Samþykkt rammasamnings milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins

Hæstv. forseti. Eins og fram hefur komið ræðum við hér þingsályktunartillögu um rammasamning milli ríkisstjórnar Íslands og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, svokallaða IPA-styrki. Á eftir verður rætt frumvarp til laga sem heitir því sérkennilega nafni Frávik frá lögum um skatta og gjöld vegna styrkja úr sjóði er fjármagnar aðstoð við umsóknarríki Evrópusambandsins. Þetta er ansi langt heiti á stjórnarfrumvarpi.

Þetta frávik fjallar um 5–6 milljarða og það kallar ríkisstjórnin frávik frá lögum um skatta. En um hvað fjallar þetta sérkennilega mál? Jú, það hefur komið fram í umræðunni í dag að það fjallar um það að greiða á styrki samkvæmt þessum rammasamningi og frumvarpi í samningsferlinu.

Nú hefur það verið rætt nokkrum sinnum af hv. þingmönnum hvað það þýðir að greiddir séu styrkir í samningsferli milli tveggja jafnstæðra aðila, hvort það sé eðlilegt þegar aðilar standa jafnfætis og eru að semja um eitthvað að annar aðilinn greiði styrki. Það hlýtur þar af leiðandi að vera siðferðileg spurning hvort það sé eðlilegt að taka á móti þessum styrkjum.

Um hvað snúast styrkirnir? Jú, samningurinn gerir ráð fyrir því svo ég vitni í þingsályktunartillöguna, með leyfi forseta:

„Samningurinn gerir ráð fyrir að öll aðstoð renni óskipt til þeirra verkefna sem þeim er ætlað að styðja. Enginn hluti IPA-aðstoðar rennur því til að greiða skatta eða önnur opinber gjöld og mun fjármálaráðherra leita eftir viðeigandi breytingum á skattalögum í því skyni með sérstöku frumvarpi.“ — Eins og ég nefndi áðan.

Síðar í þingsályktunartillögunni kemur fram:

„Þannig skulu einstaklingar sem ekki eru búsettir hér á landi en samið er við um að veita þjónustu eða vinnu sem fjármögnuð er af IPA-aðstoð ekki greiða tekjuskatt hér á landi af starfi sem unnið er á grundvelli slíks samnings. Að meginstefnu er því hér um að ræða sams konar réttindi og skyldur og almennt gilda gagnvart tæknilegu starfsliði sendiráða og alþjóðlegra stofnana sem hér starfa. Hinu sama gegnir um önnur opinber gjöld.“

Þetta er mjög sérkennilegt og varðar siðferðilega hluti, finnst mér, að á sama tíma og við erum að semja við annan aðila um hvort Ísland eigi að vera aðili að Evrópusambandinu erum við að skera harkalega í niður í eigin fjárlögum, að á sama tíma og ríkisstjórnin leggur þungar álögur á almenning í landinu sé gerður slíkur samningur við samningsaðilann, Evrópusambandið, um að undanskilja alla skatta frá A til Ö.

Augljóslega mundu menn ekki þurfa á slíkum styrkjum að halda ef tveir jafnstæðir aðilar væru að semja um eitthvað sem þeir ætluðu að nálgast, augljóslega, og það hefur komið fram í ræðum, m.a. hæstv. utanríkisráðherra, að verið er að fá fjármuni hér inn til að setja upp og aðlaga stjórnsýslukerfið á Íslandi að því sem fyrir er í Evrópusambandinu. Auðvitað fjalla samningaviðræðurnar ekki um það að við komumst undan því. Sú umræða hefur farið fram. Menn hengja sig í einhver orð en það er auðvitað þannig að við erum að aðlaga okkur að því kerfi sem er í Evrópusambandinu. Samningarnir snúast fyrst um undanþágur, oftast tímabundnar, og í einstaka tilfelli hugsanlega um einhverja sérsamninga, aðstoð við einstök málefni. Almennt séð erum við fyrst og fremst að aðlaga okkur að hinu evrópska kerfi. Styrkirnir eru þar af leiðandi til þess ætlaðir, eins og ég sagði áðan, að breyta stjórnsýslu Íslands í þá átt. Hæstv. ráðherra minntist meðal annars á landbúnaðarkerfið og þar er hugmyndafræðin sú að setja upp greiðsluþjónustu með 100 manna stofnun, og eins og hæstv. ráðherra sagði er það til þess gert að við inngöngu mundu íslenskir bændur fá greiðslur fá fyrsta degi.

Það hefur líka komið fram að til að við séum ekki að aðlaga Ísland að þessu sé hægt að gera þetta að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu, og ef hún færi svo illa að þetta yrði samþykkt tæki tvö og hálft til þrjú ár að breyta íslensku stjórnkerfi, m.a. að setja upp slíka greiðsluþjónustu. Því er kannski rétt að spyrja: Í hvað eiga þessir fjármunir að fara núna ef við ætlum ekki að breyta kerfinu hjá okkur fyrr en og ef til þess kemur, og ég segi vonandi ekki, að Ísland verður aðili að Evrópusambandinu og þjóðin samþykkir það í þjóðaratkvæðagreiðslu? Til hvers erum við að fá þessa fjármuni inn núna til breyta stjórnsýslu og setja upp kerfi ef við höfnum þessu í þjóðaratkvæðagreiðslu eða slítum samningunum á einhverjum öðrum tímapunkti vegna stórkostlegs ágreinings meðal annars í sjávarútvegsmálum, svo það sé nefnt? Af hverju erum við að eyða tíma stjórnsýslunnar á Íslandi og taka við fjármunum til að breyta kerfi sem við erum þá væntanlega sammála um að henti okkur ekki, ekki Íslandi og ekki okkar stjórnsýslu? Af hverju erum við að eyða bæði orku og fjármunum í þetta? Það er auðvitað spurning út af fyrir sig.

