Atvinnu- og efnahagsmál -- þjóðaratkvæðagreiðsla um Icesave

Frú forseti. Það er ágæt samstaða í þingsal um það hvernig eigi að halda á málum þegar kemur að nýtingu orkunnar og að orkufrekum framkvæmdum. Vandinn er að sú samstaða nær ekki til ríkisstjórnarinnar. Þar inni er hver höndin upp á móti annarri. Það þekkja allir og það verður ekki falið með orðagjálfri og útúrsnúningum.

Vandinn er sá að þær aðgerðir sem ríkisstjórnin hefur gripið til eru einfaldlega ekki nægar til að koma íslensku þjóðarbúi úr þeim vanda sem nú blasir við. Þegar menn litast um er auðvelt að sjá hvað vantar, það vantar aðgerðir til að koma skuldugum heimilum til hjálpar. Sú ákvörðun að hækka skatta á almenning við aðstæður þar sem skuldirnar voru komnar upp úr öllu valdi var nánast óskiljanleg og mjög óskynsamleg.

Tekin var ákvörðun um að gera samkomulag á milli ríkisstjórnarinnar og aðila vinnumarkaðarins, Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins. Forseti Alþýðusambandsins og forustumenn Samtaka atvinnulífsins hafa ítrekað lýst því yfir að ríkisstjórnin standi ekki við sinn hluta af því samkomulagi. Það er lærdómsríkt fyrir þá sem hér eru í forsvari fyrir ríkisstjórnina að huga að ummælum forseta ASÍ þar sem hann kallar aftur og aftur eftir aðgerðum, bæði hvað varðar skuldir heimilanna en líka varðandi þær framkvæmdir sem hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson nefndi einmitt áðan.

Síðan bætist ofan á að ríkisstjórnin hefur hleypt einni meginatvinnustoðinni í loft upp, íslenskum sjávarútvegi, með ótímabærum yfirlýsingum um fyrningarleið með undarlegum og allt að því furðulegum málatilbúnaði í þinginu um nýtingu ýmissa fiskstofna sem gerir það að verkum að í þessari meginatvinnugrein eiga menn erfitt með að ákveða

hvort eigi að fjárfesta eða ekki. Það gildir það sama yfir allt saman, það er úrræðalaus og gagnslaus ríkisstjórn sem nú situr við völd.

Virðulegi forseti. Hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson og Skúli Helgason hafa fitjað upp á ákveðinni nýbreytni undir þessum dagskrárlið um störf þingsins með því að veita eins konar andsvar við ræðu sem flutt var í gær, þ.e. ræðu hv. þm. Sigmundar Ernis Rúnarssonar. Þetta er síðbúið andsvar sem þingmenn Samfylkingarinnar veita hverjir öðrum undir þessum dagskrárlið.

En það var annað mál sem ég ætlaði að ræða hér um. Ég er nefnilega í hópi þeirra sem verða fjarverandi á kjördag á laugardaginn kemur og nýtti mér því minn lýðræðislega rétt í gær til að kjósa utan kjörstaðar. Ég var ánægður með að sjá að fjölmargir voru að gera það sama á sama tíma. Þess vegna hefur mig undrað mjög mikið að fylgjast með því síðustu sólarhringana að fulltrúar ríkisstjórnarinnar, bæði hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra og raunar fleiri, hafa lagt sig fram um að tala niður þessa þjóðaratkvæðagreiðslu. Þó hafa yfir 3.000 manns nú þegar kosið utan kjörstaðar hjá sýslumanninum í Reykjavík samkvæmt upplýsingum sem ég fékk í morgun. Það er vaxandi áhugi á þessu máli, enda er mikið í húfi.

Gleymum því ekki að það eru bara rúmlega tveir sólarhringar þangað til þjóðaratkvæðagreiðslan á að hefjast. Samt sem áður tala ráðherrarnir um að það sé hugsanlegt að hverfa frá henni. Það er mjög sérkennilegt, m.a. í ljósi þess að við þurfum auðvitað að taka afstöðu til þessa mikla máls, Icesave-málsins, og það er rétt sem sagt hefur verið, það þarf að fella þennan samning. Þjóðin þarf að fá tækifæri til að fella hann.

