli eins og áður hefur verið vikið að í þessum sal en Pedro Agramunt, forseti Evrópuráðsþingsins, hafði legið undir ámæli fyrir ferð til Sýrlands. Hann gaf kost á þinglegum yfirheyrslum um ferðina og lýstu flokkahópar því yfir í kjölfarið að hann nyti ekki trausts til áframhaldandi starfa. Þetta voru hinar merkilegustu yfirheyrslur þar sem Agramunt ræddi m.a. um horfið peningaumslag af skrifstofu sinni og virtist orðinn pínulítið vænisjúkur í starfi.
Samkvæmt þingsköpum Evrópuráðsþingsins var ekki hægt að bera formlega vantrauststillögu undir atkvæði. Framkvæmdastjórn Evrópuráðsþingsins ályktaði á síðasta degi þings að Agramunt væri bannað að fara í opinberar heimsóknir í nafni Evrópuráðsþingins eða senda frá sér yfirlýsingar í nafni þess. Agramunt sat þó sem fastast sem forseti þar sem ekki var hægt að steypa honum af stóli, ef svo mætti að orði komast, og sat áfram sem formaður landsdeildar sinnar og var lengi vel áfram formaður flokkahóps síns í Evrópuráðsþinginu þannig að þetta mál var allt hið vandræðalegasta fyrir Evrópuráðsþingið.
Þetta fyrsta þing Íslandsdeildarinnar í þetta sinnið getur kallast heldur betur ævintýralegt og margir sem höfðu jafnvel unnið þarna í áratugi sögðu okkur að þingið væri aldrei svona fjörugt. Það var mjög áhugavert að fylgjast með vantraustsyfirlýsingum þingmanna þarna í þingsal sem treystu ekki forseta sínum lengur, að meginefni til vegna þess að hann fór með rússneskri herþotu í heimsókn til forseta Sýrlands. Ekki nóg með það, hann var einnig ansi duglega bendlaður við spillingarmál í Aserbaídsjan sem ég vík betur að á eftir. Nokkrir þingmenn, m.a. þeir tveir þingmenn sem fóru með forsetanum til Sýrlands, voru einnig bendlaðir við spillingarmálin.
Þannig lauk þessu fyrsta vorþingi Íslandsdeildarinnar í fyrra. Annar fundur Íslandsdeildarinnar var haldinn í Strassborg 26.–30. júní 2017. Af hálfu Íslandsdeildar sátu fundinn ég sjálf, Vilhjálmur Árnason og Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, auk Bylgju Árnadóttur ritara. Helstu mál á dagskrá voru mannréttindi flóttafólks, viðbrögð Evrópulanda við flóttamannastraumnum og breytingar á þingsköpum Evrópuráðsþingsins. Þá var hryðjuverkaógnin í Evrópu, ofbeldi gegn konum á almannasvæðum og staða lýðræðis- og mannréttindamála í Hvíta-Rússlandi einnig til umræðu.
Stærsta mál sumarþingsins var þó tillaga um breytingar á þingsköpum Evrópuráðsþingsins þannig að hægt væri að lýsa vantrausti á forseta þingsins, varaforseta þess og formenn nefnda og setja þá af. Skýrsla málsins og tillagan bar heitið Styrking ábyrgðar í þinginu og átti uppruna sinn í deilum um forseta þingsins, Pedro Agramunt. Á fundi sendinefnda Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna var ákveðið að ég myndi skrifa bréf til þingsins til þess að skýra afstöðu landanna til lögfræðilegra álitamála og lýsa stuðningi við fyrirhugaðar breytingar á þingsköpum. Allar landsdeildir Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna skrifuðu undir bréfið og Íslandsdeildin sá um að dreifa því til þingmanna.