Ef ég nefni aðeins frumvarpið — af því að ég nefndi hér undanskot frá öllum opinberum gjöldum þá eru skilgreiningar í frumvarpinu um þetta frávik, 5–6 milljarða frávik frá lögum um skatta og gjöld — þá er þar fjallað um ESB-verktaka og ESB-samning. Ég vitna hér í 3. gr.:

„Við innflutning ESB-verktaka á vörum sem fjármagnaðar eru af ESB-samningi skal fella niður aðflutningsgjöld.“

Og í næstu grein:

„… skal vera undanþeginn virðisaukaskatti.“

Og í 5. gr.:

„Einstaklingar sem ekki eru heimilisfastir hér á landi, eru ESB-verktakar og selja vörur eða þjónustu samkvæmt ESB-samningi skulu undanþegnir skattskyldu …“

Þetta er auðvitað mjög sérkennilegur samningur og það sem er líka sérkennilegt við samninginn og hlýtur að kalla á einhver viðbrögð þeirra sem fara með stjórnsýsluna, og þar er hæstv. utanríkisráðherra fremstur í flokki í þessu máli, er þetta: Af hverju í ósköpunum — nú er janúar 2012, samningurinn var aftur á móti undirritaður 8. júlí 2011, honum var að því er virtist haldið leyndum lengi vel fram eftir og kom til tals hér á haustmánuðum — kom þetta ekki inn í þingið áður? Af hverju komu þessir fjármunir, og svo einstakar afgreiðslur sem tengdust fjárlagagerðinni, ekki inn í umræðuna áður og á meðan unnið var við fjárlögin? Er hugsanlegt, hæstv. utanríkisráðherra, að það hafi verið vegna þess að menn töldu erfitt að standa hér með tillögur um að undanskilja allar tekjur tekjuskatti, virðisaukaskatti og öðrum gjöldum á sama tíma og menn lögðu hverja álöguna á fætur annarri á bæði almenning og fyrirtæki í landinu og voru með blóðugan niðurskurð í heilbrigðiskerfinu? Er hugsanlegt að menn hafi ekki treyst sér í þá umræðu á þeim tíma og koma þess vegna með þetta hingað eftir á?

Það verður að segjast eins og er að það er, eins og hæstv. innanríkisráðherra nefndi hér í ræðu í dag, nánast ógeðfellt að hugsa til þess að þessi samningsaðili, eins risastór og hann er, sé að semja við okkur, þetta litla land, um að dæla fjármunum inn í landið til að liðka fyrir áhuga Íslendinga á Evrópusambandinu. Það hefur líka komið fram hvort það sé eðlilegt, það er alla vega á gráu svæði lagalega, að erlent ríki sé að reka áróður á Íslandi fyrir eigin ágæti. Er það eðlilegt í samningsferlinu? Er það siðferðislega eðlilegt?

Niðurstaða mín er sú, frú forseti, að svo sé ekki og að þessi vegferð sé röng og við ættum þess vegna að hafna þessum tillögum. Í rauninni er það skoðun mín að við ættum að hætta þessari aðildarumsókn við núverandi aðstæður, setja hana til hliðar og athuga hvernig ástandið verður í Evrópu og á Íslandi eftir til að mynda tvö til þrjú ár.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Ragnheiði E. Árnadóttur fyrir ræðuna. Það var tvennt sem ég vildi spyrja hana aðeins betur út í. Það kom að vísu að einhverju leyti fram hjá hv. þingmanni en mér finnst ekki hafa verið varpað nægilegu ljósi á þá tvo þætti.

Hv. þingmaður kom inn á það í ræðu sinni að rammasamningurinn hefði verið undirritaður síðasta sumar, gerður af ríkisstjórn Íslands og fulltrúum Evrópusambandsins, en síðan hafi þetta verið hulið talsverðri þoku og þingið hafði engar upplýsingar um þetta, ekki einu sinni þegar fjárlagagerðin fór fram og ekki þegar fjárlög voru samþykkt rétt fyrir jólin þar sem nokkur verkefni voru samþykkt með þeim fyrirvara að fyrir þeim næðist samkomulag.

Ég vil spyrja hv. þingmann hvort sú umræða sem við nú eigum um þingsályktunartillöguna hefði ekki í raun átt að koma fram fyrst og þá væntanlega síðastliðið vor áður en ríkisstjórnin fór af stað að gera rammasamning. Ég hef lagt þann skilning í þessa þingsályktunartillögu að hún sé heimild til ríkisstjórnarinnar til að gera rammasamning. Hefði það ekki verið eðlilegasti framgangsmátinn að byrja á því að fjalla um þessa þingsályktunartillögu? Síðan hefði ríkisstjórnin — ef þingsályktunartillagan hefði verið samþykkt, sem ég veit auðvitað ekkert hvort af verður, mér finnst það satt að segja ólíklegt — getað gert rammasamning og í kjölfarið á því hefði komið það frumvarp sem við höfum reyndar rætt nokkuð, en búið er að breyta dagskránni eins og fram kom fyrr í dag.

Hefði ekki verið eðlilegra verklag og framgangsmáti að fjalla um þingsályktunartillöguna fyrst áður en menn skrifuðu upp á rammasamkomulagið?

Hæstv. forseti. Ég tek undir það, mér finnst þessi vinnubrögð vera verulega ámælisverð. Ég verð að segja alveg eins og er að þetta er verklag og vinnulag sem ég hélt að við ætluðum að hverfa frá, þ.e. það hefði verið miklu eðlilegra að umræða um slíkt hefði farið fram í þinginu og í nefndum um að heimila ríkisstjórninni að ganga til slíks samkomulags áður en það lægi fyrir og lægi fyrir sem leyniplagg í nokkra mánuði og fjárlög kláruð og annað í þeim dúr.

Það er síðan séruppákoma — og mig langar að nota seinna andsvar mitt í að biðja þingmanninn hreinlega að útskýra þá atburðarás fyrir okkur sem ekki sitjum í utanríkismálanefnd — þegar þetta mál var tekið út fyrir skömmu. Hv. þingmaður fór aðeins lítillega yfir það í ræðu sinni en aðeins meira í andsvari við hv. þm. Árna Þór Sigurðsson hvernig það má vera að slíkt mál, sem við erum sammála um að hefði átt að koma upp fyrst og í upphafi

síðasta þings, sé tekið út án þess að umræða sé kláruð á upphafsmínútum

nefndarfundar þar sem fáir eru mættir.

Hæstv. forseti. Það rifjaðist dálítið upp fyrir mér þegar hv. þm. Birgir Ármannsson fór með ræðu sína og vísaði í þennan bækling sem sendur var á hvert heimili, a.m.k. til sveita, ég veit ekki hvort það var gert víðar, þar sem fólki er kennt hvernig eigi að sækja um styrki og, eins og hv. þingmaður nefndi það, hugsanlega reynt að fá það til að ánetjast þessu kerfi. Danir hafa lengi verið í Evrópusambandinu og eru nákvæmir á allar skráningar og í landbúnaðinum þar eru nákvæmar skráningar um hvað þeir eyða miklum tíma í hvert verkefni. Þar hafa menn sagt að alveg frá stofnun Evrópusambandsins og allt fram á þennan dag hafi á hverju ári bæst við einhverjar mínútur á dag sem menn þurfa að eyða í að skrifa skýrslur og fara á námskeið til að læra að sækja um styrki. Það sama hefur síðan verið upp á teningnum hjá Finnum, sem eru nýlega komnir inn, þeir hafa uppgötvað að það er lykilatriði í atvinnustarfsemi í Evrópusambandinu að sækja námskeið hjá fólki sem hefur vinnu af því að kenna fólki að sækja um styrki.