Við vitum af hverju þessi staða er komin upp, hvers vegna við erum í þessum sporum. Stjórnarandstaðan beitti sér harkalega gegn Icesave-samkomulaginu. Það varð síðan til þess ásamt miklum þrýstingi almennings í landinu að forseti Íslands ákvað að synja lögunum staðfestingar. Þá var sagt að það mundi veikja málatilbúnað Íslendinga. Hið gagnstæða hefur gerst, m.a. hafa bæði hæstv. forsætis- og fjármálaráðherra viðurkennt að það hafi styrkt

samningsstöðu okkar. Það er alveg rétt og nú þurfum við að ljúka þessu með þeim hætti sem við ætlum að gera, með því að fella á laugardaginn kemur þennan samning sem Alþingi samþykkti 30. desember.

Virðulegi forseti. Ég ætla að byrja á því að taka undir með þeim hv. þingmönnum sem hafa rætt mikilvægi þess að við komum atvinnulífinu hér af stað aftur.

Ástæðan fyrir að ég kvaddi mér hljóðs undir þessum lið er hins vegar vandamál heimilanna í landinu. Ég hvet þá hv. þingmenn sem hafa ekki lesið viðtal við ung hjón í Reykjanesbæ um síðustu helgi, þau Sonju Sigurjónsdóttur og Óla Jón Sigurðsson, til að lesa það. Þau lýsa raunveruleikanum sem íslenskar fjölskyldur búa við. Þau keyptu sér hús fyrir tveimur og hálfu ári og tóku til þess 20 millj. kr. lán og það var ekki að þetta fólk færi óvarlega. Þetta er sex manna fjölskylda sem keypti sér 115 fermetra hús. Þegar þau keyptu húsið gerðu áætlanirnar ráð fyrir því að þau yrðu með 160.000 kr. greiðslubyrði á mánuði. Nú er staðan þannig að lánið þeirra er komið í 48 millj. kr. og þau eru samt búin að borga tæpar 8 millj. kr. af húsnæðinu. Greiðslubyrðin núna hjá þessu unga fólki af húsnæði sínu er 420.000 kr. Ef þau nýttu sér þessa 110% leið sem margir kalla voðalega fína lausn fer greiðslubyrðin úr 420.000 kr. niður í 380.000 kr. Ef þau gefast upp, virðulegi forseti, eiga þau ekki neitt og eftir stendur 17 millj. kr. gat.

Hæstv. ríkisstjórn mun ekki gera neitt til að bjarga þessu enda hefur hún enga burði sýnt til þess, eins og kom fram í svari hæstv. forsætisráðherra. Það er verið að gera allt sem þarf að gera, skipa nefndir og skoða, en það gerist ekki neitt. Það getur ekki gengið lengur, virðulegi forseti. Því verða hv. þingmenn að taka völdin af ríkisstjórninni enda sýnist mér sem hæstv. félagsmálaráðherra sé mest upptekinn af því að koma uppnefnum sem passa við hann sjálfan yfir á aðra.

Frú forseti. Af hverju eykst atvinnuleysi stöðugt á Íslandi? Af hverju eykst landflótti stöðugt hér? Af hverju er stöðugt meiri samdráttur í byggingariðnaði? Vegna þess að aðgerðir ríkisstjórnarinnar til lausnar vandanum hafa verið ófullkomnar og óburðugar.

Af hverju er stöðugt verið að þvælast fyrir nauðsynlegri orkunýtingu í neðri Þjórsá? Vegna þess að ríkisstjórnin er í grundvallaratriðum ósammála um hvernig haga eigi orkunýtingu.