Herra forseti. Ég sé að ég hef miklu styttri tíma en ég átti von á til að fara yfir þau miklu störf sem við höfum hér þannig að ég læt nú staðar numið. Ég er búin að lýsa þessum tveimur þingfundum sem við fórum á, þeir voru einstaklega áhugaverðir, en vil árétta að lokum að framkoma Íslands gagnvart Evrópuráðsþinginu er ekki ásættanleg. Við fáum ekki að fara í jafn margar nefndarferðir og við ættum að fá að fara skuldbindingum okkur samkvæmt. Ef við erum þjóð meðal þjóða í Evrópu finnst mér að við ættum að standa við þessar alþjóðlegu skuldbindingar okkar og fjármagna ferðir þingmanna á þetta merkilega þing.
Forseti minnir þingmenn á að þeir geta komið aftur upp ef þeir ná ekki að klára ræður sínar í staðinn fyrir að bjóða upp á þessa tónlist sem er þessi bjölluhljómur. Jafnframt vill forseti upplýsa þingmenn, til aðstoðar, að ef þeir gleyma föðurnöfnum þingmanna er einn á móti tíu að veðja á að faðirinn heiti Gunnar.
Herra forseti. Ég vil þakka þessa umræðu og þessar ágætu skýrslur frá fráfarandi formanni, Þórhildi Sunnu Ævarsdóttur, og hinum nýja ágæta formanni, Rósu Björk Brynjólfsdóttur. Ég sótti vetrarfund Evrópuráðsins sem varamaður. Ég vil byrja á að segja að við eigum þarna mjög skeleggar og góðar þingkonur sem eru fulltrúar í þessari nefnd og ég var mjög stoltur af þeirra verkum. Þar sem ég kem að þessu sem nýr þingmaður langar mig aðeins að deila reynslu minni. Þetta er mjög áhugaverður…
Herra forseti. Ég vil þakka þessa umræðu og þessar ágætu skýrslur frá fráfarandi formanni, Þórhildi Sunnu Ævarsdóttur, og hinum nýja ágæta formanni, Rósu Björk Brynjólfsdóttur. Ég sótti vetrarfund Evrópuráðsins sem varamaður. Ég vil byrja á að segja að við eigum þarna mjög skeleggar og góðar þingkonur sem eru fulltrúar í þessari nefnd og ég var mjög stoltur af þeirra verkum.
Þar sem ég kem að þessu sem nýr þingmaður langar mig aðeins að deila reynslu minni. Þetta er mjög áhugaverður vettvangur. Þarna eru þjóðþing 47 landa sem koma saman og það er hægt að gera þarna marga ágæta hluti. Mér fannst t.d. athyglisvert að á dagskránni eru málefni sem eru efst á baugi líðandi stundar ef svo má segja. Það var t.d. rætt um málefni Miðausturlanda, Ísraels og Palestínu. Sá sem hér stendur hafði tækifæri til að segja þar nokkur orð og fráfarandi formaður, Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, flutti þar mjög skelegga og góða ræðu. Þetta fannst mér áhugavert, að geta komið þarna með okkar sjónarmið á þennan vettvang með tiltölulega einföldum hætti.
Síðan er nefndarstarfið mjög áhugavert og margt í gangi, ályktanir og annað slíkt. Forsetar þjóðþinga heimsækja ráðið og það er hægt að koma með fyrirspurnir til þeirra, sem einnig er áhugaverður og góður vettvangur til orðaskipta. Þannig að ég segi fyrir mitt leyti að þetta er eitthvað sem við eigum að sinna vel. Þá vil ég taka undir það sem fráfarandi formaður og núverandi varaformaður sagði áðan, við hér erum kannski ekki nógu áhugasöm um það að mínu mati að taka þátt í þessu að fullu. Þá á ég við Alþingi. Það þarf að stuðla að því að þingmenn geti sótt þetta reglulega. Þá á ég við þennan fjárhagslega þátt í málinu. Það er mjög algengt að ríkin sendi einnig varafulltrúa sína á þingið. Það myndi náttúrlega gera að verkum að nefndin sem slík, Íslandsdeildin, yrði öflugri fyrir vikið. Þetta er mikil vinna. Það er löng dagskrá. Hún er alveg fram á kvöld flestalla dagana sem þingið er að störfum. Ef vel á að vera þurfa menn að sinna þessu vel. Eftir því sem fleiri koma að því verður starfið náttúrlega öflugra og betra. Nefndinni fylgdi öflugur nefndarritari, Bylgja Árnadóttir, sem var mjög gott að hafa og sinnti starfi sínu af miklum sóma.