Auðvitað er þetta ekkert annað en aðlögun og það kemur fram bæði í þessum áróðursbæklingi sem og í skilgreiningunum í þingsályktunartillögunni og greinargerðinni þar. Hér hafa verið harðvítugar deilur allt frá því að aðildarumsóknin var samþykkt um það hvort hér færi fram aðlögun eða ekki og ég spyr hv. þingmann hvort hann geri sér grein fyrir af hverju þeir sem aðhyllast Evrópusambandið, þessar aðildarviðræður og vilja fara þarna inn eru svona feimnir við að viðurkenna að hér fari fram aðlögun og hafa reynt að finna

alls kyns aðrar skilgreiningar á þessu hugtaki, farið undan í flæmingi en ekki viljað viðurkenna það sem þeir síðan standa frammi fyrir í þessum IPA-styrkjum.

Frú forseti. Ef það er rétt hjá þingmanninum, og ég ætla ekki að mótmæla því, að menn hafi farið fram með ákveðnum blekkingum allan tímann, alveg frá því að þingsályktunartillaga um aðildarviðræður var samþykkt og síðan stigið hvert skrefið á fætur öðru, má halda því fram að hér sé þetta mál í búningnum úlfur í sauðargæru. Ekki er það að minnsta kosti neitt lamb að leika sér við. Samningaviðræður við 27 þjóðríki og 500 milljóna markað miðað við Ísland er nokkuð ójafn leikur enda er að mínu viti klárlega um aðlögun að ræða. Ég hef ekki skilið af hverju menn hafa ekki viljað viðurkenna hlutina eins og þeir eru og þá er miklu auðveldara að tala fyrir þeim í staðinn fyrir að reyna alltaf að tala svolítið fram hjá.

Þetta fór í gegnum fjárlagafrumvarpið og af því tilefni vil ég spyrja hv. þingmann hvernig þeir þingmenn sem samþykktu fjárlagafrumvarpið og eru í vafa eða hafa hingað til haldið því fram að þeir séu í samningaviðræðum og séu ekki á leiðinni í Evrópusambandið munu geta greitt atkvæði gegn þessum IPA-styrkjum eftir að hafa samþykkt fjárlagafrumvarpið með IPA-styrkjunum inni. Heldur blekkingaleikurinn stöðugt áfram, frú forseti?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur fyrir ágæta ræðu sem hún flutti áðan um þennan rammasamning. Það sem hefur komið fram hér í umræðunni og m.a. í ræðu hennar er nokkuð sem hún gerði kannski meira af en aðrir þingmenn sem hafa talað hér fyrr í kvöld, þ.e. hún fór í það minnsta yfir samninginn og spurði framsögumanninn, hv. þm. Árna Þór Sigurðsson, fjölmargra spurninga. Ég vænti þess að hann svari þeim undir lok umræðunnar ef hann fer ekki í andsvar við hv. þingmann.

Það sem vakir fyrir mér, og hv. þingmaður kom aðeins inn á í ræðu sinni, er hugtakið aðlögun sem hefur farið mjög í skapið á þeim sem standa fyrir aðildarumsókninni og aðildarviðræðunum. Þeir hafa frá því að aðildarumsókn var samþykkt sumarið 2009 má segja barist um á hæl og hnakka til að sverja af sér að hér sé um aðlögun að ræða. Ef maður skoðar þennan samning og greinargerðina og fyrirmyndina frá austantjaldslöndunum getur maður ekki séð annað en þetta séu styrkir til að laga íslenskt samfélag að Evrópusambandinu.

Því vil ég spyrja hv. þingmann af hverju hún telji að þeir sem trúa því að þetta ferli sé svona opinskátt, gegnsætt og gott — og jafnvel sá hluti þeirra sem vilja ganga í Evrópusambandið — vilji ekki kannast við að þetta sé aðlögun. Það er svo miklu heiðarlegri og hreinni umræða að ræða þetta á þeim nótum í stað þess að vera alltaf að fela sig á bak við eitthvað sem ekki er. Samkvæmt því sem ég get best lesið út úr þessu, og mér heyrðist þingmaður

einnig gera, er að IPA-styrkir séu ekkert annað en aðlögunarstyrkir.

Forseti. Það má vera að þetta sé ástæða þess að menn eiga erfitt með að viðurkenna aðlögunarferlið. Ég hef ákveðinn skilning á því en fyrir vikið hef ég enn minni skilning á þeim sem er þetta hjartans mál og trúa því að það sé rétt að Ísland gangi í Evrópusambandið, ekki einasta að við séum í þessum aðildarviðræðum heldur vilja þeir að við göngum alla leið, því að sá hópur virðist ekkert vera síður haldinn þessari hræðslu við að viðurkenna aðlögunarferlið.

Það voru fyrst og fremst þingmenn Vinstri grænna sem fóru út í kosningabaráttu um að þeir ætluðu aldrei að sækja um aðild að Evrópusambandinu, en standa síðan að því. Þeir tóku líka þátt í að greiða atkvæði við fjárlagagerðina. Ég vil spyrja hv. þingmann hver siðferðisstaða þeirra verður gagnvart

því að hafa greitt atkvæði við fjárlagagerðina

og sitja svo í súpunni ef þeir hafna þessum IPA-styrkjum. Hvernig horfir við þingmanninum sú staða

sem þeir

þingmenn eru í?

Hæstv. forseti. Við ræðum hér þingsályktunartillögu en höfum rætt fyrr í þessari umræðu um IPA-styrki frumvarpið sem kemur fram í kjölfarið á þingsályktunartillögunni. Samkvæmt mínum kokkabókum hefði frumvarpið kannski ekki átt að koma fram fyrr en þingsályktunartillagan hefði verið samþykkt og í kjölfar þess hefði undirritaður rammasamningur kannski átt að líta dagsins ljós.

En hér er öllu umsnúið. Byrjað var á því að gera rammasamning milli Íslands og Evrópusambandsins. Hann var síðan í felum. Þá settu menn við fjárlagagerðina inn styrki upp á tæpar 600 milljónir sem voru keyrðir í gegn og samþykktir af meiri hlutanum. Í kjölfarið á því, hálfu ári eftir að þessi verknaður var allur um garð genginn, eru þingsályktunartillaga og frumvarp lögð fram á sama tíma, nú á þessu ári.

Ég átel þessi vinnubrögð harðlega. Ég vildi gjarnan heyra álit framsögumanns og formanns utanríkismálanefndar, hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar, á því hvort þetta sé verklag sem eigi að viðhafa, hvort það sé viðhaft, hvort það hafi verið viðhaft áður og verði viðhaft aftur, eða hvort um sé að ræða undantekningartilvik, að menn hafi séð að sér og komi til þings auðmjúkir og biðjist afsökunar á að hafa klúðrað málum með þessum hætti og lofi því að slíkt gerist aldrei aftur. Mér finnst mikilvægt að þetta komi fram.