Ræða hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar var orð í tíma töluð. Hún er líka hárbeitt gagnrýni á samstarfsflokk Samfylkingarinnar, Vinstri græna, hárbeitt gagnrýni á það að hv. þingmenn og hæstv. ráðherrar Vinstri grænna skilja ekki nauðsyn þess að nýta orkuna í neðri Þjórsá, virkja Búðarhálsvirkjun hratt og vel, koma atvinnulífinu af stað á Íslandi eins fljótt og kostur er. Þetta samhengi hlutanna skilur þingflokkur Vinstri grænna alls ekki. Ræðan sem hv. þm. Björgvin G. Sigurðsson hélt áðan er skýrt dæmi um þær ógöngur sem þessi ríkisstjórn er komin í nú um stundir.

Ríkisstjórnin hefur ekki burði til að taka nauðsynlegar ákvarðanir til að koma súrefni í íslenskt efnahagslíf. Þessi ríkisstjórn hefur ekki getað komið með lausnir á vanda heimilanna sem vex stöðugt. Þessari ríkisstjórn hefur gjörsamlega mistekist ætlunarverk sitt og hún getur ekki starfað lengur áfram. Icesave-málið hefur verið í tómri vitleysu allt frá upphafi og það var ekki vegna samstarfsvilja ríkisstjórnarinnar lengst af sem við höfum þó náð þeim árangri sem hér hefur náðst. Nú tala ráðherrar ríkisstjórnarinnar um það út og suður hvort halda eigi þjóðaratkvæðagreiðslu. Sú atkvæðagreiðsla hefur verið besta vopnið okkar í samningum við viðsemjendur.

Núverandi ríkisstjórn er gagnslaus og hún þarf að fara frá.

Frú forseti. Þetta hefur verið athyglisverð umræða um atvinnumálin. Annan daginn í röð skamma þingmenn Samfylkingarinnar þingmenn Vinstri grænna fyrir að standa í vegi fyrir atvinnuuppbyggingu. Það er ekki hægt að skilja þetta öðruvísi og það er ekki hægt að skilja fjarveru Vinstri grænna í þessari umræðu öðruvísi en að um þetta ríki fullkominn ágreiningur innan ríkisstjórnarinnar. Takið eftir því, virðulegi forseti og hv. þingmenn, að ekki einn einasti þingmaður Vinstri grænna hefur stungið sér inn í umræðuna, tekið þátt í henni og lýst yfir stuðningi við ágæta ræðu hv. þm. Björgvins G. Sigurðssonar sem hvatti m.a. til þess að ryðja úr vegi hindrunum við stór og mikil verkefni sem þingheimur þarf að standa saman um. Það sagði þingmaðurinn og nefndi til að mynda álverið í Helguvík, framkvæmd sem við þingmenn Sjálfstæðisflokksins styðjum heils hugar. Þingmaðurinn veit fullvel að sú framkvæmd er ekki komin lengra vegna andstöðu, hindrana og tafa samstarfsflokks hans. Ég segi: Hvernig væri nú, hv. þingmenn, að við gerðum einmitt það, stæðum saman um að koma þessum framkvæmdum af stað? Ég hvet hv. þingmenn Samfylkingarinnar, þessa þrjá sem ég sé sérstaklega fyrir framan mig sem hafa í dag og í gær komið í ræðustól, beinlínis til að skamma Vinstri græna og segja þeim að fara á ríkisstjórnarfund, inn á þingflokksfund, í kaffistofuna, inn á fundi hjá þeim sem eru að vinna með þeim í ríkisstjórn vegna þess að það er hindrunin, ekki sú hindrun sem hv. þm. Skúli Helgason talaði um áðan. Hindrunin varðandi fjármögnun og erlenda fjárfesta er sú að þeir fá skilaboð frá þessari ríkisstjórn um að þeir séu ekki velkomnir. Þegar fólk stendur frammi fyrir valkostum vill það ekki koma í partí sem því er ekki boðið í. Hvar er hindrunin varðandi Búðarhálsvirkjun?