Að lokum langar mig aðeins að minnast á mál sem bæði fráfarandi og núverandi formaður minntust á í sínum framsögum. Það varðar þátt Rússa innan ráðsins. Þetta er ákaflega viðkvæmt málefni, þ.e. að þeim skyldi hálfpartinn vera vísað út með þeim hætti að tekinn var af þeim atkvæðisréttur. Þeir brugðust að sjálfsögðu ekki vel við því. En ég tel mikilvægt að Rússar komi að ráðinu aftur. Það þarf að gera það með þeim hætti að báðir aðilar, þ.e. Evrópuráðið og Rússar sjálfir, nái eðlilegri lendingu í þeim efnum. Þetta er mikilvægt vegna þess að það hefur sýnt sig að þetta skiptir verulegu máli fyrir almenning í Rússlandi. Það eru mannréttindabrot þar eins og víða í þessari álfu og þá eru þessi úrræði til staðar, að vísa málum til mannréttindadómstólsins. Rússar hafa staðið við allar sínar skuldbindingar hvað það varðar. Þeir hafa greitt framlög sem tengjast því. Það er að sjálfsögðu eðlilegt og jákvætt að þeir geri það. Það skiptir ráðið líka fjárhagslegu máli að Rússar komi inn aftur, en auðvitað á það ekki að vera ástæðan fyrir því að fá þá þarna inn aftur. Það er miklu frekar að þeir eru nauðsynlegir inn á þennan vettvang vegna þess sem ég nefndi, við erum að fylgjast með mannréttindamálum í Rússlandi og það er mikilvægt af þeim sökum að hafa þá þarna inni. Ég vonast til þess að það náist einhver lending með þetta en vissulega eru skoðanir mjög skiptar. Úkraínumenn eru t.d. alfarið á móti því að þeir komi þarna inn. Þeir vilja meina, í þeim samtölum sem ég átti við úkraínska þingmenn, að Rússarnir hafi nú töluverð áhrif þarna á bak við tjöldin. Ég þekki það nú ekki en skiljanlega eru þeir ekki sáttir við þá. Við þekkjum þá umræðu alla.
En þetta skiptir máli. Það eru ákveðin vandamál sem tengjast því að Rússar eru ekki þarna inni. Ég nefndi fjárhagsmálin en auk þeirra höfum við Tyrki sem hafa greitt meira en þeim ber til ráðsins og þeir hafa ákveðið að falla frá því. Auðvitað eru þetta mál sem þarf að leysa með góðum hætti.
Að lokum vil ég lýsa ánægju með þennan fund og þennan vettvang. Vonandi getum við látið til okkar taka með meiri og afgerandi hætti innan ráðsins í framtíðinni.
Herra forseti. Ég ákvað að fara að ágætum ráðum hæstv. forseta og taka aftur til máls. Ég var hins vegar ekki alveg viss um hvort það tækist í fyrri ræðu minni. Ég taldi mig hafa nægan tíma til að fara yfir þessa ágætu skýrslu og einnig ræða um þá hluti sem mér finnst bera hvað hæst á Evrópuráðsþinginu og vera hvað mikilvægastir. Ég sé hins vegar að ég hef alls ekki það langan tíma og hvet ég fólk einfaldlega til að kynna sér skýrslu Íslandsdeildar Evrópuráðsþingsins fyrir árið í fyrra því að…
Herra forseti. Ég ákvað að fara að ágætum ráðum hæstv. forseta og taka aftur til máls. Ég var hins vegar ekki alveg viss um hvort það tækist í fyrri ræðu minni. Ég taldi mig hafa nægan tíma til að fara yfir þessa ágætu skýrslu og einnig ræða um þá hluti sem mér finnst bera hvað hæst á Evrópuráðsþinginu og vera hvað mikilvægastir. Ég sé hins vegar að ég hef alls ekki það langan tíma og hvet ég fólk einfaldlega til að kynna sér skýrslu Íslandsdeildar Evrópuráðsþingsins fyrir árið í fyrra því að þar kemur ýmislegt mjög áhugavert fram um störf nefndanna.