Mér finnst líka mikilvægt að hv. þm. Árni Þór Sigurðsson, framsögumaður og formaður utanríkismálanefndar, skýri það verklag sem viðhaft er í utanríkismálanefnd fyrir okkur hinum en trúnaður ríkir um það sem þar fer fram eins og við þekkjum. Varðandi það verklag sem viðhaft er við umræðu, í lok umræðu og síðan þegar mál eru tekin úr nefndum spyr ég hvort eðlilegt verklag hafi verið viðhaft þegar málið var afgreitt frá nefndinni og hvort algengt sé að það sé gert með þessum hætti, eða hvort um sé að ræða undantekningu og menn muni sjá að sér og biðjast afsökunar á þessu og lofa að slíkt gerist ekki aftur. Mér finnst mikilvægt að við hér í þinginu áttum okkur á því hvort þetta verklag sé almennt viðurkennt og almennt viðhaft.

Þingsályktunartillagan er sem sagt lögð fram í framhaldi af rammasamningi sem var undirritaður 8. júlí á síðasta ári. Samningurinn fylgir sem fylgiskjal með tillögunni.

Í sjálfri þingsályktunartillögunni segir, með leyfi forseta:

„Það er venja að alþjóðastofnanir gera samninga við yfirvöld þeirra ríkja (gistiríkja) sem þær eru staðsettar í.“

Nú vil ég spyrja: Er þetta eðlilegt? Þessi sama spurning kom fram í andsvörum hér áðan hjá hv. þm. Unni Brá Konráðsdóttur og Guðfríði Lilju Grétarsdóttur. Ég tel fullkomlega óeðlilegt að einn aðili sem er í samningaviðræðum við annan beri fé á mótaðilann. Það hlýtur að vera fáheyrt. Ég trúi því ekki sem stendur í þingsályktunartillögunni að venja sé að gera alþjóðasamninga á þann hátt að fé sé borið á annan aðilann. Í því sambandi er líka vert að hafa í huga að annar aðilinn er 27 þjóðríkja tollabandalag með 500 milljóna íbúamarkað en hinn er lítið land með rúmlega 300 þúsund íbúa. Ég trúi því ekki að þetta sé alsiða, að þetta sé venja sem menn séu sáttir við.

Á bls. 2 er inntak samningsins dregið saman. Það hefur nú kannski ekki verið farið mikið yfir það, en ég ætla að hlaupa yfir það. Inntak samningsins er fólgið í eftirtöldum atriðum: stjórnun IPA-aðstoðar, almennum skilyrðum fyrir styrkveitingum, styrkhæfi verkefna, viðmiðunum um mótframlög, útboði verkefna, gegnsæi í vali, sýnileika verkefna, tímabundinni dvöl útlendinga sem bjóða í, undanþágu IPA-styrkja frá opinberum gjöldum — sem kemur fram í frumvarpinu sem við höfum rætt áður og er í átta greinum, þar sem fram koma allar mögulegar og jafnvel óhugsandi aðstæður þar sem þeir sem koma inn í þetta land fá undanþágur frá öllum opinberum gjöldum — yfirumsjón, eftirliti og endurskoðunarheimildum, fráviki og vörnum gegn misferli og úrlausn ágreiningsmála.

Samningurinn skiptist í fimm þætti. Auk almennra ákvæða í inngangi tekur hann til stjórnunarþátta, reglna um fjárhagsaðstoð, reglna um framkvæmd aðstoðarinnar og eftirlits með meðferð þess fjár sem móttekið hefur verið. Í 8. gr. í IV. þætti, um framkvæmd verkefna, kemur fram að framkvæmdastjórnin annist stýringu á aðstoð við Ísland. Ég verð að viðurkenna að þetta þarf útskýringar við. Ég skil þetta ekki alveg. Í framhaldinu segir:

„Kemur það til af því að aðstoð við Ísland er í samanburði við önnur umsóknarríki afar takmörkuð.“

Er þessi setning skýringin á því sem hv. þm. Árni Þór Sigurðsson lýsti hér í ræðu sinni, eða hvort það var í andsvari, þ.e. að umsókn Íslendinga um aðild að Evrópusambandinu væri mjög eðlisólík umsóknum annarra umsóknarríkja?

Fjallað er um það að framkvæmdastjórnin annist þá umsjón sem stjórnvöldum í öðrum umsóknarríkjum sé gert að sinna sjálfum. Við erum sem sagt í samningaviðræðum við Evrópusambandið og Evrópusambandið sjálft annast stýringu á aðstoð við Íslendinga, við samningsaðilann, ef ég skil þetta rétt. Síðan er fjallað um fjármögnunarsamninginn sem er þessi IPA-aðstoð.

Allt er þetta dálítið tormelt að mínu viti og ég verð að segja eins og er að þetta snertir siðferðisstreng í hjarta mínu sem ég tel hreint út sagt að menn eigi ekki að stíga yfir.

Í nefndaráliti 1. minni hluta — sem er undirritað af fjórum hv. þingmönnum og þar á meðal formanni nefndarinnar og framsögumanni, hv. þm. Árna Þór Sigurðssyni — er fjallað um að verið sé að leita eftir heimild til Alþingis til að samþykkja þennan rammasamning. Það er löngu búið að undirrita þann samning og búið að samþykkja ákveðin framlög í fjárlögum og nú fyrst er verið að leita eftir heimild til þess að gera þetta. Þetta er nú svolítið sérstakt.

Í nefndarálitinu segir, með leyfi forseta:

„Samningurinn er gerður í samræmi við regluverk ESB og fjallar í stórum dráttum um viðtöku IPA-styrkja og eftirlit með ráðstöfun þeirra, en sams konar samningur hefur verið gerður við öll ríki sem sótt hafa um aðild að ESB eftir 1994, auk Tyrkja.“

Aðeins neðar stendur:

„Enginn hluti IPA-aðstoðar rennur því til að greiða skatta eða önnur opinber gjöld.“

Ég spyr: Hvað finnst þingmönnum um þetta? Ég spyr sérstaklega hv. þingmenn Vinstri grænna hvað þeim finnist um að í gangi séu samningaviðræður þar sem fé er borið inn í samningslandið og engir skattar greiddir af því, engin gjöld, engin opinber gjöld.

