Kostir og gallar aðildar Íslands að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið

Virðulegi forseti. Bara stutt um þetta, ég fagna því að þessi beiðni um skýrslu er komin fram og mun styðja hana. Ég veit ekki hvort ég á að kalla það ósamræmi eða bara eins og gengur og gerist að menn leggja mismunandi skilning í orð en mig langaði til að vekja athygli á því hvernig ég skil það og óska þess að sá skilningur fari áfram. Skýrslubeiðnin sjálf felur í sér að þess sé óskað að Alþingi feli utanríkisráðherra að flytja skýrslu um kosti og galla aðildar Íslands að EES-samningi og áhrif hans á íslenskt samfélag.

Ekki er nánar útlistað hver á að vinna þessa vinnu. Síðan er vísað í norsku fyrirmyndina. Á vegum norska utanríkisráðuneytisins var skipaður starfshópur valinkunnra sérfræðinga. Ég stend bara hér og nota mínar sekúndur auðmjúklega til að fara þess á leit við utanríkisráðherra, sem ekki situr hér en heyrir vonandi eða fréttir af beiðninni, að hæstv. ráðherra og ráðuneytið feli slíkum hópi valinkunnra sérfræðinga að framkvæma þessa skýrslu ef vel á að vera. Það er mjög mikilvægt að við fáum faglegt, hlutlaust mat á þessari stöðu.

Herra forseti. Ég tek undir orð annarra þingmanna. Ég fagna þessari skýrslubeiðni mjög. Ég hef um langt árabil verið mjög áhyggjufullur yfir þeirri umræðu sem hefur verið um Evrópska efnahagssvæðið og samninginn þar að lútandi, ekki síst úr þessum sal hér. Ég held að það sé gríðarlega mikilvægt fyrir okkur að fá slíka úttekt, eins og Norðmenn gerðu sjálfir. Samningurinn um Evrópska efnahagssvæði veitti íslensku atvinnulífi aðgang að 500 milljóna manna markaði sem heimamarkaður væri í stað þess 300.000 manna markaðar sem við störfum á í dag. Það hefur sennilega enginn alþjóðasamningur af hálfu Íslands verið gerður sem hefur skipt meira máli fyrir íslenskt atvinnulíf en samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið.

Hið sama á við um íslensk heimili. Það má ekki gleyma því að samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið veitti okkur, íbúum þessa lands, réttinn til að starfa, búa, ferðast og læra á þessum sama 500 milljóna manna markaði. Ég er ekki í nokkrum vafa um að niðurstaða vandaðrar skýrslu sem þessarar verði á sama veg og var hjá Norðmönnum þar sem yfirgnæfandi jákvæð áhrif voru af samningum. Eins og aðrir þingmenn hvet ég til að hér verði vandað til verks, ekki kastað til höndunum heldur að við leggjum metnað í þessa skýrslugerð.

Herra forseti. Mat á EES-samningnum er mikilvægt verkefni. Þess vegna styð ég í sjálfu sér efni þessarar skýrslubeiðni. Hins vegar verður að taka fram, af því að í greinargerð er sérstaklega vísað til vinnu Norðmanna um svipað eða sama efni, að sú vinna var falin sérfræðinganefnd og hún hafði tvö ár til verksins. 12 eða 13 sérfræðingar voru í nefndinni. Hún hélt fjölmarga opna fundi um Noreg. Hún skoðaði líka kosti og galla aðildar að Evrópusambandinu. Þessi nefnd hér — það er ekki nefnd einu sinni, það er utanríkisráðherra og honum er í sjálfsvald sett hvernig hann gerir þetta — fær tíu vikur. Ég bið ykkur að hugsa um hversu vönduð úttekt það verður, sérstaklega ef menn vonast eftir sambærilegri skýrslu og Norðmenn gerðu sem var allt annars eðlis en hér er lagt upp með.

Herra forseti. Eins og aðrir þingmenn tek ég undir mikilvægi þess að þessi skýrsla verði gerð um kosti og galla EES-samningsins, þessa mikilvægasta alþjóðasamnings sem við Íslendingar höfum undirgengist. Það er líka brýnt að vandað verði til verka. Ég dreg hins vegar fram að ég tel engu að síður mikilvægt, eins og ég hef áður bent á, að forsætisráðherra skipi þverpólitíska nefnd líkt og gert var á sínum tíma, bæði í aðdraganda EFTA þegar nefndin var sett undir forystu Gylfa Þ. Gíslasonar um kosti og galla og möguleika Íslands í alþjóðasamhengi. Það sama var gert fyrir rúmum tíu árum þegar ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks setti á laggirnar nefnd undir forystu Björns Bjarnasonar. Sú nefnd skilaði prýðilegri niðurstöðu sem varð mikilvægur grundvöllur til frekari umræðu um hvert Ísland vill halda á sviði alþjóðamála.

Ég tel núna tímapunktinn vera til þess að forsætisráðherra kalli til forystumenn allra stjórnmálaflokka, ræði grundvöll til þess að skipa slíka nefnd sem kortleggi möguleika Íslands í ljósi alþjóðamála eins og þau eru að þróast núna. Við eigum að fara í þetta saman, ég held að það myndi m.a. auka veg og vegsemd Alþingis.