Mig langaði rétt í lokin að ræða um ákveðinn nefndarfund og nefndarstarf sem ég hef verið í á vegum Evrópuráðsþingsins en þar hef ég verið að störfum fyrir laga- og mannréttindanefnd Evrópuráðsþingsins og hef unnið þar að ákveðnu áliti. Það var um skýrslu laga- og mannréttindanefndar um saksókn og refsingu fyrir glæpi gegn mannkyni og þjóðarmorð framin af samtökum sem kenna sig við íslamskt ríki. Skýrslan var lögð fyrir á októberfundi Evrópuráðsþingsins en þar sem við vorum í miðjum kosningaslag komst ég ekki til að mæla fyrir henni.
Annað áhugavert sem gerðist í nefndarstarfi laga- og mannréttindanefndarinnar var þegar formaður nefndarinnar kynnti skýrslu sem sá hinn sami hafði samið um Aserbaídsjan og mannréttindatilburði þess á árunum 2012–2014. Einmitt sama dag og hann ætlaði að kynna þessa skýrslu, þ.e. kvöldið áður, kom út grein í tímaritinu The Guardian sem útlistaði hvernig asersk stjórnvöld hefðu greitt háar fúlgur fjár í gegnum skúffu- og aflandsfyrirtæki til þess að múta þingmönnum Evrópuráðsþingsins til að fjalla á jákvæðan hátt um mannréttindaumsvif Aserbaídsjan á árunum 2012–2014. Formaður nefndarinnar, sem var framsögumaður þessa álits, ætlaði sér ekkert að minnast á þessi umsvif Aserbaídsjana á þessu sama tímabili og skýrslan náði yfir og náði sú sem hér stendur að bæta inn eins og einni lítilli breytingartillögu, sem var samþykkt með minnsta mögulega meiri hluta, og var það æsispennandi atburðarás.
Þetta varð þó til þess að ýmsir rannsóknarblaðamenn fóru að skoða Alain Destexhe, eins og hann heitir, formaður laga- og mannréttindanefndarinnar, og skýrslugjafi í þessu máli. Kom þá ekki á daginn að sá hinn sami átti lítið skúffufyrirtæki heima hjá sér sem var ákveðið lobbýistafyrirtæki fyrir Aserbaídsjan. Þar sem Destexhe hafði ekki lýst yfir neinum konflikt eða hagsmunaárekstrum þegar hann tók við þessari skýrslu axlaði hann pólitíska ábyrgð og sagði af sér.
Ég vildi benda á þessa skemmtilegu eða áhugaverðu atburðarás.
Loks langar mig að minna á það sem minn ágæti kollegi, hv. þm. Birgir Þórarinsson, var að tala um, þ.e. að Rússar eru að reyna að beita fjárkúgunum til að fá aftur atkvæðisrétt til þingsins. Mig langar að hvetja alla hér inni til að styðja við bakið á Evrópuráðsþinginu og öðrum þjóðum sem hafa hugsað sér að greiða meira í þetta merka ráð til þess að við getum haldið okkar gildum og án þess að láta undan fjárkúgunartilburðum þeirra sem ekki vilja fara eftir okkar gildum.
Loks langar mig aðeins að minnast á að laga- og mannréttindanefnd Evrópuráðsþingsins mun koma og heimsækja okkur, þ.e. ef allt fer að óskum. Ef þingið hefur efni á, eftir þessa tilburði alla sem hafa verið í gangi, þá mun laga- og mannréttindanefnd Evrópuráðsþingsins koma og sækja okkur heim í lok maí. Ég hvet alla þingmenn til að hafa augun opin fyrir því. Ég hugsa að það gæti orðið ansi áhugaverður fundur. Hluti hans verður opinn almenningi og almennum þingmönnum. Ég vildi bara minna á það hér í lokin og þakka öllum þeim sem hafa fylgt mér í gegnum mína formennsku fyrir góða samvinnu og óska nýjum formanni velfarnaðar í sínum störfum.