Í nefndaráliti 2. minni hluta — sem er undirritað af hv. þingmönnum Ragnheiði Árnadóttur, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni og Sigurgeir Sindra Sigurgeirssyni, sem sat hér sem varaþingmaður í fjarveru hv. þm. Gunnars Braga Sveinssonar — er fjallað um tilganginn og hvernig ríkisstjórnin og stuðningsmenn hennar í utanríkismálanefnd hafa afgreitt þetta mál. Þar stendur, með leyfi forseta:

„… aðildarumsókn Íslands til Evrópusambandsins leiðir ekki til þess eins að unnt sé að „kíkja í pakkann“ í Brussel heldur er óhjákvæmilegt að laga innviði umsóknarríkisins, lög og stjórnsýslu að kröfum ESB. Afgreiðsla tillögunnar úr utanríkismálanefnd og afstaða 1. minni hluta sýnir að ríkisstjórnin og stuðningsmenn hennar hafa gefist upp við að hylma yfir hið rétta eðli aðildarumsóknarinnar, hún hefur leitt til aðlögunarferlis. IPA-styrkir eru veittir umsóknarríkjum til að standa undir kostnaði við aðlögunina.“

Ég vil líka staldra við hér og velta því fyrir mér af hverju í ósköpunum þingmenn stjórnarmeirihlutans, sem aðhyllast bæði aðildarviðræðurnar og þessa IPA-styrki, geta ekki viðurkennt að um aðlögun sé að ræða. Mér hefði fundist það miklu hreinlegri umræður.

Áfram segir í áliti 2. minni hluta, með leyfi forseta:

„Annar minni hluti telur að hvorki ESB-umsóknin sjálf né aðlögunarviðræðurnar gefi tilefni til að samþykkja þennan samning eða setja sérstök lög um framkvæmd hans.“

Hér vil ég einnig staldra við og segja: Það finnst mér ekki heldur. Mér finnst ekki ástæða til að þiggja styrki þegar við erum í aðildarviðræðum við Evrópusambandið sem ég hefði svo sem heldur ekki viljað vera í. Ég hef engan áhuga á að ganga í Evrópusambandið og tel að það þjóni ekki hagsmunum Íslands best.

Rétt er að rifja upp, af því sú umræða hefur spunnist hér, ekki síst í andsvörum við hv. þm. Mörð Árnason sem hefur gengið nokkuð hart fram, að þessir IPA-styrkir eru ætlaðir í mjög góð verkefni. Sú spurning vaknar hvort verið sé að koma þingmönnum í mjög erfiða og kannski óleysanlega klípu þegar búið er að samþykkja fjárlög og ef ég hef skilið stjórnarliða og hv. þm. Mörð Árnason rétt þá falla verkefnin niður falli IPA-styrkirnir niður. Ég hefði hallast að skilningi hæstv. utanríkisráðherra við 1. umr. þessa máls, og kemur líklega fram í nefndaráliti við frumvarpið sjálft, að ef IPA-styrkirnir féllu niður mundi kostnaðurinn falla á ríkissjóð.

Ég tel rétt að rifja það upp þegar við fyrir nokkrum áratugum vorum mun fátækari en við erum í dag. Þrátt fyrir allt höfum við lifað mun svartari tíma og við þurfum ekki að horfa lengra aftur en 100 ár, jafnvel 80 ár. Í síðari heimsstyrjöldinni buðust Bretar til að leggja bæði heitt og kalt vatn og tengja í öll hús gegn ákveðnum fríðindum, gegn því að fá aðgang að auðlindinni og hafa tögl og hagldir í því hvernig íbúar Reykjavíkur yrðu þjónustaðir. Um þetta urðu harðar deilur á þeim tíma. Þar voru aðilar sem töldu að þarna værum við að fá allt fyrir ekkert. Þar voru aðilar sem töldu að nú væri verið að rétta okkur hjálparhönd, okkur sem þyrftum svo sannarlega á því að halda. En sem betur fer, ég held að það sjái það allir í dag, sagði fólk: Við viljum stjórna þessu sjálf. Við höfum vissulega minni fjármuni en breska heimsveldið en við viljum gera þetta sjálf á okkar hraða, samkvæmt okkar getu. Auðvitað er það þannig með þessi góðu verkefni að við ættum sjálf að standa á bak við þau. Ef við teljum þau vera góð og horfa til framfara þá eigum við sjálf að standa fyrir þeim.

Lýðræðið kostar. Meiri hluti þingsins samþykkti hér í dag að fara í ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu sem kostar um 250 milljónir. Kostnaðurinn við allt það ferli sem meiri hlutinn hefur farið í í sambandi við breytingar á stjórnarskrá er þar með orðinn meiri en milljarður. Lýðræðið kostar. Það kostar líka að vera sjálfs síns herra.

Ég vil minna á að það verkefni sem talsvert hefur verið fjallað um í þessu sambandi, Kötlu jarðvangur, sem snýr að þróun og eflingu atvinnu og byggðaþróun á Eyjafjallajökulssvæðinu, er mjög jákvætt verkefni. Það er annað verkefni í 20/20 áætlun ríkisstjórnarinnar, svokölluð Kirkjubæjarstofa, sem mun kosta yfir milljarð þegar upp er staðið. Hún var sett í forgang af sunnlenskum sveitarfélögum. Hvað sagði meiri hlutinn? Hvað var meiri hluti þingsins í fjárlagagerðinni tilbúinn að setja mikla fjármuni í það verkefni? 25 milljónir. 250 milljónir voru settar út í dag til að spyrja þjóðina fimm spurninga sem ekki voru endilega bestu spurningarnar eða þær nauðsynlegustu og alveg örugglega ekki allar þær álitaspurningar sem þarf að spyrja. 25 milljónir voru þeir tilbúnir til að setja í þetta.

Ég hef um nokkurt skeið unnið að þingsályktunartillögu en ekki haft tíma til að leggja hana fram hér á vorþingi, mun væntanlega gera í haust. Hún er um sértækar aðgerðir sem grípa þarf til á þessu svæði þar sem Kötlujarðvangsverkefnið, Kirkjubæjarstofa, virkjanir, efling landbúnaðar, efling samgangna, eru allt lykilatriði til að styrkja byggð á þessu svæði. Það verkefni þarfnast nokkurra fjármuna. Þeir koma ekki allir í einu, ekki miðað við stöðuna eins og hún er. En ef raunin er sú að mikill meiri hluti þeirra sem eru hér inni telur þessi verkefni afar góð þá býst ég við stuðningi við slíka þingsályktunartillögu þar sem um er að ræða sértækar aðgerðir og einhverja framkvæmdaáætlun og fjármögnunaráætlun sem tryggir að hægt sé að snúa við íbúaþróun á þessu svæði. En að við séum háð því að samningsaðili, risi sem er í aðildarviðræðum við, viðræðum sem eru verulega umdeildar, skipta þjóðinni í tvennt og valda deilum í ótrúlegustu málum — ég neita að trúa því að það sé forsenda fyrir því að hægt sé að koma til stuðnings þessum byggðum. Ég neita að trúa því að það sé forsenda fyrir því að hægt sé að halda úti byggð í landinu að teknir séu inn IPA-styrkir sem eru hluti af því að laga íslenskt samfélag að Evrópusambandinu. Ég trúi því ekki. Ég mun alla vega hvetja menn til að fara í siðferðislega skoðun á því hvort það sé rétt verklag.