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Björgvini G. Sigurðssyni fyrir ræðuna en ég held að hann þurfi að halda þessar ræður einhvers staðar með sínu samstarfsfólki. Ég vek athygli á orðum hv. þm. Skúla Helgasonar sem sagði: Það er allt á fullu í atvinnumálum. Þingmaður á Alþingi Íslendinga sagði þetta. Þetta hlýtur að vera einhvers konar heimsmet í firringu. Það sem ríkisstjórnin er búin að gera er að hækka skatta á atvinnulífið, hún hefur dregið lappirnar í öllu því sem snýr að orkuöflun. Á því svæði þar sem er nærri 20% atvinnuleysi, virðulegi forseti, bregður hún sömuleiðis fæti fyrir aðra nýsköpun og starfsemi sem gæti skilað útflutningsverðmætum. Og þetta er skilgreining hv. þingmanns á að það sé allt á fullu í atvinnumálum.

Virðulegi forseti. Þetta er svolítið í takt við það sem forustumenn ríkisstjórnarinnar tala um. Nú reyna þeir að halda því fram, ýta undir það og búa til spuna sem miðar að því að fólk taki ekki þátt í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Ég vara við þessu og hvet fólk til að taka þátt. Það er t.d. hægt að greiða utankjörfundaratkvæði á höfuðborgarsvæðinu til kl. 10 í Laugardalshöll og að sjálfsögðu er hægt að greiða atkvæði á laugardaginn. Ríkisstjórnin sagði okkur að klára samninginn í júní, hann væri svo góður, við þyrftum ekki einu sinni að sjá hann. Þau sögðu að fyrirvararnir sem samþykktir voru í ágúst væru innan ramma samningsins og sögðu okkur í október að sá samningur sem þá var kominn væri jafnvel betri en sá með fyrirvörunum. Ekkert

af þessu er rétt og það er heldur ekki rétt að við eigum ekki að taka þátt í þessari þjóðaratkvæðagreiðslu því að við eigum að gera það. Og við eigum að segja nei, virðulegi forseti.

Frú forseti. Hæstv. ríkisstjórn notar skatta til að ráðast á atvinnu. Hún notar fyrningarleið til að ráðast á sjávarútveg. Hún notar umhverfismál til að stöðva virkjanir og svo segir hv. þm. Skúli Helgason að allt sé á fullu í atvinnulífinu. Það er það ekki. Ég spyr hv. þingmann: Hvar á að sækja um? Hvar getur atvinnulaust fólk sótt um alla þessa gífurlegu vinnu sem er í gangi? Hún er nefnilega ekki til. Vinnumálastofnun. Vinnumálastofnun? Ég bendi þá öllum atvinnulausum á að fara til Vinnumálastofnunar og losa sig við atvinnuleysið.

Enn þá ræðum við líka um Icesave. Ég ætla að fara á eftir og kjósa utan kjörstaðar því að ég er að fara út á land og ég gæti orðið veðurtepptur. Og ég ætla að njóta þess að segja nei við Icesave. Enn einu sinni ætla ég að segja nei við Icesave og ég skora á alla Íslendinga að gera það sömuleiðis og gefa samningamönnum okkar sem fara í samningaviðræður eftir kosninguna sterk vopn, sterka stöðu til að semja við Breta og Hollendinga, helst um að borga ekki neitt.

Menn hafa stöðugt verið að hóta, bæði hæstv. forsætis- og fjármálaráðherra komu í fjölmiðla í gær og sögðu að það væri svo mikil óvissa o.s.frv. Þeir sem sýsla með gengið hafa ekki trú á því því að gengið styrkist stöðugt þrátt fyrir alla þessa gífurlegu meintu óvissu. Og skuldatryggingarálag Íslands hefur lækkað um þriðjung á síðustu vikum. Það er ekki meiri óvissa en þetta. Auðvitað sjá allir sem vit hafa á málum að eftir því sem Icesave-deilan dregst og eftir því sem staða okkar batnar — því að hún batnar með hverjum deginum — minnkar skuldabaggi Íslendinga þannig að ég sé ekki annað en að það sé hið allra besta mál. Hver dagur meðan Íslendingar samþykkja ekki ríkisábyrgð á Icesave er góður dagur.