Það hefur komið til tals að á síðustu dögum, og ég þekki það sjálfur, hafi áróðursrit verið send heim til allra þar sem meðal annars er sagt frá þeim styrkjum og möguleikum sem Evrópusambandið býður upp á, að boðið sé upp á sérstaka ráðgjafa og námskeið til að kenna fólki að sækja um þessa styrki.

Ég nefndi það í stuttu andsvari í dag og ætla aðeins að koma inn á það undir lok máls míns að í landbúnaði í Danmörku — Danir eru mjög nákvæmir, skrá allt niður, eru mjög nákvæmir í bókhaldi og vinnuskýrslum — er haldið utan um það hversu mikill tími fer í hvaða verkefni, alveg frá því að Danir gengu inn líklega 1974.

Sá tími sem fer í pappírsvinnu við ýmislegt, þar á meðal umstang í kringum Evrópusambandið, hefur aukist um einhverjar mínútur á hverju einasta ári allt frá því Danir gengu þar inn. Ef ég man rétt er það komið yfir tvo klukkutíma á dag sem danski bóndinn þarf að sitja inni og fylla út umsóknir, fara á námskeið, skila inn pappírum til að geta lifað eðlilegu lífi í landbúnaðarstyrkjakerfi Evrópusambandsins.

Er það sú framtíðarsýn sem talað er um í þessum áróðursritum?

Þeir segja ekkert um það. Þeir tala bara um hina góðu styrki og möguleika sem menn geta nýtt sér. Þeir tala ekkert um það að verið sé að breyta starfinu úr því að vera starf sem byggist á því að auka framleiðni, að auka þá möguleika sem við höfum hér á Íslandi.

Ríkisstjórnin hefur sett sér það markmið að auka íslenska landbúnaðarframleiðslu um 10%. Nú er hún búin að vera við völd í þrjú ár og það sést ekki tangur né tetur af slíkri stefnumörkun eða slíkum ræðum frá hæstv. forsætisráðherra eða hæstv. efnahags- og viðskiptaráðherra og sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það hefur ekkert sést til slíkra hugmynda hjá þeim. Ekki neitt. En við höfum þann möguleika að stórauka landbúnaðarframleiðslu okkar og nota tíma fólksins í að vinna og framleiða og búa til útflutningstekjur, en sitja ekki inni við tölvur og skýrslugerð, umsóknir og eyðublöð, í að fara á námskeið, í pappírsvinnu. Finnar hafa upplifað þetta líka eftir að þeir gengu inn og eru farnir að átta sig á því.

Það er mín skoðun að frá 2009 hafi orðið verulegar breytingar — ég ætlaði að fara aðeins yfir stöðuna í Evrópu — á Íslandi.

Hv. þm. Guðfríður Lilja Grétarsdóttir lagði fram fína tillögu í utanríkismálanefnd um daginn. Ég held að

við ættum að fara að skoða það og hafna þessum IPA-styrkjum

og koma okkur út úr því klúðurslega ferli sem við erum búin að koma okkur í.

Hæstv. forseti. Þetta er mjög góð spurning. Auðvitað væri best að fá svarið frá annaðhvort fulltrúum Evrópusambandsins sjálfs eða jafnvel enn betra frá hv. þingmönnum sem sitja hér á þingi sem trúa því að þetta sé hið eina rétta og að það sé mjög mikilvægt að þetta sé gert með þessum hætti.

Þessi grein hljómar svona, með leyfi forseta:

„Hvetja ber eindregið til að aðstoðarþeginn tileinki sér áætlanagerð og framkvæmd aðstoðar og tryggja ber viðeigandi sýnileika aðstoðar ESB.“

Í mínum huga er þetta afhjúpun þess sem ég var að tala um og mér finnst í raun hálfógeðfellt, þ.e. þess siðferðisbrests þar sem risastór aðili er í samningaviðræðum við lítinn aðila og ber í hann fé og vill tryggja að það sjáist að hann sé að styrkja hann og að litið sé til hans sem góðrar stofnunar, að þarna sé sá góði sem komi til hjálpar.

Ég verð að segja það alveg eins og er að þegar maður, hvaða einstaklingur sem er, styrkir einhver góðgerðarmál eða góð mál í samfélaginu finnst mér það persónulega verra að nafn hans komi þar fram. Ég mundi gjarnan vilja gera það nafnlaust.

Hér er akkúrat hið gagnstæða á ferðinni. Hér segir aðilinn sem kemur inn með féð: Hér kem ég. Ég er góði aðilinn. Sjáið hvað ég er góður. Ég styrki þetta málefni og þið verðið að láta það koma fram í auglýsingunni.

Það er ekkert ósvipað því þegar stórfyrirtækin styrkja eitthvað, til dæmis í sjónvarpsþáttum, fótboltaleikjum eða Eurovision eða hvar það nú er, þau verða alls staðar að koma nafni sínu að til þess að við fáum þá ímynd

að þarna sé góður aðili á ferð sem ætli sér ekkert illt

en gangi á undan með góðu fordæmi.

Frú forseti. Það var einmitt það sem ég hugsaði þegar ég heyrði á tal hv. þingmanna í andsvörum hér áðan að það væri nokkuð augljóst hvað viðkomandi forstöðumaður þessara verkefna ætti að gera. Auðvitað á hann að treysta því að meiri hluti þingsins sem samþykkti að setja fjármuni til þessa verks standi við orð sín, það hlýtur að vera. Hæstv. utanríkisráðherra hefur lýst því að verði IPA-styrkirnir ekki að veruleika verði fjármunir greiddir úr ríkissjóði. Það hlýtur að vera. Það er augljóst. Menn hafa hreinlega valið þessi verkefni og sagt að þau séu betri en önnur. Það verkefni sem okkur hefur verið tíðrætt um er ákaflega gott og öflugt verkefni sem mun skila miklu til svæðisins og landsins alls.

Stóra spurningin er þessi: Hvað höfum við eytt miklum fjármunum í aðildarviðræðurnar til þessa? Hvernig hefðum við getað notað þá peninga til góðs? Og síðan má bæta við: Hvað höfum við eytt miklu vinnuafli, þreki og samstöðu í þjóðinni sem hefur horfið, þar sem

búið er að kljúfa þjóðina í tvær fylkingar út af þessu máli?

Ef við hefðum ekki farið í þetta vitlausa ferli á sínum tíma heldur eytt öllum kröftum okkar og vinnu embættismanna í að bæta

samfélagið hefðum við kannski ekki þurft á slíkum fjármunum að halda sem nú er verið að taka við í formi IPA-styrkja.

Hæstv. forseti. Hv. þm. Jón Bjarnason, sem var áður sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og þekkir því vel til verkferils í þessu máli, bendir á að í skýrslu utanríkisráðherra sé ekkert verið að mála þetta sérstökum felulitum eins og svo margir þingmenn stjórnarinnar og hæstv. ráðherrar virðast gera af ótta við að viðurkenna.

Ég hef spurt nokkra þingmenn í dag af hverju þessi feimni sé við að viðurkenna að um aðlögun er að ræða. Ég get ekki skilið það. Það væri miklu hreinlegra og skynsamlegra og heiðarlegra, að sjálfsögðu, að segja beint út að um aðlögunarstyrki er að ræða og reyna síðan að sannfæra okkur hin sem teljum það siðferðislega rangt og hreinlega óheiðarlegt að taka við styrkjum af samningsaðila á meðan á samningsferli stendur, sérstaklega í ljósi þess að mikill meiri hluti þjóðarinnar er á móti því að ganga í Evrópusambandið

samkvæmt skoðanakönnunum.

Það kom fram í ræðu hv. þm. Árna Þórs Sigurðssonar að munurinn á íslenska ferlinu og því ferli sem hafði verið viðhaft gagnvart öðrum ríkjum væri meðal annars fólginn í því, og það væri ástæðan fyrir því að menn vildu ekki tala um aðlögun, að ekki ætti að breyta neinum stofnunum fyrr en eftir að samningur lægi fyrir og hefði ef til vill verið samþykktur.

Ég vil því spyrja hv. þingmann, sem hefur reynslu sem ráðherra, hversu langan tíma

það tæki til dæmis í landbúnaðargeiranum eftir að samningur lægi hugsanlega fyrir og yrði samþykktur — hvort það sé rétt að það yrðu á bilinu

tvö og hálft til þrjú ár sem það tæki eftir á og hvort biðlund þeirra sem vilja ganga í Evrópusambandið, ef sú niðurstaða yrði,

mundi duga.

Hæstv. forseti. Ég held að það sé rétt að hv. þingmaður hafi staðið sig nokkuð vel í því að stympast á móti Evrópusambandinu sem ráðherra. Í fyrirspurnum hv. þm. Sigurgeirs Sindra Sigurgeirssonar og hv. þm. Ásmundar Einars Daðasonar til núverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Steingríms J. Sigfússonar svaraði hann því reyndar til að hann mundi standa á því og berjast fyrir því með kjafti og klóm að ekki yrði flutt inn hrátt kjöt og að tollamúrar, eitt af þeim markmiðum sem íslenskur landbúnaður hefur sett, ættu að standa óhaggaðir. Ég vona að svo verði. Ég vona að það sé ekki rétt hjá hv. þm. Jóni Bjarnasyni að sú víglína sem þar var sé að gefa eftir og að eitthvað sé að marka þau orð sem núverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lét

falla hér í ræðustól.

Hæstv. forseti. Ég hélt að hv. þingmaður væri að grínast þegar hann hóf ræðu sína á því að spyrja mig út í þetta verkefni af því að hann hefði misst af því, eins og hann orðaði það. Hv. þingmaður veit væntanlega að sá er hér stendur er einn af þingmönnum Suðurkjördæmis og þekkir þetta verkefni út og inn. Á fjárlagaárinu 2010, vegna ársins 2011, barðist sá er hér stendur fyrir því að þetta verkefni fengi fjárveitingu á fjárlögum umfram þá hálfu milljón sem meiri hluti fjárlaganefndar var tilbúinn að leggja til verkefnisins — ég man ekki hvort fjárhæðin hækkaði í 1,5 eða 2 milljónir til að koma verkefninu af stað.

Ég þekki þetta verkefni ákaflega vel og hef ekki lagt stein í götu þess á nokkurn hátt. Ég hélt því hins vegar fram í ræðu minni að verkefnið ætti ekki að vera háð því að fá IPA-styrk frá Evrópusambandinu. Ef verkefnið er jafngott og ég tel það vera, og ég heyri að hv. þm. Mörður Árnason er sammála um það, þá er fullkomlega eðlilegt að við séum tilbúin á fjárlögum íslenska ríkisins að setja fjármuni í það til að byggja það upp.

Þetta er sannarlega gott verkefni, samstarfsverkefni hjá þremur sveitarfélögum og fleiri aðilum, að styrkja þarna ferðaþjónustu, sögu, menningu, náttúrufræðiminjar, söfn og ýmis þau verkefni sem að því lúta. Svæðið frá Markarfljóti austur að Höfn á við ákveðinn vanda að stríða út af verulegri fólksfækkun og það vantar fleiri atvinnuþætti til að styrkja svæðið.

Ég fagna satt best að segja áhuga hv. þm. Marðar Árnasonar á þessu verkefni og get ekki ímyndað mér annað en að hann verði þá stuðningsmaður þess í framtíðinni að þetta verkefni og sambærileg góð verkefni fái stuðning í gegnum fjárlagagerðina.

Frú forseti. Hv. þm. Mörður Árnason verður að eiga það við sjálfan sig hvernig hann tekur til máls og velur orðum sínum stað. Hann hefur í tvígang komið hingað upp og spurt hvernig ég hafi hagað mér í fjárlaganefnd. Nú á ég ekki sæti í fjárlaganefnd þannig að ég get ekki lýst því hvernig það hefur verið.

Varðandi þetta IPA-mál. Þegar fjárlagagerðin fór fram var mér ekki kunnugt um að fyrir lægi rammasamningur sem hefði legið fyrir í hálft ár hjá ríkisstjórninni. Það getur vel verið að Mörður Árnason hafi haft þær upplýsingar.

Ég hafði heldur ekki séð þingsályktunartillöguna eða frumvarpið. Það hefði verið miklu skynsamlegra af hæstv. ríkisstjórn, sem hv. þm. Mörður Árnason styður, að koma fram með málið á réttum forsendum, byrja á þingsályktunartillögunni og ræða hana á öllum forsendum og koma að lokum, þegar allt var samþykkt,

með málið í fjárlaganefnd. Þá hefðum við tekið upplýsta ákvörðun eftir upplýsta umræðu sem við

gátum ekki.

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni ágæta ræðu. Hv. þingmaður á sæti í fjárlaganefnd og kom inn á það í fyrri hluta ræðu sinnar hvernig málinu var komið inn í þingið og að forgangsröðunin væri svolítið bjöguð. Ég vildi heyra álit þingmannsins á því hvort ekki hefði verið eðlilegra að sú þingsályktunartillaga sem við erum að ræða núna hefði komið fram fyrst til að athuga hvort þingið hefði áhuga á því að málið kæmi fram. Síðan hefði frumvarpið, sem við höfum reyndar rætt lítillega fyrr á þessu ferli í þinginu, verið lagt fram og síðan tillögur til fjárlaganefndar. Réttara sagt, rammasamningurinn hefði verið gerður eftir að þingsályktunartillagan og frumvarpið komu fram og síðan hefðu þessar tillögur komið inn í fjárlagagerðina en ekki byrjað á því. Rammasamningnum var haldið í felum og síðan komu þingsályktunartillagan og frumvarpið fram á vorþinginu löngu eftir að fjárlög höfðu verið afgreidd.

Þess vegna langar mig að heyra hvað hv. þingmanni finnst um þetta ferli og einnig hvernig umræðan um þessa IPA-styrki var innan fjárlaganefndar á sínum tíma, hvort fjárlaganefnd hafi verið vel upplýst um þetta, á hvaða forsendum menn töldu sig geta afgreitt fjárlög án þess að fyrir lægi þingsályktunartillaga eða frumvarp um þetta í þinginu, hvað þá að umræða hefði orðið um málið og það hugsanlega samþykkt. Nú vitum við ekki hvað verður ef til að mynda niðurstaðan verður sú að þessi þingsályktunartillaga verður felld og ríkið hafi þar af leiðandi ekki heimild til að gera þennan rammasamning. Hvað verður þá um þær tillögur sem fóru út úr fjárlaganefnd á sínum tíma?

Frú forseti. Ég veit að hv. þingmaður er skyldurækinn maður og mætir vel á fundi og þess vegna hefur ekkert farið fram hjá honum í fjárlaganefnd um þetta. Mér finnst þær upplýsingar sem þingmaðurinn kemur fram með hér, frú forseti, vera vitnisburður um afar ámælisverð vinnubrögð hjá meiri hluta fjárlaganefndar og væntanlega hæstv. fjármálaráðherra að koma með slíkar hugmyndir inn í fjárlagagerðina án þess að upplýsa allt um það hvernig þyrfti að afgreiða málið, á hvaða forsendum og hvað þyrfti að gera til að til þessara greiðslna kæmi.

Þingmaðurinn nefndi undir lokin að það þyrfti að lækka fjárlögin sem þessu nemur, ef þingið samþykkir ekki þessa tillögu. Hæstv. utanríkisráðherra sagði við 1. umr. að ef þingið samþykkti þetta ekki þyrfti að hans mati að greiða þessa styrki úr ríkissjóði. Hvað finnst þingmanninum um það?

Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Hann kom meðal annars inn á þá sérkennilegu uppákomu sem varð í utanríkismálanefnd þegar þetta mál var tekið út. Það er svo sem ekki það eina sem mér finnst sérkennilegt við þetta mál, frú forseti, það er einnig ferill málsins. Það kom fram í ræðu þingmannsins að hér hefðu verið samþykkt fjárlög og við stöndum frammi fyrir því í dag að ef við samþykkjum ekki þessa þingsályktunartillögu getur verið óvissa uppi um afgreiðslu styrkjanna. Hæstv. utanríkisráðherra sagði reyndar við fyrri umr. að þá yrðu þeir bara greiddir úr ríkissjóði og langar mig að heyra álit þingmannsins á því.

Ég ræddi fyrr í dag við hv. þm. Ásbjörn Óttarsson sem situr í fjárlaganefnd, um hvernig málið hefði komið inn í fjárlaganefnd og hvort þar hefði orðið umræða um að þetta ferli ætti eftir að fara fram. Ég verð að viðurkenna það, frú forseti, að við afgreiðslu fjárlaganna gerði ég mér ekki grein fyrir því að þessi staða væri uppi, að þegar lægi fyrir rammasamningur sem var þá í leyni. Ég hefði haldið og vil spyrja hv. þingmann um álit hans á því, hvort ekki hefði verið eðlilegra að þessi þingsályktunartillaga hefði komið fram fyrst. Ég gat ekki skilið betur af máli hv. þm. Ásbjörns Óttarssonar en að ekki hefði farið fram nein umræða í fjárlaganefnd um þetta vegna þess að tekjuhliðin, frumvarpið um ívilnunina, er hjá efnahags- og viðskiptanefnd, og þingsályktunartillagan og rammasamningurinn hjá utanríkismálanefnd. Þetta mál hefur því komið hingað inn í þingið á mjög undarlegan hátt, kannski með sambærilega undarlegum hætti og úttektin í utanríkismálanefnd. Er þetta mál ekki hið vandræðalegasta fyrir ríkisstjórnina, að hún reyni að troða því í gegnum

þingið og blekkja í raun og veru þingmenn? Ég man ekki eftir því að þetta hafi legið ljóst fyrir við fjárlagasamþykktina.

Hæstv. forseti. Ég tek undir með hv. þm. Birgi Ármannssyni að ég upplifi þetta líka þannig að í raun sé búið að blekkja þingheim og koma þessu máli hérna inn. Við stöndum núna frammi fyrir því að miklar væntingar hafa verið búnar til hjá þeim sem eiga að taka við styrkjunum og nú er allt í einu orðin einhver óvissa um afgreiðsluna, sem ég tel reyndar ekki vera ef marka má orð hæstv. utanríkisráðherra.

Að öðru sem þó tengist þessu og hefur komið fram í fyrri ræðum þingmannsins, en það er siðferðið sem tengist því að taka við þessum styrkjum. Ég get tekið undir það sem kom fram hjá þingmanninum að IPA-styrkirnir eru kannski ekki í sjálfu sér það sem ætti að verða til þess að við mundum slíta viðræðunum við Evrópusambandið, það eru nægar aðrar forsendur fyrir því, en hvað um siðferðið sem fólgið er í því að taka við styrkjum á samningstímanum? Hér voru nefndar einhverjar gulrætur í máli hv. þingmanns áður, hæstv. innanríkisráðherra hefur talað um perlur og eldvatn, og ég minnist þess að í umræðunni þegar var verið að tala fyrir aðildarumsókninni að þeir sem aðhylltust aðild töldu að íslenska krónan mundi styrkjast um leið og menn sæktu um aðild. Ég minnist þess ekki að hafa séð þá þróun gerast. Samfélagið átti að styrkjast, atvinnuleysi minnka og ég veit ekki hvað ekki átti að gerast. Allt hefur þetta einhvern veginn snúist í höndunum á aðildarsinnum.

Því vil ég spyrja hv. þingmann hvað honum finnist um það siðferði sem fólgið er í því að svona risi á markaði í samningum við litla þjóð býður slíka styrki fram sem einhvers konar gulrætur, perlur eða eldvatn eða hvað við viljum kalla það, til að reyna að blíðka þá sem eiga síðan að lokum að greiða atkvæði um það hvort

þeir muni þýðast þann stóra samningsaðila sem við eigum í viðræðum við.